장음표시 사용
121쪽
ne dixerat: v Nulla ferent talem secti futura viruam
inde labi, errare potuisse, de multis reb- dubitas, ct ij norasse pruri M: Modesti prostrio erunt, nisi haeresin reponant O adfamma
provocent. Quidni vero ita faciant3 Qui Ariapotelem Ginium Damoπemque natura προ lant, ac ut Deum etiam quendam majoris notavienerantur et eum ct de isto pa m usurpare
Qui Princeps vita ratione invenit eam, qua Nunc appellatur Sapientia: quis per arto Fluctibm e tantis vitam, tantiss tenebris, In tum tranquillo, ct iam' clar' luce lacavit Ne reno longum faciam , caurorum nomine audi citatum Commentatorem. Is enim, quasi nomine illim DEI propiore satin, nil morialesionat apud ipsis, dum ' profarur ex Tripod Aristotcles est retula est σxemplar, quod natura inyenit ad demonstrandam ultimam perfectionem humanam. Et rursuι, ε ristotelis doctrina est summa veritvir quoniam ej- i
iellictus fuit sinis humani iηtest citas. Q re bene dicitur, quod fuerit creatu/, ct datvi nobis divina providentia, ut scirιm- , quidquid potestscire. Unde ct alias concludit, talentis se unum hominem potius est myraculosum
122쪽
qu-m humanum. egique h c quidem cum ita se habrant: quis ambig re amybm posset. quin issi ita sint mancipati Aristotelica doctrina , ut rem pretiosissimam, bb riatem philosophandi, penitin amiserint QP potest enim, istis superesse, vel umbra hujsu ubertatis ' quando tanta r ligiones ipiunt Aristotelem,ut non ausint pratergredi limines Aristoteleos. legendush1e omnino liber Johannis de Lanoy Theologi Parisiensis de varia Aristotelis Fortuna.
OBsERVATIO XIV. Quanquam Virtus moralis, qvie vel maxime ex Christianis resplendet, melius definiri possit; in Seholis tamen Philosophorum, Aristotelis Commode Oxplicata tolerari potest. DEfinit Aristoteles virtutem, quod sit
bitus praelectivus , consissens in medio.
critate, quoad nos assinita per rationem, oe ea.
prout prudens definierit. Displicet haec Definitio quamplurimis. Quidam enim illam tautologiae accusanr ex eo, quod dicatur sita 'in proaeres, & definita per Rationem & judi-eio viri prudentis; cum proaeresis, Ratio &iudicium Viri prudentis videantur coincideia 're: nec habitus ex sententia Scoti obtinet elim juxta ipsum Psilosophum 7. Physicorum textu I7. Virtus omnis & vitium ad aliquid sint. Quidam disputant contra formam, & mediocritatem impugnant: tum, quia priva-
123쪽
9o ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTII tio non sit forma habitus, mediocritas autem
nihil aliud quam privatio defectus & exces sus; tum quia forma Virtutis quaerenda sit in
conformitate, quam habet ad tuam regulam, hanc autem conformitatem neque solum, neque praecipue, neque aliquando omnino consistere in mediocritate; tum, quia Virtus in sua formali ratione non possit nimis intendi, atque adeo non admittat excessum, nisi vel in matςriali illo, quod habet commune cum vitiis, vel in circumstantiis operationum , ut quum quaedam parum exercentur, quando non debent; ut non exercentur, quando debent, ut concludit Guillelmus Amesius in Instit. Theologicarum lib. 1. cap. 2. thesi 31.
Quidam denique judicium illud Viri prudentis rejici; int, quod haberi possit vel ex consilior illorum prudentum, qui inter nos vivunt, vel ex eorum scriptis & tr ctatibus de. Vi tutς, vel denique ex eorum Exemplis: Rationes Improh tionis Antonius I alaeus subdit sequentes. Quia si in actionibus singularibus 8e subitaneis nec consilium, nec exem
plum Viri prudentis semper haberi possit; i
quia ipsi illi prudentes,quos Aristoteles nominat, de ipsa virtutis fgura saepe inter se dissentiant. Sic inquit Plato dissentit ab Aristotele, an vindicta privata sit licita, necne; Aristotele apprehendente affirmativam, platone n gativam. Plato dissentit a Cicerone, an seipsum liceat occidere λ an superesse Reip. sit actio virtutis necne 3 Platone prius illud ju
dicante, Cicerone negante. 3 Quia iti
124쪽
DE Ju RE BELLI EΤ PACI s. 9I ipsi Prudentes & Sapientes, de quibus agit
Aristoteles , rationis coecitatem & naturae corruptionem maxima ex parte ignoraverint. Unde factum sit, ut coecae rationis ductum secuti saepe vitium pro virtute, de virtutem pro viti' habuerint. Ut itaque animus hominis omni dubitatione liberetur, ex religione Christiana statuestduni esse, veram nor- mam virtutis esse legem DEI, quae in se continet perfectissimum omnium virtutum exemplar, adeoque veram & unicam virtutis figura, c0nsistere in congruentia sive convenientia animorum & habituunti cum lege DEI, ut
vitii figura in discrepantia earum a lege Divina. Quia tamen lex DEI iii genere quidem praecepta Virtutum praescribat, & ad actiones singulares non semper descendat, ideo ut circumstantiarum quoque ratio haberi p0ssit, s
cundariae normae actionu virtutis fore exempla laudata hominum sanctorum, quorum viatam & res gestas nobis Scripturg commendat. Primu aute quod obvertitur non stringit, nec Responde
enim unius naturae iunt proaeresis, recta ratio te reripa.S judiciurn Viri prudentis: proaeresis enim iςucozum de se nihil aliud dicit, quam praeelectionem, praescindendo a bono & malo, cum in utrumque possit sese porrigere, & actu ipso sepe sit viti'rum; recta auWm ratio latius patet quoque judicio Viri prudentis, quod ad practica tantum attendit; quod contra habitum producitur ex Aristotele dextra explicationestiditur, virtus enim est ad aliquid non per modum relationis praedicamentalis, sed rei F 6 tionis
125쪽
91 ANNOTATIONEs IN LIA. H. GROToxtionis qualiscunque, quae etiam Qualitatibus
competit. Secundum magis urget, quanquam Philosophis peripateticis non desit forasan quod respondeant, negando primum, mediocritatem esse meram privationem excessus & defectus, clim dicat aliquid positivum,
aliquid congruum rectae rationi & legi Dat rar, cui accidat extremotum Existentia; secum do asserendo illam conformitatem ad regu. lam, quae in ipsa illa mediocritate fundetur; tertio dicendo sufficere, si virtus extremi utriusque particeps sit secundum materiam, quae affectus animi, in quibus etiam extrema posita sint. Tertium declinari solet partim, quia non necessarium, ut in onutibus acti
nibus sngularibus adeamus Virum prudentem , iudicium illius expetamus, nec nisi illo obtento . hoc vel illud incipiamus negotium, cum suffcere possit recta ratio & iudicium prudentia: homini proprium & affectuum e errantium Licentiae oppositum: partim, quia dissensus Doct orum non obstet veritati, quae . sub illo nihilominus retineat suam Indolem, nec determinatὰ exposcatur hujus vel illius 'S prudentis etiam devii a tramite veri iudicium, , partim, quia quamvis coecae rationis ductum secuti sint illi prudentes, & sepe vitium pro virtute & virtutem pro vitio habuerint, nihilominus strictitras etiam luminis natural honestatis specimina, salubria monita ostenderint. An verb hae Responsiones satissa. obiectis, si profundius considerentur, Mon siti, mςrito dubitamus. II. Grinii Argumenta, quae
126쪽
quae eontra mediocritatem urget , quamvis speciem aliquam prae se ferant non tamen d sunt, qui illis nolunt terreri, & forsan non minus speciosas adoriami responsiones. Johannes Crellius a quo informari desideravit cretili at, Hugo noster, quique cum fructu scripta illius gumenta se legisse in Epistola ad illum profitetur, pro mediocritate in Ethica Aristotelica pugnae, tanquam pro aris & focis, argumentis sequentibus. Quia primo omnis habitus bonus, cujus Materia plus, majus, minus, aequale, admittit, in mediocritate consistat, talem vero fhabitum esse virtutem & antecedens probat tum auctoritate, Theognidem enim dicere
dia, Phocylidem ον Gπερ- αισόα δ' h. e. omnium modus optumus, excessiis vero mali, quibus succinat Ho-
Est modis in rebiti sunt rarti deniquesnes,.s ustra citraque nequit consistere re
tum ratione, quod medium sit unum ac des nitum, extrema vero, seu id quod plus & mi i nus, infinita ac multiplicia. Bonum autem ex Pythagoraeorum sententia in rerum definitamna sit numero. Dein exemplo artium. 'quae mediocritatem in operibus suis servant.
unde scite & affabre facta commendemus potissimum hac ratione, quod nihil illis detrahi, neque addi possit. .ia secundisVirtus sit uniformis ac constans, at si in extremis vrsaretur,seu ius quod plus est, ut parum,
127쪽
Tolerari Potest E plicatio passiva.
ANNOTATIONEs IN LIB. H. GRoaeret varia esset & multiplex, & non unquam a se δις 2 ' κασαν dissideret, quemadmodum ubtia ut avaritia & profusio, audacia & ignavia l
inter se dissident; Quia tertio virtus si dissicilis, dissicilia enim quae pulchra, at si in eo,
quod modum superat, versaretur, aut in Co, iquod infra modum sebsstit, aut in utroque non foret dissicilis; in medio autem si constituatur dissicultatis causam statim patere et, ut . enim in circula invenire medium, non sit cujusvis, sed eius demum, qui in Mathemati. cis disciplinis est exercitatus. at punishum in
circulo extra centrum constituere,. cujusvis:& ut scopum ferire difficile, aberrare facillimum, ita medium, in quo virtus consistit sedivare difficile esse, ab eo abludere cujusvis. III. In Scholis Philosophorum Definitio. nem hanc posse tolerari non dubitamus; interim malunt Theologi definire illam per habitum electivum, consistentem in retiitudine Legi Divinae consentanea, s enim loquamur de virtutibus gentilium, possunt illatex mediocritate quidem explicari, at si de illis loquamur, quae vel theologicae dicuntur, vel fructus sunt Spiritus, quarum morales in Gentilismo umbra quandam habuerunt, plenius & melius ita definiuntur: quamvis enim ex Scriptura etiam videatur probari posse in medio morales esse positas, quas Spiritus S. in regenitis protrudit, dum praecipitur, ne ad distram ct sinistram declinemus Deut. s. v. v. ex Patribus, Gregorio, Nysieno homil. 8.in Cantica scriben;e: media est inter duo
128쪽
duo etsitia, nempe inter defectum honesti ct . superationem. Cui addi possunt Gregorius Nazianzenus Oratione de seipso. AmbrosusIib. i. de Officiis cap. 46. Isidoriis lib. 2. Senistentiarum de summo Bono cap. 33. & tandem ex ratione, quia virtus hoc ipso in me dio versatur, quatenus juxta regulae suae pra scriptum, ita suum attingit objectum, ut nec suam regulam excedat, nec ab ea desciat.
Unde Gabriel Vasqueet Disput. 86. in primam secundae cap. 8. universaliter pronunciat. Existimamus tamen medium quidem Epi uis. servare virtutem , profundius tamen rectitudine relata ad legem divinam veram exprimi, praeprimis, si consideremus illam non tantum ut est in regenitis , sed etiam ut fuse quondam in Adamo, in quo non dixit mediocritatem assectuum, quae fuerit instar Dc ni aurei coercentis appetitus naturalem ferociam, ut fingunt Pontificii, & aliquando erit in beatitudine aeterna: & post o admi
tendam esse mediocritatem tanquam formam absolutam, cum rectitudinem praeeligamus, non tamen absolvetur illa, sed relativa quoque addenda erit, quae est convenientia cum
aliqua lege vel naturali, ut in Gentilibus, vel morali ut in Christianis.
129쪽
nem inter legem an liquam ecnovam.
Discrimeta antiquae & novae legi, commentum est, &error ex Sociniatanorum Lacunis haustus. CE spitat Author, atque pandit prin
cipi uiri, ex quo quamplurima falsa pati sim ipsi oborta sunt in scriptioite hujus operis. Nam dicit sese uti authoritate li. brorum , quos a D E O assati homines aut scripserint, aut probarint, cum discrimine aritiquae & novae legis. Atqui i ) non datur nova lex; omnis enim lex Mosaicis continetur paginis, nihil ei addi potest, cum quicquid virtutis, quicquid operum bonorum , quicqiiid honestatis proponatur, ad Decalogum referri possit: sane dilectio DEI summa& proximi, tum ratione sineeritatis, tum ratione intensionis & extensionis nihil relin. quit post te, nullum superius habet in Ordiane ossiciorum, ut etiam Marcus referat Christum dixisse cap. tr. vers. 3I. Non esse aliud istis praeceptum majus. At haec duo in tabulis Mosaicis duabus continentur, haec duo leguntur in Decalogo, haec duo urgentur a Moyse Legislatore V. T. o Si daretur antiqua & nova lex, consequens foret Christum esse novum Legislatorem, quod ipsi nolunt Photiniant,ut constabit ex sequenti .&Christus in eo opponitur Mos Joh. i. v. 1 . quδdsc. gratia di veritas per ipsum faeta iit, lex autem data per Mosen. Gratia in oppostione ad legem
130쪽
legem moralem, veritas in oppositione ad legem ceremonialem. Praesente enim rei veritate cessant umbrae & evanescunt, quales erant leges ceremoniales V. T. & ut negatur
per Mosen obtigisse Gratiam & Veritatem, ita vi oppostionis negatur per Christum legem esse datam & latam; non quod ipse legem non tulerit in monte sinai, Moyse Ministri partes obeunte, sed quod in carne non
dederit novam legem, utpote, cujus officium fuerit annunciare Evamelium, moestos &legalibus fulminibus prostratos erigere: consulatur locus Matth. II. v. I. &Lucae q. V. IT,
ad sy, ro, ii s Posito , quod essent dupli.
cis generis leges, quaedam Veteris quaedam T. quod tamen nunquam concedi potest, nisi velimus Pliotinianismum probare,)non tamen illud discrimen, quod observavit Grotius inter leges illas V. & N. T. obtineret sexistimat enim leges novas esse perfectiores, urgere maiorem sanctitatem, praecipere perinfectionis studium. At hoc falsissimum; non enim datur perfectior aliqua lex lege mo..rali in Decalogo expressa, cum sit perfectus inum exemplar Sanctitatis divinae, cum qui ipsam observat, obtineat non solum felicit tem huius vitae, sed & aeternam beatitudinem. iuxta illud: fecerit, hae vivet is
istis. Levit. 18. v. 3. Ezech. 2o. vers. I l. & ιῖ. Rom. 1O. V. s. Gliat. v. II. & Ιχ. quamvis autem non addatur aeternum, de Photiniani
disputent num aeterna vita promissa sit Legem veterem servantibus, evidens tamen id est,