Habertus de Gratia ex PP. Graecis

351쪽

GRATIAE EppECTUS A DEO ET A UOLUNT. C. XUIII. Los

pro ijs afeci bis musicuiusquesit apta caer consentan a, simpliciteruc in nune, aliquando etiam loco oe tempori conueniens: Deus enim nouit cenis e qu/ά - ιβ γ que homo acturussit , posita hac aut illa nerum persessi, an coUnsium daturus necne, oe quis modus suasionis idoneus, ut non tantum suadeatur homo, sed etiam pesuadeatur; aliter enim constat moueri ambitiosium ad poenitentiam , aliter auarum: alifer timidum quam audacem, distitem quam pauperem: mo unus Idemque homo diuersis d. ens, horis, momentis abus a stipse est,nunc ira nunc odio, nunc tristitia nunc gaudio Usscitur : adeo veram illud quod aiunt Philosoph omne quod recipitur ad modum recipientis recipi, nec omnia nobis eadem siemperapparere . sed pravi quinque fetus est, talem ei finem viden: Ucriptura quoque Flet Deum etccare iatratorem in opportunitatibus , in necessitatibus, in tempore opportuno ; inquamuis opportunitas illa extendatur et am aliquo modo ad grat iam congrue gem , habet tamen latitassinis Anadas , magisque ac minus recipit: nec proinde tanta est ingratia Adficiente quanta in escaci; in qua scilicet omnia concurrunt,tal seque rerum ac circumstantiarum est dist sitio, ut assensus hominis in allibiliter quatur, nec possit moraliter loquendo non sequi, quamuis Is re simpliciter im

pediri psit. Fgregia illa verba quibus Sorbonicae Scholae doctrina strenue ful

citur&dilucide explicatur, nihil aliud iam exigunt quam ut ex bs. Patrum mente proi sus esse innotescat. i icat ergo primum sententiam B. Auguilinus,cui primas in controueisi gratiar dirimenda tribuere

par et t. lileiam supra dixit in libro quae itionum ad 'implicianum , ubi im minit ricatsons, cu accommodatur dei )oluntas: Deo hoc modo vocante QUOMODO AP l vM EsT ris qui sequimtur vocationem Vocatimis congruentet vocantis r Eurum qui congruunt cir contempe antur vocationi a Deo ita vocante . quomodo eis vocari aptum est , ut sequantur , m quomodo scit ea congruere, ut orantem non r suas. Ex his vel solis verb:s sententia Sorbonica, sententia B Augustini praedicavi potest Verum & alia elusedem sancti sini Doctoris testimonia su T agantur B Augustinus libro

da est, quia ex libero adlino est quod nobis naturaliter concreatum est. serum etiam quod visionum Suasionibus agit Deus ut velimus . ut credamus: silue extrinsecus per Euangelicia exhortat ones : siue intrinsecus dbι nema habet inpotesta-ιe qui μι en at in mentem : sid co/ f ntirect d sentire pruriae volaretatis est.

o nanes sorbonicae sententiae numeri in hoc testimonio delineati sunt. Tertio B Augustinus commentariis in Ioanne in obiectivum deinde & moralem hunc agendi modum in gratia effcaci sic illuitrat. Ipsa

tres Certum est autem voluptatem solu moraliter voluntatem trahere, ut Se rc liquas passiones. idem lib. lec. ad Bonifacium. Bened otio talis dinis in qua Deus nos praeuenit, si rutia Dei qua sit inno, sit nos de ecli , ω' em s Auga ad Bonifpiamus hoc est amemu quoilyraecipit nobis. i ta pluribus aliis i ,cis quos cum 'ma diligentia collegit Ian senius Episcopus Υprensi, lib. v. de Gratia a grat. S tu tuis, ex quibus recte concludit in mente Augustini Giatiae iah Rq.

352쪽

nauigantium portus, sed Dei es &victoriam efficere, & incolumen scapham ad portum adducere. J De Deo ut caussa essicaci variarum

est. Ut in rebus humanis varia sunt vitae & studiorum instituta , alia maiora, alia minora, quaedam illustriora, quaedam obscuriora, sic dein diuinis, non una est salutis catissae ratio, nec una virtutis via, sed plures, quia de multae apud Deum mansiones: J Haec ad varias vocationes gratiae variis quoque varie congruas referri possunt. Sed plura Graeci Patres inferius.

CAPUT XVII.

Gratia Gliaria cum hominis libertate a nec Date vindicatur. Ex Gracis Latιnisque Patribuae. SUMMA CAPITIS.

lam. Quem trahit Deus, volentem trahit, a calumnia Calus ni dest iamra Necessisas a oratiae 1 atas operatione arcetara Patribu Grao . III. Iterum atque iterum ab L em. I V. Domina eadem de plenos a Menare , non fitas coastionis. sid etiam neces tatu impatienti, asseritur a S. Augusti-l no, S. Thoma Schone DD. Caluin.lib.2.instit.

EMERARIA prorsus & gnauiter impudens C)luini Sycophantia aduersus B. Chrysostomum. nobis in primis eo accuratius diluenda est, quo hodierna etiam die imtemperantiam nonnullorum pessimo sui exemplo sollicitat. Haeresiarchae verba sunt. Deus voluntatem mouet non quabter multis Iacussi traditum est in creditam inota diuersam ab antiquis Ecclesiae Patribus fidem Nnostrapostea sit eleebovis motιoni aut obtemperare et res gan : fd illam etficaciter afficiendo. illud ergo testes . cir Astomo repetitum , QUEM TRAHIT, voLENTEM TRAHIT repudiari necesse est, Quo infimis Dominumporrecta iamum manu experiare anseo auxιlso Iu .n nobis adlubescat. σc. 9tra conrnoMensam elicitur ex Ioannis ' erbis, nemo possvreum adme. si Pater meus traxmteum,sic efficacitergiae M pionum cordam inflexubib apeia stquamur. Qui ex Deogenitus est, inquit, non potestpeccare qui mo Des in ipso manet. Nam medium quem Sopbista maginantur motum, Disti Coral,

353쪽

GRATIA EFFICAX ABSQUE NECESSITATE. CA XVII. 3or

cui obsee et quem repellire liberum sit, aperte excludi videmus ubi essicax asseritur ad perseuerandum constantia , Verum ne Sophistas in aliis somniet Sophis a seipsium ignorans ad modum pertimesco, Nemo enim Chrysostomo i εὐαι potuit, sophiliarum non fuerit quin deterrimus. Quod enim ignorat, blas. phemat. Essicaciter ascere putat esse gratiam libertate submota, vel extincta, necessario trahere. fallitur non fallit conuitiator : aut enim turpiter ignorat, aut nequiter dissimulat essicaciam hoc est certitudinem effectus cum libertate non pugnare, imo vero de ab ea partim pendere. ut postea ostendemus. Neque aliud profecto tractio illa diuina in verbis Christi apud Ioannem in animum orthodoxi lectoris inaducit. Quid enim B. Augustinus , cui uni stare se & laaerere velle caeteris Patribus despectis eodem libro testatur Caluinus, quid inquam B.

Augustinus ex eo loco didicisse se scribit ' Magna gratia commendati . S. Aug. uact.1ε in Nemo vemini' irae . Quem trahat m quem non trahat: quare illum trahat in i Q R, illum non trahat, noli velle iudicare,st non vis errare: semel accipe γ' intellige. NON TRAHERIs, ORA vT TRAHARis. Ergo cum nonnisi volens orer,

quia orans non potest orare nisi quod velit impetrare, sane cum impetrato trahitur, volens trahitur. aed quid praeterea 'Dic Augustine, dic eximie Doctor& Chrysos omum vindica; illum dico Chrysostomim, quem ad auxilium contra tulimum honorifice inuocabas, hisi i iverbis . Oledere Sancte Ioannes Chrno'me: Ingredere nunc & perge A ugustine, Chrysostomi tui causae patrocinari perge B. Augustinus.

I unere non debemus ne ab hominibus qui eda perpendunt, oe a rebus maxime diuinis intelligendis longe remoti sunt in hoc scripturarum sandiarum Gangelicoeteibo, forsitan prehendamurm dicatur nobis. Quomodo voluntate credo, ' re ho1ὶ Ego .ico,parum est voluntate, et am oluptate reahens, occ. Reliqua prolixiora sunt, nec vero minus fauent dicto Chrysostomi, siuem trahit Deus, volentem trabit. Cur autem ita sentiat&loquatur, consilium aperit suum homilia ad eum loannis locum, του- --δ -λέ-

insultant Manichaei. nihil in nostra potestate est. Si enim aliquis ad ipsum venit. inquit, quid opus eth tractione Verum hoc non tollit libe. rum arbitrium, sed ostendit nos auxilio opus habere. Et hic significat non multum venire, sed multo gratiae auxilio potientem. J Caue ab interprete vulgato. Qui postrema illa verba male vertit, sid omnι conatu, contendentem venire ad verbum enim vertenda sunt, ut fecimus. & ita egregie cum Chrysol omi proposito & cum Euangelica veritate coa- sonant.Idem erratum ab interprete Catenae Graecae Imprudenter commissum , in Ammonia commentario ad eumdem versum 44. Capitis Vl.

Non diffremur quidem esse quaedam in Theophylacti expositione TheophyLine. c. ζmpςranda & ad bonum sensum reflectenda , ελυι. --- mu i* ev μym . ,

354쪽

mν Δα-α ,αν-rλχιι. id est. Illos trahit Pater qui habent voluntatis aptitudinem. Eos autem qui seipsos non praestant idoneos, non trahit ad fidem. Nam scut Magnes non omnia quae sibi pro

pinquant, sed solum ferrum attrahit: ita dc Deus omnibus quidem accedit, eos autem qui sunt aptiores & qui habitudinem aliquam ad ipsium prae se ferunt, trahit. J Theophylacti quidem haec verba non tam S.Cyrilli sollicite curarem, nisi similia tribuerentur B. Cyrillo qui tamen ad eum

locum interpretatione afferens, nisi aliud commemorat quam neces- statem etης ἐυω ν 'λυυώM Qta ἰδόν- ς auxilis superni

viam salutarem facilem reddentis. Sic igitur superiora orthodoxe explicari possunt ut velit Theophylactus eos qui se ad diuinam illam attractionem hoc est ad gratiam efficacem praeparant& aptos reddunt. id efficere non propria, sed diuinae gratiae virtute; cuius gratiae Gratiae prioris, gratiae tussicientis quam gratiam piae DisPost TIONIS appellauimus, atque non solum ex Graecis Patribus , sed etiam ex B. Au. gustini doctrini cumulatissime probauimus hoc libro: cuius quidem gratiae piae distositionis acceptatione&bono usu sis, ut a Deo Gratia efficax impetretur, ut disertissime ostendit B. Augustinus Epistola ad Sixtum & compluribus aliis locis. 1 I. Veritas haec quae omnem ab efficacia gratiae necessitatem propriὸ

dictam expungit caeteris Graecorum Patrum mirum in modum sem- S. Dionys diu. ub. perque approbata est. Principium illius demoni trandae cernas licet, ς ε R, i I apua B. Dionysium libro de diuinis nominibus. ἀν - σ

Gα, rata. Id est. Vanum sermonem plurimorum haudquaquam admittimus, qui dicunt diuinam prouidentiam nos vel inuitos ad virtutem impellere debere. Si quidem naturam corrumpere, prouidentiae non est. Unde tanquam prouidentia uniuscuiusque naturae conservatrix, libero motu praeditis, tanquam libere sese mouentibus,& uniuersis & ssingulis, modo quodam & uniuerso & cuilibet proprio

prouidet, in quantum eorum quibus prouidetur, natura capit, uniuersae atque omnigenae prouidentiae beneficia, quς unicuique pro captu suo dantur. J Ac ne quis illa verba de coactione quς tantum in res ratione destitutas cadere potest , Digida ac ieiuna subtilitate ut quin busdam moris est. exponat: obsistit B. Maximus in commentario his verbis de necessitate proprie dicta quatenus libertati ad utramque partem indifferentiam activam habenti, aduersatur. ε μ α πιάσκ ουε Duiligeo by Cooste

355쪽

GRATIA EFFICAX ABSQUE NECESSITATE. C. XVII. 3o3

m lata mes νηιά - εἴ-τω νοεοιν ι. id est. Si enim ex necessitare ad vittitiem ageremur,nequaqua nos nos ri esse iuris declarasta, neq; natura nostra intelligente esse suisset, hoc est animam intellectu praedicam. Polleabitendit ex iu stissima illa necessitatis ex-

clusone, nos remanere ιακιν--μ per nos ipsos mouentes noli more

animantiu quae etiam dicuntur ra-ῆ o per se mouentia ad discrimen letερου ut lapidum , feci perfeci ius 'animantibus , quae 'sponte quidelm, sine coactione non tameti sine neces litate, nec cum potellate ad utrumlibet, sed ad unum mouentur. sic & Pachymeras in Paraphras. Philosephatur ad eumdem plane moduin B. Basilius libro quod Deus auctor malorum non sit, quem supra retulimus. Sed & non uno antea fisculo CLEMENs Alexandrinus contra basilidianos dicentes

o, is setis, d-: disputationem ex multis iermonibus instruit, qui ad xem nostram maximo quidem opere praestant. Sic enim disputat. οι τ

--. I d est. Uoluntariae ergo ac liberae electionis non est fides utique ossicium, si ei naturae praerogatiua: neque iustam consequatur retributionem tam is qui non crea idit,quia eius culpa id non euenit, quam is qui eredidit, qui ad id caussam non dedit. Omnis autem fidei & in. credulitati s proprietas & differentia, nec laudi nec vituperationi ferit obnoxia, rectὸ considerantibus, cum praecedentem habeat naturalem necessitatem, ab eo exortam qui omnia poteth. J Animaὸ uerte in iis verbis, quae deductionem ad absurdum contra Basilidianos moliuntatur, necessitatem illam ideo repudiari,quia nullum homini liberum ad Mutemque vitiumque motum relinquit,& naturalem ideo dici, quia a Deo qui omnia extra naturam pote it, imprimitur, ideoque ut postea concludit, 3 ἐκου mον τὰ να- voluntarium fidei, id est, ut ibidem explicat, α ρε- e τυ is liberam ac sui iuris vel electionem & fugam, cuius homini a Deo datum est ius, praeripit & interimit. B. Gregorius Nyssenus homilia v. in Canticum Canticorum esscacis gratiae necessitate penitus alienam excitandi vim declarat. N. sun

α Diau, c. id est Ait ipsi, veni huc ipsis non ex necessitate, sed teipsa, propriis rationibus promptitudinem tuam in bono confirmans; non necessitate ducente. Virtus enim sui iuris, & voluntaria & ab omni ne-

356쪽

. t.

cessitate libera est. Talis erat Daud oluntarie acrificans. Talis unus. quisque sanctorum seipsum Deo offerens, non ex necessitate ductus. JPlura apud eudem libro de resurrectione & pluribus locis. B. Ephrcem termone ascetico: Poterat D eus cuncta animarum nostrarum vulnera fanare, nosque etiam inuitos ad bonitatem adducere: sed id facete non vult, ne voluntas nostra diuinis ipsius laudibus priuetur. J Certe Patres nolunt Deum, nos ut inuiti,id est coacte velimus, essicere possie: id enim absolutae etiam Dei potentiae repugnat; igitur libertatem non a coactione solum, sed necessitate nobis incolumem & integram cum Gratia superesse extili mant. III. . Reuocat nos ad se B. Chrysostomus a Semipelagianismi crimina

in Psui. None laῆIS antea Vindicatus , nec non etiam eo quod Olim Callianum monachum in illud erroris genus procliuem a te ablegarit. Ille Doctrinam istam Catholicam non uno loco inducit & confirmat.

Ephes a.

6 4Bν E di . excpήκ. 2 νώ χ - μακών, ω ψ δύα υσω πνωαι, n*πιων ' φααν. id est. Paulus de fide differens disit: &hoenon ex vobis, Dei donum est. Nec ideo tamen deseras te bonis operibus vacuum. Et si en D eius est trahere & inducere : animam tamen morigeram requirit, eique tunc auxilium porrigit. Quocirca alibi quoque dicit Paulus secundum propositum vocatis. NEQUE ENIM VImvs NEQUE sALvs NECESslΤATE PERACHVR. Nam etsi maxima pars, atque adeo fere totum eius sit, exiguum quid tamen nobis reliquit, ut dandae coronae speciosa sit occasio. J idem eae positione in Matthaeum rae La celetis, o vocatio Dei necessitatem non infert. In Ioannem pariter , cpιλώ, ἐ-- se cavγΔώι

δειλata. Id est. Clemens & beneficus cum sit Deus, omnia faci t& molitur ut nos ad virtutem illuminet, unumquemque bonum esse vult, & quidem neminem vi aut necessitate: Suadet quidem &benefaciendo VOLENTEs TRA AIT & ad seipsum allicit. Propterea qui dam eum receperunt, alis non receperunt. Nullum enim vult habere seruum inuitum aut necessitate ductum, sed omnes sponte, atque ex electione libera sibi gratiam habentes quod in seruitutem eos recipiat&c. - Commentariis in Epitiolam ad Romanos idem inculcat et

357쪽

GRATIA EFFICAX ABSQUE NECESSITATE. C. XVII. 3os

que ex coactione. J Quod& multo piolixius pertractat hom. sec. in Epistolam ad Corinthios admiranda dissertatione, & Christianis quibuscumque ad bene vivendum per accommodata. Defixa vero tam altis radicibus haec sententia in animo B Chrysostomi fuit ut eam in repentina illa & praerapida ut ita dicam Pauli per grati,in escacissimam conuersione locum habuisse Velit, Homi clitat ibi fibi, ita deferendis reprehensionibus, ubi respondet iis qui dicebant Paulum ideo non obluctatum fuisse vocationi diuinae,quia necessitate ad

α ε ανυ αδν δε πια ας rura mis pMερ-J id est Quae igitur accusa tio est ' Necessitate, inquit, ipsum attraxit Deus. Qualis vero n etsitas, dic o homo 3 desuper eum vocavit. Credisne penitus quod eum desuper vocavit igitur&te hodie vocat per eamdem vocem , cur & tu non obedis Vides non esse rem neces litate factam. Nams necessitas ulla foret oporteret & te obedire: cum autem tu non obedis, manife-

sum est illum libere obediisse. Et vidiscatis quod multum quidem ad salutem fecit Pauli vocatio, sicut& ad aliorum omnium facere solet, non tamen destituit a propriis bonis operibus & propriae voluntatis Iaude, neque nocuit libero ipsius arbitrio: led sponte venit ipse&ex , bona sua voluntate Faciam id&alio exemplo clarum c- tili cli,h e B. Cyrillus Alexandrinus laphvris in Genesim rationem huius pie Lb. nissimae libertatis&ab omni necessitate absiautae sic tradit. .- ΓΗ,

β si ac Mia. Id est. Quaecumque in nostra potestate sunt legibus subia ciuntur: quaecumque vero in nostra potiate non sunt, sed in legibugnatura: perficiuntur, legem remuneratricem non haberet. Unde pro secto ab hoc gratiae negotio necessi asomnis, naturali similis arcetur, qualis est quae lolam libertatem a coactione integram rc linquit Unde alibi lue. Cyrillus docet Gratiam Dei in nostra potestate esse ut postea explicatius asseremus. Sed omnium clarissimum est quod habet lib.

358쪽

3os THEOL. GRAEC PP. DE GRATIA LIB. II.

& imperium ipsi bonum etiam nolenti statueret, non iam istud meniis fructus esset, adeoque nec digna laude; , &necessitatis potius &inuoluntariae cupiditatis J Haec verba omnem profecto ab efficacia gratiae, qualem hodie quidam fingunt necesstatem procul aman

Rationem illam B. Cyrilli optime coeperat Concilium Tridentinum ubi de gratiae etiam efficacis operatione verba faciens ita docuit Θι

per peccataa Deo auersi enunt, per eius excitantem atque adιuuanIem gratiam ad conuerrendum se adfam ipβorum iustificationem, eidem gratia LIBERE assentiendo tam cooperando distonuntur: ita ut tangente Deo cor hominis per Spintus sancti illuminationem, neque homo est nihil omnino agat , QUIPPE QD ILLAM ET ABIIcERE POTEsT, neque tamen sine gratia Des mouere te ad iaὸ tram conum

H ut'. 'ina. f.a luntate possit. Ad eumdem vero modum id etiam de-

Voe. Gent. e. 16. creuit: L quis dixerit Iberum hominis arbitrium a Deo motum cIr excitatum nia

hιI cooperan assentiendo Deo excitanti atque vocanti, quo ad obtinendam tu uessestariti. . cationis gmtiamst disponat ac praeparet, nsque Posse DissENTIRE SI VELIT.sed 4eluti inanime quoddam nihil alere, merequeyussi ..e se haber', ana ' ema sit Ad eum locum excandescit Caluinus in Antidoto : merit quidem ut Senon ecreto fi- qui errorem suum de nece sistate per gratiam essicacem huimnae vo-d F- luntati inflicta iugulari perhorrescat. Concilium Senonense iam huic Colon. SVnod. decrero praeluserat. Non tale est Dei trahentis auxilium cui noseti non polisit. De N.P Enchiridion quoque Concidi j Coloniensis. Retinendum est pisum esse in

hominis dolumate ut gratiam Dei oblatam vEL ACCIPIAT UEL REPUDlET.

Impio liberum estpraeuenientest diuina illuminationis gratia a peccato res ε gen I. vel eam accipere vel non accipere: Deo praeueniente IV per bonum cogitatum ad poeniιentiam excitante dare, dei negare consinsum, velle vel nolle poenitere. A dpQ- hoc inquit, haereticus aduersatur Augustino, qui totus meus est: age videamus.

B. AususIinus, inquiunt, ad Simplicianum ita scribit, Non potest effectus milencordia Dei esse in hominis pol state , υι frusta ille mistreatur, si homo nolit. Quibus ex verbis clarum est cum id quod non est in hominis potestate ex necessitate ei accedat, gratiam essicacem necessario quodam modo eum mouere ad volendum, ita ut nolle non possit. Respondemus id totum verum esse de necessitate non absoluta ne que independenti ab hominis voluntate, sed de necessitate Hypothetica gratiae essicacis quam Deus humanae libertati congruam dc contemperatam dederit, vel cum praescientia certi & infallibilis eius consensus daturus sit. Haec necessitas hypothetica conditionalis conco- de in- mitans seu consequens non tollit, sed firmat libertatem. Ut enim docet Aristoteles ε - .ci, Eliis. - ἡ, S sia οῦν - εἴ oris μο

Id est. Ex versione Gruchij & Perionii a Casaubono recensita, Quicquid est in rerum natura, id se quamdiu stat:& quod non est quamdiu

359쪽

non stat, id non sit. necesse est. Attamen nec quod est id omne esse necesse est, nec q uod non est non esse. Neque enim idem est, omne quod est ex neces litate esse quando est , & simpliciter ex necessitate esse Rationem affert, ut detur locus consilio, actioni, de ei quod esse& non esse potest, ideoque in potestate liberi nostri amitrij situm est. A t ne quis dicat haec nos ab externa philosophia mutuari. ita philosophantur sancti Patres B. Damascenus & B. Augustinus. A d rem ictitur. β R '

Quando B. August. ait, non potest efectus pericordiae πει esse m hominis ,.Σή.l .de lib. potestate , τι frustra ille mi hereatur, si homo Mit,loquitur ex hypothesi oratiae R . M, siςςiv essicacis datae hominis a Deo & contemperatae eius voluntati ad con o F. Tor 3c senium. ac conlequenter ex hypothesi consensus vel praesentis vel prae ac pia ςii, sciti & futuri, unde continent eraddit, quia si eget etiam ipso lim alio. ' ρ' '

rum nempe quos congrue non vocavit misereri, posset ita morare quomo-go illis aptum estet ut in mouerentur,m intellae ensic stequerentur. Verum esse; go musis vocati, pauci elisi. Dii enim electι qui CoNCRvENTER )ocuti, illi autem qui non CONGRUEBANT VEL CONTEMPERABANTVR vocation/'non s Aust δε iit Melicti, quia non' tr. Quin&alibi libertatem ut consentiendi ita ditan bb.ez. . tiendi gratiae vocantis inspirationi & motui plenissime semper in humana voluntate residere testatur: Misencordia Dei praeuenit no : CoNfENTIRE AVTEM VOCATIONI DEI VEL AB EA DISSENTtRE PROPRIAE voLVNΤHis EsΤ. t 'lura inferius.

B. homas necessitatem quoque proprie dictam , quae indifferentiae voluntatis humanae ad utrumlibet aduersatur, a gratiae diuinae motu seiungit &abiudicat. Omnisforma, inquit, 3nclinatiuumsubiectam si

cundum modum nasurae eius. Modus autem naturalis integenualis natuce est, ut libere feratur in ea qua vult :m ideo INCLINATlo GR ATi vi Nos iuposiae s Thς p q, δἰ

NECeS ITATEM : Sed habens vutiam potest ea non mi O preea b. dem in 'μ'in' h 'sec. sent. in illis quae aguntper necessitatem natura, oportet quod agens δε necessi, - 'rate agat, secundum exigentiam formae Pam ipso e , ut per cacum calefaciat: hoc autem in voluntarys non tenet. Mnde etiamsi homogratiam habu nt ρbi se iis '' '

conInarium actum inunsire.

Doctores omnes orthodoxi, ab censuris Ecclesiae indemnes inte .graque capitis, necessitatem ab essicacia gratiae procul abesse , mirum Aluarea opere da quantum contendant: adeo ut qui praederminationem siue ei trinse '' 'φ il β fp ' cam in proposito diuino, sue intrinsecam in voluntate siue hane io 2 '.'. ' 'ralem, siue Phylicam afferunt, nihil quidquam sibi grauius & atrociuq dyς P qu obiici magisque aegre patiantur, quam induci necessitatem, activae libertatis indifferentiae repugnantem: unde neruis omnibus ac machi- nis contendunt, ut eam eluctentur x Lutheranis atque Calui manis Pseudodidascalis asserendam relinquant. E diametro vero pars eorum altera quae longe numerosior. SOrbonica praesertim Cathedra & Palaestra non ahag auiori de cauta praedeterminationi Physicae bellum indicit, quam metu admittendae, per ipsius veluti posticum, necessitatis. Quod in primis profitetur Philippus Gamachaeus, Umor caussa cur non placeat, inquit, est quod arbitri' libertatem labefactare vιdeatur. Relbon dent hanc necessitatem essesolum hypothetica upposito Des decreto. Sed solatur

360쪽

pro ijs afectibus Imiuscuiusquesit apta in coinsentan a, simpliciter his . nunc, aliquando etiam loco γ' tempori conueniens: Deus enim nouit certissime qu/d is quisque homo acturussit ,posita hac aut illa verumpens&sii an cog m daturus necne, si quis modus suasionas idoneus, ut non tantum Hadeatur homo, sed

etiam pesuadeatur; aliter enim constit moueri ambitiosum adpormiens iam , abier auarum: aliter timidum quam audacem, Avitem quam pauperem: imo et nus Idemque homo diaersis d. ebus, horis, momentis abus a fessio est,nunc ira nunc odio, nunc institia nunc gaudio a citur: adeo verum illud quod aiunt Philo hk,mne quod recipitur ad modum recpientis recipi, nec omnia nobis eadem semperapparere . sed prout qui que affetus est, talem ei finem videri: Q iptura quoque siliet Deum et

care aiuntorem in opportunital bus, in necessitatibus, in tempore opportuno ; inquamuιs opportunitas illa extenάatur etiam aliqvo modo ad grat am congrue tem , habet tamen latitudinis Padus , magisque ac minus recipit: nec proinde

tanta est ιngratia A ciente quanta in effraci , n qua scilicet omnia concurrunt,tal seque rerum ac circumstantiarum est dis ' simo, viasseeos hominis in assibilare 1squatur, nec post moraliter loquendo non sequi, quamuis Pictore Ampliciter im

pediri phssit.

Fgregia illa verba quibus Sorbonicae Scholae doctrina strenue fulcitui & dilucide explicatur, nihil aliud i .im exigunt quam ut ex bs. Patrum mente prorsus esse innotcscat. icat ergo primum sententiam B. Augullinus,cui primas in controuei sim gratiae dirimenda tribuere pares f. ille iam supra dixit in libro quae itionum ad implicianum , Vbi his ,

miminit rication a cis accommodatur Alei luntas: Deo hoc modo vocante QUOMODO AP i VM EsT eis quι sequuntur vocationem VocationIs congrum te vocaritis : Eorum ' congruunt oe contempe antur vocationi ἀ Deo ιta vocante . quomodo eis vocari aptum est , ut sequantur , m quomodo siti ei congruere. ut docantem non r grat. Ex his vel solis verb:s sententia Sor

bonica, sententia B Augustini praedicavi potest Verum & alia eiu sedem sanctissi ini Doctoris te timonia suff agantur B AugustinUS libro - - . ..

da est, quia ex libero arbitrio est quod nobis naturaliser concreatum est. Verum etiam quod viserum Suasionibus agit Deus ut velimus in ut credamus : siue extrinsecus per Euangelicas exhortatrones e sue intrinsecus πιι nem; habet inpotestate quid ει en at in mentem : sid co/ ntiremd gentire propriae voluntatis est.

o mnes Sorbonicae sententiae numeri in hoc testimonio delineat i sunt Tertio B A ugustinus commentarii, in Ioannem obiectivum dei de ,& moralem hunc agendi modum in gratia escaci sic iit uiuat. Imr ne alio tra tio es cs-ι . Ramum τι ridem ope , ius eι γ trahitur, circ. bes ergo ista quae inter delicias m voluptate, terrenas reuelan ur amant. bus , ιν abunt quoniam et erum est, trahitfua quemque voluptaς non trabit reiae 'aiusChristus a Patres Certum est autem voluptatem scitu moraliter voluntatem trahere, ut& rc liquas passiones. idem lib. lec. ad Bonifacium. tiened ebo tali inis in 3κα Deus nos praeuenit estgrutia Dei qua sin noώ ς ut nos de ectet, crem s. Aus 1 ad Bonifptamus iac est amemut quodpraecipit nobis. ita pluribus aliisl 3cis quos sumia 'ma diligentia collegit Iansenius EpiscopusΥprensi, lib. V. de Gratia a Gn. de grat. S lv xqns, ex quibus recte concludit in mente Auguuini Giatiae Ui a siq-