장음표시 사용
591쪽
si me Ecclesiae disciplinam contenderit repraesentarer Vt illius ecclesiae primitiuae spectabilissima facie iis, 'ui res sacras tunc temporii administrabant obiecta, eiusque pulcherrimo exemplari monstrato, discerent' praesentis ecclesiae quae tunc ceciderant, reparare, corrigcre, quae erroribus erant corrupta, ac tandem
refricaretur dignissima illa primitiuae ecclesiae disciplina, quam iam collapsam sere prorsus omnes pii conquerebantur. Vnde prosectb Gratianum summa laude & gloria dignissimum rbitrabuntur candida- ti Theologi minimEvemi mulatione alicui vi ,' . iij aut repraehensione. Obseruatio III.
nostes sunt autem excerpti canones in volumine decre- decreti ex ti ex quatuor potissimum striptorum generibus, a qu. xx Qx que alij quidem ex conciliis&synodis, alij verbex re
- . epistolis decretalibus Pontilium: Ahi, Mopusculis sanctorum Pa excerpti. trum,ut Augustini, Hieronymi, Ambrosii,&similiis. Abi denique ex historiis Ecclesiasticis. Aspergit alicu . bi nonnulla ex legibus imperatoriis, sed parcius,&ra- quam de peregrina ciuitate potius intromissa, quam accita. Illis igitur praecipue utitur dc nititur, utpotE quibus iudicabat se solida firmamenta in caurae ,. clesiarum recte instituendarum posse petere. Ac sun tuci, &kii omnia illa scripta eiusmodi, ut si peritus & sa Ilia, iuri, piens accedat artifex, qui fretus & adjutus hi quae pri Phoniel mum ex sacrae scriptura: I'netrilibu j deinde ex me ,
thodo locorum communium, & ex diuinis traditi nibus pridem hausit,iudicium rectum formare, nec non quid ubique pro fidei ac charitatis modo expe- i diat,discernere valeat: is facile possit permulta ad rea 'ta dificationem Ecclesiae Dei apta teligere, & in charta tas relata coagmentare. Siquidem ubi quaestio est, no m. de dogmatibus, sed de υταξί dc rebus medijs seu, indifferentibiis.& de quibus scriptura, nec diuina tr
itiq non videtur certi aliquid definiuisie, ibi ma
592쪽
rum nostrorum siue sanctorum hominum consilia&pronunciata, item ecclesiariim benE iinstitutarum a s Iongissimum tempus consensio, pro lege haberi m rentur: quemadmodum grauis author D. Augustinus epist. 86.isibens ad Casulanum,testatur. Admonet aias interea o quisquis ex hoc opere Gratiani, optat Fote, set D in demetere ut libros illos, siue concilia sinti si ite pontificum responsa,siue sanctorum patrum com-ntentarii, siue historiae ecclesiasticae, ex quibus singu- ii, suade la transeripta sitiit, quoad eius fieri potest,consulat, cretaeo suisque ipse oculis perlustret. Id autem, quo tam ad gessit.
antecedentia,quam ad consequentia intuens, quaenast authorum mens & sententia,sine haesitatione assequatur.Vsuuenit nonnunquam,praesertim occupatis hominibus, ut quae truncatim ex alienis scriptis de prompserunt,ubi postea diligentius explorare conti scri inueniant Od m parum dextre accommodata instituto,interdum etiam duriter ad eam causam dea torta, de qua authori nihil unquam in mentem v
nit. Qimcirca qua diu sontes ipis unde singula hau sa sunt,non datur adire,iam diu cogimur de seriptorum voluntate ac germana sententia dubitare. Ac se Theologimus nos hac in parte iurisconsultis seliciores. Libri α iuris i nim ex quibus decretum corrasium est, adhuc super 'φός sunt:at vero edicta praetorum rescripta Augustorum V ψῆς
principum, responsa & commentarij veterum iuris consulibrum,ex quibus leges ciuiles carptim de quasi frustulatim euulsae sunt, carie & situ sunt absumpti. Uamobrem fieri non potest, quin legum imperi rispexitisium interpretes quoniam illis monumentis destituit in teidum η se crebro hallucinentur, & quamlibet assidue se in turpilii-
truncatis legibus volutantes, veritatem inquirunt,
rarissimh tamen eam inueniunt: illis haud dubiE si miles qui in ampla & tenebrosa domo, in qua nun-
593쪽
Obseruatio IIII. pogra- sed quam opportunE commoneficimus omne rhi hepE de adeundis de inspiciedis authoribus ac libris,ex qui- in autho bus Gratianus sita argumenta est mutuatus, tam et v ii' latii necessarium est, hanc ne reticeamus cautionem, inscriptio vidclicet a Vpographis esse e ratum, in au. - nib, Gia thoxum & librorum inscriptionibus. Hieronymo runciat adscribunt, quod tribuendum erat Augustino, aut alteri cuipiam de meliori nota: ex uno aliquo con
cilio proserunt canonem,qui tamen non in illo, sea in alio adscriptus visitur: titulum faciunt de epistola odecretali alicuius Pontifici in cuius tamen rest iptis di mandatis tale nihil legitur de consecrat. distinet. 3
In Christo inscriptio ha t. Ambrosius in epistolam ad Hebrais. Atqui Ambrosius eam epistolam nun-
quam enarrauit. Tandem vero comperi, desumpta esse illa verba ex homilia i . Ioannis Chrysestonii. in eandem epistolam. Item 12. quaestione i. adc. futura, praefigitur nomen Papae Melchiadis. Euincunt au- tem verba canonis, ibi falso Melchiadis nomen Vsum . pari,quandoquidem sit in emqne illo mentio Donationis Constantini, cuius aetatem Melctii ades longe . antecessit. Ipsa igitur notatio historiae atque temporum ratio Typographos antiquos manifeste redar- Jguit erroris . De adii terinis inscriptionibus coimciliorum & epistolarum Pontificalium, superiori ca- pite nonnihil indicauimus. Libet autem quando se do ex va. se offert occasio,breuiter hic adijcere, non modo ex soa osculi varia ac multiplici bonorum authorum lectione atque: st x xi tu ex colla ione emendatorum exemplarium, Verum G d tiam ex xatione temporum, personarii, aut aliarum . . . nonnunquam in alis' i, deprae suspecti operis parm vel aperth euximuntur, vel a tur. tinguntur oblique, posse mendum, aut verius fratc dem in titulis librorum depraehendi. Etenii. adue . timus in opusculis quibusdam,quae Cypriani, Hiero ' opusculis quibusdam,quae Cypriani, H, lymi, Augustini aut alterius veterisTheologi non ne circumiciuntur modo memorari nomina S apse atio
594쪽
pellati5es Imperatorii, Regum, Psitificii, modb varias res gestas describi, modo sententias sapientu,& doctorii hominu recitari, modb tum res,tum locutioes seuphrasses usurpari:quae tamen longo interuallo post ii torum veterum scriptorum mortem primum .simi audito gestae, cognitae, inuentae, receptaeque. Quidni igitur iudicium ex his facere licebit, volumina ista in quibus res posteriorum temporum ita proponuntur, nullo modo in eorum esse ossicinis cus quoru in si5- te ostentant pr clara nomina. Sed de hac re plenius dicenius iii sequentibus. Ergo ut ad institutum rcue tamur, quando Gratianus, ut ex variis scriptoribus probationes suas accumulat, ita subinde authorum ec librorum inueniuntur confusae inscriptiones: vi. des sane quod lectorem requirit, cum mediocri iudi cio p aeditum, tum minime oscitantem: & si quando in grauioribus disputation ibus visum erit firma menta aliqua ex decretis proserre in medium, non
abs re legitimas inscriptiones pervestigado inquires. obseruatio V. rima auteni iam diximus de inscriptionibus au- Rubriel
thorum & librorum, idem intelligi volumus de pr*- sine ars fixis argumentis quae alias summaria &rubric qua metis cadam consuetudine appellantur. Nam ne ex his quide notulum satis fueringenerales colli re sententias, nisi canon qui subiungitur maximes is paulo sit proli xior toto perlecto. Etenim inuenias interdum e car sumentis praepositis, alia manifesta continere absur ditat alia diuersum quiddam a subiecti canonis se tentia polliceri. Distinctione trigesimaquarta, ad ca: Is qui non habet haec extat rubrica. Qui non habet xorem, loco illius concubii iam debet habere. Caete rum canon sic sonat: Is qui non habet uxorem, S pro
uxore concubinam habet,a communione non repet latur: tamen ut unius mulieris , aut uxoris aut conci
binae sit coniunctione contentur. DesuntPtua vero ea
595쪽
ex concilio Toletano primo, in quo locum obtinee decimum septimum.Vides autem tali argumentove summario praefixo, non solum nihil exprimi de nonis mente, Verum etiam cuiusuis legentis animo. uastatim suggeri nescio, quid stadiim ac detestandum E
inquam in hoc quoque culpandi sunt primi tyrographi operis Gratiani,qubd canonem eum mutilatum, , veluti capite ac cauda praecisistrascripserint. Avulserunt namque verba aliqua, tum in initio, tum in fine. In initio quidem haec. Si quis habens ux rem fidelis , concubinam habeat , non communicet:
Caeterum is qui non habet,&c. Tum adii nem: Alias
tuens abiiciatur, donec desinat & ad poenitentiam reuertatur. Neque Verb est Gratiano insolens, capitii Iadecurtata, & quasi semilacera hunc in modum ob trudere. Expedivisset autem apponi canonem int grum,deinde titulum hac praemitti sorma. Qui vx. - xeni habens, simul habet concubinam, ad communio nem ne admittitur. Extant praeterea hinc inde argi . menta praeposita. Ministros Ecclesiae debere in caui latere continentia vitam degere: Caeterum ex cano iuxta inscriptionem a gumentorum propri commendant castitate, sobrie ratem, modestiam,quae in omni vita requirutur: qui dam etiam iuxta significationem verborum in titii j iis positorum, aut aperte interdicunt ministris comit . pio contrahendo, agi uxores diu ante ductas iubetit r rudiare:aut denique vetant cohabitantes coniuga- llyti consuetudine. Habes utriusque generis exempla distinctio. 3 i. quibus canonibus non tantum presby- n teris ecclesiaeque ministris praecipitur ut caste disii bri h vivant, vertim prorsus ipsirin tergicitur xxores din ducere. Nonnullos sorte remoratur crebr. recurrens . Ibi .Ei Dpmine Paleae; & quid ea sibi velit, scire i inscii ditio Ruet Supercal e Laurentius Valla nam Ioannes Ait talea. draae author nuncupatae glossae. Distinitio s. Cum G nixa: ubi pitu lim visitur inscriptio Palcae, non attuo . ita uiatione contra donationem Constantini: .
596쪽
Nonnulli,inquit,eum,qui capitula illa adiecit, existi mant Vocatum paleam, vero nomine: vel ideo id no minis usurpatre, lubd quae de suo adiunxit, ad Grati num comparata, instar palearunt iuxta frumenta ha beri possint omnium sane consensus est, ad quaecunaque capi illa paleae nomen ponitur, ea non esse Gra tiani, sed alterius cuiuspiam ri, apsodi, ideoque a . litoritatis & ponderis minus sui re, ac facile reiici
Obseruatio VI. Est seYto loco aliquid in transcursu dicendum de partitio .
partibus totius operis, adeoque de docendi ratione, toti, qua Gratianus utitur. Apposte inquatuor partes de Gratiani cretum Vniuersum distribuitur. Ac prima quide pars qu*W cpia stans viginti distinctionibus, de canonum causi 'P in coiis atque usu, in genere ditarit: quae ita exponi, in initio frequentata docendi methodus postulat. Secun a.da 3 ero parte dcicribit Gratianus ministrorum eccle salii 'rum liberi os ordines atque ossicia, id est,quales ordinari episcopi,presbyteri,diaconi,cgterique debeant: tum quas potissimum res incumbat his ordinatis curare&pro stare. Protrahitur a distinctione vi ima prima ad centesimam primam usque. Tertia pars coruplcctitur varia,ex quibus, quantalii ccclesia. 3 niuae ernationis moles, disci praecipuς potest. Ex plicantur namque in ea plurima: primum c de fori iudiciorum ecclesiasticorum ad tollendas coiitrouerisia quaeinterministros ipsos, vel de ne iijs eorundem moriuntur .r hinc de ecclesia tum iacultatibu seu dispensandis seu conservandis: tum de seueritate discipli, ecclesiasticae, & varia animaduersione in eo qui delinquunt: postremb de causis matrimoni
libus. Siquidem ad haec quatuor capita ordinat E expedite redigi cuncta potant, quae triginta sex causis dis ulla cernimus. Apparet veris nuncupatas causas, aut quia permus - .
597쪽
pro quibus solent homines apud iudices experiri. α . caussis agere: aut quia ea docendi sorma conspicitur adhibita,quq iudicia ciuilia,ac sorum redolet:aut denique, quia maxima pars est eorum negotiorum, quet non priuatim& ab uno aliquo, sed publice dc coram an causis senatu atq; consessu ecclesiastico specie quadam iudiautem debent omnes. mi Ebio' , ministeriuin Ecclesiasticu se conferre habent bEhede in animo, ebdiligetius sibi esse in hac tertia parte ver in fandum,qub plures graues 5c utiles in ea explicantur quaestione de quibus consuli ipsos postea continget. harta & postrema pars, inscripta de consecratione. quinque distinctionibus absoluta, consilinitur in ex
plicatione dc commendatione quarundam caerem
niarum, partim sacramentalium, ut sis: loqui nobis concedatur,partim aliarum. His igitur quatuor partibus videtur abunde contineri, ac dilucide demo 'strari,quicquid ad Ecclesiasticam administrationem c' ' cognitu necessarium vel expediens iudicatur. Porro t. rianus in uniuersum opus cum in distinctiones & causas se-
dium sit, in distinctionibus hac via Gratianus pluribi' ee dii. Praeponit initio statum siue genera
tem sententiam, siue locum communem sapi testi
cet quomodo libueriti de quo putat ordine dicendii. Statim accumulat canones siue pronunciata, ad coma probandum eu dem illum statum idonea. Quibus denique succinctam conclusionem subtexit. Aliquan do vero congerit canones atque sanctorum patinni dicta ratione quadam disputatoria in utramque partem, ut hinc amrmatio ; inde negatio parata conspi- ciaturi tandem vero desinit, quid sentire aequum exi λ. stimeti simul quae argumenta in contrariam pax em Qua ratio baulo an aliata, modes hac grauiter diluit. Caeterii Glitia hac in causis videas formam. Principio factu aliquod,
n causas aut fictum exemptu narra t. Hinc quasi in inebra pro circunstantiarii diuersitate id rcsoluos, si quae inebravidet plenioreindagatione eger de iis de singulis sin aulai qmutuo a nota numeratq;. Inde progrediturm addi.
598쪽
ad dicendum plenius de hisce quaestionibus,quas rursis eodem pacto excuti quo indistinctionibus agere eum iam diximus.Videtur iam ex Aristotelicorum phrontisteri is hec manasse disserendi ra tio: verum ab ea non abhorrent Theologi libentissime vero amplectantur eam I urisconsulti,ceu soro & consultationi
Obseruatio VII. Vt autem proprie & percipias & interpreteris Gra taed histiani collectanea,proderit memoria repetere,acs pe. ad Gratia numero adhibere in concilium non ulla,quae in prata ni decreta
Quae excedentib. cum de historiis&conciliis ageremus, sunt a nobis annota ta. Etenim cum pleraq; capitula ex a is dem voluminibus sint in decretum transscripta, op portune etiam ad faciendum iudicium, quod reprenensione carea exsurpabuntur,quae supra de ipsis di Aa sunt. Ea aut sunt huiusmodi. Distinguere oportet iis primis,si quid occurrat de Ecclesia uniuersali ab eo, quod scitur de ecclesia quapiam particulari. Si quid item de ecclesia particulari proponitur, dispi ciendum ulterius est, num orientalis ea sit,an occid talis. At liaec seiungas necesse est,ea quae ad dogmata, 3M quae ad i iisti tutionem faciunt siue νταξιαν potinent Praeterea ex his, quae ad institutioncm faciunt, ηdistingui debent,quae ad omnes in genere Christia nos, tuque ad certum homilium ordinem, veluti ad episcopos, presbyteros, diaconos, ad agentes poeni t tiam, ad coniugatos,atq; ita deinceps reserenda su nt.
Similiter dispiciendum est si quid in ecclesijs nostris isit adhuc usitatu, aut ante longum tempus aboli tu . Quinetiam, quae sumpta sunt de conciliis, ita dis 6 coni conuenit, ut praeponderare existimetitur, quae sancita sunt in concilio uniuersali, his, quae sanci ta sunt in concilio aliquo prouinciali. Separatim insuper considerabuntur,& quae in concilijs orienta alibus,&quae in occidentalibus proposita ac confir mala sunt. Item quae ex conciliis depropia sunt prio risae iniis,quaeue concilijsroiterioribus: tum utrii. '
599쪽
in concilio posteriori mutatum Vel abrogatum in priori aliquo decretii ac stabilitum fuerat. Qui a. multa8Has&similes distinctio stu nota tisies quis quis obseruabit adminiculum haud paruum sentiet in Gratia. Omni generis capitula dextre explicanda imini decreo latur. Eadem autem opera comonefactos omnes votis diliges lumus,de circunstantiis omnibusq; quae his cognata habenda sunt accurath expendendis: cuius rei Gratianus ipse in x xio, cum alibi, tum distin. 29. tempestiue meminit,qu . . admodum superiori capite indicauimus, adscriptis in eam sententiam Isidori episcopi Hispalensis ver De tradi- bis Hoc autem loco non pigebit repetere generale ditionib ro ctum Gregorii de omnibus humanis traditionibus
ii, Sihi, p xxii, inquit Gregorius, Pro tempore
ρ α loco,&persona,& negotio,& insta8te necesIitate . . tradite sunt.Voluit nimirum Gregorius significare, homines in hac fragili cicaduca vita non posse religione sine aliquib canoni b. de rebus externis rith e Fcolere interim nullos canones ab hominib. poste condi,qui ad omnia tempora, loca personas, negotia sint accommodati,quin etia nullos extare canon quamlibet late patentes, qui no admittant aliquam exceptione: deniq; nullos extare,quoru non sit inqui venda moderata ac mitigans interpretatio, iuxta le- pes charitatis,atq, aedificationis modii,pro tempore, o,caeterisq; circunstantiis temperata. Ac breuiter, . pro circu- sicut pro tempore,loco,personis, negotijs, necessitate, sanxi xd eccleua canones quosda codidit ita eadem ecclesia p. test eos de pro tepore,loco,isonis, negoti, necessitate Gaditio sectere,in mutare praetermittere, vel deniq;abolere
ne, sis Age exemplis id aliquot declaremus a d ad tem-
canones pus attinet,Omnes fere canones,qui non coplectu tursectere & aliquid verbo Dei expresssium,aut perpetuo & sine in- mmut - termissione necessariis obseruandii, temporarii dici . possunt,idq; quia certo tempore sunt editi,rursumq; possunt iusta occasione oblata cu tepore mutari Veitolii. Sic canones de celebrado die dominico, de sacro audi
600쪽
audiendo, de sacra Eucharistia salie semel in anno sumenda atq; discendo tunc Dei verbo, non sunt tem porarii, neq; mutatione admittunt, at vel , canones
de multis alijs obseruationi b. uti de vigiliis ad sepulchra sanctorum faciendis, de plerisq; institutis ministroru ecclesiae,5 similes, sunt temporarii,& iuxta teporis ratione explicandi. Gratiano ipso dist. 3i. id assic ante. Atq; experientia quotidiana conuincit mul tos olim in honore habitos dc rei: giosE obseruatos,suille, quorum usum nunc perpauci norunt, videlicet quia tantum ad tempus vires habuerat. Prodesset autem vehementer si ubicunq; occurrui capitula ex cociliis vel responsis Pontificii, statim inquireretur dc adnotaretur,quoto anno illa suisset habita, quoue tepore hi Pontilices vixissent. Siquide ex annoru ani maduersa intercapedincialiquato procliuius est autoritatem ac pondus sententiarii aestimare. Interdum praeserri debent antiquiora cocilia, interdit in polleriori corrigitur concilio, quod initio benE constitu tum cu fuisset, temporis longinquitate est vitiatum. Et Pontifex succea or,alterius, qui antecessit constitutiones humanas frequenter interpretatur, emendat, auge abrogat. Iam lad loca attinet, quida canones apud solos Orientales,quidam apud solos occidenta Jes valent, ut alibi indicauimus. Praeterea quidam in ira tantum prouincia, vel natione, quidam in alia, ut cano, declarans eligi ci ordinari posse Episcopos an E Archiepiscopi dc priuatis exploratam volun talem, Hispaniae tantum dc Galliae praescriptus cst. tem quod Episcopi Mediolanensis dc Aquileiensis mutuis sese ordinant dc praeficiunt, secunda quaest. quae ibi. Pudenda. Huc quoque smecia non genere omnes canones decertarum Eccleuarum priuilegiis. Sunt insuper in diuersis regionibus multa salubri ter ordinata, quae aliis non perinde conueniunt. Viderint ergo num recte agant, qui canones olim in Si cilia aut Hii pania aeditos proserunt, ad Urgendum ci compellendum eoa, qui habitant in Britannia,