장음표시 사용
141쪽
Io8 ANNOTATIONEs IN L1B. H. GROTH - Consessione Mennonitarum patet supra allegatis subjicientium : liquam legentis
a d Ue Judais iraditam fuisse in doctria
nam ct regulam perse Zam, juxta quam se habere debuerunt sub poena excisionis, cum gravimaisdictione. Et vicissim siub promissione vita multarumque egrebarum benedicitionum autoribus, credentibus, ct protantibus eam a.
Qua benedictio O execratis maxime spectavit temporalia ct corporalia, ct se Christin f -
λάου ct consummator antiquae legis, ct qui imeoepit novam legem majoris libertato. Tum ex Socini verbis, quae leguntur in lib. de Auctoritate Scripturae, ubi haec habet: Postremo
considerandum est, dissutet contra quivis si
recipiatur norum Testamentum, non posse ad Vsim religionis siummam quidquam fra m menti habere, quamcunque veteris Testamenti deprapationem, cum nihil non quidquam il-bus recipiendumst, quod non conveniat cum
iis, qua in hoc sunt scripta. ε- ὸ ut utilis quidem plum ob ea visit lectio Oeteris Testamenti iis, qui Novum recipiunt, id est, homi-mbin Christiana religionis, sed non tam necessa---iue ria. Cum autem Grotius assinem sese res ou diderit huic errori de diversitate religionis, num sincere dicere potuerit, sese vitasse illum, qui ex eodem effruticat, merito dubit, Resutilio mus. Destandum vero esse illum Dathe. Erroris. nus in Colloquio Francothalensi lex Argumentis luculenter ostendit, petitis tum ex Elogiis Scripturae V. T. quae leguntur Psalm. 32. v. 7. Psalm. I'. v. 8, 9, Io. ProV. 3O. v. 6,
142쪽
Ds Iu RE BELLI ET PACI s. ios tum ex Evangelio, quod a Christo & Apo. stolis fuit propositum respectu ad U. T. Ca-
nonem, tum ex loco Pauli Actor. 2q. v. I .& cap. 26. v. 22. nec non Rom. I 6. V. 21, 26.
quibus junxit locum classicum ex a. Timoth. 3. V. 13, 16, 17. Ubi tot Argumenta, quot Argumen. verba; dicitur enim Timotheum sacras literas nosse quae fuerunt V. Testamenti, quod commendat in ipso Paulus: cum autem hoc placuerit ipsi in Timotheo, quomodo non laudabile etiam censeat in caeteris
Christianisi dicit illas posse sapientem 1 eddere ad salutem, quae & illius & omnium nostrorum scopus & meta, & quidem per fidem in JESUM Christum, qui utriusque Testamenti Apex & Compendium : Dicit esse illam Romευ ν, utilem ob omnes partes functionis Ecclesiasticae, ut homo DEI, Minister Ecclesiae inde sat perfectus ad omne opus bonum instructus , qui itaque divinitus inspiratum non decenti veneratione excipiendum Z utile ad tot usus inter quos etiam
doctrina, non ad sdei dogmata haurienda, &confirmanda dos serandum p persciens hominem D s 1 ad Bases Christianismi solidandas, stabiliendas toto mentis nisu apprehendendum γ neque dicas I. Paulum non definite loqui de Scripturis V. T, vel si hoc sit in defectu meliorum librorum N. T. qui tum
nondum extiterint ita pronunciasse. II. Si Scripturae V. T. potuerint o*-s εἰς σω
e mi Timotheum, posse id multo magis N T. libros christianos,& ςum perfecte hoc procul dubio
143쪽
uo ANNOTATIolet Es IN Lis. H. Gholii dubio possint, non opus esse illis, qui in T. fuerunt te isti, limitare etiam illam adiuectionem p r fidem JESU Chiisti vim & usum V. T. librorum & ostendere ex illis ni hil admittendum, nisi quod cum fide vera
Christi conveniat. III. Scripturam V. T. fuisse per Mosen datam Joh. I. v. 12 nec Θεο- πνευsην, commendari ab utilitate, non intimari Necessitatem; hominibus Di i, hoc est E- lvangelistis, qualis fuerit Timotheus potuisse convenire notitiam V. T, non tamen pro. pterea omnibus Christianis. Nam l. loqui. tui de ista Scriptura principaliter, quam Timotheus re legit novit, quam admonitum matris suae sibi familiarem reddi dearat, quam Judaei magnifaciebant, existimanates sese habere in illa vitam aeternam; nec reis spicit Paulus tempora N. T. publicationerriantecedentia quasi in illis tantum obtinuerit utilitas, quae cessarit affulgente gratia, eXaratis Evangeliis & Epistolis quibusdam, scil
quitur de praesenti usu N cilicacia relata ad σω es sive salutem aeternam ; loquitur de tota Scriptura; tribuit illi Θεοπνευαν, quae non abolita tuit superveniente majore apparatu librorum sacrorum: quod enim semel Θεο- , naturam non mutat, sed semper tale manet. I I. Non est consequens Scriptura N. T. potest perfecte reddere Christianos sa pietates ad salutem. Ergo non opus est libris Testamenti Veteris ; ut non est consequens: Lux ab anima dispensita in unum oculum reddit hominem syssicienter videntem ,
144쪽
objecta sensibilia & colorata. Ergo non pus est altero, ergo natura superflua est in suis operibus: commendanda potius est liberalitas Numinis, quam tollenda ex unius sufficientia alterius utilitas. Praeterea , si dicamus scripta N. T. posse 'sapientem reddere
Christianum ad salutem perfectὸ quidem, sed
in suo genere, non erit consequens illa simpliciter perfectum reddere; quemadmodum non est consequens. Catechismus perfectu in reddit hominem Christianum in capitibus fidei necessariis ad salutem. Ergo non opus est lectione Biblica, nec consequens, non est opus Veteris Testamenti libris ad hunc vel illu E fectum,ergo non ad alium; non ad fidem hauriendam, ergo non ad fidem confirmandam, corroborandam. Et annon hic Prophetasum libros, vel N. T. volumina pariter possem tollere, cum Moyses Oceanus si totius sapientiae coelestis & in illo habeantur ea, quaem, pirus possunt Q σωτηρ αν: nec adjecta phrasis per JES UM Christum limitat, sed modum salutis obtinendae ex Scriptura a parte nostri, necessarium indicat. lII. pariter colligi posset contra Scriptores N. T. Apostolos, dicendo per illos factos & exaratos esse libros, ergo non visse , nec si per Moysen dicitur lex data, divina illius origo negatur, sed ministerium tantum Moysis commendatur, qui quantus fuerit, constat ex Num. II. v. 8. & Eb. s. v. a. II. Quam necessarii fiunt usus recensiti, tam necessaria est utilitas laudata: & ut quaevis pars Scripturae sua in propor
145쪽
iri ANNOTATio ΝΕs IN LIB. H. CROTII tione gaudet utilitate, ita tota nam haec
vis vocis more, ut antecedentia & consequentia docent, usiis familiaris Luc. 1 t. v. 18 'Eph. . v. i6. Colos 1. v s. & Interpretum senio rum Consensus) utilitate illa consummata &consequenter necessaria, non tantum relate
ad Timotheum vel Ministrum Ecclesiae, sed& quemvis bominem Christianum cum graduum necessitaris disserentia. Obsigno hanc observationem verbis Augustini, quae leguntur libr. 1. de doctrina Christi cap. 41. uuantum minor est auri, argenti vestisque copia, quam de eislypto secum abstulit iste populus in comparatione divitiarum, qu- postea I ierosol1ma consequutiu est, tanta sit cunna sientia, qua quidem est utilis colhaa de tib issentilium , si divinarum literarum sientia
comparetur. Nam quicquid homo extra a.
dirarit, si noxium est, ibi aamnatur, fi utile Gibi invenitur. Et cum ibi quisque inseminis omnia, qua utiliter alibi didicit; multo abun
dantius inveniet ea, qua nusquam omnino a-
tibi, sed tu ista=um tantummodo scriptura,rum mirabili altitudiue ct mirabili sublimitate a scuntur. Fulsimus igitur Monitore Dama sceno ad pulcherrimum istum hortum scriptu rarum: Illum stiquam mire fraerantem Osumvem, summaque eligantia ρ aitum, ac spiria tualium, diviniimque ustatarum cuju/vis generis avium garritibuι, aures nostrau circuo sonantem, quique cor nostrum attingit, Quique maerore aspectum lenit ae mitigat, ct ira
146쪽
os latices in vitam aternam salienis, hau-pia . Hic cum inesciuili quadam voluptate eo amoenitate versemur.
Nimium tribuit Author Ebraris scriptoribus in Lectione libroruim
V. T. DIcit: Ad percipiendam librorum ad an- id eon.
tiquum foedus pertinentium sententiam, non paruiri conferre nobis, posse Scriptores binorum ebraeos, eos maxime, qui & sermones & m res patrios habuerunt praecognita: quod limitate accipiendum. Nam primd non parum hxeeeeati, conferre nobis posse Scriptores ebraeos ad uisex M. percipiendam librorum V. T. sententiam iiqnconcedendum, si simpliciter hoc dicatur, de ad dogmatica quoque extendatur, cum obduruerint sim cogitation& illorum imelamen e Mouis cordi issorum fit impositum, teste paulo 2. Cor.3. v. I . & is. v. vix aliquid coxx )rti
sani sit in toto Systemate Theologiae Iudaica , ρere de illis & iuxta Drusium ex tripode dictum in libro Juliasin : Multi suut tenebra
Munssi, qui tamen vocantur Lux Mundi, '
III. ipse deniq; Grotius Exemplo sit, qui se--
cuius coecoriim vestigia passim impegerit in Commentariis ad V. Τ. libros, & iii Psalmis . sique Prophetis iuculenta de Messia nostro Oracula turpiter corruperit. Secundo mi- H nus
147쪽
Ii ANNOTATIONEs IN LIB. H. GRoornus male pronunciat, cum dicit illos maximὸ conseire, qui & sermones & mores patrios habuerunt praecognita, si hoc intelligat in il- , iis, quae sermonem & mores patrios conceranunt, quanquam & hic saepius aliquid lutulenti adfluat, nimium depraedicantibus illa, quae intra quandoque vel infra mediocrit tem consistunt, Flaccii autem Judicio si stan- dum neque illis Notitia prisci sermonis ex Ela concedenda; quamvis enun ju&ta illum de singulis vocibus aliquid vere sentiant, tamen nec phrases nec figuratas dicendi loquitioncs perspiciunt, de praeterea ubi semel res ipsas. quae in Bibliis traduntur suis erroribus
corruperunt necessario etiam linguam aut verborum significationes prava Interpretati ne , aut intellectu corrumpere coguntur , vi-Exeeffus& deatur parte secunda Clavis;Tract. VI. Wr- citidis, medium hic tenendum esse censemus, &ut conferre aliqua ratione Scriptores ebraeos non negamus, ita multum, ut sensit Grotius
inficias imus. Peccarunt olim in defectu Ad. versarii magni Capnionis, peccant literatores quidam hodie in Excessu, interim non dissi. temur usum habere Rabbinos, partim in vo cum singularum Expositione, partim in rituum, consuetudinum & phraseων quarun. dam dilucidatione, partim in versionum adornandum intentione, de quo ita Sebastianus Munsterus: Meo jussicio inepte isti agunt, qui sontemptu Hebrais Scriptoribus pergunt intera pretari libros V. T. rarte ego ia ex iis didici ,
quod sape Monitora sint veritatis , etiamsi ipsi
148쪽
.uterim in tenebru ct erroribm versentur ς si- eui ct Biliain sitis lyrael ben dixit, is prooe- , a ex Diritu DEI prophetavit, errorem au--m suum ct futuram interfestionem pravid γε non potuit. Rerum Do loco ostendam, quam hastacina stat quidam , qui citra ubraorumi suppeti as, Hebraicum textum nostro avo iu- . terpretari conari seni: Id quod Di sus Hieroi nymus tentare noluit. qui semper condu titium
i apud se habuit Judaum, qui isti tu discillarii Lia lacu Rabbinoris suggereret expositionci. Neci est quod pauseris r 'riculum esse consulere elas .i fas talium insidιlium hominum in bbris sacris, i modo cunitionim Christi ad ungas peritia lin- sua. Fossim innumera ostendere loca . qua perperam ac recentioribm βnt reddita interpretibu , qui citra sincientim lingua peritiam est Rabbinorum letitionem pruse serunt vertere libros sacror, perinde quasi satis sit cogunto Christo intavretem agere mbrai mi.
OBsERVATIO XX. 'Erroneum est dicere non aliunde ni
disci posse , quid Christianis lice i,
quam ex novo foedere. VIdetur Author elevare Dignitarem IL Visspeti mibrorum V. T. dum putat ex illis non V posse hauriri, quid liceat Christianis, nam primo, quamvis Judaeis licitum fuerit unum& 'terum in V. T. quod in re abrogatum ,
149쪽
II 6. ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTI rut constat de libello epudii & similibus; cita tamen fuerunt talia tantum in foro exteriori, stante Republica, quae desiit Sce,tro&omni jurium ornamento ablato. Secundo, num in V. T. libris non occurrunt talia, quae inter licitum & illicitum discernunt, qui itaque Christiani ad illa non reflectant λ Tertiδnon tanturn illa, quae licita ex V. T. disci possunt, sed etiam quae debita; plus enim DE a Christianis non exigit, quam in V. T. in Icge illa, quae summae Sanctitatis Typus, Praescripsit: unum idemque est Vetus &N. Testamentum quoad Substantiam Dogmatum, itum fidem, tum vitam concernentium, nec
differunt nisi quibusdam accidentibus & gradu Claritatis. .iod annectit se etiam N. De dus a Jure Naturae distinxisse, quia maior sanctiinonia nobis in hac lege sanctissima NT. praecipiatur, quam solum per se Ius naturae exigat, recte quidem fecit, Jus enim naturae, ut nunc existit in hominibus post Ispsum tantum format hominem exterioris honestatis observantem,& vitae sociali aptum, at libri N. Testamenti sublimius iter ostcn- dunt, Spiritum conserunt, ad vitam & beati. tudinem coelestem ducunt: verum hoc non proprium est illis, sed etiam adscribendum antiquae legi, sive libris V. T. qui in re eundem Scopum collima- P.
150쪽
ossERVATIO XXI. Papirat Author dum praeter prae- apio. Cepta commendata ingerit, quae ge
ALiquoties orotius Scripturae tribuit ta. De Consilia, quae Consilii potius rationem lia.
beant, quam Mandati, & Sententias Salomonis de vitandis consertiis impiorum prudentiae tantum monita esse opinatur, non legis Praecepta , quod Socinianum, ut patebit in progressu. Hic vero libris N. T. consimilia adscribit, in quo non uno modo errat & pa-pigat. Errat I. dum putat in Scriptura, quae- An quaedant nobis magis eommendari, quam prae-
cipi: Cum enim praeprimis ad quae eommen.
respicit Grotius in Scripturis ostensa, proce. dςnxuridant ex voluntate DEi , cui Imperium in omnes homines , cum, quae praescribuntur in illis indicia sint divinae mentis, qui possunt non magis praecipi, quam commendari λ EGrat II. cum dicit: disci exinde, a praeceptis de- Quid sit m elinare, esse nefas & poenae obnoxium , ad summa quaeq; contendere esse generos Con. filii: parum enim abest, s stricte velimus inhaerere oppositioni, quae est inter praeceptorum transgressionem-observationem, quinta cvertatur omnis obligatio ad praecepta 3bse anda, omnis sub hypothesi observato iam merces, sive praemium, quod tamen vitaeterna, juxta illud Levit. 18. v. s. Errat II I.