장음표시 사용
151쪽
υῖ ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTrix - quando ad summa contenctere, vuli genei esse Constitue & sua non carituri mercede;
enim legem implere non est ad summa con. tendere ρ an superius datur dilectione DEI
ex toto corde, ex tota anima & omnibus vi.' ribus an plus possumus diligere proximunquam nosmetipsos λ tentet prius, quis iter in montem Sinai, tunc dem im scalis c lo ad motis plus ultra; impleat decem praecenta, ldein demum quaerat: quid mihi restat facien dum λ ut nihil dicam de ambigua phraii, cur dicit non cariturum illum ad summa nisun sua mercede, quam grata haec Pontificiis, bumilitatis pertaesi, aquilae volunt esse irinu
hibus, & Con filial sectari perseimonis, scri
bentes : perfestionis vocamus ops bonum a Christo nosiis non i veratum, sed omonstratum p non mandat-'m, sed eo mea litum. Differt autem a pracepto ex parte m teriae, e parte subjecti, ex parte formas, ct up arte finis. Ex pa rre materia dupliciter. ' l o. quia materia pracepti s facilior, cos.
issicili η ς ista enim sumpt/s en ex princi .
Natura, hac superat quodammodo natura lnam adserva dam comiti fidem, natura. clinat, at na n ita ad abstinen m a coqueri
humano eam possit inge so cρmprehende ilquam nec natura suis inclusit luibus ξ aut a naturali voca complicitii quod si ra usum π ura sit λ e coelo accersivit, quia imitaretur iir m. Et Hieronymus , sive quicunque D rit autor ,ser-ηe de assumptione : Horat, irina
152쪽
gnquit, in carne prater carnem vivere non ter
ona vita est, sed caelistis. Secundo, quia materia pracepti bona en, coori' melior perfectior, isquendo is praecupis , qWa circa ea
Eem materiam versantur, circa quam versa tur consilia I consilium enim includit praece
tem, inquit, amantes, quibus terrena nuptiaviluerunt , qua terrenos amplexus non desideraverunt, inque ad . asi ptarunt praceptum, ut non recusarent consilium; ut pim placerent,
plu/ se ornaverunt. Ex parte subj ni disserunt consilia ct praecepta , quod praceptum commune sit omnium, consilium non item Amfusti m sermone 6. de tempore: De virginitate dicitur : sim potist capere, capiat, de justitia κοα dicitur: Qui potest facere, faciat, sta: Omnis arbor, qua non facit fructum bonum, excind tur, ct in ignem mittetur. Ex parte forma, quia pracvtum vi sua obliget, consi-hum in arbitrio haminis positum sit. Hiero- 'mus in ustola ad Eustochium deserva τiuinitare: Ubi eo lium, ibi os pentis arbitrium, ubi praeceptum datur, ibi necessitassem Uentis. Et Augustinuo is santita viuinitate, cap. 3ο. Neque enim, inquit, sicut non ma chaberis, non Occides, ita dici potest, non nubes; ista exiguntur, ista osseruntur; si ni ista, laudantur, nis fiant ista, damnantur. Ex D ie finis, ι efctus, quod praceptum observatum habet praemium, non obseroatum habet ruinam: OUlium autem si non servetur, nul-H lam
153쪽
est, liberatum esse σροα tu , nisi aliquid imbri tori voveatur, qued non sit criminia se
154쪽
Ad Thesin LoBsERVATIO I. Praeter Ius omnibus hominibus Commune', datur quoddam civile pro diversitate Gentium diversum.
plex enim Ius datur juxta Aristotelem lib. s. Nicomachicoram 'naturale scit. & legitimum. Fallitur enim Demonax, qui Inutilitatis accusat posterius, ut quo non egeant boni, & quibus mali nihilo meliores reddantur. Falluntur& illi, qui opinantur antiquitus homines sine legibus vixisse, quia vox , apud antinuos Poetas Orpheum, Musteum di Hom
155쪽
rum non reperiatur; falsi denique fuerunt iuvenes Patricii Romani, qui teste Livio lib. :., Optimam vivendi rationem putarunt viveresne lege i pendere vero in totum a Rege , quia Leges sint res surda & inexorabilis salubriorque inopi, quam potenti, cum Rex& irasci & ignoscere possit, inter amicum &3 moVe- inimicum discrimen noverit. Verum, quae
pMM3, movit primum, in ipsum retorqueri potest: si enim boni dantur in Republica, cave- biant, ne impingant indirigens principiti,noomam respicient, ad quam se componanti luce, quae in dubiis affulgeat; Si mali, quamvis meliores non reddantur , coercentur tamen hocle unda. freno, ne malum exundet. Quae secundae Opinionis Authores impulit, infirma est, non tantum m eo, quia a nominis, & quidem in Graecia tantum defectu, non licet arguere ad legum vel illic, vel alibi carentiam; verum etiam quia aequipollens vox apud Homorum occurrit; sane si Augustino fides lib.i3. de Civitate DEr c. s. Graecia sub Phoronaeo A golico Rege legum & judiciorum quibusdam clarior facta est institutis,qui vixit, juxta Plat nem, non longe post diluvium; juxtaAugusti num circa tempora Isiaci: videatur Arist.r.pol τεitia. quae deniq; ju venibusRomanis placuit, venilem redolet licentiam: utut enim lex sit, lpliciter praecipiat, nec sese flectat ad arbitrium subdit'rum, habet tamen Praesidem, qui culo visiti in circumstantias facti respicit &sentcntiam illis attemperat, unde Cicero lib. de ipquit, iuc domin, iub
156쪽
Nec civitas , 'ec ρου, nec hominum univem.
.m genu flare, uscis mundω potest. Lex Hibit aliud est quam mutus Magistrηu , &t agistratus lex loquens.
OBsERVATIO U. Ut Jus civile varium est pro varietate populorum, ita illius communio eos tenet, qui se eidem submiserunt.
Jus civile generatim acceptum est Ius hominum, alicujus populi, vel unius, aut alterius civitatis proprium. Ita Ebraei Jus quod orat*mmdam habuerunt forense, quod in libris Mosaicis adhuc legitur ,& optandum esset illud plenius, quam hactenus factum est, exponi ab illis, quibus otium & pr*sidia ad hanc materiam. Coeperunt quidem aliquid moliri in hoc genere Guilhelmus Veluod Scotus in parallelisJurisJudaeorum & Romanorum.Justus Calvinus in Themide Ebraeo-Romma, Moinlinaeus in Collatione legum, nec non Pithoeus in consimili Tractatu,Gerhardus a Re- messe in Codicem Lb. Ebraearum, es Constantinus I J Empereur in Disputationibus Theologicis de legibus Ebratorum serensibus; sed ultimam haec desideraro manum, quivis facile deprehendit. Athenienses suas ha- Atheni huerunt peculiares leus, quas partim Dr
co, partim Solon, partim Eschilus tularum incisas tabulis aereis & quadratis, quas mo- ξοναε, modo vocabanti φ tene-
157쪽
Ii ANNOTATIONEs IN LIB. H. GRolarnus male pronunciat, cum dicit illos maxime conferre, qui & sermones & mores patrios habuerunt praecognita, si hoc intelligat in illis, quae sermonem & mores patrios conceris
nunt, quanquam & hic saepius aliquid lutulenti ailfluat, nimium depraedicantibus illa, quae intra quandoque vel infra mediocrit tem consistunt, Flaccii autem Iudicio si standum neque illis Notitia prisci sermonis ex cta concedenda; quamvis enim juYta illum de singulis vocibus aliquid vere sentiant, tamen nec phrasis nec figuratas dicendi loquitiones perspiciunt, & praeterea ubi semel res ipsas, quae in Bibliis traduntur suis erroribus
corruperunt necessarib etiam linguam aut verborum significationes prava Interpretati ne, aut intellectu' corrumpere coguntur , videatur parte secunda Clavis;Traili. VI. Wrtio medium hic tenendum esse censemus, &ut conferre aliqua ratione Scriptores ebraeos non negamus, ita multum, ut sensi Grotius
inficias imus. Peccarunt olim in defectu Ad versarii magni Capnionis, peccant literatores quidam hodie in Excessu, interim non dissi. temur usum habere Rabbinos, partim in v cum singularum Expositione, partim in x tuum, consuetudinum & phraseων quarun, ldam dilucidatione, partim in versionum ad- lornandum intentione, de quo ita Sebastianus Munsterus: Afro jussicio inepte illi agunt, qui Mntemptis Hebrais Scriptoribus pergunt intc pretari libros V. T. rarte ego ia ex iis diatri .
quia ise Monitora sint veritatis, etiamsi ipsi linterim l
158쪽
isditerim in tenebris ct erroribus versentur ,' δε- eui m Bil ais sitis Israel ben dixit, or prooera ex Diritu D EI prophetavit , errorem autem suum ct futuram inrarfectionem praυid γε non potuit. Rerum Ilio laco ostendam quam . hastacina sint quidam , qui citra ubraorum suppetias , Hebrateum textum nostro avo interpretari conari Innt: Id quod Dium meronymus tentare noluit . qui semper condu titium
uase habuit Iudaum, qui isti tu discilioribus locis Rabbinoris suggereret expositiones. Nec
sas talium insidιlium hominum in librissacris, modo cunitionim Christi ad ungas peritia lini ata Fossim innumera osteniare loca , qua perperam ac recentioribus sunt reddita interpretibu , qui citra susscient m lingua peritiam Rabbinorum lectionem praseum erunt vertere libros sacror, perinde quasi satis sit cuηito Christo intavretem agere mbraiymi.
OBsERVATIO XX. Erroneum est dicere non aliunde
disci possis, quid Christianis lice i,
quam ex novo foedere. VIdetur Author elevare DignItarem IL Vinpendiabrorum V. T. dum putat ex illis non Vposse hauriri, quid liceat Christianis; nam primo, quamvis Judaeis licitum fuerit unum& esterum in V. T. quod in re abrogatum , H 1 ut
159쪽
II 6. ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTI rut constat de libello repudii & similibus; I cita tamen fuerunt talia tantum in foro exteriori, stante Republica , quae desiit Sceptro&omni iurium ornamento ablato. Secundo, num in V. T. libris non occurrunt talia, quae inter licitum & illicitum discernunt, qui itaque Christiani ad illa non rcflectant λ Tertio non tanturn ill , quae licita ex V. T. disci pos sunt, sed etiam quae debita; plus enim D Eusa Christianis non exigit, quam in V. T. in lege illa, quae summae Sanctitatis Typus, praescripsit: unum idemque est: Vetus & Testamentum quoad Substantiam Dogmatum,
tum fidem, tum vitam concernentium, nec
differunt nisi quibusdam accidentibus & -radu Claritatis. .iod annectit se etiam N. LE-dus a Iure Naturae distinxisse, quia maior sanctimonia nobis in hae lege sanctissima N. T. praecipiatur, quam solum per se Ius naturae exigat, recte quidem fecit, Ius enim naturae, ut nunc existit in hominibus post lopsum tantum format hominem exterioris honestatis observantem,& vitae sociali aptum, at libri N. Testamenti sublimius iter ostendunt, Spiritum conserunt, ad vitam & beatitudinem coelestem ducunt: verum hoc non proprium est illis, sed etiam adscribendum antiquae legi, sive libris V. T. qui in. eundem Scopum collima-
160쪽
o AsERVATIO XXI. Papietat Author dum praeter brae Cepta commendata ingerit, quae ge- Iaerosi sint Consilii.
ALiquoties crotius Scripturae tribuit ta. De Consilia, quae Consilii potius rationem ha. heant, quam Mandati, & Sententias Salomonis de vitandis consertiis impiorum pruden- tiae tantum monita esse opinatur, non legis praecepta , quod Socinianum, ut patebit in progressu. Hic vero libris N. T. consimilia adscribit, in quo non uno modo errat & pa-pigat. Errat I. dum putat in Scriptura, quae- An quaedam nobis magis eommendari, quam praecipi: Cum enim praeprimis ad quae . 'hi respicit Grotius in Scripturis ostensa, proce. doni I dant ex voluntate DEi, cui Imperium in omnes homines, cum, quae praescribuntur in illis indicia sint divinae mentis, qui possunt non magis praecipi, quam commendari EGrat II. cum dicit: disci exinde, a praeceptis de- Quid sit ge clinare, esse nefas de poenae obnoxium , ad ης incon summa quaeq; contendere esse generos Con. filii: parum enim abest, si strictὰ velimus inhaerere oppositioni, quae est inter praeceptorum transgressunem & observationem, quinita evertatur omnis obligatio ad praecepta observanda, omnis sub hypothesi observatorum merces, sive praemium, quod tamen vita aeterna, juxta illud Levit. I 8. v. s. Errat III.