Habertus de Gratia ex PP. Graecis

181쪽

mens est. Clementem Alexandrinum,Eusebium, Origenem praeter- Clem Alexi. stro. eo. Sanctos audiamus. S. Athanasius oratione ad gentes m. U. . .

Id est. Anima cognoseens liberum sui arbitrium , videt se posse uti corporis Pari ibus ad utraque, &ad ea quae sunt. & ad ea quae non sunt; ea quae sunt bona sunt quae non sunt, mala sunt. J Idem ali L h. i*ynς h bi ἡ νε- 'et νε ς νώ ν libera hominuelectio quae utrimque vergere potest. S. METHODius oratione de Re Rm surrectione 5 μ. -- ξαι ς U .. α ες γ μιν in nostra potestate est facere mala vel non facere. S. EpipAANius contra haeresim ri ph 'Phari orum E λααeeu άδ si μου αἰ- πιιν posse peccare vel nopecc re, & rursus ex scriptura Esai. i. λζα - δολον ωι- πιον

ε αγο εργειν ς ε ς- λων ἐοί- λαογυω - ν. ut est. Citra dubium est libertatem homini a Deo concessam. cum ita dixerit: si volueritis &si nolueritis, adeo ut bene agere vel mala appeter C illius arbiti IO sit , eli- s ais io ictum. s. Baslius libro de'piritu sancto affirmat in αξι-ιμ d - αα

ia. τῆς του πιώμμ ς βοη iura inuisibiles potestates esse liberi arbitrii &arque ad virturem &vitium verti posse,ideoque gratia spiritus indige re J S. Gregorios Theologus N ε- άμφω o . ξι ι μή, in , liberi 'δη - 'arbitri j in utramque partem motiones agnoscit de hominem ideo α M. In eum. φλπη a Deo creatum canit. S. Gregorius Nyssenus admodum solide Nyss- x x xψ . ea de re philosophatur ο siue ς-ωι ' --

συις ι*υ'ως. Id est. ln natura inferiori atquc in his rebus nostris quia quod humanum est ad utrumque fertur, ad vitium dico & virtutem, in nobis est ves noctis vel diei filios, fieri manente nihilominus secundum id quod praecipuum est, in propriis terminis natura. J S. Macarius velut alij volunt, ite tum B. Baslius nom. de libero arbitrio , dii es 4ῆ DJ h:j' d'

in να G u. Id est Liberum arbitrium quod in hominis facultate est, consistit in eo ut eligat vel non eligat resistere diabolo. J S. Chrysosto- Caluin supra Mmum frustra adducam,de cuius hac In materia hyperbole conquerun- ': ' ev tur Heterodoxi. Ipsi tamen aliquantisper auscultandum. -υ6ψύrit c h 'Τ' '

κία, Non in natur . sed in elcctione arbitri j nostri sita est virtus &vitium, idcm liberi arbitri) in πιυι , ,εολ- ad alterutrum conuer- Et in c.a. Eai. sonem praedicat in Psalm. vi. Ac ne quis i sta de naturalibus interpre tetur functionibus,ut insitis e quibuida assolet, ' ρύπυ, κηώυοι Ho.1 ini. otie του εις γε εο -υυ του - - ,is ' sy ο λος ρύτως η Nλησεν. -ρ ὰ, οδωρ. ού ἐου θελης .mige ἀω χειρ . σου. Et huius Δ: illius Domini sumus, & in gehennam incidendi, & regnum apiscendi. Ecce Eees. u. enim ignem & aquam: ad quodcumque voles, manum extendes

T iij

182쪽

tueo THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA LIB. II.

tuam, &c. Plura ex Chrysio stomo colligere frustra sit, ciui totus unde quaque similibus scatet. Agmen igitur claudat B. Cyrillus Alexandri

n i Id est. Liberum est & propriae electionis hominibus in utrumque deflectere, au i in dextram partem aut in sinistram, in virtu tem dico vel vitium Q MARCus eremita responsione de Baptis ino εἰλέ,-- λωπι ρ επαιν εφ' ὀ H-η- άγα Νν ς οι κανδν, liber talem & potestatem habemus inclinandi quo libuerit, siue ad bonum siue ad malum. 4VI.

llibi P P. Pars libertatis huia

Consectaneum est ex hae indisserentiae ad bene vel male agendum aut non agendum doctrina,vt apprime distinguamus inter actum peccandi & potentiam ipsam peccatricem. Actus peccandi a Deo nec est nec esse potest: potentia vero ipsa qua peccatur pars libertatis & a Deo est, non minus quam ipse natura peccantis. Ut in eadem censura declarauit cum nota haereseos in contrariam propositionem facultas Pa risiensis. In hoc elucet B. Augustini sententia, libro contra Fortunatum Manichaeorum quemdam Presbyterum. Anima rationali quae est in homine Deus dedit liberum arbitrium. Et postea. Dbera facultas vivendi non daturnis bi est lapsus, saltem possibilis. Et contra aduersarium legis Se Prophetarum. Custas videtvrsic hominem fen debuisse vipeccare nollet, non eis dist liceat sic esse adium, etiposset non peccare,si nollet. Nunquid enim s me lior esset, qui non po et peccare, ideo non bene fidius est qui posset non peccare Plura ibidem cur Deus hominem peccato creaverit obnoxium. Clarissime vero libro de natura boni, Cumpeccando iniuste aliquι nocent, etsi

doluntas iniusta eis imputatur, potestas tamen qua nocere permittuntur,non est nisi a Deo. B. Bernardus eius vestigiis totus haeret lib. de gratia & libero arbitrio. Soli inter animantia durum est homini posse peccare t prae ratiua liberi arbit j.Datum autem non τι proinde peccaret, sted Glori omnis anareret. simon peccaret cum precu=e posset. Ecch. 3i beatus qui potuiι ι πρ edi, m non esti H esus, σΩ Sed quoniam Graeeorum a nobis ratio potissimum exposcitur , num ita sentiant exquiramus. Clemens Alexandrin. lib. s. postquam ostendit electionem nobis liberam esse ad temperanter aut intemperanter Vivendum ι --η3υν δεδωκώς--

η - βὰ ύι e rata um n ς. id est. Deus, qui potest tem nobis dedit liberam & dominam, & qui nobis concesut vivere uti vellemus , venerandus & adorandus est. J Auctor libri quaestionum resp. ad orthodoxos qui s. Iustino tribui solet ἐγώ διιὼν-- ,δάς που sis rem, Q. ἐν κω λιαρών. μήν - ω - , ο ὐ

Πα .i Accepimus a Deo facultate faciendi de non faciedi; faciedi quidem bona & non faciendi mala: cum igitur ita facimus & non. Diqitigod by Corale

183쪽

cimus, coronamur: cum vero transferimus illud in oppositum, iuste punimur.' B. Cyrillus Hierosolymitamis α α κανον --Λξούα sis: Cy ill c inclis.

α, OG. Id est. Peccatum est malum ex libero arbitrio, germen electionis, cx propria libera electione peccamus: Ego te plantavi vineam fructifer ud,&α Plantatio bona, fructus malus. Malum ex electione. i. Plantator sine culpa est.J S. Bas rLivs δεο ῖ ς Ψυχε Πως Mam του καMδ

de vero anima est mali capax Ex eo quod liberi arbitrii facta est quod

creaturae rationali maxime conueniens est. Soluta namque ab i,mni necessitate, &vitae prout vellet ducendae arbitrium ad cpta a creatore,

eo quod ad imaginem Dei fusta esset, bonum quidem intelligit & iu

cunditatem illius novir habet vero potestatem & facultatem, i i in boni contemplatione permaneat, conseruandi vitam naturae sitae conue nientem: habet quoque potestatem ab ipso bono dest ec edi &c. Lege tota homilia copraesertim loco ubi&de Angelo loquitur in quo de agnoscit per Dei creationem ε- -ω μου - τίω aBA , ς λα τω λω η α. - τυωαῖαι του αὐγQοI, insitam facultatem vel permanendi in Deo vel a bono abscedendi B. MA ARivs 5 - rabo mo a via Macar.ho.I1.

g ἀ- , , ε κα in Liberum arbitrium Deus initio homini dedit,i c. Vt in voluntate ipsius sit conuerti ad bonum vel ad malum P Rocopii Pro 'pra u Gς locum insignem prior vidit & attulit V.C. Petauius , qui eae imie qua drat. reddit rationem cur liberum arbitrium utramque habeat potentiam & ad bonum & ad malum , contra eos qui dicebant ideo illam boni solum capacem a Deo creari debuisse. μαί -- ον ε λεῖον

est. Subilantiuum bonum sollim est numen, quod est solum etiam aeternum Quod si immobile illud est, oportebat bonum nostrum fieri mobile, ut hoc particeps sit, illud participetur: dc quod participabilis est particeps, volens participet. Ubi autem voluntas est participationis, ibi est magis & minus ut dictum est. Ergo inest& nolle. Quod si e medio tolleretur propenso in deterius tolleretur & in melius propenso. Est enim propensio inclinatio ab uno in alteium: adeoque ab co quod non tale est, in id quod est tale. iraque si quod tale dicitur cli bonum , oportebat etiam illud esse a quo deficit, videlicet

184쪽

i11 THE L. GRAEC. I in P. DE GRATIA. LIB II. quod reliquit & cum posset in illud trans e, non tian si uit. J' A ddimus huic loco luculent illi vio & tolidis limae ratiocinationi ala 2. - o. ἡ '' teram non ita subtilem, sed non miniis grauem S. Gregorii Nusseni in

,υ λάν. Id est. Omnis animae motus ad bonum est conditus ab eo qui nostram fabricatus est naturam : sed si peccauerit horum motuum usus, is ad vitium ad Winicula procreat: liberi arbitrii facultas cum sit

res bona quando ad malum excreetur, est malorum extremum. Et co-tra, vi diutis instrumentum est vis expultrix rristium, cui odio nomen est, quando aduerius contrarium at matur Sed tunc fit arma peccati, quando bono aduersitur.Omnis ergo Dei crcatura ex iis quae in nobis Apud Canis to. s. constructas r. bona est. &c. Logi denique potest tirus Bostrenus avnq, lib. sec. contra Ma tich. to, ιει Loom homini es huic pier camm, .

- i fh ad alia si quidem proper mus. I um S. Thom. id negat loquitur de li-selm.diatae lib.ar. bertate analo .i Deo & Creaturis aut in ilectione consummata.

VII. Non sola vis & Quod autem spectat ad ea quae liberum hominis arbitrium viori. Mali 'si hi '' lant aut extinguunt . nullum equidem durius telum aduersus il-t in petimit. laisa aut letalius est necessitate. Nam coactio, licet ei aduertetur, nunquam tamen cum libertate ipsa quoad actus ipsius proprios ac elici-xos , quibus ne i Deo quidem vis ea inferri potest . congreditur, ted tantum extra ipsam militat actus ipsius imperatos cogendo aut in bendo. Necessitas vero voluntati potest inferri, per alicuius antecedc tis ipsius determinationem caussae, quam cluctari nequeat, impetum cina pressionem. is autem influxus aut motu quo posito voluntas noagere non consentire non possit, positis omnibus ad agendum pr requisitis , libertatem aut supprimat aut Ctram perimat necesse cst. II aec uniuersae mens & vox borbonae est , quae in tuis suggestibus Durallius tr. de aut sub tellus contrariam sententiam ha tenus inauditam , eincepsi .ς ψ - . i0qxi, ouomi eatidire ae sustinera nuperrime prohibuit: sicut halce proposi- ,ri Inhr tione, damnarat olim: D Gaim necesi seidem ueniunt re beela eius γ- b. t o de uti ix soli Violentia repugnat libertati naturali hominis : CFNsvRA:s huno o ni pium pars includit contra laesiox sese haerei. O ssisumti est

i μ' 7 p QP, Ss disperesseribetuli, idem libet emeri. CEN svRA; huim pro ' , Usseremti pis implicat contradi limum m est h. Getici. uae propositiones ei iam damnantur in Bulla Pis V. Gregor. X D. & Urbani ulli. ut omnes norunt. Vt igitur homini proeria & naturalis constet libertas non J debet esse tantum libertas a mileria , vel a peccato, Vel a coactione, sed etiam a neces litate immunis. S. THOMAs claristinae: GHitimposue-

185쪽

rimi quod Volunta; hominis ex necessitate mouer ra aliquide tren iam, nec ta- S.Tho.iu quaest men 'onibant quod apoluntas cogeretur, non enim omne nece, anum s riolentum sed'lum id culit principium est extra. Haec aut opinio se H ERGICA , perieum enim tollo tur delibenutio, exbor tio, praeceptam, meritum ac dementum,

nitio laras,mili ritim, tarc. Haec de schola satis : Legatur Philippus Ga- 14.κ machaeus in praefatione cloquentistima ad Tractatum de peccatis , & ' 'Τ in Commcntariis ad primam lecundae de libero arbitrio contra Luthe tum & Calumum. In dubium reuocari non potest sententia B. Augustini quin omnem proprio dictam a liberi arbitrii natura de operatione neces litatem v bdφn x x grat,

explodat. Obiicienti Pelagio dictum Hieronymi valde illud probat. ΤIrem quod ait a memorato disum esse Pres 'tem, liberι arbuLy nos conia dit Deus . nee ad virtutem nec ad 'tina neces ate trutimur. Alioquin ubi neces itineo raro 'ς μ' ' P na es: quis non agnoscat quis non toto 'rd Gscipiar ' HYis aliter conss tam humanum nerre hsse naturam es Reliquos ego locos numero , pondere, & . splendore commendabiles huc conscirem . nisi occupasset doctiss- I ib. .de opita .

mus Pet4uius qui labore immensio totam it m de arbitrii liberi vera intelligentia ex S. Augustini scriptis controuersinnexhausit. Actum ne agamus igitur, suamque illi&operae de laudis uberrimam messem

relinquamus. Intelligo vero iam a me reposci Graecorum hac in re Patrum ludi- Graecorum sente cium, de quo Nouatorum etiam nonnullis dubitare atque altercari Πς i; -- is

placui immerito lane. Necessitatem quippC, Huc necessariam ad Vnu sitione mutuaque

ri ad turpia fugienda & bona amplectenda potestatem haberet humanum genus, non esset in caussa qualiumcumque demum factorum. Sed enim libero delectu tum bene agore, tum labi silc demonstramus, hominem eumdem ad contraria subinde transire conspicimus,&c. idem postea probat ex loco Deuter. Ecce in con*ectu tuo bonum mmalum. O c. Item Es i. si volueritis, &c. Determinatio igitur necessaria ad unum ex illius sensu omnino repugnat libertati, nec audi eda cauillatio esset, Patres agere saepius contra fatum: Id enim verae senten. tiae impensius fauet: sit enim rati cuius tantum esse poterat extrinseca necessitas, determinationem ferre non potuerunt: multo Magis iisderationibus necessitatem intrinsecam, hoc est actionis in voluntatem impressis antecedentem determinationem non admisissent: adde quod iis dem rationibus & auctoriritibus, quibus Ecclesia aduersus Lutherum&Caluinum aliosque sectarios non spontaneum. sed li- - . . .

Derum arbitrium negantes dimicat, ipli antea dimicarunt, ut pergendo cognituri sumus. Clemens Alexandrinus disputans contra Basili-dianos fidem esse ex necessitate a Deo voluntati impacti quae tamen

186쪽

iue THEOLOG. GRAECOR .PP. DE GRATIA LIB. II

Z E. Otima, voluntarium, Sc hia i & appetitionem secum pate retur : aduersus eos duo reponit: primum cli: - έχ εμ ε ὐνο γιν

vero, inquit, non intelligo quale sit illud animal, cuius appetendi vim . . M ab externa caussa motam sortita sit necessitas. Alterum est Eta ἀρεαν E

φύν ο iληται , Accepimus a scripturis datam esse liberam & abis-lutam potestatem nota saxo πεια ιυ) hominibus, ad eligendum fefugiendu J quod certe quantum determinationem illam ri unum excutiat, nemo non cCrnit, modo aliquid cernat. S. Dionysi c. ix. de Ecet Hierarch. In hominibus Gi οἰκιαροπὰς Q. cc. C . -Hυισι ων proprias voluntatis inclinationes vitamque neclessitatis expertem esse Athan. m. t.&or. profitetur. S. Athanasius exhortatione ad Gentes ψ ιυrinmς α, -

ise αύρεπιως υ o in eυάγκης αγυώρεας Δεν in ἡμῖν ν--M. Anima soluta est omni necessitate & a creatore potestatem vitae ex propria electione ducendae accepit. Postea. Sed in creatione, non habuimus impeccantiam, inquit, ita ut ne volentibus quidem nobis liceret pec- ' care Quoniam inquam&tu seruos non quando in custodia retines: benevolos tibi esse putas, sed cum eos spote omnia quae ad te attinent, agere perspexeris. Sic item Deo amicum puta non quod necessitate adigitur, sed quod ex virtute recte fit. Virtus autem ex electione est non ex necessitate .esscitur. Eiectio autem eorum est quae in nostra sunt potestate. S. Epipho in oti. S. Epiphanius g- si v - σμοι; ες sen. haer. 64.&-- υ . e E Mammta . ωα. Is ε φ' ἡμιν επι ι Mῖ, ψ ε μεα ιLMethod, &al. ,ο, g -- αδε imGO , ηιιιν g miῆν ὐ SULMm,iεῖν. Id est. Quomodo liberun arbitrium in hoc mundo 3 In no bis squidem situm est credem Vel non credere: ubi autem credere veInon c redere in nobis situm est, conseque ris est ut & recte agere & pecca re, bonum faccre & malum facere nostri quoque sit iuris J Haec ver- 'ba omnem prorsus ab humana Voluntate neces litatem amoliuntur ac Nyssi .I. debea- excutiunt. B. Gregorius Nyssenu S verbis quam elegantissimis de vir ' 'i' qhe Angelorum de hominum natura loquitur hunc in modum η-met. κοιλου in αδκα οἷ ἔλλυμ αρ 'rimis ἐκ esρα , υ ε ά

187쪽

dominium tui liberuinque arbitrium dc omni nec cilitate liberum ex aequo fecit,ut electione quadam quae sui niris esset regeretur quicquid ratione pariter ac me Dic prautar.J Similia in oratione Catechetica via&pT.t cedentem de potentia peccandi etiam a Deo in arbitrio huma no concreata doc tranam confirmat ε mi a D δπς E Gίω

λια o Mys τοῦ QEDος η Id est Quoniam ergo lite est y d Qt f liberi arbitrii proprietas, ut labore quod libuerit cligat, non cit tibi Deus auctor praesentium malorum creata tibi natura quae sui iuris ei l&soluta, seu libera , sed malum consilium, quod pro meliori deterius elegit. J .. S. Chrysostomus obiicientem sbi aliquem inducit, cur Deus nosmieta a necc Ilitate bonum vel se ac tacere minimc compcllit , quum bonum esse necessitate praestat et quam libertate malum 3 πισω. ψηs, αγκη .h ἀ- ν. ς - Quanto. dicit quispiam,me lius es csse necessitate bonum, quam electione malum Postea res pondet co per νάνα ἰ Non potcst quis fieri bonus necessit rato. Theodbritus Cyrentis i. piscopus serm. de natura hominis, α.

qui naturam rationalem sui ruris & liberam creauit, exhortationibus quidem 5 legibus cana a malis reuocat & ad bona conuerisi: Accessitatem vcro non infert nolcnti meliora consequia n terminos naturae is immutet. Vnde& per Prophetas inclamat: si volueritis 3: aud cratis me Sc. B. Cyrillus in Iulianum hominum mLύ Q, i, ' Cy ill in Iol. il. iei', n ' i 1: ς ε ic:: Voluntariam operationem, facultatem rerum agendarum aut non agendarum, arbitrarios motus, a necessitate vindicat.

Denique Nemesus Episcopus & S. Ioannes Damascenus haec om Nς-Lnia accurate diibuguunt atque definiunt. εἰ spontaneum, cu- lib. sius prncipium in agente est intrinsecum : g ακάα ψ.muoluntarium: 1 .seq. addendi aliud εβια ec, ζ ή-εξως εν. ix ri ν-α φ v iata 'του aci:, Αα isti violentum seu coactum cuius principium ab extra seu extrinia & s ustratius ire secum est. nihil ex sua inclinatione conferente passo : aliud vero a

rantiam cui caussam non praebuimus, sed ita accidit: spontanei vero seu voluntarii unum genus tale est duntaxat absque clectione eci sta

& belluae spontTquidcmagunt sed non ex electione : Aliud tandem perfectioris spontanei genus --ξου .mν - ες' η'ῶν e G. προ ρέμως eorum quae in nostra potestate sunt atque ex electione quae necessitatem excludiit,nquiunt, quia δίιάγυη αεὶ ώ- ς ε ἁ-ν necessitas eorum cli quae uno eodemque modo semper se habent; actiones

188쪽

isc THEOLOG. GRAEC. ΡP. DE GRATIA LIB. .

αγmξούαον τώ δι' εας - δεδεχ νυν εἰοὶ ψ αἰ Ea quae sunt in nostra potestate adeoque colla gentia proinde non necessarii ut moue ri& non moueri, incitari vel non incitari in aliquid, appctere & non appetere res non necessarias, mentiri & non mentiri, dare & non dare, gaudere quibus oportet vel non gaudere. & quaecumque sunt eius modi virtutis aut viiij opera: horum enim liberam arbitrij potestatem habemus. Similiter & inter contingentia reponendae sunt artes, &c. Unde ijdem Patres expungunt aeensii liberarum actionum, actiones naturales quia necessariae sunt: actiones quoque appetitus sensitivi in pueris, amentibus, brutis ob necessariam inclinationem expertem indifferentiae activae & propriae proinde impotem liberae determinationis ac electionis.

volunt, tum pio Subtexenda modo sunt nonnulla quibus uniuersa , quae paucissima ilicto apud Partes tamen sunt, Patrum Graecorum excerpta his assertionibus in speciem Graec- 6ς x r' i obluctantia dissolui ae explicari queant.primum est apud Graecos Patres aliquando sumere ε βουγs ιδιον, E , ζαον voluntarium seu spontaneum prol. boro Mes του Quod plerumque occurru cum ut aiunt Philosophi genus analogum saepissime supponat pro nobiliori analogato , uti fas est apud ipsos loqui. Alia ratio est, quia in hac vita communis& ordinaria nolira volendi ratio libera est, clectiva est. Vnde formula - ratano. εἰ Q. ἐπι θ ληι liber es & si velis, hoc potes vel illud; Macar. ho.xv. Ita S. Basilius de Martyrio loquens liberδuiscipiendo elegantissime dixit ἐπιὶ . - - ων εὐυ - α 5 καταυαγκασId est. Quando semel omnino moriendum est, voluntarium reddite id quod ex necessitate fit. J Sexcenta quotidie talia legentibus occurrent, ex quibus voluntarium non solum id quod spontaneum tantum est, sed etiam quod liberum quoque est, enucleari debet: ac proinde minime concludi potest liberum

nihil adijcere silpra id quod voluntati; & spontanei sola notione gene

rica comprehenditur. 8 i Secundum clusimodi est:&inuoluntarium οἰκουαον &necessarium

di neeetatium lio aliquando siuinitEr pro violento: ex qua Catachresi non licet ideo co- P mlo pro vio- cludere nihil esse inuoluntarium vel necessarium nisii quod est violentum semper dc coactivum,&naturae vel voluntatis φθαρ ίν destructivum ac perςmptorium: quia ignorantia est inuoluntati a nec tamen HOlcnt , ut probe distinguit Nemesius: & necessarium aliquid est minime tamen violentum,ut amor beatificus, & amor naturalis. Inuolutarium ergo illud quod est eontra naturam & subiecto ipsis reluctanti, Nemςi Epist. .p non αυυδεον ab lute. sed άobrio S git, dici debet, licet aliquando

189쪽

absolute pro eo reperiatur. Sic & ne ressarium vi&--αζά- ὰ , necessitari, paulo durius pro violento usurpatur aptius dicitur. Certe & αὐά γ 1 apud prophanos torturam significat. At hinc nullum argumentum deduci queat quo tria illa proprie temperque esse idem probetur.

arbitrii: diabolus eam sollicitare potest, ac necessitat cin inferre non potest. Suggerit tibi fornicandi cogitationem, si vis eam admittis, si nolis,non admittis: Nam sit necessitate fornicareris, tibi gehennam parasset ' S. Chrysostomus explicas i estoli. Non quod volo bonum hoc ago, eadem de re plura a quibus ob proli- rill .li in Iulian.

xitatem abstinemus. NI. s. --α ι

Quartum. Quum in diuinis etiam gratiae motibus & inspirationibus considerandis nomen necessitatis aut violentiae Graeci Patres ali quoties admiscent, vera Si inimica liberi arbitrii indifferentiae ne sit - hbmEhi thiatas non innuitur at solium potentia & virtus eiusdem Gratiae mouenia motionibustis ac incitantis: de qua dicturi sumus in quaestione de gratia eficaci, certum cst autem illam motionem non tollere nec impedire clectionem liberam. s. Cluysostomus loquens de gratia sub nomine - β - C B chom i3 34λίαι N -ύ m auxili j ipiritus, cin αἰαγκη *ύnως si δωρον . λος αν θηκεν, ἀλλ' - - ' ως ego Aio ν άν - δειπον Uti e nis qua , καὐῖνο. Deus illud donum non natu inrecessitati impo fluit, sied libertati elestionucommisit: in te de monesivi ho tvel illud. me. Plura honi. de proditione ludae. Totus in hoc Chrysostomianus est B. Augustinus tradi. xxvi. . in Ioannem. E conuerso violentum & coactum stimitur praesertim a AP Ihἡ ἡ ' veteribus Scholasticis post necessario quovis, Via S. Tho. I. p qu. 38. rio quocumque. art. 2. ubi ait libertatem naturalem esse eam quae est a coactione & in

1. d. 21 qu. l. r. I.

Quintum: liberum aliquando sumitur pro eo quod in se quidem Ub im pri spo-

absolute necessarium & determinatum ad unum, eli tamen lubens, seb nomine eotistia spontaneum & voluntarium apud Patres Latinos, praecipue apud B. iiiis dς Trin. c. im

ugustinum: ubi de Beatorum libero arbitrio loquitur etiam prout bbiecto beatifico affxum est: Quum etiam ex eo quod B. Augultinus vocat filium Dei e sillium de consilio, forsan ansam arripuit S Thomas S.Tho. depol.qindicendi Deum libere seipsum diligere.& ab eo Spiritum sanctum libe R in

V iij

quamobrem Ucus

190쪽

i a THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA LIB. I

re proccdere: apud Graecos tamen Patres nusquam unquam Deum gignere Filium vel spirare Spiritum sanctum αδτεξο - ως libere, ς αα τῆς me, ρεπώς cx electione legiturequo fit, ut improprie tantum illud h-b dicatura Theologis Scholasticis, pro eo quod est non coacte non inuito, sed voluntate saltem conconaitante, ut decernitur in Concilio S.rpi ii, in F xx. 73 Sarmieti si contra Photinum apud S. Epiphanium εἰ 2. ,--ψ

li necessitate ductus, cum nollet, genuit filium: sed mox. ut voluit, Qnc tempore & impastibiliter cx se congenitum dc monstrauit. Quo ex loco de plurimis aliis Patrum Graecorum qui huc conferri possent faciale conuincere clh , aliud esse longe liberum proprie a spontaneo .cum α. αξουα ιν a Patribus Graecis de actibus notionalibus in diuitanis nunquam dicatur, voluntarium usiurpetur : imo nec Latinorunx Theologorum ullum ausum unquam fuisse dixcrim Verbum ex libero Patris arbitrio procedere, quia alias esse vel non esse posset, cum Pater Vclle generare S: nolle posset; quod Gi aeci Patres adeo reformidatarunt, ut ipsorum hora; -αυι voluntate genitum negarint, ne libertati dei nde contingentiar quam Ariani ex illa obiectione aucupabantur, viam aperirent: ita responderunt Arianis & Eunomianis Athanasius,

Gregorij, Epiphanius, Cyri illas

Sextum. Liberum quam sepissime a Patribus tum Latinis cum G - Q umitur non pro libero libertate natu lar de quocbtroueisia est. secl: b. .listi rectam a li- pro ii berylibertate gratiae scu libertate a seruituto peccati vel libero libero nece JH- ς bertate a misserit seu libertate gloriae. Niliit crebrius apud S. Auguiti- λψς ς 3ΤJ' 'ist num occurrit, quoties ait amissum essu hominis lapsu. liberum arbitrium, illudque per Clitisti grati in xcparari, & in beatitudinis postes ii i ta rotas. sysen Q pQ sici, consummari. ita sentit de tribus illis B. Augustinus eum

ait libro i. ad Bonifaciuna. uis autem nostru dicat quod mi hominis peccato perient hi erum Arrium de humanogeneret libertas quidem perjt perpeccatum : sed in quae in Pi nidis uit habendi plenam cum immortali sate iustitiam. Irico loco tria libertatis genera maxime elucesscunt, libertas naturae, h ber m arbitnum quod peccato nonper: νι : libertas altera a seruitute peccati quae periit, habenssi plenam iustii am: libertas tertia a miseria . cum metmo talitate: Eodem plane modo loquitur S. Augustinus, cum liberum arbitrium jn hac vita per gratiam liberatum S in altera vita nimirum Aug.i .de cra c. u beata perfectissimum describit. lib. xiv. de Ciu. ditrium zolunias stunc est vere liberum cum viijspeccati que non ' ait. Tali dasum est. Deo, quod I ib. ii .e;e.M. de amissum proprio vitio, nisia qho dari potuit, reddi non potessi Irinde veritas incit, ς φῖ g sidos filius bbenuuent, mene liberi entis. Idem libro xii. Sicut pirima immorIab: fui, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nisissima erit non posse mori: ita primum liberam ut bimum posse non pecc re: n simum non 'i' pe

care. Erit ergo illius ciuitaris caest una in omnibus oe insiparu9disi THis volunias libera, ab omni malo liberata cir omni boVo impleta.

라틴어 텍스트