Habertus de Gratia ex PP. Graecis

61쪽

Gratia quaeesique

ad veritatis notiis etiam necessaria no

solum Dei, sed Chtisti est.

ac sane mixtura aut vicinia erroris. Quae omnia pluribus exsequitur B. Iustin. Marr.Parae. Iustinus Paraenetico ad Graec. & dial. cum Tryphone,ubi concludit' Christianam solam philosophiam ά αλη τε ψο tu φόρον abenore immunem defructuosam esse, Quocirca quum istas veritates sigillatim conside ratas ordinis naturalis ambitu contineri liquidum sit, unde nobis cum Ethnicis communes sunt, licet apud nos multo fortiores ut ait Orige nes lib. vi. contra Celsum, vix est ut ad sui notitiam, alium motum atque concursum quam prouidentiae naturalis specialem exigant, qui hoc solo nomine quod gratuitum sit, gratia dici possit Dei enim donum est sitire quid facere debeamus ait Concit. Mileuit. cap. lv. a Graecis recepto Isid. Pa .iaep.1. inter Canones Carthaginenses Isido Pelus. eo sensu ad Hermogenem 3- s 41 GENMEM Q. διξον etλ, τῖς άνωλν εἴ νόμι αυρι ος τῆς 6 ἰδω-rsu ατι οὐ πες. D quid a nobis commodi scribitur, idgratia diuina esse pata qua mel idiotas sepientes reddit.

v II. At quicquid id est, nobis indubitatum est penitus , sicubi vel ad

uniuersas, aut multas, aut prae caeteris quasda valde arduas, ta speculati uas quam practicas veritates gratia proprie dicta & supernaturalis necessaria statuetum eam, ut quidam frustra distinguunt, non sol uni esse gratiam Dei auctoris, sed etiam gratiam Christi, seu per Christum: hoc est per eum & meritis ipsius impetratam. Iam enim capite v. demonstrauimus ex doctrina Ss. Patrum omnem omnino gratiam proprie dictam Angelis hominibusque collatam ex vi praesentis decreti & ordinis rerum a Deo constituti, a Christo tanquam fonte &capite promanare. Vnde gratia si qua datpr supernaturalis ad veritates arduas disciplinarum cognoscendas, ea non minus ascribenda Christo est, ut omnium fini de capiti, quam donum Prophetiae quibusdam

infidelium collatum ut Balaamo,Sibyllis, quas Vera denus ales ante omnem lueraturam appellat Tertuli. lib. 2. ad Nationes quae Omnia suomo do Deus ab aeterno decreuitat, Christum&ad Ecclesiam occulta vel manifesta ratione pertinere, ut docet S. Augustinus, post lustinum Martyrem paraenetico ad Graecos,& Clemens Alex. Stromat. lib. vi. saltem pro testimonio aduersus Ethnicos , si non ad amplectendam eorum auctoritatem saltem ad revincen am Paganorum veritatem. Vt scripserit Iustinus earum proinde oracula esse ἐ-ud τῆς is φητείαι proxima CP phetiae. Ut absoluamus, si sit vera mysteriorum praedictio, Prophetia est: si Prophetia, oratia est gratis d ta: si gratia,a Deo & propter Christum est, in iis praesertim quae de Christo vaticinantur. Quod autem ex S. Ambrosio sibi ob ijcit S. Thomas, omne vexum a quocumque dicatur, a Spiritu Sancto est soluitque hoc modo omne verum

a quocumque dicatur a Spiritu Sancto est, infundente naturale lumen, in mouente ad intelσendum . loquendum dentutem: non verosicut ab inhabitante per gratiam, dei largiendum aliquod donum natura μή radditum. Is inquam locus, tanto solutionis apparatu non indiger, quum Ambrosij non sit, sed Hilarii Diaconi Luciferiani, eodem sensu, sed his verbis, Uic'd verum dicitur, a quocumque dicatur, a Spiritu S. dicitur. Quae lententia

mentas. ita c. II. t. Cor.

62쪽

GRATIA AD NOTITIAM VERI. CAP. VII. t

tentia via, Thoma explicatur, spernenda tamen non est; et si feraturvltra lensiam loci Apostolici quem enarrat: Nemo parest iureis,Dominus psius nisi in Spiritu Sancto, ubi agitur de agnitione& eonfessione su

pernaturali Christi& ab habitu fidei, Spiritu Prophetiae, auxilioque ic.

asi . Ren non potest di qui diuino Spiritu agitur, Christum a natura di uina extraneum pronuntiet: nec rursus ut ipsum De sincere profiteatur, nisi ab illa Gratia ι uinetur.

mmmmmmmmmmmmmmmmmmmc APUT OCTAV V M.

Gratia ad actum credendi et initium fidei , summat nec lavi,

ex mente perpetua Gracorum Patrum.

VI III.

oritures q-dum naturales etiam de cognosiuntur , ut anima immoriatiistas ex Nemeso.

Udiendus in primis S. Augustinus tractans illum diui. Errors.Aug.dein ni Apostoli locum: Quid autem habes quod non acce pisti: si autem accepisti, quid gloriaris quasi non ac

esse gonum Dei, sed . nobis esse in nobis, m per illam nos

impetrare Dei iam , quibus tempenanter, oe iustem pie vivamus in hoc saeculo. Neque enim fidem putabamgratia Deipraeueniri, 'uper illam nobis daretur quodpseremus utiliter, nisiquia credere non possemus, si non pnaecederet praeconium eritatis. Vt autem praedicato nobis Euangelio consentiremus , nsnum Usepn pnum . G nobis ex nobis esse arbitrabar. Quem errorem meum nonnulla opuscula mea atis indicant, &c. Quem scilicet Retractat. lib. I. retractat fun- .s L . retractae 13.

63쪽

THEOL. GRAEC. DE GRATIA LIB. I.

Phili p. I. ς

Iahm lib. 4e bono ditusque delet lib. i. de praedestinat. Ss. ostendens Mei initium u Golia L 'μ, .r . . , csse quam postea doctrinam B. Prosper libris contra Semipelagialios,sEq. ' praecipue libro contra Collatorem: S. Fulgentius lib. de incarnat. ac Pιosper contra demum Concilium Arausicanum II. ita sanxit cap. sec. Si quis sicut amm

Genneus. Concit. in eum credimus qui tu cat impium, m ad regenerationem baptiymatis pe/A δμῆς - s 1 ν' umimus , non per GRATIAE DONUM id est per ins rationem Spiritus Sancti, corrigentem voluntatem nostram ab infidelitase ad fidem ab impietate ad pista iem, sim naturaliter nobis inesse dicit, eis postolicis dogmatibus aduersi iussa

probatur. B. Paulo dicente. Confidimus quia qui caepit in nobis bonum opus, perficiet usque in diem Domini nostri Iesia Christi. Et illud: vo bi, datum est pro Christo non solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini. Et, Gratia salui facti estis per fidem, di hoc non ex vobis, Dei enim donum est. Qui enim fidem qua in Deum credimus, dicunt ese naturale omnes eos qui ab Ecclesia si isti alieni stat , quodammodo fideles esse definiunt: 1dem & cap. seqv. atque ex eo Concilium Tridentinum sessus can. vit. Theologi nostri tractatu de fide & de Gratia. i I.

Gike,iumpilium Ego Vero audens assero constantem atque perpetuam fuisse Giet perpetua mens de corum Patrum sententiam bui ut modi: mitium fidei sicut oer omnem crede DecςGxMς G - η Lasknsum esse. Gratia Christi Reducenda sunt inmemoriam testimonia fidei, eontia Pela quIbuS cap VH demonstraulmus ObIcciorum 1eu veritatum ordinis lu-Εt I Q us' Semi- pernaturalis notitiam quae absque fide non esst, verum ' ratiocina-P ψεῖ ' RUM' - ess, praeterea potest, Gratiae deberi ex Clemen. Alexandri n. utroque Gregorio, Chrysostonio, Cyrillo& aliis. Nunc de fide &aD sensu eius, actuque credendi elusique initio nominatim contendimus. S. lustinus Philosopho-Martyr hoc adeo certum arbitratur, ut initium fidei cum initio creationis, quod a Deo solo auctore est, conferre non

mero ut electione adhibita, rasectemur quae illι grata stat per concessas ab eo nobis nationales vires, id sepersuadet atque ad fidem nos adducit. Eo loco clarissimὰ de assensus fidei, & actus comprehenditur, a gratia Dei mouentis Cl. λ i , ubi Vterque initium ducens. CLEMENS ALEXANDRIN. lib. Strom. multis

Stromit. probat contra haereticos fidem non esse Us προ ρε ως υιτνρθωμα, ρα - m PIGως πλεω Atia non esseelechonis bonum opus, neque naturae praerogati

uam , sed esse absenseum dubia alicui pnaestitum , quis autem potentior Deo ς υι λανἰχε'ω Mn. et s ανείη δια/a. Ness 7 ο I; S. Irenaeus lib. iv. inhaeres c. ix. Impossibili sine Deo distere Deum, oeci de cap. xi v. Edocui Dominus quoniam Deum stire nemo poset nisiDeo docente hoc estsine Deo non Otileneaeonita cognosci Deum , &c. ORIGENEs ipse cui vix iuranti sertasse credentCHi-i b veteratores, aperte tamen in ea sententia est contra Celsum qui cum obiecisset anticipatam & praeiudicatam nos habere sententiam de

64쪽

GRATIA AD INITIUM FIDEI. CAP. VHI. 43

necessariis principiis, sed qua Sandis Spiri in operationibus in nobis efficitur. D.

νου - ει βοηπυι ον. Non enim auterposib is es terrena corporis ac mentis captivae cnusFtiem Deum concipere, nisi auxilio confortatum. Cla-

, ς ω en ςωπ A tas. Si Dis Deum cognouit, eatenus cognouisse censendus est, quatenus et berions luminis particeps satiussit, quam qui minus luminis accepit. Loquitur autem ibi de lumine fidei infuso, & de reuelatione a Deo facta. Legenda est Catena Graecorum Patrum ad illum locum Ioannis. Hcc es vin Dei vi credatis in eum quem misit ille. 5 εργνε εἰς λιν ωοῦ ν. ἱευω - τε λ lis νέι α; ta 'mνων εργων εἰκότωι δε- 'mom χ- άγγά H -λλπην ανὰγειαν εἡ της opus vel ad Deum et gens, acrum ac perfectam, a que humanis etiam operibus homin m D catac mctificat, quia optimam animi functionem complectitur. S. Basilius lib. . . in Eunomium Q - I , εἰή ἀν ci, ut M. Vi του λαI, Kra γ ἡ ψυ Q. S. Epitrem. ho. de diuina Gratia. . ubi perfidem ratias byseunt appellati. Sed non multi propter nexlixentiam illa potientur. Vbi & S. Cyrillus s. inrita.ι inIoan. Alexand. hoc ipsum opus Dei quo in ipsum crolimus, vocat, H- δε- ω οὐ M deo Gnatiam mi ficantem. S. Gregor Nyssen. Orat. Catechcrica s Cibs.NYCoi.

facile quidem esse credere , sed hoc praesupposito ἰχον τῆς λίαι in tu Carcchet. ἡ σ δεο μω τηροια. Proprie est a diuina operatione indigentium salus. III. S. Chrysostomus fidei propagationem ἡ Λ πνά sic me lyδ' ἴ'r: Mrito tribuit hom. vi. in pr. ad Corintla. Idem fortasse titulum doni eiusque iuvisto- Dei primus fidei vindicauit interpretatione istius loci epist. ad Ephe- rum: sios Graiia salsi estis perfidem , oec. d μγ λ ν εὐβργ φύν ε ρε ii, ira. ad Ephes

yratia , inquit, per fidem. Deinde ne rursus liberum arbitrium perimeretur, nostra Miam adhibuit, atque iterum illud idem mulit, dicens, es hoc non ex nobis. Non enim fides, inquit, ex nobis. Nisi enim venisset, nisi vocasset,

65쪽

Nec stas Gratia auxiliantis 'ad notitiam Veri ex Graeis Patribuae asserta. sv MMA CAPITIS.

L .s concursu ac auxilio sivernat rata ordinis ex Gregor. Naamat. II. Obietia super t. oiamis abrique πιtia regnosci nequeunt.

III. Veritares ordina naturalis omnes

colles uὸ abrique grana coinosci non possent In Veritates quadam naturales deculatiuae absque grat a cogProsopogunt,

Veritates practicis Is situr.

VI. Veritates ardua graιιam an possu lent.

ITII. Ad veritatem supernaturalem gratia revisitur eadem a Deo se per C

sum. I. Gratia pro auxilio

Terum fortasse monendum est, uti ne amplius moneri necesse sit, Gratiam hic non sumi pro concursu ordinario, Δ pro motione ordinis naturalis, quomodo . SN utriusque linguae Patribus aliquando sumi, iam monuimus , ac rursum monemus ex S. Cyrillo lib. x. in Ioannem. Sic enim dubium nemuit, auxilium illud esse absolute cuicum que ad verum conatui pernecessarium, cum sit influxus primae causseis generalis quo adempto , nulla creatura quidquam operari potest. S.Gregat. Neoer- De eo aptissime intelligas id Gregoria Thaumaturgi in Charisteriae

uina ratio. Haec quidem virtute mihi inexplicabili, i mero propria adiuuans illa vero adiuta. Sermo est autem de auxilio supernaturali in hac quaestione, quam cum Magistro sententiarum&SThoma Theologi pertractant: quorum assertiones ex ipsis Iris λυ Doctoris qui S. Augustini familiaris ac perstudiosus lector fuit, verbis propositas cum B. Augustino eumque cum Ss Patribus Graecis consentire ostendimus. II.rii, sufemitu A. Prinu igitur assertio est. ALTIORA INTELLIci AiLiA intellectus huma obiecta absciue nus cognoscere non potest, nisi ortiori lumineperficiatur sicut Lmine fidei vel Ῥυ- ,.sii fibri νbi' phetig quod dici r lumenritiae n quantum est naturae supeludditum. B. Av- sunt.S.Tholaiba civWiNVs lib. xiv. de Trinit. c. Vii. id quod est verum in quocumque D st naturae statu, de eo potulunum explicat in quo homo magna caecitate Diqitigod by COOs a

66쪽

GRATIA AD NOTITlAM VERII. CAP. VII.

cor iis, tenebris tenorantiae demersus abius MIRABi LlORE DIVINA OPE indiget Concit. Araus c. c. ix. Diuini muneris est cognoscere veritatem. Huia ius veritatis locupletissima testificatione Graecorum omnium Patrum

volumina redundant: qui de lumen illud supernaturale quas ex industria gratiam quoquo diuinam esse docent. Dum lucem habemus, credimus in lucem ut fili j lucis simus Ioan . Totus in id incumbit Cle- Clemens Alex .li. imens Alexandrinus inuehens in Basilidis sectatores le Valentini siri Q MI

κ- η α, ο κ ά- τἀQν qui naturalem opinantur esse fidem : urget contra& conuincit esse α β γωοῦ λωρ - & illius ex moditatione scientiam nasci, quod pulcherrimum est pro Theologiae scientia fidei principiis innixa testimonium. Mελε ως, meditatio fidei Vcientia. Vide reliqua ibulem. Rursus lib v. ex verbis Apostolicis fecundum ti ei seientia. distresationem quae ita est mihi τι impleWrim mer m Do mT' - PV fit M cbiba. i, in conditum a se Is m a generationibus, quod ηtinc manifestatum est μὴ li, ' 'μ' P' 'eius qu:bus voluit Deus notum facere suae sint Diuiae gloriae mystes litus in

ab hom ne nec ἀρι nec diripotes: siediola quaeab ipsi manat 'rirtute, potest cognosci. Inues fgurio enim Dei forma a 'ectuqae caret. GRHi A vero cognitionis stabis usibo. Clutissime et ero Salomon ia nobis tesubitur, bi d est 1 Prudentia Grati cognitio- homini, non est in me. Deus autem mi bi dat sapientiam. GREGORivs Neocaesar. Orat. Panegyri notitiam illam δῶρον sύγonis a-, νώ - U Greg.Thminat insic λ m. ευροπινο . Donum maximum a Deo, . Antem praeclaram , e Iotio, in

tem intellectum, Gratiam desuper, non ab humanae naturae censu, donum Gratiae Dei passim vocat ad mysteria concipienda necessariae.

α, illinc bonorum dogmatum doctrinam accipimus oe diuinam GRATIAM e Spintus sancti fontibus haurimus. Diadochus lib. de perfect . spirit. Cognitiones asser: σ quis scriptusarum exercitatis σ in primis Gratia largientis Dei.

67쪽

THEOL GRAEC. DE GRATIA LIB. I.

Legatur S.Cyrillus Alex. lib. xl. in Ioan. in illud: serua eos in veritate. Pluribus in re confessa non est dimicandum: sed haec testimonia col. legi ut non tantum rem sed etiam nomen Gratiae a Graecis Patribus ad mysteriorum cognitione &necessarium auxilium Ut plurimum translatum & accommodatum demonstrarem. III. v. se,. ἡ . , Atartio sec, ex Verbi. S. Thomae, O d cognitionem cuiuscumque misi, naturali, omne, homo Indiget auxilio diuino, di intesiectus a Deo moueaturadactum fluum. Hane collective, ab ust propositionem, licet de concursu etiam naturali exponi queat. Poste-

, .. 's''U' '' rioris aeui Theologi apud Sorbonam, de gratia proprie dicta expo-5.Tho. ibid.i. . . nunt hoc fere modo. Homo non potest invito 1 mepurorum natanalium m/φ' Me natura integrae. siue lapse, siue perdaptismum reparatae: omnes demitates pec Andreas Duuallius latiuus aut practicas collectiu6umptas natunaliter cognosse et sted ad id st/cialis . in ἡ V ira μ ibo indiget, s. Augustinus lib. xv, Sapiens quidam inquit .cum erat. qu. .. ai. i. ii, de te loqueretur in libro suo qui Ecclesiasticus proprio nomine ia .ridcPhilip.Gam ch. vocatur, multa, inquit, dicimus cm non peruenimus,cer conlammatioiermonum

iij Egi Leipiis' es ipsi. verba scripturae adduntur post recensita insigniora Dei

S. Auff.l. I. 4ecan. Opera, rerum naturam componentia. Sic etiam Graeci Patres, simili

loco eamdem veritatem comprobant, Eccles viii. Intellexi quod omnium operum Des nullam homo posse inuenire rationem, eorum quae fiunt sub Sole. Quem locum etsi cum Uniuersali termino non exprimat Graecus Codex nec Gregor. Neocaesar. in Metaphrasi , Hebraeus tamen

habet o n,9n ndiuuba Et Chaldaeus Parapnr. Austerior est autem Symmachi interpretatio , e 1 ἀγυθον σου πυ-ν AI δγών Λ λω ἰ ώβυ-ι--i ἔν ἔργν Et didici quod omnium operum Dei, ne unum quidem opus quod perficitur , inuenire pessit homo. Ut enim collective de omnibus Dei operibus, non tamen de singulis distrii butim id intelligendum , nisi sortem quoad comprehensionem , quae minimae etiam rei impossibilis est, quaeque verbo δέ ,εῖν dcsignari videtur: vel quoad occulta Dei contilia, ut S. Hieronymus in Com-

quicquid Icnbimus, G pa e cognoscimus, a GRATIA ipsius instruta. Nullus itaque sapiens se secμlam siue in rea Sapientia initiatus, perse Aepote'

versi cognitionem assequi: neque substantias, neque cali terraeque mensuras , et et quomodo ea coaluerint, quibusve innixa sint, comprehendere. Verum etsi sapiens aliquis probabiles stermones proferat, veritatem tamen ipsam inκenire non potest. Res clarior quam ut probatione indigeat, quae ex multitudine infinita vetitatum naturalium, ex caussarum obscuritate, ex tarditate

ingeni j nostri atque caligine ad apertissima etiam naturae, ut ipsemet fatetur Philosophorum princeps, hallucinantis, ex organorum fati-Disiligoo by Corale

68쪽

patione, vitae breuitate innumerisque incommodis , arcessitur a S. Gregorio Narianaeno & Synesio Episcopo. VI. Assertio 3. ex verbis eiusdem s. Doctoris. Intelligibile lum is si sciens est ad quaedam intelligibilia cognostenda, ad ea scilicet in q orum notιtiam per sex

sibiliapo sumus deuenire: non autem indiget ad cognsendam veritatem in omnibus, noua illustrationesuperaddita naturali illustrationi. . Theologi nostri ita exponunt. Homo in quocumque statu, etiam naturae lapsae potest ve

ritates quasdam naturales seorsim ac distributim sumptas, quae ex rerum sensibilium notitia deduci possitnt, solo Dei concursu naturali &

ordinario mouente ac dirigente, cognoscere. Talis est in spe. culatiuis supremae caussae notitia quam ideo γνύαν vocat B. Cyrillus: animae immortalitas: naturalium rerum plurimarum vera scientia quam contra Academicos confirmat B. August. bunt enim obiecta cum intellectrus facultate , proportione summa con stantia & accommodata. Quorum tamen omnium notitia Dei benefi cio , tanquam primae causae naturalis prouidentiae tribuunt Graeci Pa.

tres, & ad Chri istanam Philosophiam summo iure pertinere statu ut. S. Iustinus Martyr ἔ- δῖν ori καλύς ε*Hαι η I AI s*aecumquepcaeclare a quibuscumque dicti simi, nostrum est, sedistianorum. Idque siublimi ratione a Dei Verbo petita probat B. Augustinus: quam antea Clemens Alexandrinus proposuerat in I Otreptico & S. Athanas lib. de incarnat Verbi. Et haec quantum ad veritates Theoreticas

De practicis autem moralis veritatis luminibus, quae iudicio mentis ac imperio voluntatem ad bene studioseque agendum illustrant ac inclinant, decernendum idem est. Doctrinas honesita ac miles ante gratiae vocationem , ut ait S. Augustinus, in plerisque hominibus agnoscendas, queis ad virtutem capessendam crudiri, ac informari possint. B. Basilius G ας - ώς- άφορα αἰ proseminatas cogitationibus salutares occasiones vocat. Ratio sancti AugustinLQuicquid enim prudenterfortiter te cygnter in iuste agimus non adlapientiam, sedaueapertinet mentia ue disciplinam qua in emtandis malis bonisque app/ten is actio nostra versitur, c quicquidpropter exempla vel cauenda vel imitanda, m propter quarumque rerum qua nostis accommodata sunt sibin necessaria documenta, historica cognitione collegimus. Unde omnia sicut ad fidei aut

sapientiae diuinae habitum, ita neque ad altioris ordinis id est Gratiae lumen proprie reuocantur. Quod sane liquidum est in propositionibus quae principiorum locum in moralibus obtinent, aut ad ea proxi

me cum accedant, a nemine eas ignorari natura sinit. Naturae docentis meminit B. Paulus, B. Augustin. apud Bedam. mma nationalis etiam cupidi ale caecata, tamen cum cogitat m ratiocinatur: quicquid in ea ratiocinatione erum est, non ei tribuendum estsed Lumini deritatis a quo et tenuiterno sui capacitate illustratur ut derum aliquid in ratiocinando'tiat. Manu formatoris nos Irenaeo lib. in

S. Greg.Nazian. orat.1 deTheolor. Symetuis in Dione. veritates qua Hama stributim sumplet

absque Graiiae speciali auxilio co

gnosci possunt.

docta Clit passim

Veritates placticae quaedam eoenosci absque gratia pos

sunt

S. Aug. apud Bea.

te plura in Psal. trivide.

69쪽

,s THEOLOG. GRAECO R. PP. DE GRATIA LIB. I.

Ibi in ipsis cordibus no bis veritas scripsit. Guod tibi non vis fieri , nefacis allec, ω c. Vnde retractat id quod in aliqua oratione dixerat, Deus triti nonnini Lib. ς x o ς' mundosi summe Polui'. Cum veritates practicae morales, uniuersa les a nullo prorsus, nisi qui rationis ignoret usum, ignorentur. Graecorum Patrum hac in re consensus collatione vix indiget. ςυας .hύά, Clem. Alax. lib. 1. υιδες natura Maxima CLEMENTI Alexandrino , Chrysostomo ἔμφυ- P 4 g g Chyris δεδάααλιι eadem uuae Tertulliano natura lexatis lex naturalis : natara

Therapeutice pleraque Elbica Ihilosophorum dogmata laudat im-

Theodoret. Glo. pense, Ut illud Socratis apud Platonem ocis ima κακώς

μαξρο μαε ex et in η αἰων πτυ, ii Obnς ε - γc . Nullo modo oportet D P/m reficere aut parpari referre, neque iniuria acere, neque referarii. de mussa di na . rationalis doctrina cir humano ingenio constentanca: GDrali siquidem dsciplina nat. a ipse mortales omnes erudiit, oec. A cillotclis it ista t', '' . bri talibus abundant effatis. quaecum Christianae & Euangelicae Phi- Ciuisti pag il losophiae praeceptis cgregie concordant adeo ut S. Thomas ne latum quidem unguem ab illius placitis Theologo recedendum paucis exceptis duxerit, idque facto praestiterit in omnibus praesertim moralibus controuersiis finiendis.

Velitates quaediri Tametsi nullus dissiteor visum quibusdam Theologis, profano - duae gyatiam ad rum etiam sapientum mentibus , cum ad subtiles & arduos tracta- postsare deui . tus, quos praeter ipsorum animum Ecclesiae aliquado profuturos Deus prouidit, operam conferebant suam, diuinae gratiae lumen affulsisse, quae quidem instar gratiae gratis datae sese habuit, corum ingenio &labore ad fidelium utilitatem utentis. Theodoretus in Ps cni. ἡ Ο -- ναγήον πιώματες - , ata , α ψ i, Sae icti Spiritus Gratia tam moralem quam dogmaticam doctonam ninibus esinferet. Ubi enim desinit natura, incipit Gratia, quod ijsdem S.Athan. hom. in pene verbis a Athanasius φύας ινα ς ' η matur

μ. Q ἀγνύαι siue pMGM. Opus itaque es nobis diurnάgratiam menteμbDὰ, in oculis pe 'cacιbus di ne ab ignorantia Lilamur. Non est autem vel thmi letis hac humani vim ingeni jeb usque laboris & cotemplationis progredi potuisse ut principio tam multa ex quibus cum fidei propositio- ne copulatis tot veritates Theologicae solide cocludi tandem,clicique Diuili do by Corale

70쪽

CRATIA AD NOTITIAM VERI. CAP. VII. 3

possent inoffenso pede decurrens, tot 'arcana penetrare potuerit ab C. queauspicio ductuque luminis supernaturalis. Quod ratione consimi li sentiendum arbitror de propositionibus ad fidem accedetibus qua lis ille ei Platonis Phaedro apud Clementem Alex. Hia Clem. Alei.hl . .

μεαι ν. e nimam cμm sol persee fuerit. posse vera saepientiae . humanum fucabatem excedenti arricipemfieri, quando ipsam qui hinc caperit, amors minit in coelum, per il ophicam charitatem ad Jei finem heruenientem, accipi re initium alterius vita aeternae. Nonne ista Christianismum redolent3 quis talia venire cuiquam in mentem posse absque gratiae ad per ti*Πς a. Ei ta iis, confidat De Aristotelico vero acroamate ad beatitudinem etiam Ethic.e,p. . pertinente quid dicemus πιλε α βώ. λωειαν ἀ abit N

uimssimum, operatio est constantissima, pulsi firmissima oesu scientissima sibi

est. Viιa igitur huiusnodisypra hominem est: non enim, quatenus homo est, ita vinetur, stea quatenus diuinum aliquidi ines. oriret autem eos non sequendo qui hortantur hominem humana apere, neque qui mortalia montalem, quin potius,qua datur stipsum immortaluatti vindicare, omniaquepraestare ad vitamstecunia quod Vantius inest, ducendam. Mitto quae in veterum Stoicorum ac Pytha goricorum Eclogis ante Christi ortum nam Senecas, Epictetos, Phintinos, Iamblichos. Hemisti os qui post Euangelium scripsere merito' quis excipiat, Christianam quandam ideam prae se ferentia toties occurrunt : de quibus tortasse nimis liberaliter dixit Lactantius. Laa lib. . inzFactum essea Deo mundum dixit Plato, idem Prophetae log ntur. Hominiri sti caussa mundum m omnia quae in e unt, secta esse Stoici loquuntur, idem nos diuinae litterae docent. eis Mnutem capessendam nasii homines eAristoteles disseruies. Idem nos monemur ac discimus a Prophetis. se insitos Zenon Stoicus docuit, O sed spiorum ab impiis disicietas. Idem nobis Psophetae fidem faciunt. Toram igiturveritatem oe omne Religionis diuina canum Philosiphi attigerunt: nisi mentem suam antea aperuisset quae nobis vehementer arridet, faciles, inquit, docere ne Imiuersam dent tem per iussophorum stetis esse diuisam: docemus nulla uisse pectam lao deuiam nec Philosophorum quemquam tam inanem qui non videret aliquid ex vero. Quodsi exstitisti ai quis qui verita-ι Drsumpe Mulispersiectarique infusam colligeret in nam ac redigeret mcorpus r profecto non dissentim a nobis. Sed hoc nemoscere nis Veripentus ac sicens potest. Verum autem scire nonnisii eius est quisii Doclusa Deo. Simile quid B. Augustin. lib min. de Ciu. c. xli. Gratiam igitur ad omnium veritatum capita, non vero ad singula necessariam putat: e quibus nonnulla

siue casu, siue imitatione, siue humani indole ingenii, siue studio,

Vcra cogitentur aut dicantur, vix tamen aut unquam pura, limpida,