장음표시 사용
111쪽
ticere, ubi prius omnia tcntaverit, quo minus
modi profession m redimere quearς quod ob finire seu imρetrare non posit, prolat judicis meo , aliquod ρε riculum futuri sica. l. insimmorum inside incurrere, quam certissimam sibi suisque ruinam accersere. Ut nihil dicam de scandalo, quod non miniis, immὸ in libsis plurimis datur, cum quis Magistratu: Dosupremo parere recuset. Cui tamen in iD , qua aperte contra Christi praecepta non pugnant, parendum omninὸ usi. inter omnG constat. . Neque consequens cst intuitu malorum, quae comitantur bellum, hoc fecerunt, E. excusandi veniunt. Pariter enim 'ampora pacis intuitu luxuriae, & aliorum vitiorum succrescentium cum tranquill state possent simpliciter improbari. Alitis probamus Jure illa Grotii antecedentia, nec non illa Clarisis. sineri ad Tacitum pag. - . scribentis: si madmodum caloris ti non moni. sicca, ve uni
etiam quae in propinquosunt , humida, absis-muntur, ita besta, etiam quae justa causa susci tumur, nefanda quaeque opera, cadm,stupra, sacriluia hecum trahunt. Nemo Marte no ita in potestate habet, ut nusquam exorbitet. Nulla Ducis prudentia, nulla industria, nuta siveritas tanta unquam fuit; qua hoc potueritescere, ut quod natura noxium es, feret imnoxium. Ubi tantum armorum corporumshubsignis stabit, quis cruori Iegem dabit, unde, O quantu, suat Z Ad ista facinora quisponte pro Polat, nullam istorum potest a jUO DEO spirare
112쪽
serare veniam: nec qui necessitate trahitur, excusatur, si non animum habet, bellum pace commutandi, ubi prima fuerit occasior in cia vilibuε maxime armis , qua ut noster Tacitus ait, neque parari possunt; neque haberi per bonas artes. In Pace causa ct merita spectantur; tibi bellum tetruit, innocentes ac noxii juxta cadunt.
OBsERVATIO XL Disciplina Christi alii non consistit praecipue in diligendis omnibus hominibus, eo sensu, ut Bello praejudicet, & patrocinetur minus dextre hic sentientibus.
ERrat Grotius i quando dicit, Christiani disciplina in omnibus hominibus diligen
dis praecipue consistere,ium, quia hoc non solum requiritur a Christiano, sed ab omnibus hominibus; adeoque illi non est proprium: tum, quia hic latet pus Papisticum & Photinianum , quod sepius erit tangendum, quasi sic. sublimior disciplina obligaret Christianos,& lex Evangelica esset perfectrior illa , quae omnes homines ψbligat & constringit; tum, quia dilectio proximi & omnium hominura
non pugnat cum iure armorum. Ut enim non pugnat, dilectio omnium hominum in Potestate summa, vel Magistratu cum punitione sontium ; ita vel maxime judiciis
cessantibus non pugnat dilectio proximi &
De DisH-plina Chri stiani horiminis, omnium
113쪽
omnium hominum cum usu armorum , eo
ipso, quo instrumentum dicit justitiae. Et stante hάc hypothesi, sequeretur Davidem, , qui bella Domini gessit, Josuam & Abraha-
. mum interficiendo hostes mandatum de dili gendo proximo, de amandis omnibus hominibus, fuisse transgretas, quod absurdui Hri & g- 2) Errat, dum laudat Joh. Ferum, Conciona-xasmi Sqn' threm M0guntinensem, ordinis Minorum summae apud Moguntiam aedis Concionato. rem, qui libr. q. Comment. in Matth. non solum Clericis, sed etiam Laicis omnem bellandi facultate interdictam esse scribit TRIAaddens hoc verbo docet Christis. Primo Evangelium non armis secularibin , non humana ope defendendum esse, sed illius defensionem Deo permittendum, sic Paulus: Arma nostra mili tis non carnalia sunt. Sic Christus nusto gladio usus est. Acundo, in Matthaeo dicit: -- distis, quia dicitum est , oculum pro oculo, ego autem dico vobis : Diligite inimicos vestros: Tertio specialiter hie interdicit a solis gladium externum, habent enim ct habere Δbεnt
gladium Spiritus, qui est morbum DEL M. M alvi pradicit pugnam Apostolorum futuram Use, 'ut in die Mariam, hoc est, sicut Gedeon Acadianitas vicit nou armis, sed iubis ct comptulane lagenarum sic e soli facturi erant spiritualiter. Et Erasinum qui Hugonem Carensem carpit commetantem in Luc. cap. 22. eiusque V. 36. & deplorat querelis pene tra,
gicis Scholarium Theologorum Judicium, qui insulsis commentis,fiigidis distisctiunculis
114쪽
culis suis subvertant Evangelicam doctrinam, docentes: non esse Christianis interdictum obellandi Jus: magis vero sese prodit in caput Lucae tertium ubi videbis Socinianis adhinnientem ' partim ...iquia errant circa hoc ipsum punctum; partim, quia male dicuntur Viri pacis Ecclesiasticae amantissimi. Pax enim illa Ecclesiastica nil aliud cst, quam Syn- eretismus, Samaritanismus, & religionum 'confusio; partim, quia non necessarium fuit, quae in unani partem exierunt, in alteram ita reflectere. Hoc enim in constitutionibus de vero & falso non licet, ubi veritas stricte est hobservanda, sive medium, ne vel ad hanc aevii partem labantur, vel ad alteram partem, &8c extremum. Errat dum Ferum de Eras iteruare
mum copulat tanquam pacis Ecclesi sticae N i. .. .u eivilis amantissimos: quamvis enim juxta il- tuti
tum in errore de Bello convenerint, quod nondum concedendum; cum Ferus tantum velit armis secularibus vel humana ope Evangelium non esse defendendum, quia ipse Christus gladio usus non fuerit, & Paulus di- . lcat arma militiae nostrae non esse carnalia. a.
Cor. IO. es. q. nec consequens , si Apostolis interdixit gladium exter num, & noluerit illum vibrare Ministros Verbi, pliciter improbari Bellum etiam a summa potestate pro subditis susceptum : Dispar tamen fuit illorum Ratio in propensione ad pacem ecclesia . sticam. Erasmus enim fuit , neque in Religione pedem figere novit. Ferus autemn Papatu non tam stricturas pacis Ecclesia-.
115쪽
. et Pag. s. Seeptiei. mus pro-Ωribitur.
81 ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTI sticae, qualem sibi finxit in Voto sito Grosus
quam veritatis Evangelicae evibravit, inter alia scribens: solis meritis Christi nos salvari, participes autem illorum essci sola fide , incredulitatem vero omnia in specie bona facere ingrata, sive omnium infidelium opera esse peccata: quae quantum abludant ab Erasmi Opinione, quem totum in pompa virtutum, quas Gentiles prodiderunt, illustranda fuisse nemo est, qui nesciat.
OBsERIATIO XII. Recte quidem Author a Scepticis. mo alienus e sse voluit, male vero veri satem sparsam per singulos in corpus colligere putat nihil aliud esse Christianorum iudicio , quam vere Christianam tradere Disciplinam. ΡRius quidem recte se habet. Quis enim
accedat Pyrrhoniis Philosophis, qui teste Gellio,nihil decreverunt, nihil constituerunt, sed in quaerendo semper considerandoq; fuerunt , quid nam sit omnium rerum , de quo decerni constituiq; possit. ac ne videre quoq; plane quicquam nec audire sese putarunt, sed ita pati allacique quasi videant vel audiant, eaque ipsa, quae assectiones istas in sese ess.cians qualia & cujusmodi sint, sub dubitati nem vocarunt; quamvis Petrus Gassendit; mitius de illis judicarit, & dubitasse illos vo-Iuerit tantum de rebus revera incertis, & quas
116쪽
dii uirere esset operae pretium, non vel o de rebus apparentibus, & de quibus facere controversam nihil prosit, quae tamen quomodo conveniant cum illis Clementis Alexandrini lib. 8. strqm. scribenti xi p)ri 'φ qR 'rhonios est , quae NIHIL vult .sse si mum 2 stabile, nori videmus. Non male vero contra illos Lactantius lib. 3. cap. SI. Nulla Lactantiu, ars est, non scientia constet. Dibuit evo sςepticos Arcesilas, squid saperet, disti u re, qua scire possint, cit eve nesci-t. Sed, si id fecissit, ipsis in populum red isset. Nam vulgo interdumpim sapit: Quia tantum , quantum opus ese, i sapit. A quo si quaras, utrum sciat aliquid.
an ista dicet se scire, qua sciat, fatebitur senescire, qua nesciat. Reste ergo aliorum sustulit disciplinaι ς sed non recte fundavit m m.
Ignoratio anim rerum omnium non potest esse sapientia, cujus est scire proprium. Ita cum H losophos expugnarit, ac docuerit, eos nil scire shse quoque nomen Philosephi perdidit: Quia
doctrina ejus en, nil scire. Nam qui alios reprehendit, quod nesciant; use debet sciens esse. Cum autem nil sciat; quae perversitas, quaero insolentia eLi, ob id ipsumse Philosophum constituere, propter quod caeteros tollatὸ Possunt enim sic respondere: Si nihil nos scire conviceris, stidιὸ non esse sapientes, quia nihil sciamus: Ergo ne tu quidem ci sapiens: quia te quoque conis fera, nilscire. Quid erra promovit a sces-IM, nisi quod confediis omnibus Philosophu , seipsum quoque eodem mucrone transfixit. Posterius vero erroneum, dum putat uritatem
117쪽
8 ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTII veritas no per Sectas diffusam & in opibus collectam exhibitionem verae Christianae disciplia
sa eo mo- nae. Nam ponamus talem collectionem v
ritatum esse possibilem , nihilominus non sua. constituet corpus disciplinae Christianae, tum. quia veritas per Sectas diffusa est veritas subsistens in complexum rationis & ex illis deductarum conclusionum; altius autem non l' assurgit; tum, quia veritates illae hominem adhuc tum relinquunt irregenitum; irregeni-' tus autem & rcgenitus sive Christianus toto coelo differunt; tum, quia veritates illae nihil ostendunt de fide, aut praecipiunt 3 utut itaque ostendant quid turpe, quid utile, quid honestum, ossicia hominis. juxta jus natum exigant, virtutes & opera prAcipiant, non tamen constituunt corpus disciplinae Christi,
nete : Illae enim virtutes de opera, quae confor-
, mia sunt disciplinae Christianae; specie differunt a virtutibus & operibus Gentilium. Umde etiam male quidam asserunt virtutes Genti.
lium & Christianorum esse easdem, & saltim accidentaliter differre; longe melius Augusti.' esus, qui prolixe docet, esse inter illas specisi. cam differentiam. Ita vero Hipponensis ille Episcopus lib. 4. contra Julianum cap. 3. Si
non est ex siis peccatum est λ Obiectio haec GAugustini rat Pelagiani. Respondet Augustinus: Pro μι inquaintum non si ex side, peccatum est , sed is tali o re non in Domino gloriari, si impim negat esse peccatum. Quod ut intestuari
quampis Iam isi Iureis putarum, tametra quia
118쪽
Da Iustu BELLI ET PACI s. 8squia magna m est, adhuc pauli ser ausulia.
Ecce, eadem commemoro, qua ipse psuisti, si gentilis, qui non vivit ex fide, nudum operuerit periclitantem liberaverit, agri vulnera foverit, alvitias honsa amicitia impenderit , ad te moniumsalsum nec tormentis potuerit impeli,quaro abs te utrum haec opera bona bene faciat an ma98 Si enim quamvis bona mali tame facit , negare non potos eum peccare, qui male
quod bet facit. Sed , quia non vis cum ista facit peccare, profecto dict-- ρου, ct bonum facie e Mue. Fructus euo bonos facit arbor mala, quodsieri non posse Veritvi disit. Noti praecipitara sententiam, diligenter considera,
De Aristotele diversa diversorum fuerunt Iudicia, non imprudenter autem Grotius de illo pronunciat. REcte principem locum assignat Grotius Aristotclis
Aristoteli inter Philosophos, quem ipse praeroga se Plato Veritatis Philosephum ; Hieronymus solertissimum naturalium rerum Consectat rem & Indagatorem; . Scaliger divinum & in- scomparabilem in Natura rerum Sapientiae Heroa unicum appellavit, praeprimis si alter das recensita a Grotio, tractandi scit. ordinem, distinguendi acumen & rytionum pondera Verum Principatum illum in Tyranni- D tannIsdem abiisse, ut veritas nulla jam re magis op
119쪽
86 ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTir primatur, quam Aristotelis Nomine docet Experientia, multi enim illi ranquam Sisyphio
Saxo adhaerescunt, v8lvunt & revolvunt illius scripta, neque vel oculum unquam in The trum Naturae aut Politiae attollunt, & quamvis ros orescentibus studiis humanioribus Patricii, Telesii,& Johan Franciscus Picus, Mirandulae Dominus,& Concordiae Comes, Bauso & alii Opinionem inveteratam e fibris quorundam evellere azorcssi sint, utut mordaciorestylo & manu paulti violentiore, nondum tamen obtineri potuit, quod quidam desiderant. Unde conquestus est: Petrus Gas endus in Exercitatione secunda adversus Aristotelem pag. 16. & 37. de coeco Astediu , libertatis hoste, scribens : Coeitanti mihi sa- penumero, ex quo fonte derivari, ac jam tamdiu potuisset corrupta haec ratio philosophandi, qua schol. ι implevit: nihil aliud seubire potuit, quod quidem satisfaceret, praeter. laminatam istam ignavamque dissidentiam, qua Philo ophi e cistotelii, ut superim innuimus, Peritarem obm Occupatam ab seristotele plus nimia secuti, istius fieriὸ inquirenda non fustre amplius selliciti. Sic enim cum susciperent ant cessorem e gristotelem, ut 6 eum quendam ὲ
coelo delamism, a quo fuisset veritin ostensa: non sunt ausi, vel latum unguem, ab in. δε-s ctere: Sicque diffisi viribus sisis, rerum inirum abjecere studium, ct inanem solum gararitum circa Aristotelis seripta, verbaque retia
quot ipsorum Miserum , vel di mutationes ct
120쪽
scholas trivise. . Gotmquuque enim iis .en, qui jactare sepim istos non audierit, maste se
σrrare cum aliis, quam bene sentira cum alii 'Iovi certe celebrem Philos,bia simul ac The - ιοlia Professorem, q'i asseruerit, sie existimare magnum iri Deo praestitum obsequium, si proprio sanguine obsignasset, coorma stetque verissima esse quacunque Aristotelu operibus continentur; legerat forte Commaentatorem, qui tam aperte pronunciavit, nullum per mille, o quingentos annos animadpersum fuisse a ristoteluerrorem in textu oristote'. Ex hae ero
praeconcora opinione scitur, ut quas cl)ρeορ-ptemplici Authoritate illius utantur: ct si quidpiam forte citatum ex istius incina proriat, quod negotium facere videatur; illud explicare quid m sibi concessum arbitrentur: at refellere, aut insiciari piaculum, ac religio sit. Quam sepenumero enim usiuvare flent Fithaeareorum illud,stse dixit adversum quod, si pro ratur experimentum, mendacium ori si ratio, Suhisena eis. Quid ita vero λ quia scilicet inristotelσου προ isum sentit. Hinc ille tum Amum habetur apud istoi peritior, qui cerebrum textibus inristotelu habuerit refertius rqui aὰ istum svius, ut ad sacram confugeritaηchoram, qui pluribus teςhnis, O cavistis id epicerit, ut se σr Aristotelis doctrina palma deferatur. Qid plura i 'thagoram, Flat
nem, Democritum cita; Cita quotquot exinde vixerunt veritatis amatorci cultorcique Sapientia: Istos omnes socci faciunt ad Aristotelim compa 3tos. Quin ct ita deprimunt, despecta-