Habertus de Gratia ex PP. Graecis

91쪽

sCRIPTUR. LOC. DE INFIDELIUM OPERIB. CAP. XII. ci

ficant. Talem iustitiam legalem propriὀ & uniuersialem , quicquid Aiu b. 1.Lihici Aristoteles & alii de ea disseruerint, infideles non habent, ut multis disceptat S. Augustin. lib. ix. in tui. c. 3. 5MveLam iussitam non habent im-pj, profecto nec aleas virtutes comites enis oesocias , c c. A tque sic antea philosophatus fuerat Clemens Alexandrinus verbis disertis . o. ii sic ς Λἰς li i. ἐ- υ ἐδεν ου τατἐ, 0 η Giram φEλλαυαι, Ccχ εἰς ἀυ - όλ 'δὶ ο - , Quanqram perste quoque Gnaecos aliquando Pluto'bia in ca bat,sed non ad iustitiam yniuersalem.

CAPUT DUODECIMUM.

De infidelium operibus , Scriptura loci di ciles ex S. λι- gustini er Sy Patrum Graecoram costata expositione declarantu MsVMMA CAPITIS.

Locus ex Matth. c. p. 7. non potestuor neu ι bonos fractas ere. l

III. πιν ius ad Rom. 14. Omne qaod

non es ex fide,peccasum es. IV Derum de monte S. Asustini circa opera in detiam , iudicia varia

HRIs Τvs loquitu Mattia. cap. vli. Non potestarbor bona malos fimaus facere: neque arbor mala bonos fructus facere. Ex hoc fere nemini ignotum est quas insidias haeretici firmant, ut omnia infidelium & omnium etiam peccatorum opera, peccata esse caussari possint,qui quidem error anathemate deletur a T idqnt, Concilio I ridentino sessui Sed, malum Augus i '' ''7'no sese auctore&interprete tueri non desinit quilib iv intulian. μου luntas, inquit. infidebs nullo Christiano dubitante arbor es mala, quae facere non potest ni ructu malos, id est fla peccata. Attigimus quidem supe ARg i Α, in Iul.rius hunc locum , sed quasi praetercurrendo, eoque uti S. Augusti- Ρ' num significauimus. ut voluntatem non selum infidelem sed ex infidelitate . seu infidelitatis motivo agentem culparet, de qua idcirco codem capite,& eodem contextu sic loquitur, bono malevtitur qui infideliter tritur, m hoc bonum malefacit qui infideliter acit , qui autem malefacit eliquid, ofecto peccat. Ex quo colligitur, etiam ipse BONA OPERA qua faciunt

92쪽

infideles, non ipsorum esse, sed illius qui bene )titur malis. Ipsorum autem osse peccata , quibus oe bona malefaciunt, quia ea nonfideli, sED INDO' Lr, hoc se stultu oe noxia faciunt oluntate. satis doluntas, nullo cinissano dubι- tante arbor est mala, quae facere non potest nisi si ius malis, id estfola peccata. Hanc explicationem indicat ipse B. Augustinus alio loco explicans illud Matin xii. Aut facite arborem bonam Grfructum eius bonum, dic. Prius mutandus es homo t opera mutentur: simanet homo in eo quod malus est, bona opera habene nonpotis manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest Aperta est Graecorum Patrum doctrina, Isidorus Pelusiota epist. ad Strategium Monachum s μέ m H ει - χ suis καθ' A . ρὰ Uςi suac, hoe signficat pnsens tempus secundum quod qui ignauus est, ignauus est, &c. Reliqua sumpsit ex praeceptore Chrysostomo qui

Agit enim ibi Christus de hypocrita qui quamdiu vitium virtutis umbra celat, est arbor putris c. . . - -ια,ν δίγδὶυν Gαλα ου aitib Theophylacius m quatenus ea arbor putris, bona non parit. Cum autem Arbori conditione sola naturali & necessaria pollenti in eo prae stet, quod libertate uti postit & bonitatem voluntariam induere, id

potest a perib peccato in virtutem insieri quapropter cap xii. dixit Christus . facite Orborem bonam cty fuctum eius bonum. S. H eron . ex hoc, inquit, perstucuum es 'numquemque pωpria voluntate facere animae suae arborem bonam vel malam, &c. Quae omnia nec ordinarium Dei concursum ad naturales & morales amolies,nec supernaturale auxilium ad supernaturales excludunt, ut iidem Patres fatentur & dileti e lsidor Pelus

epistola illa ad atrategium. Illustrari potest equidem res tota eodem exemplo. Arbor quadam sui parte sterilis aut corrupta , parte altera fertilis, bonos quosdam, simul quosdam malos vel nullos fructus ut edat, fieri quotidie cernimus: sic etiam ut idem homo in specie ali-r a virtutis saltem imperfectae, opera quaedam producat bona& lauabilia. licet altero vitio eidem virtuti minime opposito labefactus sit. nihil est sener absurdi : Infidelitas enim est vitium speciale , ut S. Thomas ostendit;& nemo Theologorum est aliter qui sentiat: igitur

virtutes sibi minime oppositas, Ut temperantiae. fortitudinis earumque opera submouere ac excludere per se non potest. Eundem locum de operibus ad vitam aeternam infructuosis & mortuis exposuerat nobis vetus auctor homiliae de fide & lege naturae καλὰ H M'. Ali k - τοῖς ἔργ'iς bouea Didem opera , sed nultis operum studias. Et postea : vi α μῆ- , M A CT ' τα των iam, bona quidem opera, mortua mero, μm fidem non iabeant. bed haec explicatio quanquam vera, aptari Vix tamen potest loco B. Augustini 1n tulianum A hi et Graecis Arborem bonam de Spiritu sancto, arborem malam de spiritu malo interpretantur, Vt Geometra Catena in lucem.

93쪽

sCRIp R. L cI DE OPERIB. INFIDEL EXPLIC. C. XII. Qest diuini Apostoli , sine fide imp sibile est placere , vicitat Augustin. sup Locus see GHeb

ple, Deo, ut additur in vulgat. & quamuis non adderetur, facile ta. in men eae praecedenti versiu colligitur, de Enoch, ante translationem 16h- e. ἐ.& e. monium habuit placuise Deo ex Genes v. & ambulauit Enoch cum Deo ubi lxx. ad sensum respicientes , habent Cηρἰ ira δἰ τύψben pla- erit Enon Deo. Ex noc autem loco S. August. veras negat esse infide- S.Aug. li . inlium virtutes aduersus Iulianum Non inuenisti, inquit, quomodo in tuam

postes detorquerestententiam quod ad Venoscriptum e*fines de enim impossibi hest Deo placere. Nempe ut hoc diceretur, de tota ita hominis agebatur, in qua iustus eodemium. Si tamen cum me fide impossibilesit Deoplacere, tibi Pirtutes sin Desiicplacent, ut eas veras esse aedices, e siue bonos esse homines; rarasu, quasi te poenituerit laudis earum, similes pronuntiare non dubites. Ob erra quinaturali lege sunt iusti, aut placent Deo, cῬη ex He placent, quia fine Me im

possibile est placere, σ ex ira fide placent, nisii ex fide Christi s aut si fidem

non habent co risti, profecto nec iusti sent, nec Deo sucent, cui sine fide placere impossibile sit.

Responderi posset S. Augustinum negare ex hoc loco virtutes morales infidelium veras esse, hoc est vere essicaces ad iustitiam illam ψηρον - τω, υι ολνυ ut Graxi Patres vocant intex am m perfiatim obtinendam & componendam, qua ex omni parte & persecte Chri stiani Deo placent: cuius iustitiae perfectae fundamentum est fides,sene qua virtutes illae eleuari, ut scholastici dicunt, seu prouehi ad statum ordinemque supernaturalem non possunt; nec proinde in eo,placere Deo, periecto scilicet illo placendi modo, quo Deus bona inuisibilia praeparauit diligentibus se. Alioquin imperfecto & ignobiliori

placendi genere. murta in reproborum persona, Deo placent, natu ra , substantia, facultates , ingenium , indoles , animus , Voluntas, quorum ipse auctor seruatorque est in ordine rerum naturali, quidni boni ac honesti voluntatis ad virtutem conatus, actus, habitusque eodem in ordine placeant, prout eodem S. Augustino probanto, Vim s.Aug eap s.

ius est habitus animi natura modo atque rationi constentaneus. Non tamen liberan- in Iu an.

dae atque beatifico lae mortalium naturae, quod μmmum bonum pristari hominibus non potest nisi per bristum : ideoque iustu ex fide C AE tuis. Ex haeenimi deprudenter sttiter, temperanter oe iuste, ac per hoc his omnibus deris minutibus recte sapienterque visit quia fideliser vivit. Si ergo ad constrendum eteram beatitiainem , quam nobis immortalem fides quae in Chrμ est vera, promitiit, nihil sum homini Pirtutes: nullo modo possunt verae esse virtutes. Nempe in eodem ordine vitae sirpematuralis &ad beatitudinem se pernaturalem collimantis, cuius initium fides, finis Charitas, utruque hominis perfectio, S. Ignatius epist. Germana ζω Has S.Ienat.epist.Epta QMι αγα- sm δέ ta. e. eis A gυήιδνα. Νού fremat. Ex ad- ω ueris B. Cyrillus testatur actiones infidelium quasdam licet bonas ni in. in oti.

94쪽

III. Tertius tandem locus omnium dissicillimus iuxta sensum B Augu stini, est locus Pauli ad Roman Omne autems o inon est ex fide. peccatum est. B. Augustinus ad Bonifacium Papam. Sine fide etiam quae midentur bona opera deriuntur in peccata. Omne enim quod non est ex fide peccatum est. Ac rursus libro de Gestis Pelagij. Quantumlibet ope a praedicentur infideleum, iussem e usui sententiam venum nouimus . inuictam: Omne quod non es ex fide peccatum est. & lib. iv. in Iulian. Voluntas infidelis nullo Christiano dubitante arbor est mala, qua facere non pote Imsifructus malos, id est sol peccata. Omne enim, velis inolis. quod non est ex fide peccatum est. Quibus om

nibus locis fidem sumit B. Augustinus pro qualitate & dono supernaturali ad credendum , quo carent infideles tam positivi quam purae

negationis.

Verum hune Apostoli locum caeteri Patres non ita exponunt, praesertim Graeci Quanquam doctissimus Estius Origenem ita explicasse

contendit. Secus tamen est, ac ille putat Origenes enim Commen tar. ad hunc locum ex versione Rufini, fidem non pro habitu credendi, sed pro boni fide & intentione sumit, eodem modo nihil sine fide agendum dictitans,quomodo alibi Apollolus, siue bibatur, siue edatur omnia in gloriam Dei facienda dixit: quod ad rectam intentionem pertinet. Quod autem ad hypothesim loci Apostolici spectat, quum agat ibi Apostolus de iis qui infirma, scrupulosa ac dubia conscientia, hoc est existimantes se male agere, nihilo tamen minus Idolothytis vesci non desinunt, aut hoc modo discemit, inquit ingenes , qηi

dubitat utrum vere mundumsitan immundum, quod flumit: iste ex ea animi sui dubitatione, conficientia 4 ente damnatur. Caussam mero huius damnationis exponit dicens, quoniam non eode ducitur stia dubitatione. Et post haec generalem Auper omnia siententeam exponit dicens. Omne autem quod non ὶ eodepeccatum est. Atque ita fidem hoc loco pro bona fide&conscientia ac intentio

ne qua quis ex eo vult aliquid quod id sibi licitum putet, non alias se

cturus. ita inquam fidem sumunt Giaeci interpretes S.Chrysostomus in epist. ad Rom. ad locum integrum Pauli rufidem habes spenes temetipsum habe coram Deo. Beatus qui non iudicat, id est condemnat metipsum in eo quod probat. Ori autem disicermi id est qui immundum citabum putatὶ simanducauent, damnatus est, qura non ex fide. Omne enim quod non eu ex sisse , peccatum est. Ille, inquit sanctus interpres non peccat modo solus coram D eo & non coram infirmo fratre, quem scanda

95쪽

fruens. Theophylactus tandem quod non ere ex fide interpretatur a jamoemesis mis ἔιπι quod fit cum praua conscientia. Nihil igitur ad Arimererindi quae fideles facit , sed ad fidem agendi haec attinerit, quam bonam fidem, Philosophi & lurisconsulti vocant: atque ita innocentius III. Pontifex Maximus explicat. Quoniam omne quod non est ex fide, RRV i precatum et Synodali iudicio definimus γ nulla valeat a que BONA FiDE p siriptio. Accuratissime. IV. Revertamur a Graecis ad S. Augustinuire. Quid ereo sbi voluit s. P n xς S. Ad Augustinus cum n dem ibi pro fide Theologica & inrusi accepit er te bona fide egit. F nimuero & sensum illum aliquando non ita moria Nφ dicus tenuit. Quum enim interpretationem communem illi Iulianus Lib. .in Iul.e. 3.

obtrusisset , locum illum statim dimisit atque ex alio ad alium desiluit, T Amonmm isiud quod ex e 'Onolo mihi , inquit ad lulianum . Omne quod non in eo lepeccat m ecte sicut tibi visem est, accepictuo exposiosti non m sapit, sied γ sapis. Sed ut hoc tibi de cibis tantum intelligendum esse concedam supra Oecumen. dixit esse πιαν ὐ δε λωιά -ν λα, gρω μ,m. νὶ quid de alio dicturus es testimonio quod idemtid posui, nec inde aliquid disputasti, quia non inuenim quomodo in tuamposse, detorquere stententiam, quod ad Hebraeosscriptum in sine fide impοFbile inplacere Deo Quod autem ad elusitem Eximij Doctoris circa infidelium opera &virtutes, sententiam generatim spectat, etsi non de fuere qui eamdem illi, cum ea quae in Synodo Tridentina sessui. can via. 5 a Summi, py μPontificibus clamnata est, tribuant: maluimus tamen eum benignius& reuerentius interpretari, id nempe meditati cum peritissimis ipsius s. τhbesisti. Doctrinae scriptoribus. Vnus instar omnium S Thomas, qui proposi- M. are. .

tiones B. Augustini explicat de virtute quam infideles sὰpe fallam aliquando tamen veram,sed impe sectam habent O' ad bonum tantum particula. Lege Gulielm. is tendentem: item de operibus infidelium, quando ad finem malum s. . .' hi ''Aordinantur. Dicenssum, inquit, quod allus abcuiηs Charitate carentis potest tissimum ti 1 runt. ese duplex et nus quidem secundum hoc quodCharitate caret , utpote cum facit ah quid in ordine ad id, per quod canet charitate. Et talis actusemperest malus. Sicut AvcvsΤINus dicii in quarto contra Iubanum, quodHur infidebs, in quantum est infidelis emper est peccatum, etiamsinudum operiat, vel quicquam aliud sciat, ordinans adfinem suae infidelitatis. lius aut potest esse actus charitate carentis

non secundum id quod Charitale eodem modo dicas fide J caret, sied sicundum

quod habet aliquod aliud donum Dei, delfidem dei spem , vel etiam naturaehonum, quod non totu- perpeccatum tollitur, πυμ u dictim est. Et securitam Qu.i, ii . . hoc sine charitate potest esse aliquis actus bonus ex sevo genere: non tamen per- q Far a.dcI. videfcle bonus: quia isect debita ordinatio ad ultimum finem. Idem S. Do Aor' dii

96쪽

cc THEOL. GRAEC. DE GRATIA LIB. I.

exponens dictum B.Augustini, Uti intentionem dirigit, unde conclude batur opera infidelium, ut quae fide, proindeque intentione recta ca repent peccata esse, sic Augustinum explicat, quod es dirigit intentionem 1 specia=nis ultimi Ap maturalis: sed lumen Niam naturalis rationis potest lingere intentionem respectu alicuius boni connaturalis. Tandem ad locum Apostoli, Omne quod non ex fide peccatum, fossim ex s. Augustino, Omnis infidelium vita est peccatum sic exponit, Verbum illud es intelligendum, vel quia vita infidelium non pol se esse sine peccato, cum peccata sines de non tollantur: vel quia quicquid agunt ex infidelitate peccatum est , Pnde ibidem subditur infideliter vivens vel agens. vehementer peccat. Quae omnia cum Augustino consentiunt de infidelibus ad Euodium scribente.

Multorum eoram latens didicimus secundum quendam modum laudabiles etiatus, di excepto Dei cultu in quo errauerunt, colentes Tana qua publice colenda fuerant instituta, . creaturae potilli quam Creatori feruientes : in caeteris moriabus parsimoniae,continentiae, cisitatis . sobrietatis, mortis pro patina flute contemptu , struataeques dei nonsolita ciuibus , verum oer hostibus imitandi publice proponantur. Quae quidem omnia quando non referuntur ad finem rectae veraque pistatu , sed ad fistum inanem humana laudis m gloria, etiam ipμ inanessunt quodammodo steriliaque redduntur. Eant nunc vani illi doctrinae Augustinia ostentatores,&se melius B. Augustinum intelligere, quam inte, lexerit B. Thomas, ludibunde iactent, sed non ego credulus illis.

Vltimum superest, Graecorum patrum sententia: quam, infra i cupletius enarraturi, ubi de operibus legis quaestio vertitur, uno interim vel altero auctore fulciemus. Audiatutin primis S. Iustinus Philo sophomartyr Apolog. οἱ AF γόγγυ Rὼ μ ας Xeιαωοὶ, εἰm καν α' ι--μ ολιμ . 6 e. EMηri 3 ΣωκώτM E H sv ας - οἰ ο siοι in s. Quicum rat one vixere, quamuis nullius numinis cultores habiti, foristiani tamen ha bendi te quales inter Graecos, Socrates , Heraclitus, in que similes. Quod explanat luculentius Sanctus Gregorius Theologus Orat. de Patre suo adhuc infideli. εκφοι λω - η- ρος - έ- εἰ si vine ν ημι, , SMι. ω - si mΜαὶ ἰν ῆιυτέρων οὐ β' 8 V εἰαν,

τω πιαν Ἀνο , - δί - ονομαι ς ε ἔργ' εχπες ille etiam antequam ad caulum nostram accederet, noster exat. Mores quippe illum nobis adsciscebant. Scut enim multi ex nostris nobis ram non Aunt, quossicilicet a communi corpore vis mouet:sic etiam multi exserorum ad nos spe lant, quotquot nempe fidem moribus anteuertunt, acsolo nomine cgrent, cum rem ipsem teneant. Plura inserius. Dis tiro Coral

97쪽

DILECTIO DEI REQUIRIT CRATIAM CAP. XIII. εγ

Actus dilectionis Dei super omnia Gratiam requirit sv MMA CAPITIS.

DFui omnia ad sui amorem conuertit S. Thom. o S. Dion .

Deus amore suematurali si romnia citra gratiam diligi/on potes in quacumque statu.

III. more siue amicis siue concupissentiae Cpc. IV. Amor naturalis Dei super omnia is satu natura integrae citra gratiam.

In satu naturae corruptae Amor Drinaturaliaeseper omnia, Gratiam ut plurimum so talat. I

Vam apposite sinctus Thomas cuius ordinem ac DqR' omnia d

erga Deum ad quem dii gendum ' inutem dilecbuam satim a primo ortu nnacum accepimus, plura ibidem lectu dignissima. Unde fit rerum esse quasdam quae ut Theologici subselli j verbis utar, solo amore&appetitu innato ad Deum tendant: alias appetitu elicito , id est notitiam aliquam consequente ted necessario ε, alias demum intelligendi virtute nobilitatae , Gnostice, id est rationali & libero more, qui mentis

98쪽

Deus Amore supernaturali super omnia in quocumque statu absque gratia diligi non potest.

s.August. degrat.

Apost. s.Basi in Ps. c. in finem pro iis qui immutabiatur, canticum pro di-ticto.

cg THEOLOG. GRAECO R. PP. DE GRATIA LIB. I actum ac impressionem admittit, postulat: quales procul dubio sunt

humanae voluntatis erga Deum motus ac inclinationes, quae amoris

functiones sunt: Amor enim boni praesertim summi, Amor finiis est, praesertim supremi, quem propter formaliter operari , solius est facultatis rationis auspicia & ductum sequentis. Ex quo concludit

S. Thomas. Diligere Deum super omne est quiddam connaturale homini. Vnde homo in satu naturae intennae a lectionem sempsius ne ferebat ad amorem Dei sicut vi finem, similiter m Alethonem omnium aliarum rerum, cim ita Deum di-

litebat plus quam seipsum m siver omnia, nempe ut bonum non solumproprium, pia totius uniuersi Sed quibus viribus, quibus auxiliis

Constat igitur primo Deum ut principium & Auctorem bonorum supernaturalium siue ad gratiam siue ad gloriam pertinentium,diligi non posse absque gratiae proprie dictae Auxilio': quod verum est in

quocumque hominis siue alterius creaturae rationalis statu:Et quamuis haeretici nonnullique alij hanc diuisionem Amoris in naturalem di supernaturalem carpant, quam inique tamen ac inscite, ex i quentibus S s. Patrum & Doctorum sententiis patebit. Imo inter propositiones a Pio V. Gregor. XIII. Urbano VlII. & Innocentio X. damnatas haec est num. xxx lv. Distincto illa duplicis amoris, naturalis mi leticet

quo Deus amatur vi auctor naturae: Inutuiti quo Deus amatur ut beatificator

est, vana est Cr commentitia mad illudendumscns lueris oe plurimis veterum testimoni,s excogitata. Ratio S. Thomae conuincit: Charitas diligit Deum eminentius quam natura: Natura enim diligit Deum Aper omnia, prout est pnincipium m sinis natui abs boni: charitas autem, secundum quod est obiectum beatitudinis , ΟΡ-cundum quod homo habet societatem spiritualem cum Deo: addit etiam promptium dinem quamdam ω delectationem sepra naruralem δlectionem, ctrc. Doctrina constans B. Augustini, lib. de Gratia Christi, Contra Iulianum, commentar. in Ioannem . Pnosus donum Dei eri Ligere Deum. morem itaque nostrum PIvM quo colimus De m, fecit Deus, oedidit quia bonum est: ideo quippe amauit ipse quod fecit: sid in nobis nonfaceret quod amaret, nisiansequam id faceret, nos amaret. Abibi non semes, Deus non amaturnisi de Deo. Quod adhuc breuius Apost. fructus Spiritus Charitas Gal. s. & clarius Ioan. 4. Chamus ex D o est. S. August. docet Angelis castum Dei amorem in creatione infusum&donatum i2. de Ciu. c. s. Ab hac sententia nunquam abfuerunt Graeci Patres. B. Basilius mutationem hanc esse lio. minis interioris a dextera excelsi confessus, hunc amorem iustificationis perfectae quae a Gratia pendet,omnino esse docet, οὐ τοῦ et νας δέ nis cis E mta ον θρησαι ἀγαπις, e M ν ἔν-ς άμα ἀν 'ς γύναι, τοῦ ιδυμ ιδ ου ἔδη τὸν πῖν φλιο, Μν κ λ λ υαίας

κτό rdyυς. Non est cui uisad aritatisperfectionem squam postea positam Ustendit in dilectione Dei super omnial progressi, sed eius qui iam vete-μm e ex t hominem circa cupiditates emoris corruptum , quique novum 'in ueris

99쪽

DILECTIO DEI EX GRATIA.VCAP. XIII. c

eum quirenouaturail agnitionem sicundum imaginem Creatoris. Vnde & qui- Apud se retib i dam Scholastici Deum in quocumque statu amarinon posse supernaturali amore essicaci absque Gratia etiam habuitest dousam nobisper Spiritum Sinchim nobis duum Ro. s. dixere. Quod etsii fors an haud neees farium certe gratia saltem actualis pernecessaria est. Gratia sit quidem supernaturalis reuelationis absolute requiritur ad Deum ut auctorem gratiae de Moriae cognoscendum, igitur & amandum; non enim sumus in utroque genere si Scientes cogitarealiquid ex nobis tanquam ex nobis, sed se cientia nosti a m Deos α. Cor. 3. ut recte applicat Synodus Arausic.

III.

Amor superna

Neque discrimen in praesenti negotio inducimus inter amorem amicitiae seu beneuolentiae quo Deus propter se ut bonum amandum eEtitidi ginti, indi. diligitur ex infinita appretiatione,ut inquiunt, seu aestimatione bonita- gra. iis ipsius absolutae, de sine ulla relatione ad illius participationem consideratae, quamuis ab eo nulla unquam beatitudinis merces aut poenae inflictio speraretur : de inter amorem concupiscentiae , quo eum Vs bonum Amantis, de ad ipsum tendentis, & ipsi adhaerentis bonorum supernaturalium gratiae de gloriae pollicitatorem ac remuneratorem nostrum diligimus: item nec Amoris inesticacis seu simplicis complacentiae. dc amoris efficacis atque ad actualem praeceptorum propter ipsum executionem inclinantis: Omnes enim illae amori. species sunt supernaturales atque ex motivo supernaturali ac proinde omnes gratia indigent ad sui excitationem. Tantum enim abest ut amor hic non sit castus quo Deus amatur ut aliquando possidendus, speratur de Optatur , quin potius diuinus est, de a Spiritu sancto in tutus , sicut de iussiis, . Augustin ser. vii. de verb. Apostoli. Cogitare Deum amare Deum, de gratis amare ipsum Deum adiutorem, ipsum expectatorem, ipsum coronatorem, i plum praemi; largito iem, postremo ipsum praemium deputare,non aliud ab ipso quam ipsum expectare. Sinmas, iagratis ama: sit vere amas, ipse sit merces quem amas.J cre lege enim vorat et accedentem ad Deum quia est, o cit Ga inquirentibus se remunerator sit. Amor enim ille respondet gaudio fruitionis Dei in patria ut ostendit S. Aure. i. doctr. Ch.c.xxII. a cuius spe & Voto, Ut persectia amor qui ad - οὐ fio..iri unione tedit cum sit ex se est Dionysius, abalienari non potest Deo autem perfecte miri,Deo potiri est,Vt Obiecto bc te s. August. s.Aus iurisdii.

lib. 8. de Trin. c. io. pulchre, tri unt,am ni, quod amatur m amor: amor vita quaedam c putans aut copulare appetens amantem . quod amatu : nec amor tamen mercenarius est aut sordidus, aut cum amore erga Principem

conferendus, qui mercedem nisi seipso de nobis ignobiliorem largitinequit: Deus enim ipse merces nostra est multa nimis. Orthodoxae, m-quit Tridentina Synodus, Religionis doctrina adaersantur qui aluunt iustos Conea.Trident. in m bus operibus peccare , sim illi uam ipse Amsecordiam excitando, insteste nil currendum infladio cohortando, cum hoc in primisglorificetur Deus, mercedem g ol e inmoturni mam, cumscripta uintanam cor m sim ad faciendus iu-

100쪽

O THEOL. GRAEC. PP. DE GRATIA. LIB I.

Ucationes tura propter retrib tionem, oe de Mose dicat solus quod rejiciebat in renumerationem, Quoa in caussa est cur Deus ut summum bonum ne quidem abs lue & relatione ad habentem definiatur.

su ἐφ . Beatum reuena est bonum ipsium idea, Deus s. inil omnia r si istuc quia umuersa cupide expetunt. Perspectissima est S. Augustini mens, ple- locis, tum lib. viii de Genes ad literam, Nos Deo ad Militarem iri R iia tis, ,.. 'V m sibi mΤμepe uimus non tanquam aliud aliqu:d ab eo expectemus. quam de civ e. . eum ipsium quι βmma tilitas σμlus nostra est. Sic enim eum gratis se cundum iulam vocem diligimus: mihi autem a cibaerere Deo bonum est, oec. Idem in psal psit.=i. x liri Quid non abeo gnatus episti Z Merito oe gratia nominatur quia putis

datur. Exigitur ergoa te vim tu gnatιs eum colas non quia dat temporalia, sed

Greg. N de beatit

iii ELati ον κτησώ θα ς κ όξ. Cusus noster ad calle nostrumspernae vocationis praemium dirigatur. Quodnam praemium 3 quae corona est non aliud mihi quippiam dideturquodlibet eorum quae sterrantur, praeterquam ipse Domrni'. 'leemm se gonotheia, ipse corona vincentium. Irae diuiditsonum. Ust bona sors eorum est: l e bona portio, ipse bonam poritonem largiens x utis. Ipsi Atans, F-sted uitia. Ipse thesaurum ostendens, ipsi tibi sit theseu, us. II i&tur eo potiamur,&c. Quod tamen fieri tandem concludit ' Da Ἀκιυου ηψνDGIXυ-

ui a Dcmini nostri Isu Christi. De amore etiam imperfecto, modo intra eumdem ordinem ac speciem siue supernaturali idem sentias licet: S. AvcvsTisus hoc docet

o. I - '' de inino Chaniatis gratia ho. lib. sec. Contra duas ep. Pelagianor. c. Ix-& alibi docens hominem admoueri ut perfecte diligat ita di prius acceperit ahquid dilietionis, ut addis bi suereret , de quod iubebatur impleret. IV. Amor naturalis Qua vero ratione intelligendum est quod in Scholis post S. T ho- Dera si*m Πλ μ' mam tanto strepitu circumfertur Homo, inquiunt insatu natura int primui. ' grae non indigebat dono gratia superaddita, naturalibus bonis ad di ellum Detim η tumlitersi per omnia, licet indigernoxi boves ad hoc eum mouentis. t d pro- q 'φ' eul dubio sonat homini non fuisse in statu naturae integrae necessariam gratiam inhaerentem habitualem ad eliciendum actum amoris Dei,sa- per omnia naturae opera tanquam Creatoris&conseruatoris sui lumine naturali sibi noti, sed abunde fuisse ad id, auxilium concursus ordi-Hic p. q-c I narij quo Deus rem unam quamque ad operationem sibi connatura his ii u ilis. lem mouet & applicat in sententia eiusdem B. Doctoris: cuius etiam plus amare Deum haec verba sunt, Natura diligit Deum eromniaprout sprincipium m finis q. M iς P Misenilis bum Rationes quamplurimae duci possunt ex iis quae habet Diuili do by Corali