장음표시 사용
81쪽
co ANNOTATIONgs IN LIq. H. GROTir quaedam enim ita sunt talia natura, ut perpetua sint & apud omnes semper eadem; C. g. DE ubi colere, parentes honorare; quaedam autem paululum inflectuntur, & ab idea communi declinant, sic flagitante circumstantiarum varietate , quod ipsum est ex eo, quia
aliquid D Eo magis accedit vel minus, & ad imaginem divinam propius accedit, vel non; bonum tamen & malum, justum & injustum, etsi non fundentur simpliciter in proportione illa ad voluntatem divinam, tamen fundantur in proportione ad Integritatem ill m divinam naturalem, quae antecedenter se habeticoncipitur a nobis ad voluntatem divinam. Imb, si concedatur illa, quae Iuris naturae locum habitura, dato non esse DEuM, aut non curari ab eo negotia humana non tamen id
de Existentia illorum erit intelligendum, quae citra dependentiam ab illo nulla; sed de EL sentia in praecisione, ut res possibilis hujus vel illius naturae ita dicitur, non quia D Eus voluit esse possibilem, sed quia ex se non implicat contradictionem ut esse possit; & sicut DEus juxta Mendesam volens producere hominem, non potest ei tribuere essentiam lapidis vel bruti, quia non faceret hominem,
sed lapidem. 3 Grotius h1c loquitur de eo, ad quod homines obligati sunt, de illis
ossiciis, ad quae sunt constricti. At omnis obligatio descendit ex voluntate Superioris; quomodo itaque nisi esset superior, nisi esset Dsus, haec ossicia possent descendere ex voluntate & imperio Superioris λ Eo ipso itaque
82쪽
quo Lex naturae proponatur, quae obligat ad justum.& rectum , etiam Legislator erit po-Dendus, a quo profecta ista lex tum phy iice per inscriptionem in cor hominis, tum moraliter per obligationem ad ossicia in hac lege ostensa. Nec enim, ut quidam volunt, Lex naturae est tantum indicativa Mali & Boni . sed & prohibitione illius & praeceptionex aujus constat; ut docet & ratio peccati con- tra Legem -aturalem, quod offendit DguM, adversatur Legislatori summo S contemptum illius dicit. & conditio obligationis, quae ex voluntate Superioris, & denique distinctio
seu differentia a Doctrini qualicunque vel Consilio. OBsER; ATIO VI. Existentia Dgi non tantum nititur Ratione & Traditione, sed etiam profundiore Fundamento. DIcit Author contrarium Atheismi, sive
notitiam de existentia DEI parim rationem , partim traditionem perpetuam nobis insevisse. At 1 minus commode hoc dicitur ; tum quia insuffcienter exprimitur
origo istius notitiae; non enim tantum habetur ex ratione & traditione, verum vel maxime ex impressa quadam antecedenter ad omnem rationem & discursum notitia, quae nobis connascitur. Unde ipse Aristoteles omnes homines de DE O quandam
83쪽
cr. ANNOTATIONEs IN LIR. 1 GROTII Cicero sine Doct rina Anticipationem DEI sive habere, hec ullam gentem fani
feram tam immanem esse aserit, cujus mentem non imbucrit Deorum opinio, videatur Aristoteles i. de Coelo cap. s. text. 12. Cicero 1. de Natura Deorum 6. I s. I. Tuscul. Quaesi. 5 3o. 85 2. de Natura Deor. g. I s. Maximus Tyrius Differt. 33. Photinianorum autem &Arminianorum est Commentum non dari innatam Deitatis opinioncm, & in acquisita esse subsistendum, vcl ad traditionem recurrendum , de quo Ostorodus Instit. cap. 7. p. 19. Episcopius libr. Io. Instit. cap. 3. tum, quia ratio simpliciter non nobis dictat esse DEuM, vel quocunque modo adhibita ad hoc vel illud motivum, sed ratio occupata in contemplatione creaturarum. Nam ex fabrica
mundi architectus cognoscitur, supposita tamen semper notitia impressa. Hinc ipse Grotius talem discursum instituit libro de Veritate Relig. Christianae pag. 8. aliquas esse, esse coeperint, βουμ ipso ct confessione omnium constat. Ea autem rci sibi non fuerunt causa, ut essent: nam quod non est, agere non potest ; nec ipsa res esse potuit , antequam esset. Sequitur igitur, ut aliunde habuerint sui orisinem : Quod non tantum de istis rebin , quaου usi aut consipicimo, aut conspeximus , fatendum .st; sed ct is iis, unde ista ortum habent, donec tandem ad aliquam caussam perveniamin, qua esse nunquam coeperit, quaque sit, ut loqui solemus, non contingenter, sed necessari;. me autem quakcunque tandem sit, de quo mox a zmina
84쪽
gemus, id ipsum est, quod Numi tu, aut DEI voce senisicatur. tum, quia traditio perpetua, quamvis aliquo modo faciat pro existen- tia D EI, non tamen satis firmum est funda: mentum et multa enim a majoribus tradita
sunt, quae praeter traditionem nihil habent solidi. Sed respicit Author forsan ad praece- pta Noachidarum, in quibus primum cultum Numinis cxigit, & Consensim populorum,
quia in hoc conspirat Graecus cum Barbaro, nec ulla Gens adeo extra Leges moresque projecta, ut non aliquos Deos credat, & sic validius concsuditur. Huc vergunt illa Grotii lib. 1. de Veritate Religionis Christianae, scribens: Cum, que ex hominum arbitratu veniunt, nec eadem sint apud omnes, ct 'spe
mutentur ς haec autem notio ninquam non reperiatur, neque temporum vicissitudine mutetur quod i i etiam e fristoteli notatum, homini ad talia minime creaulo: omnino causami ejus aliquam dari convenit, qua se ad omne , genus humanum extendat: qua alia esse nomisi potest, quin aut oraculum DEI'sim, aut tra-i ditio ς qua a primis humani genrris parent μι manarit: quorum prius si admittimus, con-
ratio ossignari poterit idonea , cur primos illos parentes credamus, falsum aliquod in re momenti maximi ad omnes posteros prodidisse. i Dicit Author : Confirmant auumenta'miracula M. Verum de miraculis discepta- Diseursus piari potest. Gabriel Vasqueκ existimat, nullum esse validius argumentum pro existentia quam
85쪽
quam operationes magicas, atque scribit . mulso plures fore atheos in Galba glia, nisi ex operationibus magicis deprehenderent, esse ut Diabolum, ita quoque Deum. Verum non potest hoc simpliciter concedi Vas- . queetio: idq; ideo, quia ci Paulus nullum v t lidius argumentum agnovit, praeter illud ex contemplatione creaturarum de sumtum per processum ad causam primam, Rom. cap. 1. Quia i) operationes magicae saltem ducunt in aliquam vim ordinaria vi naturae quocunque modo superiorem , & in illa subsistunt; tum quia 3 recte Mornaeus sensit, praeposterum esse, manu Diaboli ad DE Ac duci.
his autem argumentis etiam tertium vi. Nummua- detur militare contra miracula. Miracula in-bei: Ε i. definite enim, prout sunt actus in sensus ina stentiain currentes, & gentili alicui obviu saltem illum conceptum ingenerant,proficisci haec a vi quadam extraordinaria e niana autem virtutis illius extraordinariae principiu sit natura, quanquam a tramite suo recedens,num alia causa,nurn d
niq; ipse DEus, hoc ipsum adhucdum dubiuni esse potest Gentili sibi relicto. Praeterea lo- . quitur Grotius de Miraculis in quantum testi., monio quodam devolvuntur ad nos, quod ἱntelligἱ potest vel humanum, vel divinum: spr nium; tantum fides humana ex illo generari potest: si secundum Divinitas Scripturae erit praesepponenda, atque ita sese resolvet il- lud Argumentum a miraculis petitum in Authoritatem Codicis divini. Reprehenditur sane alias Valentinus Schmalaius ab Orth doxia
86쪽
doxis putans,Judaeos posse convinci de Divi- , nitate Christi solis miraculis seposta etiam T. Luce, Tractatu de Divinitate Christic. io.
Et cum tantae perspicaciae non sit homo ut fucata, quae operaDaemonis producuntur, discernat liquido a veris miraculis, quae Omnipotentiae divinae Indices, cum vitreum vas lam-bamus pultem non attingamus, quomodo sibi relictus ex illis altius ascendet, quam ad aliis quod principium horum actuum, siaitae vero num infinitar virtutis illud sit nondum erit evidens. Liberavit obsessum a Daemone Apollonius Thyanaeus, Adolescentem furiosum in Lamiam quandam, quae speciem formosissimae foeminae fuit mentita, sanae menti restituit, mortuam puellam suscitavit, e praetorio coram Domitiano disparuit,ejusdem Interia monem
a Parsenio & Stephano Cubiculariis feliciter . susceptam & expeditam in puncto facinoris P Ephesi publice de nunciavit. imo illa quae ve- ri miraculi rationem habent, possunt subesse dubitationi: quam illustris fuit actus cursus . i . solaris & lunaris inhibitio tempore Iosuae , i potuit tamen de illius origine dubium esse alicui, cum juxta Serarium virtutem Spiritus siniti Opus hoc non superet. Unde ipse Gr tius dicit illa confirmare, quod si ita exponatur , ut animum praeparatum debite sap-Ponant, & intra certum gradum probationis,
mitius erit ferendum Iudicium. Dixerunt quid de quidem Magi in AEgypto ad Pharaonem: Di- φ. sitiM DEI hic en, quod Grotius in Com- di Iambilia mentario ex Ch ldaeo exponit; Hoc mira-
87쪽
66 ANNOTATIONrs IN LIB. H. GROTII culum a DEO est: Verum supposita Numinis
Existentia, non enim negarunt esse DEuM vel curare res in hoc orbe, superstitione in hoc populo prae caeteris invalestente Η. agnoverunt D su M non tam ex actus illius externi
splendore, qui si non inferior sane nec antecedontibus fuit superior, quam ex impeditio ne & remora iniecta praestigiis , ut dixerint digitus D s i est hic, qui nos refrenat, pote statem nostram arctat, compescit & obtum dit, cum enim juxta Augustinum quaest. et partium suarum nefariarum scirent potentiam, sentiebant non talibus artibus suos conatus
fuisse frustratos, sed virtute omnipotentis,& in hanc sententiam inclinat ex Pontificiis C etanus. III. Probabile est Diabolo revelante , illos agnovisse virtutem superiorem, non operis praesentia ascendisse ad causam primam. Accedit, quod Nicolaus Lyra existimet, non tam respexisse ad Numinis potentiam in productione pediculorum, quam ad virtutem Daemonis cujusd in superioris illamque Elogio digiti D EI otinasse. quia alias si praesentiam veri Numi nis ex illo facto deprehendissent, juxta illunulterius ausi non fuissent Moysi resistere, quod tamen in medio relin
88쪽
Ds Juna BEL Li Eae pACI s. ossERvATIO UI 1. Extra promissiones divina S, quas pag. 3. hodie in Scripturis sacris habemus Dau M voluisse aeterna praemia Con- i serre sibi obedientibus non constat. STatuit Author D suu sibi obedientibus
praemia reddere maxima, etiam aeterna,
pose & voluisse credi debere. Loquitur autem, ut ex sequentibus patet, de tali fide, quae contradistinguitur fidei haustae ex diser. tis vel bis promissionis, adeoque de sile quadam, humana, ex principiis naturalibus &motivis humanis liausta. Sed & hic assen. sum non meretur. Nam si DΕu M obedientibus praemia aeterna posse , & velle reddere, ex lumine naturae non constat; neque probat hoc ipsum animae immortalitas, quasi scit. Spiritui immortali & perennanti,
etiam debeantur praemia aeterna & duratura. Nam animam esse immortalem certo ex lumine naturae non constat; Hinc etiam salomon dicit de homine n turaliter sibi rolicto, quod iudicet, eundem esse interitum hominis Se bestiae; adeoque potius propendet homo
in oppositam sententiam de mortalitate,alten. dendo ad consimiles eventus in morte hominis & caeterorum animantium, Ecclesiast. Cap. v. 19 et &2L ut etiam Lutherus in haec verba scripserit : non posse intenuere vis credere animam e se immortalem
Fraemia rea terna non constant naturali Iiunine.
Immotis. sitas Ani. mae non ita
89쪽
tonius apud Ciceronem lib. 1. Tusculanarii mQuaestionum, dicente enim Cicerone r E- volse dii Iani r lib=um Platonis, est de anima, amplius, quia d sideros, nihil est, respondet Antonius: Feci me hercle, ct qui demptus, sed nescio quomodo dum lego assentior, cum posui librum ct mecum ipse de immortalitate animarum cogitare iacipio, omnis illa asseψio labitur. Praeterea, quamvis probetur animam esse superstitem, & post corporis exuvias putrescentes durare ; nondum tamen immortalitas ejus evicta est, quia credi potest, eam quidem per aliquod tempus durare, sed tamen paulatim desinere & in nihilum abire: quemadmodum haec communis fuit sententia Stoicorum s atque hac responsione vim argumenti pro immortalitate animae R. o. clericus ab Ariaga retundit. illi enim opinati sunt, si post corporis retrimenta per aliquod Tempus duret, sussicienter posse vel pram iis vel poenis assici, & Sapientum evolare ad loca Lunae proxima,felices in Contemplatione cC lestium; insipientu vero vel circa terras errare, ει vitiis purgatas altiora petere, vel in locum aliquem poenarii detrudi, unde Cicero de Stoicis affirmat, quod usuram nobis largiantur , tanquam cornicibus, diu mansuros animos a-jant, vitam semper negent: & Theodoretus quod, quae paulo imbecilliores sint exanima hyexiguo temporis spatio ex opinione illorii, supersint, quae autem validiores perdurent usq;
ad n undi conflagrationem, hic verδ producto
90쪽
Argumento ex spiritualitate animae respondet: admissa illa solum probari illam independentem esse a materia, & posse sine illa aliquandiu conservare , cum possit esse aliqua entitas natura sua fluida , quae causis. eodem modo existentibus petat aliquandiu durare,
non semper. Nec cr) iustitia DEi hoc probat, quasi scit. justitia DEI exigeret, ut quia bonis male est in hac vita, ut plurimum; b ne sit post hanc vitam, & malis male, quod
ex lumine naturae Petrum ursisse contra Gentiles referunt. Nam hoc argumenturii
nimii bonum est, probaret enim non solum animae immortalitatem, sed & beatitudinem& damnationem aeternam; deinde probaret non sollim animae immortalitatem, sed resurrectionem carnis; nam ut anil ibςnee-git principaliter, ita corpus fuit instrumentum virtutis, & totus homo operandi principium quod i tandem susscit virtutem sibimetipsi esse praemium , lassicir DEuM quemcunque remunerari jugi halitu & beneficiorum dispensatione in hac vita Imd gentilis n0n deducitur hoc medio ad agnoscendam immortalitatem animae, sed potius ad negand/m providentiam i ut dubiam trabat sententia mentem, terris an ullus insit Rector, an incerto fluant mortalia Asu, ut cum ηruto & Cotta apud Ciceronem dicax: T. colui viritu ut rem, ast tu nomen inane α. Nec denique obstat, vel ratio aeternitatis la DEO, non enim anima immortalis est, vel aeternum durat ex necessario aliquo nexu consormitatis in tertio hyc