Habertus de Gratia ex PP. Graecis

211쪽

explicaturi sun ius, quibus nunc Το6M DEO tribuendum t nunc voluntati tribuendum aliquid afirmat. Haec pro tempore, ad Gratiam cooperantem intelligendam & afferendam abunde lassiciunt.

Gratia excitans et adiuuans Graecis Patribus innotuit.

sv MMA CAPITIS

GRatiis excitans o adiavians eadem

EM adeo praestabilem & excellentem diuersis appellationibus in sacris literis Patrumque scriptis in . signiri nihil mirum est, ob eximiarum perfectionum & cffectorum quibus ad miraculum gratia

abundat inexhaustam & pene infinitam ubertatem. Notissima vero & commendatissima inter caeteras est Gratiae excitantis & adiuuantis vocitatio ac diuisio, quam ex doctrina Ss. Patrum & Scholae Theologorum uno eode- Trissi segό.eap c. que contextu Synodus Tridentina complectitur his verbis: Disponuntur adulti ad iiustitiam , dum excitatι diuinagratia os adiuti, fidem ex auditu concipientes Ibere mouentur in Deum. Excitans igitur Gratia eodem plane modo quo Gratia cooperans definiri potest: illustratio sancta intelle elus& pia motio voluntatis a Deo immissa, qua creatura ad bonum supernaturale&ad salutem spectans excitatur. Adiuuans autem Gratia sicut de cooperans est actualis Dei concursus,quo ipse nobiscum cooperatur ad consentiendum Gratiar excitanti ad idem bonum suta nernaturale essiciendum Vnde liquidum ac manifestum est utram con Vς r .

que Gratiam tam ad primae quam ad lecundae gratiae lan tincantis co tem necessatiam

secutionem & utriusque effectus obtinendos , quam peccatoribus vix l si in Concia. tam iustificatis esse absolute necessariam, etiam in repentinis conuer T si P 7'sionibus aut promotionibus ad bonum spiritale, in quibus Gratia excitans si non ordine temporis,saltem ordine natur praecedit adiuuan-

212쪽

.Petri cap. 3. S. Aug. lib. I. ad Boni f. cap.18. Clem. Alex. in pro Gept ad Gent.

rem . aut eadem Gratiae entitas utriusque munere fungitur solo resipectu dc habitudine relativa Vriata mantea commonuimus. Quod qui . dem in illis locis uniuersalibus D datiar, quibus Scriptura abiolutam creaturae cuiuscumque a diuinae gratiae auxiliis ad quodcuque bonum supernatural de salutare. dependemiam significat i noς Deus cito anticipent nos misericordiae tuae, Sed Jc pro villis ipsis Psal. cuui.

Orspondebo tibi, operi Hamum tuarum porridi s dextes . Ad Romanos cap. viii Spiritus ipsi aDvreat infirmitatem nostrum. Quae quidem & inulta simillima sancti Patres de Gratiae diuinae cuicumque etiam sanctissi. monecessariis motibus, adiumentis depraes diis, saluberrime intelligunt ac interpretantur. . la . U. Excitans gratia dicitur, pluribus ex caussis in unam tamen resteactentibus primo quia excitat voluntatem velut mortuam VII VHam

resurgat: iecundo quia canitiem dormientem excitat, ut saluti suae inuigilet: tertio quia eamdem excitat ut incuriam & desidiam vitet ac bonis operibus sollicite vacet, in iisque pericu cret. rima significatio ab eo Apostoli loco derivata videtur s. Augustino Surge qui dormis, de exsurge a mortuis,& illuminabit te Christiis. se miret ni, , inquit, non quilibet medicus, sed ipsi exstat, crin monumsi citat. Secunda desumpravi detur ex loco Psalmi. Ego d. u: edi sionum capi oe exsurrexi Dr- Uominus si cepit me, quo loco quamuis Graece habeatur nunc is ' λη οἱ -υ μ siripiet me, quod facile est ex Hebraeo conciliare ob permutationem istorum temporum, nihilominus tamen Iustinus Martyr legit αλπιλαῖε re sustipit. Excitare vero dicitur de respectu mortis de respectusemni, Ioannis xi. Tertia tan .lcm significatio ex loco S. Petri, Fiatres,

excito desinam in commonitionesincegam mentem, Ut memores situ eorum quaprae dixive orum asinclisProphetis σe postolorum vestrorum pineptorum Domini oe Saluatoris. Excitans igitur Gratia cst qua menti nihil tale cogi tanti Deus illustrationem de sanctam cogitationem practicam immittit boni supernaturalis, simulque voluntatem prima motione percellit ad consentiendum illi cogitationi, de bonum illud supern . turalevolendum. Secundum hanc excitantis gratiae intelligentiam, Pelagianum ita compellat B. Augullinus. Cur non dixi' hominem 'De: G at . in bonum opus excitari , sicut d/xsti in malum diabob Axyeshombus incitari Quis autem addubitet excitantem gratiam eodem plane sensia Graecis Patribus agnitam atque p dicatam Vel unus iussiciat Clemens

213쪽

,. Ἀν Λίν, ἡ ε ' i' M id est. N. n negligit autem Dominus adhortans, tcrrens, suadens, exhortans, admoncns Asomno quidem excitat. & ab ipsis tenebris immersios facit resu ere. pro Expergit cere, inquit, qui dormis &exsurge a mortuis de illuminabit te . P0ri s Christus Dominus. Sol res irrectionis, ante luciferum genitus, qui vi-- tam largitus est propriis radiis. Postea. Scriptura alicubi dicit. Hodies vocem eius audieritis, nolite obdurare corda vcstra, &c. Cur ergo gratiam adhuc mutamus in iram, & non patentibus auribus certum suscipientes, callis animis Deum hospitio susicipimus Magna cnimeli eius promissionis gratia,&c. J B. Gregorius NyilcmIS Ii Cisi iei. 1,un, diuina cuigilatione vocat eamq; multis exornat. taena etiam cx- plicans illud Canticorum secundum Graeca, excitetis expergiscere fa- ' ciatis charitatem. donicvenit. ἐγ ἐν &-citare de excitare de motu diuino ad Cliaritatis augmentum nouis actionibus procurandum in ii

exponita απ.Piωπιν regaui utionem in vitam vocat Isidorus Pelusiota,& probat eodem Apostoli textu utens Sur e qui dormis , exurge a mor- .iur, oe illaminabit te C stas. Circa quem textum notanda sunt quae- , dani, quia saepius apud Patres in hac quae istione occurret. Primo quidem laudari haec verba ab Apostolo tanquam ex altero Scripturae sa' c., . i. crae libro deprompta. Sic enim habet. Propter quod dicit, Suiete qui d immis, exsiurge a mortuis, &c. Sive sit allusio ad locum Esaio. Surra illumniaret siue ex libro quodam amisso, siue ex dictis Propheticis & insipi rationibus fidelium in Ecclelia Prophetantium ut putat Theodori tus in cx possitione. Alterum vero est B. Aug. legere & continget te seis sus, λψgin P s. quia nimirum vetus lectio habebat non , ψα oti ἰ ὰς ς ut putat Eslius, quod idciniame esset,sed πυ ρσπς continget te sensus.

Qij cr continges Christum: praefert tamen eam quae vulgatae respondet. Tcrtium notandum est: licet haec verba ad arbitrium hominis liberum dirigantur. non tamen gratiam excitantem ideo secludi, imo vero eam necessario praesupponi, ut monet B August. tr. In Ps I x M. dc B. Tho- s.Tho. Eph. lea.f. mas ad eum locum. Sed nunquid per nos postlimas resto ere a precato ξ Dicen-άum es quod ad iussinationem imp y duo requiratur 'Icet hberam anbitrium cooperans aqnfingendum, σ i agratia. Et certe hoc inum habet lis rum anbitrium a gratia praeueniente .c postea me uorte a gratia Abstequenιe. Irinde icitur Traneanorum P b. Onuerte nos Deus m conuertemur. Ita & Patres Graeci qui eamdem Gratiam ὀ ξεργε, ree ιον summopere commendarunt. Addamus Mam G.i.Bibl.PP. cum Eremitam opusculo de lege spiritali. ἡ χαρις em O ' σηπετάσ

214쪽

GC. tir excitani soccellitas in lal .

Creg. Nyssor de scopo Chiist.

quomodo dicta a

ἐμεία σ-Bonitas ad beo metia conuertis, m Primina collectrix est dispers iram Conuerti igitur&ad viam veritatis&ius litiae reuocari nemo potest nisi per emanantem ab illi principe &Ideali donitate gratiam:nec ab eo potius somno ferreo & sopore ictali. tenebris & umbra mortis exsurgere, nisi diuinae gratiae excitatione tangatur, moueatur, trahatur. Vt ex illo loco surge qui dormis, cxsurge a mortuis: multis osten dit B. Gregorius Theologus orat. de baptismo. Idem ad locum Apostoli. Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei 5 βου Q

Sc. Quo loco velle, fgnificat primum voluntatis motum ad bonum, quia gratia excitante est, ut in illo loco Phil. operatur in nobis velle de perficere: fligere vero , volitionem ipsam liberam quae gratiae adiuuantis est comes, ut postea dicemus. B. Gregorius Nyssenus ς τοῦ λοJ

Gratia non potest venire in animas a salute fugitiuas. Virtutis quoque humanae facultas non suffcit ad animas gratiae expertes ad vitae forma attollendas. Nisi Dominus aedificauerit, &c. Idem in oratione Catechetica Διι ἔδει -λis Quis α-χάριν τ πι

ενα Ἀλειαα, . Id et f. Per quemnam rursus ad gratiam primordialem. hominem reuocari cuinam conueniebat erectio eius qui ceciderat, reuocatio eius qui perierat, aut reductio eius qui aberrauerat, cui alteri nisi absoluto Naturae Domino 3 Soli enim vitae ab initio datori possibile erat At conueniens, pereuntem restituereJ 5 c. I U. Gratia vero adiuuans eadem quae cooperans supra dicta est, quam plurimis ac egregiis nominibus a Graecis Theologis donatur. Dicitur aliquando η λώω ν P, Manus superna vi a B Chrysostomo in Gene. sim. Item γε ώω ν ροῶ - λαχοίσαο Isis superna auxiliares. A B. Cyrillo dicitur η--κιυρια Auxilium supernum. Vocatur etiam η πυ- αα a B Chrysostomo in Genesim, id est 'aesidium. Α B. Gregorio

quentissime vero omnium dicitur u τοῦ δω λα, Dei auxilium, &ξ m, quo nomine eam primus indigitauit Philo Hebraeus lib. de migratione Abrahami. Hinc saepe saepius apud Chrysostomum Disiliaco by Coral

215쪽

,' λ, reuum sub cadeste auxilium: Et elegantis lime ἡ Chr.hαιι.χα Epistola ad Phoeniciae s laesbyteros&alloi. . εῖ- n. Neecisitatem vero Gratiae adiuuantis mirum quantum ubique de- Cy tili. Cateli is praedicent Graeci Patres B. Cyrillus Hierosolymit. ob illius largitione omnibus Christianis necessariam,vocat spiritum sanctum m μ. ν --

Ro 8 Magnum a Deo datum commilitonem & auxiliatorem nostras infirmitates adiuuantem J idque ex multiplici Gratiae eiusdem apud omnes effectu confirmat. B. Basilius similia habet libro de Spiritu sancto quae superius attulimus : legenda apud eum plura spartim in Psalm. xxiv. η L m ι κῶ ι λῆς de spiritali clamore ad auxiliu diui- .nae gratiae infirmitatibus hominum subleuandis morbisque sanandis i. dimpetrandum. B. Chrysostomus in Genesim ἀι γ οδ βοήλι- ά ά- ' '' δε αμιν ut ipse loquitur, diuini auxili j virtutem inessabilem locis com Chrvs. bo. io. mendat innumeris. Vnus esto omnium instar nam &atitea& postea ,' 'I3 plures in commentariis in Epistolam ad Timotheum secundam ubi e ponitillud Apostoli Dominus fisus Ckrilia cum sturitu tuo: ς ἔν

Nihil eli hac precatione pr stantius. Ne doleas, inquit, quia disce-

do: Dominus tecum est: nec dixit Dominus tecum, nec simplicitet tecum, sed cum spiritu tuo. DuPLEX AVXIMUM commendatur, Gratiae spiritus & Dei ipsam adiuuantis. Non aliter enim fieri potest ut Deus si nobiscum. nisi gratia sipiritualis adsit. Si enim deseramur ab

ea. Quomodo nobiscum erit inde addit, Gratia nobiscum, Amen. - . .. 'Loquitur de gratia Illa nos muniente J LOcu S equidem e imuS,ex quo hi iam iussi, neces.

probare Theologi possunt quod tam magnifice iactant iii Scholis, sicia. praeter Gratiam habitualcm qua Deus mentes nostras inhabitat, re-riri auxilium Dei actuale, seu gratiam adiuuantem ad bene operan um, etiam in iustis. Iuxta illud B. Augustini de peccat, merit. & de s . , es,

Grat. Christi Sicut oculus corporis etiam plenis Uanus, nisi Aiacire lucis adiu ebi'. ' rus nonpotes cernere schomo etiam perfecte iustificatus nisi aeterna lure iusti edia uinitus adin etur, recte non potest vivere. Quod etiam confirmari potest auctoritate B. Gregorij Nysseni in Psalmos ς κεφαλαιον , τοῦ sciI συμμιαχα, id est, DEI AUXILIUM , CAPUT ET SVΜMA VIRTvΤis EsT. Idem in vita B. Gregorij Thaumaturgi ἐγὼ o F - να-

eadem potentia opus esse existimo ad praeclara virtutis facinora exe quenda, dc ad eadem ferinone efferenda pro dignitate. Itaque inuocandum est auxilium quo ipse virtutem recte exercuit. Est autem illud , ut arbitror, gratia Spiritus. J Idem in facundissimae de Virginu

216쪽

18 THEOLOG. GRAECO R. Pp. DE GRATIA LIB. II.

est. Augusta illa Virginitatis species, solis iis contingit quibus ad prae-esarum hoc studium Dei gratia benigne auxilium praeo et JPalladius

etsi nonnullis suspectus praefatione ad Lausac. si et, Μι J σώμα Ab His α. Γελικίω φλιτηίαν ααα ν Christi auxilio vitam Angelicam ascetice ducere. Theodoritus in Paulum loquentem ad eos qui membrasea αλ- iustitiae Deo praebent . quibώspeccatum non amplius dominabitur, quia non sub lege , stdAbgratia sunt. . in πις Mnνε me ιπιεν ἐδεδει-

lex solum id quod agendum erat, docebat: Gratia vero una cum legis impositione, auxilium praebet Fi propterea lege perfectior est Gratiar legi natio. ut quae per auxilium dissicultatem ipsam soluat J Consuli

possunt ea quae Gregorius Theologus habet - τω εἰς m es, Αοηθη-μέτων de auxiliis ad salutem necessariis oratione de 'apti lino. B. Ma

νυ ας ίαν αἰακιν. . Anima vere Dei & Christi amans, quotidie esuriens&suibunda, perorationis perseueran riam ad Gratiae mylleria & vni uersam virtutis summam insatiabilis est , caelestis lpiritus amore vulne Mare. delete spi rata, ardenti desiderio per Gratiam quae semper in ipsa ess,ad sponsum retalito. i. Bibl.PP. caelestem sursum contendit,&c.JB. Marcus f re ta, Gratiae istius adiuuantis auxilia ex sacramentorum praecipue daptismi essicacia & opere operato deducit, unde hic locus ad eaciem confirmanda theologis Scholasticis non erit inutilis, utrisque vero auxiliis & excitantis & ad iuuantis Gratiae apposite conuenit, ψ μω ω ζῶ c. ρι- βααῆia, μυακὼς δεδωρ ,. υεκγώῖ δὲ τῆς ἐκγαMαι εν es λών - κρυ- M a θεὼ ν ων η χάρ* M: ---. id est Gratia quidem iis qui in Christo baptizati sunt, arcana quadam ratione data est. Operatur autem illa secundum proportionem executionis praeceptorum. Quin etiam occulte gratia nobis auxiliari non desinit, &c.

Ex ipsa gratiae adiuuantis nomenclatura nemo non despicit coniunctissimum eiusdem virtuti ac operationi voluntatis esse concursum,unde Marcus loco statim allato uti piως βω θέν ῆιών η πρις ου - Ast ' ἐφ' ἡμιιν Λ in muιν e mi et . . E I αων gratia nos adiuuare nocessa; in nostra autem potestate est bonum pro virili facere vel non facere. Hinc vero Theologi Scholastici quaestionem excitarunt de mo. do quo creatura se habet cum Deo per gratiam adiuuante , Vtrum ut cauisa vel concaussa principalis, licet secunda, utrum Vero tantum ut caussa instrumentalis. Controuersiam ut in pauca contrahamu S, eamque

Nota pro gratia

sacramentali.

217쪽

CRAT. IXCITANS ET ADIUUANS EX PP. GRAEC. C. I U. 18s

que confestim ex iudicio Graecorum Patrum dirimamus: instrumen taliam tantum esse caussam his suaderi potest, quia non tam propria c.ρ ri,iu, in

virtute quam aliena nempe Dei eleuantis actiones supernaturales ani- d. x .q. t. Suarit

ma videtur exsequi: quia ad eas potentiam non naturalem, sed obe- .'ci'. - dientialem tantum habet: quia nonnulli Patrum, instrumenti nomine creaturam donant, ubi de actionibus supernaturalibus loquuntur. E diametro vero principalis cauta rationem sortiri, haec in animum inducant, quod omnis caussa libera sit etiam principalis respectu suorum actuum ; Anima autem etiam cum gratia concurrens liberrima

sicut definiit Concilium Tridentinum sessui. Possitque dissentire si v Du litui decisiabt: quod instrumentalis caussa non resistat caussae principali quando qus ab ipsa applicatur ad agendum, creatura Deo possit reultere: quod μή -

instrumentum potius agi quam agere censeatur, agere vero dicatur creatura: quod actionum vitalium creatura vivens siti caussa semper vitalis, tales sunt autem actiones etiam supernaturales ic meritoriae quae ab ea cum gratiae diuinae auxilio concursuque fiunt. Denique quod inter sacramentorum quae vere Dei instrumenta sunt & humanae voluntatis agendi modum, maximum discrimen intercedat. Componi litem hanc facillime posse Duvatius admonuit, si recte discernatur caussa primaria & principalis, quae secunda, naturalis & mota ratis etiam esse potest, a caussa prima quae est solus Deus: item instru mentum proprie sumptum quod per te nullam habet virtutem nec nisi a principalis caussae motione impresiam, aut certe accidenta iam tantum, ab instrumento improprie sumpto quod ad quamlibet caus. sam inferioris ordinis de subordinatam extendi potest. Verum haec plus satis pro instituto, pedem Schola efferamus; Quid autem Graeci natre hac in re senserint, indagemus. Legendum in primis est tibi, quisquis haec legis , extremum Stro Clemens Alex.LLmatum Clementis Alexandrini, ubi mira & insolita de caussarum di

uisione , praecipue earum quae ita οἰέπον, -- ηον, πι-εκών dicuntur cauea , concausa , cooperans sim adiuuans , atque snsulas ita de

- αλισμα Id est. Caussa, per se perfectam operationem significat. Cooperans seu adiηuans significat ministerium & munus quod cum alio obit Concaussa autem intelligitur cum alio quod nec ipsum per se effectum producere potest, utpote quae sit caussa cum caussa: dis fert autem adiuuans caussa a concaussa , quod concaussa quidem ei quod seorsim non efficit, praebeat effectum : adiuuans autem in eo quod seorsum quidem non efficiat, alteri autem adueniens seorsum efficienti, ad hoc ei auxiliatur ut effectus sit intensissimus J Ex hae distinctione caussarum sequitur iuxta Philosophiam Clementis Alexan-

218쪽

dtini Deum cru caussam non tantum medio 'κβocrin incoeptiuam gratiae mihi ficantis , sed etiam ore κωὐ continentem , per se perfectam , . si ρ - ' κῖκω, & illius per se iussicienter effecti uam Secundo i quitur ipsius consensus ad iustificationem requisiti duplex mi-πον, caussam duplicem esse & Deum & voluntatem sita mul. quia nec Deus seorsim nec voluntas seorsim, sied utraque si Icaussa consensum illum producere potest Tertio sequitur volutatem humanam posse dici συνερών adiutricem & cooperatricem Dei respe

ctu gratiae iustificantis, quia quam Deus solus producere potest, eam etiam suo modo siue moraliter siue secundum alios Theologos etiam Physice per eleuationem producit: atque eo sensu dicit Apostolus in

ανυγὶ εσι4. Dei adiutoresμ-s,&tertiae Ioari. I. συνυγὶ τ ά λ ρ cooperatores veritati. Deus vero homini tam proprie iuxta eumdem Clementem mi ε ώς dici non potest, quia homo solus non potest gratiam aut gratiae effectum producere. Ex hac distributione caussarum facile est quid in praesenti quaestitane decernas. Enimvero improprie philosophando, omnis caussa seeundade inferior dici potest instrumentum,praesertim ea quae sepernaturalem a Deo influxum accipit, quo sensu orationem aliquam sic or

μί--χρουοίθ. Os meum aperui&attraxi spiritum, Zcc. Diuinum sum instrumentum, instrumentum ratione praeditum, instrumendum a pr claro artifice spiritu compositum & pulsatum. Nihilominus tamen accurate Philosophando, A n ima vel creatura quaecumque rationalis & vitalem &liberam operationem cum diuina gratia comproducens, eiusdem oPerationis non quidem quatenus supernaturalis, sed quatenus vitalis,libera & moralis actio eth, caussa non solum instrue mentaria, sed etiam principalis esst, secunda quidem, & Deo ut primae caussae Drincipali - άψηns & subordinata. Confirmatur ex S. Thoma alitique Theolosis,intellectus informatus lumine gloriae concurrit ad visionem beati hcam ut caussa principalis, intellectus& volutas, instructa facultas utraque habitibus Theologicis producit actus fidei, spei & charitatis, ut caussa principalis & cui actio tribuitur, ad quam ipsa vitaliter se mouet, ergo & anima seu voluntas cum gratia in eodem genere caussς principalis concurrit. Sed hcc ad Scholas mittamus. Audiamus Augustinum, & ab ipso resciamus quas cum gratia Voluntati partes tri Suat ex scripturis. S. AvcvsTireus ad Valentinum de gratia & libero arbitrio. Beatus illi. de quo ulmus dicit quod in lege Domini fuit voluntas eius, nounefatis indicat Voluntate seia hominem in lege Dei consistere ' Deinde tum mulsa mandata qua ipsam quodammodo nonimatim conuemunt zoluntate cui est, nolι vinci a malo, ab mibri In b,ris Euangelicis Sy postolicis quiduliud ostendum ubi dicitur nolite tosis condere thesauros internἔ: Nolite timere eos qui occιdunt 7M: qui vult venirepost me,abneget stemetipsium: Tax hominibus bonae mo-Antatis : Et quod dicis e postolus, quod via aciat; non peccat si nubat: qui aut m

219쪽

statini in cor e μο non habens necestatem; potesatem autem habens μ.e voluntiis,m hoc statuit in corde m ferrare Virginem Ham, benescit. lim Heli si CR iem hoc dolen acto mercedem habeo: σalibi, omnes qui pie volunt vivere in Christo I f. ρεφ cutioncmpatientur: Et ad Philemone ne bonῆ tuum velut ex. i. ἀnti is te e st, sed ex voluntate. Item Ioannes. Nolite illigere mundum m caetera hutu modi nempe bi dicit;mnob hoc O noli illud, c νbi ad aliquid sucια di m et non iendum, in diuinis monitis OPUS VOLUNTATIs ex itur , satis liberum demonstratura bitrium. Nemo ergo Deum caustetur in cori suo, fed sibi imputet quissue cum peccat: Neque cum aliquid secundum Deum venatur. ALIE NET HOC A PR MA VOLUNTATE. Pollea congrue monet haec omnia de voluntatis functione testimonia bene &sane intelligi, dummori adiutorio m gratiae Dei locus relinquaturi. Hoc nimirum modo. Nuniu:d non Ibia .eap . . bbcrum arbitrium Timothei es exhortatus se postolio dicens, fontinete pyum ' O iis huc nepotesarem doluntatisse 'dit, ubi ait, non habens neces rem, potest rem autem h. bem Aae dolimrasis , peruet Virginem ρam. Et tamen non omnes vi xxi, is capiunt vertam soc, s d quibus datum est: quibus enim non estiatum aut nolunt, aut non implent qaia volunt: quibus autem datum est, sic olunt ut impleant quod volum. p. tq; e it hoc merbum , quod non ab omnibus capitur, ab aliquibus capia

Eallidem diuin grati adiuuantis & liberi arbitri i coniunctionem Ct coriimpritu.. veluti sis his limi supernaturali uiri cum naturalibus foedus ne abrum. G de se sensu. perent, prouide admodum ac religiose Graeci Patres obseruarunt: duutriusque concursum tam sollicite exigunt, illumque precibus impetrandum, liunc studio&conatu adhibendum pr cipiunt Norum ill ud Gregorij Theologi de Patris ab errore Hypsilianorum resipiscen

,--π' ' ἰκ, πιυ συσκικώ, es vii. Id est. Ad res prectatas neque hominum conatus absque superno adiutorio , finem perfecte assequatur , neque supema gratia minime conanti adueniet, sed utraque coniungi, misceri conuenit. Sanctus Nys or.4 scopo Gregorius Nyssenus. ε της - έ τῆς 'Lώσεως αἰανimi M. Bν m, giar girum talis τῆς 6- ουδῆς ἡ του σπεύμα raς -,ς , τῆς Θ ἔρ-o Μώμωες. Id est. Animi mortas sui renouatione de s. de modus, quae spiritus gratia largitur, per st udium suscipientis, a sententia nojhra pendens. J s. CHRYs ToMus remouet primo ac pros C: UM cribit absurdam & a Synodo Trident. anathemate fulminatam opi. et is ' 'nionem, de voluntate instar inanimorum per gratiam tracta circumacta, exponens id Apostoli ad Timotheum, Usatias ago ei qui me confriauis, Christo festu Domino nostro. ως πως et, I o ἰάου μάρ,-

220쪽

αν, M. Id est. Vides quomodo ubique praeclara siua facta ce lat, totumque Deo ascribit, ita vero tamen ut libertatem arbitria minime tollat. Dixisset enim profecto qui sipiam infidelis, si totum Dei est, nihilque a nobis infertur , sed velut ligna& lapides a vitiis ad Philosophiam nos transfert, quid est quod Paulum quidem talem fecit, Iudam vero longe dissimilem 3 huiusmodi ergo obiectioni occurrens, vide quam prudenti sermone usus est. Creditum est mihi Euangelium, inquit. Hoc iam ipsius recte factum,ipsiusque dignitas est; verum non ipsius id totum. Nam protinus subdit: gratias ago ei qui me confortauit, Christo Iesu. Hoc profecto iam Dei est. Deinde rursus quod situm erat adiunxit, quia me fidelem eristimauit. Prorsus id quia ex semetipso illaturus erat aliquid, ponens inquit in ministerio, &c. Plura ibidem. Idem in Genesim res πιι - ἀι ἀω - ε πώ - ,

nia esse diuinae gratiae. Cum enim id quod a nobis est inferimus, copiose fruimur diuino auxilio: Ne desides maneamus neue animo excidamus,vult etiam nos aliquid conferre, ut sic se a declaret, totumque diuini auxili) non st: sed & oportet nos aliquid conferre: neque a nobis totum requirit, sciens quanta sit infirmitas nostra, &c. J Verum ex Chrysestomo haec satis cuius dictum creberrimum utrumque, totum a Deo est, non totum ὰ Deo es inferius expendcmus, ubi agendum erit de gratiae efficacia. Vnum addimus Chrysostomi discipulum Isi DoχvM Pelusiotam epistola ad Theonem. η λύα χα ω τῆ HS M' -

lium industriae mixta nota quod S. Basilius supra dixit - κεκυ. e M ί εἰ ἐκ πιιμ utraque misceri oportet )saluum hominem facit. Quare is quiChristum in se loquentem habebat, dixit: Cooperatur iis qui secundum propositum vocati sunt j MACARIuM addere possemus &alios, sed haec satis superque de gratia adiuuante, cui comitem voluntatem ut secundam subordinatam, principalem tamen caussam Sorbonicos Theologos merito addidisse ex Ss. Patribus perspicue ostendi

라틴어 텍스트