장음표시 사용
131쪽
rectam viam perducentem. ex cuius praescripto agere si voluisse .eὁ pertigisses ut genuinus fieres Verus ue adorator, & Virtutum orna mentis coronatus. Tu vero extra lemitam rectam S: orbita relicta
ad ea ad quae neris erat digressus es, &c. J Queis ex verbis gratiae ad salutem sussicientia oblata ludaeis praesidia&auxilia satis intelligun tur, sed de his libro sequenti.
Facessere vero negotium videtur oppositio illa quam prae caete- .
ris Augultinus . persaepe inducit utramque inter legem , qual1 lex do gratiae .leua MoGica Gratiae vacua fuerit, lex autem Euangelica eiusdem fue iis i SS. PP. vide-cunditate eidem praestiterit. Quod sane ut non ita capiendum est ' 'quasi omnes qui in lege Euangelica vivunt eximia Gratia polleant&abundent, ita neque altero sentu ut omnes sub Mosica lege qui vixerunt, gratiam nulla unquam ex parte eiusque iustificationem perceperint. Nullum enim praeteriisse tempus siue naturae sitaue icetis, in quo Deus res humanas ita deseruerit, mediaque ad se lutem necessaria non obtulerit. docet Basilius vulgo Seleuciensis.
mi, ut quid ergo legem veterem tanquam gratia &iustitia destitutam legi Euangelicae sancti Patrcs opponunt 3 Duabus pol illimum de causis: Audi: Prima est quod lex vetus ex se, atque ut Patres loquuntur eg my- S-TbQ- -q 9 steriorum seu Sacramentorum suorum , legalium vulgo virtute & φ q' ',' essicacia , nullam siue actualem siue habitualem gratiam & sanctificationem animis infuderit. Sed cam, si quando acceperit, ex te' pii ige fidei anticipata, non ex is e sed exstite iustitia , inquit Paulus totis ad Romanos & Galatas Epistolis , qui & ad Hebraeos legem ob
hane imperfectionem ius itiae significandae solum non efficiendae H bi. e.i parem Cio α- vocat. Ut igitur Lunae corpus soli a quo tamen ha hies. 1 o. vide lucem fenorat, tanquam luce orbi tum comparetur, ita lux vetus nouae , cuius praecurrente fide & virtute illustrata est. Sic igitur sexcentis pene locis S. AVGUWi Nus & praesertim libro de 3piritu &litera. S. T homas In ci umcisone si demdlcI poteli in lege Univer S.Tho.1.p.q. O. sim conferebatur Gratia non ex virtute Orcumcisonis , sed ex virtute fidei
pegsionis Christi, cuius signum erat orcumcisio : ita sciboet quod homo qui accipiebat Orcumcisionem profitebatur sesuscipere talem fidem vel adultis pro se , det alius pro pa lis : unde in eis postolus dicit quod accepit si num circincisionis signaculam tu litiae fidei, quia sicilicet iustitia erat reside sitnificata non ex Circumcisione significante. Haec verba possunt aptari uni 'μ' ' uersae legit consideratione cuius Paulus distinguit iustitiam quae in lege a militia quae ex lcge est, Phil. 3. At quis ncget eodem ante & post Augustinum modo censuisse s Cho ad Rom. Patres Graecos ' Vnum hjc ego Chrysostomum interim sillo σἰ u. si
132쪽
THEOL. GRAEC. DE GRATIA LIB. I.
naturae lex proficit , neque icripta lex quidquam maius effecit, sed utraque eos grauauit qui tyla non bene utii sunt, atque maiori supplieio reddidit obnoxios: iuperest ut necessaria sit per gratiam salus. J Ab Augustim vero tempore Sanctus Cyrillus in hialam
δε-ο. - Ἀν ααgη. id est. Dicta est lex peccati demonstratrix, &infirmitatis omnium conuictio : ut quoniam iustificare peccatores non poterat, cum ipsos reuera condemnaret, reliquum esset necessario ut induceretur Gratia quae iustificat impium. J Hare tamen & smilia non essiciunt toto legis tempore & complexu Gratiam hominibus ad eius obseruationem albictis fuisse dene galam , quin poti datam, sed aliunde , comprobant: multo umro minus Gratiae collationem in ruereri lege Icopo Des capitaliter nepugnasse
non assuisse timinibus sub lege visentibus gratiam fossicientem servandi logeni vel et sium piratae prum rivi σ statum vetera Testimenti fixuratiuum mpropheticum non aliubile Iudaeis Gratiam 'Orientem , sed potius IMPEDIENTEM. Qualia certe de veteri lege cuius Author idem qui& gratiae est, nulli vel haeretici scribere unquam ausi erant. At haec satis ex sia perioribus confutata. Addimus sanctum Thomam de prosiclytis agentem : Gc miles perstobus m fecimus salutem consequebamur Ab obsequantiu legis quam stub Jola lege naturali , caer ideo ad eas admist bamur. In co proprie Meti si ναμ; si is, a lex vicina Gratiar est, ut ait Sanctus Gregorius Ny sscnus.
133쪽
Vis eae Ῥbertas Gratiae in lege noua. sv MMA CAPITIS.
Ea enduntur Ioannis verba c. I. Gratiam pro g tra. II. P dati merba ad Rom. s. de mi o coapta Graiis.
XIMIORVM Tlleolosorum diuinae sapientiae interpretum verba de Gratiae vi & copia Euangelic aelegis foeticissimis temporibus exube ante, coni Cmplari primum iuuat Ioannis Eu cap. i. inccitum quidem uter Ioannes loquatur, at Dco aues ore loqui. certissimum est, his vocibus o πλγω -
lex p r A1'sim data est, Gratia oe veritas peri sum Cur stam facti est'. Vtivarias atque discrepantes lo i huius expositiones silentio praeterire necesse est, sic unam B. Chrysostomi plurimis ab eo scriptoribus pro
enzohoz: e πιλλω ., α ὴλ o. Id est Quid accepimus 3 Gratia pro grati ', inquit quale pro qualL'pro vetere noua. , icut cnim duplex cst milia tu δ dupleti fidos de dein fidem Ro. i. Sic duplex gr ilia,S c Addidi . Gratiam pro Gratia, significans dc per Gratiam tu laeos fuisse sal a tos: nim enim quia multiplicati estis, ait, sed p opter lla tres vestros zgo vos clcgi Nam qui non propriis meritis a Deo electi sunt, perspicuum clicos 5 ex gratia hanc honorem consecutos, Nos quoque Fer
134쪽
pauli verba ad Ro. s. de vi N. to pia gratiae.
n. v. II. S. Aug. s. ad ponis. s. Cyrili lib. 4 in Asia. Basil. Seleuc
io THEOL GRAEC. PP. DE GRATIA. LIB. I. gratiam omnes salui facti sumus, sed non perindo, nec iisdem rebus,
sed longe maioribus ac excelsioribus Non enim haec nobis duntaxat 'Gratia obtigit nec sola nobis pecc itorum rei misci concessa cil,quani cuni illis communem habemus, quia omnes peccauerunt: sed tui illa. sanctificatio, adoptio, Spiritus lancti gratia longe vEHEMENTUR Ac vshRlOR J , Curillus sis vestigiis totus insistit duplicem Gratiatri χα ιν U Q-- αικ. ω: Gratiam Euangelicam&Gratiam te galem distinguens, huic vero ε πλεον c. δεξη abundantiam glona cum Apostolo tribuenS.
Diuinus Apostolus in Epistola ad Romanos duobus verbis gratiae in Evangelica lege ubertim circumfluentis vim & copiam explicat' ' et orabo ν Μ χαυλς. 'e abundauit Gnatia. Quod verbi genus Paulinum est, nec usquam alibi in sacris aut prophanis quo eam quam
tanti. G alia crrim h si trie exprimeret magnificetius circuloqui nemo posse videretur. Theophylactus post Cnrysest. Cμ ε ν ἐάαι Δαυαναλλ' ' ηε in ατευσεν. Z α , O. - . o. Αων non dixit abundauit, sta sive abun aut, cuam nia indican, . in quem sensum incumbit & S. Augustinus lib. 3. ad Bonifacium. S.Cyrillus in I saiam. dasilius vulgo Se leuciensis, ali)que pasti m. PII. Frequens haec Chrysostomo diuinae Gratiae in lege nova uberrim sa lientis laudatio, quam ei uidem in lege veteri concessae modulo sic attemperat, ad verba Chrilli: myi nyi.Da vestra abu uerit Has iam Sc iabarum o mari rum Matth. v. ubi non de quibusvis Pharisaeis , sed
αυο ις Θιώτως οἰ- mὐ μάθω. N isti συ α. id est Vide autem quomodo hic vetus testamentum commendat, hoc nouum cum illo comparans: quomodo illud eiusdem velut tribus & cognationis esse ollendit. Maius enim & minus ad idem genus pertinent Non igitur vetus culpat, sed augescere vulti it quomodo inquis, si lex vetus talis est, ad Regnum nunc non introducit ita e i , modo non introducit post Christi aduentum viventes, ut pote qui malo i essicacia potiantur, proindeque maiora obire debeant certamina Caeterum sui temporis alumnos omnes in regnum introduxit. Multi enim ab Oriente & Occidente Venient, dic. Nunc vero maior spicitiis vis maioreS gratias
135쪽
GRATIAE VIs ET UBERTAS IN NOVA LEGE. C. XXI. Iospostulat, &c. J Plura ibidem. Eamdem caussam Chrilli praesentis atti
verunt Latini Patres. TER LLIANVS in primis eum Ddaei, sandia mores 'i Apolog pnaeminarentur, eaedem semper omnes Ingermansore in ub extimis curriculis si cuti, ex omni iam gentempopulo in loco cultoressibi allegeret Deus malios 2 bores, ιn quos GRATIAM II nferret, pleniorem quidem ob disciplina Aucto ris capaci atem. Huius igiturpatia disic bnaeque arbiser m Magister, illuminarer atque deductor genetris humanι Fibu Dei annuntiabatur. Sed in re tam di
iueida& explorata non est pertinacius insudandum.
Clem. Alex. II Tractator locuae Apsoti: Gratia Dei τι la aeterna Eo. 6. III.
Altera ratio S. Gregoris Useni.
Paxos A non est huius demonstratio VeritatIS .Tho.ta.q tos quam simplicibus verbis S. Doctor ita confirmat. r.&de verit qu. 4Nullus actus excedit proportionem Principij acti ' 'φ' qui . Igitur quum vita aeterna sit finis excedens proportionem naturae, exigitur altior virtus , scilicet virtus gratiae ad opera vitae aeternae meritoria producenda. J Eamobrem Clemens Alexandrinus ubi Clem.Alex. stlom spem aliquam aeternae post mortem vitae purioribus Philosophis afful ' sisse docuit, redit ad illa scripturae γ C- α ξα. N -- Ad Rom.8. , - - που ita ν, DI non sunt conugnae 'βiones hin imp τε ει μmmm ciἡ ΑiE,ail, cgloriam quae reuelabitur in nobis. Non est autem abutendum eiusdem stiti auctoris verbis 4-ωμαι α γρῶν βουλε, AGEM Deus nos ex nobismetipsis usit saluari. Haec enim habet non ut Gratiae motum excludat, sed ut liberi quoque arbitrii actionem includat: de qua statim, - - -- - sis x υ is ae εὐ- ἰρμοῦ, haec cli animae natura ut ex seipsa moueatur. PhM QR Omnes autem sciunt Graecos Philosophos liberum arbitrium per ε -- uom, intelliger . , Diuitiaco by GOoste
136쪽
1ος THEOLOG. GRAEC. PP. DE GRATIA LIB. I.
Altera probatio S Thomae desumpta est ex verbis Apostoli epist
ad Roman. Dei ita aetenta, quod ideo dicitur di intelliges emus Deum ait tam aeternam pro sua miseratione nos perducere , ut aitglosse ex S. Augustino cuius verba integra sic habent: Cum posset 'ostolus dicere crur recte dicere.. licui dixereat: stipendium peccati mors, spendium autem u/stitiae π Herna, t hinc intel eremus non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam viritum, sed pro sita misieratione perducere. Totum id S. Chrysostomus pari actus spiritu iam scripserat ελων ο μ, να ίω uri, Uni οὐ κώ
δε αἰψιεί- νm Aa se nn, πή,ων λλά Pia2 υί- πει - . .m, id est. Peccati stipendia cum nominasset: de bonis loquens non eumdem ordinem seruauit: neque enim dixit, merces recte factorum a vobis, sed Gratia Dei. shmificans quod non ex propria virtute liberati essent, neque rem sibi debitam recepissent, neque retributionem, neque rC- munerationem l iborum: sed quod omnia ex gratia profecta fuerint.J Theodoritus Cyrensis aptissime succinit. εδε χαυ συα, Λ ἰωη MAL
μῶυis mm; υ -ωνια αμ te. id es h Hoc in loco non dicit merce dem, sed gratiam. Vita enim aeterna domina Dei est. Et si enim lummam quis iustitiam praestiterit, aeternorum bonorum labores temporanei pondus non aequant. J Nemo absque talentis negotiatur, talenta aut cm illa quae vitae aeternae possiut ἡ Σπιλ- ιγι, solus dat puterisnullas Deus Matth. XXV. . II. Hoc ipsum aliunde ex humanae naturae variis ac perpetuis passionibus obnox ii conditione dedueit S. Gregorius Nyssenus C ες ἡ-α -
bile non eli ut vita perturbationibus obnoxia naturae perturbationibus minime obnoesiae similis fiat. Sin igitur Deus solus beatus esst, ut Apostolus nominat, beati rudinis Vero communio a Dei imitatione pendeat: imitatio vero sit impossibilis Igitur S: impossibile est huma nae vitae ut beatitudinem attingat. J Quae omnia quamuis ad Physicam beatae vitae acquirendae facultatem per se iii primis spectent, facile etiam ad moralem & meritoriam trahi possunt. IV. Aptissima sunt huic proposito verba Christi ad sciscitantes discipulos , Domine quispois ego Gluari s impossibilia apud homines , possibilia sunt Disi lirco by Cooste
137쪽
ΡχAEPARATIO AD GRATIAM EX GRAT. E T. C. XXIll. io
a d Dram. A d spem & opem diuinae Gratiae confugiendum est,dicendumque cum S. Petro sita per seriatiam Domini Iesu Gnsti credimus. S. Chrysostomus οὐ Geta V et μ' A Ser πιις αι δε δ α
αδ-ν αθλων ψ - ζαης VH mPς. Id est. Non ideo dixit hominibus impostibilia Deo possibilia esse ut animo concidasS: tanquam ab impollibilibus deterrearis : sed ut rei gerendae magnitudine concepta,facilius aggrediaris Deumque inuoces ut ea tabi praenua det percipere vitamque consequi. J irm me , di te in , id, η - ' δέ gri mosve
Praeparatio ad Gratiam absique Gratia auxilio imp Ibitu
Ostenditur ex loco Ap stoli, non sumus suffcientes, e c. S.AV. G Chus
II Ex isto Ierem. Io. cir V. 7s. S. --
III. Ex loco Proueri. 8 praeparasin votantis a Domino, S. Aug. π I dor. Petas.
Ex Apostolo cum exposit. S.Aost, ct S. Augus.
ANTA sublimitas est Gratiae supra naturam praesertim peccati pondere depressam ut ad illius acces.sum nulla huic plane spes, nulla vis de facultas insideat. Quocirca commune a heologorum placI- tum est: Nullus est na turae status in quo se homo ad Gratiam siue habitualem siue actuale, sue pruma liue secunda;suecu merito de condiguo siue congruo, siue proxime silue etiam remote, siue physice seu moraliter, absque Gratiae auxilio postiue praeparare possit. Homo enim praeparatur ad Deo fruendum per habitualem Gratiam: ad ipsum vero gratiae habitualis donum per auxilium gratuitum Dei ut permotionem primi mouentis& ad se ut ad finem specialem conuertentis, ait S. Thomas. Omnis enim eiusmodi praepaaatio vel minima, ab aliqua cogitatione ortum ducat vel in ea consistat, necesse est: atqui ex Apostolo , οὐχ on sit, ἰ εσιδή αἰψ
138쪽
16s THEOL. GRAEC. DE GRATIA LIB. I.
Ch -ς Τύ- aediurae 'ironem bonum aliquod quod ad salutem yei Iinet vitae aeternae . co Concit Arauite. 1 et , , - , 'cap Mi.Trid. se σύ gitare ut expedit, aut eligere, fixe alutari id est Euangelicae praedicationi con θης p 1 α ρ- tire posse a firmat, a quelibumηαtione m inspisatione Spiritus Sancti , ' dat omnibus uauitatem consentientis σ credendo veritati, haereticofallitur stiritu Ioau. s. non intia. gente vocem Dei in Euan lio dicentis:Siue me nitilpoto facere:
illud 'ostoli, non quod idoneisimus cogita e at quida nobis quas Id nobi x. sed si scientia nostra ex Deo est. Idem ex S.Cypriano lib. de bono perseuerantiae cap. Vo.
Neque obscutius profecto neque minus quidquam ex eodem loco
. M. Id est Hoc est non ita dixi, fiduciam habemus , quasi aliud sit nostrum, aliud sit Dei: scd totum ipsi adscribo. Quid velo gratius ac ossiciosius pro G talia dici queat3 Hanc uniuersalem C hrysostomi propositionem eo spectans potissimum adduxi ut ab iniqu. ssima quorumdam calumnia potius quam censura, de qua statam luinus dicturi vindicarctur.
Sed id ipsum ev anterioribus scripturae locis quo a SS. Patribus tractantur, relegere iuuat. Frequens in ore sancti A ugustini est illud vatis teremiae 1cro Domine quia non est hominis dia eius nec viris ut ambuletoe dirigat Inrisius si os. S. Augustinus legit. 1non st in homine via eius , id est, in hominis potestate nec est ut ambulare incipiat, ac pergat, nec ut profectionem suam dirigat ut recte vertit mρ iura .. ρθωσα , TheodOriti interpres. Legenda est holi ulla S. Chrysbstomi in hunc locum in eos qui eo abutuntur contra liberum arbitrium ubi cum incolumi libertate τως που λο ραπιν Uci motum ac impulsum coniungit .Lege. Eumdei n modum iam cecinerat Psaltes diuinus dixi nunc capi, haec mutatio dexterae excelsi. Aptissime B. AVGVsTINVs. Cum dixisset nune crepi: non ait haec mutatio arbitii mei Ved, dcxtexae mcel . Sic Graeci Patres qui iuxta Graecum interpretem legerunt μέ - coepi, et Hebraeo ni mi Chilisthi ea p. pro quo legitair 'nam CV Milabi a inludo seu rest ι-I.r moa, quomodo reddiderat Aquila χ acia. μιυ Theodotion Quia & alioquin ipsis initus adesse solet infirmitas ac aegritudo quaeda. Constans vero & apud Graecos & Latinos Patres lectio nunc capi: quo & trahi potest versus sequens A morsium ab initio m rab:btim tuorum, id est, mirabit um ab initio ut exponunt & doctiores Rabbinorum , de Theodori tus - α εο πιαμ : quae licet ad lueram de miraculis Dei exterioribus in populum lsraelis prolata sint, commodis bine tamen ad τῆς - ίεις πις mititim eruditionis anιμα
quae ex gratia est, referri possunt, quod fecit idem Theodoritus. Disiliaco by Cooste
139쪽
III. Non parum hanc veritatem communit locus prouerbiorum. ρυ- naturetoluntas a Domino. Quem auidissime semper arripuit lue. Auetustinus, eonstantissime retinuit, eumque sepe s pius i 'clagianis obiecit, p . i s . . In Enchiridio psa et cluntas, Aicut scri piram est a Deo praepanitur. R. stat 'propterea redie dictum integratur, non volentis neque currentu, Isid mi sirentis β Aus znςhi ,3 est Dei, it totam Deo detur qui hominis voluntatem c prae arat ad iuua' - Rom. q. adtinuat praeparatam. Legatur idem lib. sec. ad Bonifacium cap. q.&epist l ib. . d donis s.cvii. necnon Concilium Amusicanum carui v. Prosper devocat. Gent.
Iib. sec. c. x &epit ad Rufin. GRAECO interpreti, qui licet ullus ex lxx. non sit quum ij librum Parabolarum Salomonis non transtulerint, iure tamen inter Patres xecenseti potest y haec gratia tribuenda est, qui ubi legimus secundum Hebra icas Voces id Theodotionem Qu me moti ritu , inti me R 'μ' . 'i 'tam: in halinet pati uni a Domino, habet. - ἔξολί isti ἔξοδει- κ. επι- μαζε - θελος - ei ita euos egressiones meae Cresianes vita PRAEΡARATVR voLvΝTas a Domino. Quem locum expressius tractatum apud Graecos P . etsi non legerim, eorum tamen sententia illustrari posse scio na ν iasib quae ab lsidoro Pelusiotha ad Heronem Scholasticum ita scribitur .f. ij, '
κατων Lo mi Eia κιρυοῦ id est. Visa diuina prouidentia nobis adueniens, quae nos etiam non volentes excitat, volentes & omnia praeliantes ac lollicite agentes, omnino ad ipsum praeclare factorum
i V. Quartus adduci potest in huius praesidium veritatis locus ex verbis hristi, Nemo potest venire ad me myi Pater meus rnaxent eum. uuibus verbis ut omnis Pelagio non selum de ad H, sed etiam de sis biaibve IR η ς p niendi cauilladi eripiatur occasio, no dicit Christus tantu N movenit sed ni mo vehi. epol Vt Ps nempe minbus G suo labore ait s. Hieron. in Pela gian. S. AvcvsTisus ad Bonifacium Non iam mihi obiactatur, sed ii qui huj i i 'h sonclamat, nemo potest venarea a me nis ter qui missit me TRAXERiT eum. Non c. is .i degrat Menim ait DuXERiT , xt illic aliquomodo intelligamus pnecedere voluntatem. suis trabitur ι iam dolebat ' Et tamen nemo venat nisii velit. T=diture γ' mι-ris modis , VELIT AB iuo qui nouit intus in ipsis homanum cordibus ope-
Vulgata Francisci Aretini versio non satis fida hoc loco. Sie igitur
140쪽
uo THEOLOG. GRAECO R. PP. DE GRATA Ll B.
vertas. J insultant Manichaei diccntes nihil nostri esse arbitri j. Quod maYime nos illius dominos csic confirmat Si enim quis ad eum venit, inquiunt illi, quid opus eum trahi At hoc ipsum libertatem non tollit . sed potius diuino auxilio nos indigere ostendit, nec quemlibet passim venire, sed cum qui multo gratiae adiutorio praedi tus sit.J A nglicatana editio habet is M, sum M. πιν id est. S hie
Gemina B. Pauli sententia huc aduocanda est. Quis prior dedis D crnetribuetur et ' Quae quidem Elaiae capiti xl. assuta. a vetustis& codicibus & auctoribus non agnoscitur. lobi potius xl. reddenda erat. Paulus iterum Quid habes quod non accepi h Nullum igitur initium, nulla dispositio, aut contentio nostra ea, ita ut a Dei Gratia non sit. Plurimi facit illam S.Cypriani sententiam, NosTRVM Ni HIL EST B. AvCVSTl-Nvs. San ius y pus gloriost mus Martyr prianus ad Quirinum in quo opere ' PAGius Tuli eius imitatorem rideri ait m l bro terrio, In nullo glorian-Δm qMando nos m nihil sit. C proposuo diuina testimoma subiungens, intercalenu posivit postobcum illud quo istorum maxime ora claudenda sunt. Quid enim habes quod non accepi h Necpropositum bonum, nec fluilium γΠutis, nec mentes bonassisegmtia Dei incipere cr esse in hominιbus confitetur cum d cit in nullo gloriandum quando nostiam nihil sit. S. BAsi Lius homilia αε ταπεινοφυσυ,ηι eumdem Apostoli locum
Φοαν , αλλα NM M tal, γ, tam ab ζω in Hic excidit omnis sublimitas superbiae, nihil tibi ad arrogantiam, o homo, relictum est. Quid teipsum extollis; dic mihi, tanquam pro bonis propriis, cum eorum P tius largitori gratias agere debeas 3 Quid enim habes quod non accepi ii Θ Si autem accepi lii quid gloriaris quasi non acceperis Non tibi Deus propter iustitiam tuam innotuit, sed tu Deo propter ipsius bo
stupiditatis non intelligere se gratia affectum , sed propciae virtuti id quod gratiae est arrogare. J B. CHRYsosToMus . his α ὶ ML ρ'. md Deus semper prior es in beneficus : semper id est tam in ordine
te etiam dignum esse qui lauderis, teque reipsa gratia: n habere: nihil ex propriis habes, ted a Deo acceptum. Igitur acceptum habes pon hoc vel illud donum, sed omnia quaecumque habes. Non enim Duiliaco by Cooste