장음표시 사용
191쪽
Siccitam aliquando Graecos apud Patres , ληία sumitur raro --mξι ς, pro libertate a peccato: quo sensu cunx negant hominem esse ἰλ λων, plurimum abest, Vt dicant libero arbitrio carere, sed sola peccati captiuitate aut seruitute premi. Dixi raro se ratam is ita sumi cuia ita meleec re memini apud unum Gregorium Theoloeum Greg.Naz or. m.
Id est Creator hominis ab initio liberum illum suique arbitrij reliquit, sola mandati lege coercitum , Paradisi deliciis opulentum : libertas porro & opulentia in solius mandati obseruatione consistebant inopia
vero&vera seruitus, in eius transgressone iunde&inuidiae & contentiones& dolosa serpentis tyrannis &c. Innumeros alios de simili libertate, seruitute ac necessitate locos praetereo, quam quidem necessitatem non esse veram & libertati naturae oppositam necessitalcm pcuet ex eo quod sirpe ab iis voluntaria seruitus de necessitas dicitur εγλοδευ- λεία, iuxta illud Io. vri . Qui ficit peccatum, seruus est peccati, & x. Petri 19. quem in locum videnda eli catena Graecorum Patrum. Septimum. igitur aliam dine proprie dictam, primigeniam naturalemque hominis libcrtatem necessitati etiam proprie dictae aduersariam, cuius proprius Character est vis electitia,n.,n possum quin&Basilij Seleuciensis elegantissimis verbis testatum faciam: O ais aut αλ-
bricans conditor immobilibus naturae legibus constrinxit: neque ipsis V sio I quei, electio est: quae facultate in utrumque partiatur, neque ratiocinationis Nota .et discretio quae vclut in aequilibrio perpcndat agendorum delectum: sed ba v.Sahom. simul ac natura imperat, ad agendum impelluntur non excusso curio- h se praecepto. Contra homo ratione insignitus, electionis potestate adornatus.&arbitri j libertate refulgens, consilij vim habet, nulla obstructam voluntatis seruitute intentionem habet sui dominam, & inuiolabili gloriaturagendorum electione. Hinc euenit ut hoc diligat,
192쪽
sero THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA. LIB. II illud quod ita visum fuerit repudiet, hoc auersetur, ad illud animum
ad ij ci li,d liberrima cum potestate voluntatis regnans,abundat optionibus sententiarum: Quare lege posita Deus agundi necessitatomliau imi ponit sed quae sibi vidcntur, imperat, Δί voluntatis potestatipe ittit actionem: & si1 qui iussus eth, mandatum praetereat non ideo naturam demutat, neque necessitatis legibus vincit inobsequentem: neque gratiam per vim aufert, neque intra necessitatem dona contra hit, neque naturam peruertens mentem adulterat: sed ratione in do minatu suo relicta poenis delinquentem ad sapientiam reuocat, &c.J Vim illam electivam, in qua totius libertatis humanae sormalis ratio sita est agnouit quoque cximius Augustinus plurimis locis, e quius viriunduntaxat seldgi libro secun)o de A diis cum Felice Manichaeo ubi liberum arbitrium esse probat: Audis inum dicentem: Ut scite arborem bonam ct nucium eius bonum: au asite a borem tam σρ clum eius malum. Cum ergo dicit aut hoc facile, aut illud scite. 'testatem indicat non naturam. Nemo enim x: Deusfacere arborem potest. Sed habet v seu sique in 'eoAntate aut ELIGERE qua bona sunt, messe arbos bona : aut ELIGERE Paemati Ant c egeat bormali. Posteaὶ Psic ''Dominus dicens, aut facite illud,
ahi faciie .llud: ostendit esse in potestat quod facerent, ipsi stre m certus inse
tanquam Deus: G qui bonum ELIGEst ΕΝΤ, praemrum eius acciperent: si ma-Lm ELIGER ENT, 'anam eiusflentirent, oec. Frustra dicas Ausus linum senarentiam mutasse, ham & nihil unquam ex istis aut similibus locutio nibus retractauit. Imo cas probauit Ib. i. retractationum: imo frequentercas dein resumpsit ac crebris sermonibus usurpauit. Ex eius doctrina quam apprime callebat S. Thomas quotidie in Scholis O thodoxorum personat. Di CENDVM quoάflumus domi i nos orum adluunt secundum quod possumus hoc vel illud. ELiCERE Haec est Philosophia vera, sincera, TLeologica,sanctorum Patrum ctiam Graecorum,uti demonstrauimus, cuius principia, axiomata, certissimasque positioncs antea duximus exhibenda , quam ad liberi homilium arbitrij per Gratiae actualis auxilia motionem, impulsum, in flexionem atque temperationem accingeremur.
193쪽
De gratia operante a Graecis Patribuae agnita, celebrata.
i Gratiae actastis prima di ita in
operantem o caveranum. Gratia veiarans eodem nomine a Pureisas Graecis designata.
Gratia veraritis descriptio ex S. Aug.c nrit o Schola cis. Similem agnascunt Graeci Parras. I. Prima pars operantis gratiae, illas rario intendetas, apud eosiam.
Altera pars, psa mons Ussimatis, ex eorumdem doctrinia. I.
ONGINQuis adeo interuallis ab heterodoxorum opinione recesserunt sancti Patres, ut quam illi ad gratiam voluntati conciliandam causam confinxeruntncmpe defixam ad unum inclinationem, prorsus ij re-jecerint contrariamque viam insistentes, ex libertatis indifferentia iaccessarium auxiliantis Gratia: nutum atque praesidium esse decreuerint. Enimvero praeclare Leontius Arabissi Episcopus Phot sibi. 37 .apud Photium is tatara ν, ως ea e εαM. Inutilis sad ad salutem j libertiis iis quiper ei Θs sapere ne=unt. Talis autem in primo originis ac innocentiae statu humana creatura, si Dei aduigi lantis, protegentis, manum praebentis Opem excludas, ut nos etiam libro primo dispunximus Unde hoc primum ex arbitrij in utrumque flexibilitate , vertibilitatem Scholastici dicunt, alii Versatilitλtem , i. iRem attigit ac explicauit B. Augustinus. Nec Deusprimum hominem esse ioc&gii . pri oluiis nesse Galia quam reliquit in eius libero arbitrio: quoniam bberum arbi- iratim ad malumfficit , ad bontim autem parum est, nisi adiuuetar ab omnipotenti bono. Eamdem veritatem ex indifferentia ad utrumque , & proinde a peccandi potes late repetierat B. Gregorius Theologus. E in si ςς N oμηἔἰν ά3, rii ν Θ λοδ, 6 τηι ine ης α άσω Ντου quomως, ά χλόος εἰ - , μα-ε-e της κάτω θαμλ-
194쪽
ic, THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA. LIB II.
niam in nullo peccare Dei, & primae simplicisque naturae est, simpliciaque enim pacata est ac dissidaj expers. Peccare autem humanae ac terrenae compossitionis scompositio quippe dissidii origo estὶ idcirco Dominus minime tibi faciendum putauit, Vt figmentum suum auxilio destitutum relinqueret ac despiceret cum in periculo esset ut a Deo separandum foret. J Idem ut eleganti admodum & florido erat ingenio, carmine idem dixit,
Inter vitam σ aerumnosam morIem,
Deinde concludit beatum esse qui ex ancipiti illa inter virtutis vitam vitiique mortem libratione, in altum a Deo subleuatur,quod μγάλοιο λοδ αυν Domum magni Dei appellat. Clarissime vero alibi,
Arcanor, carm. a. 6 ' λεν - α μ' ἔπι, ξή, δεμ ρεπι, κυτον N O υκ πλεο, απν ψείδε i. Nunc vero quia me non Deum finxit Deus, sed qui animum ancipitem Istran;que in partem inclinarem , ideo me pluribus auxitii uicit
Illud auxilium Gratiam postea vocat. Ex illa igitur indifferentia, ex illo libramine , ex propensione & fluctuatione liberi arbitri j in
utramque partem, Gratiae qua ad unum verumque bonum inflecteremur, motum Opemque necessariam conclusit Nazianzenus, idem&alij passim Graeci Patres ut in decursu huius operis patebit.. II. Non solum autem ex activa illa liberi arbitrii indifferentia, quae id-rx infirmitate li. circo scite a Tertulliano dicitur tibi pens emancipati a Deo boni libertas mberi bi xij pςς potessis arbitrii l. r. in Mix. sed multo magis ex libertatis eiusdem per
cta,m tot gratia peccatum primum eiusque Vitia dedetrimenta ad malum inclinatione.& ad bonum imbecillitate contracta, colligitur auxiliatricis gratiae ads Autl.de eo , ω supernaturales praesertim fianctiones suprema necessitas. B. Augusti. grat.c.ιι.&ia. nus hac de re certat totis libris de natura& gratia, & de gratia Christi Maiorem vero & validiorem Gratiam esse modo lapso homini necessariam ex instituto probat lib. de correptione & Gratia,quam non tantum auxilium sime quo aliquid non sit, sed etiam auxilium quo aliquid fit: Patiam Potentiorem in fecundo emam appellat, Gratiam quoque Mediatoris, Sabratoris Sy Redemptoris, medicinalem. atque liberatricem. Nemo vero tantopere in Graecorum scriptis Patrum peregrinus est, qui dc gratiam istam uberiorem atque potentiorem meritis Christi quaesitam ignoret ' qua Luciata ac impositis plagis relicta seminiua hominum natura praecipua sui parte, quae suppositi domina est, liberasasii hQ. s. nimirum voluntate conualescit. B. Basilius hom. de humana Christi Dissili od by Corale
195쪽
veneratione , occasionem hanc affert Oίου - limes gratiae salutaris per Christum hominibus allatae, IV -- υ- i
ι Lωθcia , quoniam oportebat maledictam hanc carnem id est na turam & voluntatem hominis carnalem sanctificari, infirmam corro borari, abalienatam a Deo ipsi conciliari. At quis id maiori cum industria vel eloquentia pertra lauit, quam Gregorius Theologia: co. R. gnominis Θ qui posteaquam complures peccandi modos commemo. 'rauit; primum Purtivum δευ κε m. instar orum: secundum auden do accusationes in peccatis: tertium aures aduersus monita occluden do aspidis surdae ad instar: Quartum γυμνη τῆ e ς ε ρύι nudo ut ita dicam capite & in aperto cum audacia quadam proiecta & insolentia, imo & cum odio aduersius remedia &medentes, addit: e . Γν
6 υ a. Et nobis quidem circa occultum cordis hominem omnis curatio versatur: atque cum eo hoste dimicandum est, qui nos intus oppugnat & lacessi, ac nobismetipsis, quo nil miserius, tanquam armis in perniciem nostram utens , peccati nos leto tradit. Ergo aduersus illa, tum magna perfectaque fide , tum MAIORI DEI A XILIo opus est,&c. Sed his, quia omnibus obuia fiant ac pateat, non est diutius
III. In rem igitur praesentem laboremus. Actualem gratiam , quae in cis π ά. p.
actione ac veluti motu transeunti posita est, inuestigemus, urium il- ites norunt. .
lam Graeci Patres perspectam exploratamque habuerint. Quod equidem non solum compertum, sed etiam plane mihi persuasum est, adeo ut neminem etiamLatinorum iis hac in parte fidei,censeam esse anteponendum. Id autem ut cuiuis etiam ab eo um lectione ac studiis alienissimo non obscurum esse patiamur, proponenda fiunt latum mo-dd nomina & congruae appellationes quibus illam Gratiam actualem insignierunt: quae non in paucis cum iisdem verbis quibus Latini ad eamdem significandam usi fuere, consentiunt. Quemadmodum igitur Latini gratiam illam communi iam inter I heologos vocabulo A vALEM vocant eo quod in actu, actione, motuque sit; ita Graeci Patres frequenter illam τοῦ eum, ψ triaυεργέω vocant, ut B. Basilius z. εργείας o - δει tari Latini camdem rcceptissima in Scholis Sorbonicis aliisque passim voce, eamdem Gratiam AVXILIUM nominant : Nihil crebrius apud Graecos Doctores , nomine της AvxiLii in eadem significatione. B. Basilius eodem loco & in psal.Vii. si B. Gregorius Nyssenus B. Chrysostomus& alij innumeris locis Vtun- e 3.3e Amphilochturdc nomine 'invities vi quod significat etiam auxilium η αγω, --υ Ιpie Q x 4 eiα B. Cyrili. de adorat. Latini Theologi Gratiam Actualem motio-
196쪽
is. THEOLOG. GRAEC. PP. DE GRATIA LIB. II.
nem diuinam & supernaturalem sirpe vocitant. At quid familiarius apud Graecos Patres quam illud, η του MI, η δ λν Amri, η' Chrysdeor.&ho- INCLi NATIO GP impulpus Dra impul ses supernM, quam vocem C hryso-b. . . - ' ' stomi, Cyrilli & aliorum Patrum interpretcs merito nomine Auxiiij
Cytili. Qitii, Ioel, diuini, superni&caelestis reddunt. Κιν- αι vero seu MoTrosis vocata in Io.& alij. bulo non raro ijdem utuntur Patres , ut in sequentibus manifestum Ny Cho.σ.debea- crit. EnimVero&Vt Gratiam maxime in Actione diuina elucere do ea. Ceant. eamdem vocarit MANvM DEI. B. Gregorius Nyssen. hom. de Chisi. h..n. beatit. ειυν- ἔλθη ἰς um του λάγυγίιρ, si igitur ad nos manus eterbi ad
mota fuerit, ctrc. B. Chryse stomus in Genesim η ψωλνχ, ouanus I
Denique mira de illa A aualis Gratiae actione siue operatione B. Basilius libro de Spiritu sancto enarrat, deque variis ipsius in efficiendo virtutibus & modis, ubi & meminit CONTACTvs vi R ΤIs quo nihil magis domesticum est magisque proprium in Theologorum Scholis , ad exprimendam diuinae potentiae Actionem transeuntem. Ibi autem sermonem habet non solum de rebus corporeis aut naturalibus, sed etiam supernaturalibus maxime, ut de Returrectione animae a peccato. Illultris est locus aureisque literis dignissimus, quem eam obrem integrum hic describam, quia ad actualis gratiae auxilia ex his Li. s Patrum sensu intelligenda mirifice conducit. ἰ ἔκμι Dς ο sura;
εοδμα ἀ- α ψοI αυή ς Met άφικ. - , πλείον, sol in ' ἔ α να ιιι - γίγοι ae ιτο, Q , Id est. Sermo Creator, seu Verbum, unigenitus Deus, secundum modum uniustui usque necess-tatis, Avxi LivM distribuens, varia quidem & omnis generis AvXIMA, prout varij sunt eorum qui ab eo iuuantur , usus, Unicuique tamen congrue liuxta necessitatis modum. dimetitur. Eos qui in tenebris ignorantiae detinentur. illuminat, ideo lumen verum dicitur. Erigita ruina eos qui sublimitate Vitae in peccatu corruerunt. Ob id vocatur resurrectio. Omnia autem facit CONTACTu viRTVTIs &volun tale bonitatis opERANs. Pastit, illuminat, nutrit, deducit, medetur, erigit. EssENTiAM DAT iis quae non sunt, creata conseruat. Hoc
modo sona ex Deo ad nos per filium adueniunt, maiori celeritate in singulis OPERANTEM quam ullus sermo proferri valeat, &c. J
i ,ἴ:ἰ, ι Quod autem spectat ad diuisonem Gratiae actualis prima fere apud
or 3M ,s opς- Scbolae praesertim Sorbonicae Theologos est distributio in Gratiam Dissili od by Coosl
197쪽
GRATIA OPERANS EX PP. GRAECIS. CAP. II. 16s
operantem & Gratiam cooperantem. Quanquam enim sanctus Thomas hanc diuisionem etiam conuenire doceat Gratiae habituali, his S Tito Vt 3 3ati. verbis: Si mero accipiatur uti pro h bimali dono, sic est duplex gratiae streius, sicut cuiuslibet alienus forma: Porum primus est esse, sicundus est operatio: mcut cutim operatio secere calitam, in exterior caleficilio. Sic igitur habituali, gratia in quantum animam sanat, vel iustificat,megratam Deo facit, dicitur gratia opeirans: in quantum vero estprincipium operis meritorij, quod ex libero arbι- trio procedit, dicitur cooperans: Nisiilominus tamen uses Theologorum
obtinuit vi hcc diuiso potissimum incidat in Gratiae motionem, quam Gratiam actualem promiscue dicunt. Atque id profectonon iustissim, sine caussa; derivata quippe videtur ea dis linctio ex sacris primum lite ris earumque locis illis in quibus de actuali quadam ac transeunti per
animam motione Dei agitur, ut I. Cor. x a. operatur omnia in omnitas. V I LP Eph. c. 3. secundum νιΠutem q*a operatur in nobis. Epist. c. 3. cooperatores veritatis. Secundo quia B. Augustinus eumdem insensum accepit, ut ipsum Dei actualem influxum actionemque designet velut in motu de- Ang l detrat. decurrentem. Sic libro de gratia & libero arbitrio. Quis istam etsi paruum tib Mb.c.iT dare coeperat charitatem, nisiille quipraepanar voluntatem, . cooperando pe fcit quod operando incipit ' quoniam ipseeut velimus operetur incipiens, qνι Ῥolem alibus cooperaturperficiens. Propterquodait Apostolus:certussum quoniam qui operatur in nobis opus bonum ,perficies Μque in diem. Vi ergo vehmus, sine nobis ops ratur: cum autem volumus P volumus di faciamus, nobisium cooperatur: tam η sine illo 'vel operante τι velimus vel cooperante cum volumus, ad bona pietatis opera nihil mal in. De operante isto ut velimus, dictum est. Deus est enim qui operatur in nobis in velle. De cooperante illo cum iam volumus, m molendo facimus. Scimus, inquit, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur ad bonum. Concilium A rausicanum,ex doctrina & verbis eiusdem exim ij Docto ANRs ς ως p, ris, saltem in sententiis a Prospero collectis, Quoties bona Usmus Deus mnobis, atque nobisecum, ut peremur, operatur. Haec autem omnia actualem
Dei mouentis, agentisque concursum & auxilium indicant & sonant: Diuisio igitur illa in Gratiam actualem per se primarioque cadere videtur. Inquireneum nunc primo virum Graecis PatribuS notum ac usita- Gratiae opes ami, tum fuerit nomen gratiae Operantis, quam & PRIEOPERANTEM uocauit nomen nori
Prosper his verbis , Dignens aperire m patefacere, Fater beatissme, Pater optime quomodo per istam operantem cir cooperantem Gratiam liberum non lae Prosper. ep. addatur arbitrium.
Reperio igitur idem plane nominis apud B. Chrγsostomum, licet ille sit qui Gratiae illius neglectae nomine inuidiosissime, sed apud Catalimniatores laboret, τ χ τ εργα Oia, - GRATIAM OPERANTEM, Hom.3 de Poeniti recte appellari ultris suadet his verbis quae eidcin Gratiae egregie quadrant γρA η φυας με γα bra η γα ,s natura otiante, Gratia Opim A BATvR. B. Macarius ἰχμω κρωας c. Mi Minc M. Plura in . Maear. ho. c. ferius.
198쪽
υς ς THEOLOG. GRAECOPO Pp. DE GRATIA Lib. II.
'ii α' Nomenclaturae ratio non suscit nisi & notionis ac dc criptionis,
tio intellectus. quantum sic ri poterit, accuratissimae elaboratio accedat ex lanctiori-ς. m,eliis, ,a bus Theologorum adytis deprompta. Gratiam igitur operantem Sor cpi s.cit. Duvallius bona huuc in modum de sanit. Gratia operans ci illustratio intellectus
v ais .isia ἰά istu cogitatio & pia sint ut motio voluntatis ad producendum' 'λφῆ 'μ' - V aliquem actum supernaturalem ad salutem consequendam. Psoli a quidem & satis intricata quaest io versatur inter Scholasticos de natura de cntitate ipsius gratiae. Nonnulli siquidem operantem gratiam adactus Internos, cooperantem adactus externos reuocant : quod quidem omnino alienum est a genuina B. Augultini mente qui ad actum internum supernaturalem, qui in se perfectus est proprieque hun)anus simul&supernaturalis, Gratiam utramoue exigit, vel illo solo ad I i. a sis, simplicianum episcopum Mediolanensem loco. I 2PAmus qui actus qu. io. internus cli) γ' sevum est e et oluit nosrum siuinu docando, no trum J- quendo. Vbi manifeste Gratia operans & cooperans continetur Albexistimant gratiam operantem ferri in finem. cooperantem vero in media illam per intentionem, hanc per electionem: sed ad utram quo ctiam gratia illa duplex necessa est, ut postea ollendetur: Nonnulli asserunt gratiam operantem c ste medium quemdam im pullum quo Deus voluntatem ad agendum applicat, facitque ut Velit&faciat, ita' 'λ ut omnem actum & voluntatis etiam primo primum ac indeliberatum antecedat. effectusque ipsius formalis sit conlii tuere intellectum M voluntatem in ratione principij activi ad operationes supernaturales: liaud sccus ac iii strumenta quae a primario agente suscipiunt vim aliquam sibi impresiam adliocvt rationem causi, obtineant essed umque attingant. Speciosa quidem haec sententiacit & admodum verisimilis Plurimumquc intat caeteras polleret, si quid ille sit impulsus, dia
ferte satis explicare posset. Nec enim an sit qualitas, an actio inter vocationcm Dei de consentum voluntatis interposita, persuadere potis est. Qui enim qualitas cum stimpulsis, cumque praeterea icriptura& Ss. Patres ut os tendimus de gratia operante tanquam de aliquo actatam vitali quam stipernaturali loquamur. Actio vero esse non potest, noneniindatur actio ad actionem: terminus autem istius actionis, esset cogitatio intellectus , & voluntatis motio, v traque actio vitalis principum animi facultatum: aut certe
''' 'He. facultas utraque passive solum se habcret, quod repugnat doctrinae
''' m rei lentini, ubias ae hominem diuinam instigationem recipien-ilo nonagerendιl, ut postea fusilis ostendetur. Superest ergo, inquiunt Yamberim qu. celeberrimi Sorbonae Theologi , ut gratia operans sit illuli ratio intel-diip-dς grat lectus & fancta ipsus cogitatio ,l nec non motio & pia quaedan MIe-'' etio voluntatis a Deo specialiter assistente producta, simul intellectu& voluntate Physice eo dem peractus vitiles comproducente Cuius, AVg ς H quidem assertionis veritas ex eo patet, quod B. Augustinus libro de spiritu& litera eam delineasse videatur his verbis. e tendat . dideat Diuitiam by Coos e
199쪽
GRATIA OPERANS EX PP. GRAECIS. CAP. I i. μ'
non ideo tantum istam voluntatem credendi diuino muneri Iribuendam, quia ex h-bero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, verum etiam quod et istar fm suasionibus agit Deusτι ebmκs m ut credamus: siue extrinsecus per Euangeliori exhortationes, et bi m mandata bus aliquid agunt ad hoc homini admo nent infirmitatis siuae, Pt ad gratiam iustificosem credendo confugiat siue intrinse-Ab τbi nemo habet inpotestate quid ei veniat in mentem, sita consentire mel disentire propnae voluntatis es. His ergo modis quando Deus agit cum anima rationali ut ei credat: neque enim credere potest quolibet arbitrio Inuit suasio veletuatio cui credate profecis oer i sem velle credere Deus operatur in homine oe in omnibus misericordia eius praeuenit nos e consentire autem vocationi 'Dei et ab ea dissentire scut dixi, propriae τoluntatis est. Neque minus apposite conferuntur huc verba B. Projeri,ubi gratias extrinsecas cum
intrinsece mouentibus coniungit. Hanc abundantiorem gratiam Ita credι- mus atque experimurpotentem, ut nullo modo arbitremuresse violentam,quo qui
quid insultandis hominibus agitur, ex Fou Dei voluntate peragatur. Gratia quidem Dei in omnibus iustificatione incipabier praeminet, suadendo exhortationibus , mouendo exemplis, terrendo periculis, incitando mira Is illae sunt gratit extrinsecus quae sequuntur intrinsecus sonantes dando intellium, insurando consilium, corque ipsem illuminando, ct dei a se honibus imbuendor se letiam voluntas homini ibiungitur, atque coniungitur, quae ad hoc praeditas est excitatapraesidiys, diuino in se cooperetur opera, . incipiat exercere ad meritum quod superno femine concepit ad bladuim. Doctrina Concilij Tridenati nisi sce consimilis est. pluribus sessionis sextae locis, qui ex uno disci
possitnt: Tangente Deo eor hominisper Spiritus sancti illumination , neque homo ipse nihil omnino agit inspirationem iliam recipiens, quisepia iliam ct abjω- ne potest, neque tame nexatia Dei mouere se ad iussitam corum illo libera sua
oluntate possit. Gratiae operantis pars clicitur esse in nobis sine nobis, id est sine nobis libere & moraliter agentibus, licet agentibus Physice& vitaliter, cum sit ille velut motus primo primus voluntatis a Deo productus immediater, simulque a voluntate ut natura est, elicitus: illuminatio vero hunc motum in intellectu praecedens si actus directus intellectus & vera intellectio a Deo similiter immediate producta &tamen ab intellectus facultate simul elicita, ipsal Dei essentia sese reie- te istis facultatibus per intimam indistantiam, & absque ulla inforamatione vel inhaerentia cuiusquam intermediae virtutis, sed tantum in genere cauta primae & specialis in ordine supernaturali, per essicientiam extrinsecam supplendo activitatem potentiarum naturalium , ut
pluribus disputat subtilissime Ysembertus Doctor Sorbonicus loco laudato. Illud autem, gratiam istam esse in nobis sine nobis, dustum est primo a B. Augustino lib. de Gratia & libero arbitrio, D us t velumus opesatur incipiens: ut ergo elimus, sine nobis operatur ,cum autem volumus,c ua dolumus disciamus, nobisium cooperatur. Rationem vero Theologicae ratiocinationi, quam ante posuimus plane consentaneam an . rea proposuerat his versis, Bona opera si nonpraecessissent cogitationes bona, ni tu essent, attendite itaque quod de ipsis cogitationibus dicat 'Dbens ad forinthios. Non quia idonei semus cogitare ab quid a nobis, tanqtram a nobis metipsis ed
200쪽
is 3 THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA LIB. II.
si orient Mino a ex Deo est,mc. Ex quo Apostoli loco Gratiam coptat lanis bonae it Deo se non vero a nobis tanquam a nobisimetipsis deliberate libere de moraliter, licet Physice agentibus Theologi rectissime colli agunt.
At quae Graecorum Patrum de prima illae Gratiae operantis parte, nempe bona cogitatione seu sancta illustratione intellectus senten- tia sit, paucis disseredi tempus cst. B. Dionysius πιινα- πυ τω-
- . Id est. Omnis a Patre motae illustrationis praeemanatio in nos benefice adueniens, denuo ceu vivisca visa superna nos reuocando replet veI λια simplices, puros reddit & conuertit ad unitatem. Patris congregantis, &c. J Clemens Alexandrinus. h. ε, η' αα εας γν
vim immittit sensumque persectiorem, promptitudinis & alacritatis animi vehementiam praestans& ad quaestioncs & ad opera exequenda. J Addit alia quaedam de Gratiis extrinsecis,ut intrinsecae per Angelos, ita per homines administrari solitis quae multum cosentiunt cum iis quae superius attulimus ex B. Augustino lib. de spiritu&lit. f. Basialius libro de Spiritu sancto celebri illo de auxiliis loco E-τ βον, - λυ νειν επιν, c d λι--ν πις , χρηγειώ Gu-
λήν. Spiritus sanctus auxilia distribuens conuenientes unicuique iuxta necesutatem, opis mensuras administrat illuminat eos qui detinentur in tenebris, ideo lumen verum dicitur. J B. Gregorius Nyssenus contra Eunomium, qτω φωτὶ τις γνώαως, ω '
Gratiam Patri & Filio, & Spiritui sancto, Pietatis sermo ascribit; similiter purgatio cogitationum proprium est virtutis Domini ut ait scriptura Heb. I.&c. JB. Gregorius Theologus oratione in B. Athanasium g- - νδ αγε e επλοαγέα minania -- NI εχ M, a Deo habemus quod ad Deum euehamur & reuehamur per congenerem illuminationem J Idem elegantissimam iuxta potentissimamque ex huius meditatione veritatis . Paraenesim contexit, ps βώμ α mς. Dissilirco by Corale