장음표시 사용
191쪽
Lib i. e.t. MANNOTAVIO s IN Lin. H. GROTLLProbatio talem facultatem constat partim ex eo , quia
MVM inferior facultatem habet disponendi de re- bus suis, non nisi limitare, quando sc. nullum praeceptum aut prohibitio superioris obstat.' Quo ipso colligitur, esse superiorem aliquam potestatem & facultate, quae inferiorem limi- tet; tum ex eo, quia subditus vi subjectionis o suae juramento quandoque confirmatae s
perioris potestatis se te sua dispositioni
submittit; tum denique, quia in casu necessitatis vel maxime dispallescit illa facultas eminens. dum scit privatorum aedificia, quae alias essent nocitura, subvertuntur, & quod utilitati publicae conducit maxime attenditur. Fundamen inod 2 concernit, nempe fundamentum &xa ip Ii , ratioHem hujus facultatis, non potest illa essem*-- administratio, jurisdictio: tum, lquia haec nimis sunt exilia ad hanc facultatem fundandam; naui non qui protegit aliquid, vel aliquem confestim habet facultatem eminentem in illud vel illum; hoc enim potest & Magistratus inferior, & miles in casu
belli; tum, quia Princeps non solum est administrator Reipublicae, qui enim rem solunt administrat, ille non gaudet Maiestate , cum . administratio magis dicat ministerium, M jestas vero potestatem; tum, quia iurisdictio saltim concernit causas & actus judiciales , non autem sese porrigit ad bona subditorum, neque facultatem fundat eminentem in illa. secundum, fundamentum est Imperium: partim,
quia, si vox Imperii sumatur in sita latitudine, dicit omnia jura Majestatis, cum tamen facultas
192쪽
1 a Juam BaLLI ET PACI s. 149 Lib. I. e.Italias illa eminens in bona subditorum, dicat saltim particulare quoddam jus Majestatis
cum caeteris integrans totum, a ' usque se
det distinctos a caeteris actibus ex Maiestate sdependentibus; partim, quia Imperium dicit potestatem in personam, non in bona, si presse accipiatur. Illi enim imperamus, qui audire nos potest, & nobis obsenui; partim, quia ita m net ambiguum, quae sit vera ratio cillius facultatis eminentis, si Imperium ponamus, cum ipse terminus Imperii sit ambiguus. Denique causa, ratio & fundamen. Teru αἰ tum hujus facultatis eminentis non est ne- cessitas, & boni communis sive publici re- . spectus: tum , quia necessitas non se habet per modum principii fundantis facultatem eminentem, sed saltim per modum causae impellentis ad exercitis in illius , quae . movens & impellens causa praesupponit jam illam facultatem; tum, quia necessitas non potestatem alicui confert aut justaliti necessitas extremae famis potestatem conserret homini egeno in bona alterius, ut scholastici volunt, cum tamen in Scriptura talis contrectatio rei alienae invito Domino sit furtum , sive fiat necessitate compellente , sive cupiditate citra necessitatem pra valente:
tum, quia necessitas & respectus boni publici ita sese habent, ut posterior quidem dicat si- nem, in quem respicit ille, qui gaudet summa potestate, quique moderatur & dirigit eo
exercitium facultatis eminentis r verum non
est illa radix, vel fundamentum iaculiatis iu
193쪽
Lib. r. e. r. IIo ANNOTATION Es IN Lis. H. GROTii cenuinu- lius eminentis. Quod s) concernit, dicimus facultatem illam eminentem sive dominium eminens fundari in ipsa majestate sive . vicariatu DEI in his terris. Ut enim Drna . relinquit homini dominium insitas res, re . tento dominio eminenti, quod pi o iratione voluntiatis suae in quam plurimis actibus Ostendit, destruendo, transferendo &c. ita cum, Rex sit vicarius Dri fin his terris, facultatem
i . quoque habebit disponendi de bonis subdita torum sub Iaso: Quod ipsum evincit, tum Imperium in personam ue Qui enim habet potestatem in vitam de sanguinem subditi
ille multo magis in bona: tum Majestatis r tio, quae dicit Cimmam potestatem i, Summ autem potestas non potest subsistere , nisi concedamus tale dominium eminens et tun Jus regium in Scriptura fundatissimum , dei . quo I. Sam. X. 1 Q. Summae autem potestati ilignamus hoc eminens dominium, non ut illo abutatur, sed utatur, nec tantum se agno-
. stat Dominum esse subditorum, scd & Patriae Patrem, & ut Jus hoc contra illos, qui nimis hie abjectὸ sentitant de Majestate Principis prppugnandum esse censemus ; ita maximel de officio monendum Regem es. existima- us, ad subditorum demissionem facit illai Juris divinitus concessi repraesentatio, ad virtutum Exercitium Principe dignarum in officii descriptio Deut. II
194쪽
O B s E R V A T I O. Non uno modo errat Grotius a Rejectione Sententiae commutativa & distributiva. DErstringit Author in hac thesi 1) ArL Error in m.
stotelem, quod justitiam commutativam nimis arcto vocabulo circumscri pserit, adeo- 'que alia substituit vocabula. a Disputat contra justitiam expletricein sve commutativam, quas scit. in illa non respiciatur proportio Arithmetica , & quidem rationibus Dixus duabus: quia contractus societatis expleatur proportione comparata sive Geometrica, qui tamen ad justitiam commutativam . spectet, & si unus tantum aptus inveniatur ad munus publicum, non alia quam simplici commensuratione attributionem fieri, adeo- 'que proportionem Arithmeticam in distribuis ,, tiva justitia obtinere contendit. IJ Disputat lcirca objectum justitiae, quod se. iustitiae a
tributricis sive distributivae non sint res comis munes, expletricis sive commutativae non . sint res singulorum. Et duabus iterum ra-
tionibus agit, crin quia, si quis de re sua te gare vesit, attributrice justitia uti soleat. sve distributiva, & rin civitas, quae de communi reddit, quod civium quidam in publicum im- , penderunt, non nisi expletricis iustitiae ossi-
195쪽
. I 2 ANNOTATIQvgs IN LIB. H. GiNTirnit, non videtur stringere Aristotelem. D. ando enim hanc speciem iustitiae, quae distria
butivae contra distinguitur, συναλοικ-ν, latὸ accepit terminum hunc: secundo complexus
est hoc ipso & contractus spontaneos atque . involuntarios: & tandem tertio juxta Aristo telem , ut possessor meae rei eam misi reddat , est ex , utut non juxta illum sensum , quem Grotius huic voci tri, buit, de quo inter Authorra controvertitur, de putat Zmingerus fortassis non inepte, A. oiones illo notari posse nomine, alii oblimtiones generaliter. audiat Grotius Crellium qui ira censet Ethicae Aristotelicae parte secunda c p. i6 stribens: Posterior hac justitia,
quae in contractibu i versatur, iterum en Δη-P-τ, etiam is si contrastus in si ibin cer- l
xii, qui utrii siue partis contrahensium volun- 'tate consistunt, ut venditio, emtio, mutuum .frii commodatum, d positum, locatio ε condo Emo ς-h c justitia pars proprie commutativa justi fia 4icitur. Alii sunt inviti iad quoi constituen os non utrimque partis vo Iunim concurriς, sed altera invit oritur,
Usunt omnisgenet is in ria Ur maliscia. A que in his versans justitia emendativa seu com restiva dicitur. Contratitio aut in hi involuntarii junt duplices : vii enim elandistini junt, ut furtum, adulterium, Aenisicium,servi alieni corruptio, per insidivi astata η MDsun testimonium, vel aperti ac violenti, ut verbes' vinc M. mgri optrte istata, rapi a, debit
196쪽
ratis, mala dictum, contumelia. . Ratio huj--νi nu patet ex divisione involun ariorum. lia emos per ignorantiam funi, alia vi, qua violenta dicuntur. inare contractin inviti ,
μι clandestini sunt; qui nobis ignorantibm f-μnt vel aperta vi, qui violenti dicuntur. Ubi. es Observandum i juriri cum iustitia quidem uni Gali pugnare correctionem earum iustitia particularis esse. Quod secundum Mesamen concernit, itidem non silidum est, nec proportionum rationes evertit: tum, quia proportio Arithmetica & Geometrica ab Aristotele applicata justitiae commutativae & distributivae non accipiuntur proprie θ: stricte,
sed per similitudinem aliquam, ex qua utique distinctio peti potes justitiae commutativae atque distributivae; tum, quia illud argi
entum de contractu societatis non concivis
fit, supponit enim Grotius in contractu χ'
cietatis proportionem Geometricam utramque facere paginam , atque hoc ipsum non conceditur a Moralistis. Nam in divisione communis lucri est exaequatio rei ad rem, portionis lucri ad portionem pecu 'iae colla-Atqui ubi non attenditur persona, sed rei ad rem datur exaequatio, ibi proportio Arithmetica dominatur, aequalitas quoad rem invenit*r. Quod ipsum liquet partim ex eo, quia, si singulos ponas seorsim,
deprchendes rem rei adaequari, de si ponas tinum, qui dedis duos florenos Mercatori, alterum, qui unum pro panno, non propterea '. justitia Geometrica locym habebit: pum es nim
197쪽
colligere licet I. inter D g u M & hominem aliquam esse societatem, & consequenter lusquoddam analogice tale, cum & Regis & Patris personam eminenter referat, creaverit hominem ad Imaginem suam, digne illa ii bilitate concessa de concreata voluerit illum tractare, restituto sese foederarit per Evangelium, beneficiis afficere intendat, & arte num sibi unire gestiat. H. Inter Regem &Subdito ,Patrem & Filium,Maritum dc Uxo irem esse aliquam amicitiam, cum haec tria se invicem consequantur, Societas scit. Aniliuria & Jus, iuxta principia Aristotelis: quamvis autem obstare videatur illi tum distantia, cum Princeps superemineat subditis, Pater Filio, Maritus Uxori; tum Nominis usus eum nec subditus Regem, nec stius patrem
amicum suum appellet, sed submissis dicendi i
genere utantur, & caput yenerentur Vel re igium vel paternum; tum defectus commu- , nionis, nec inter Regem, & Subditum, Patrem & Filium consilia communicentur, quod alias inter amicos observari solet, non tamen haec obsunt institutae collectioni, cum
distinctio societatis, quae est aequalis vel inaequalis, quam Author ex Aristotele obser vat, omne dissolvat & dissipet dubium, &salva distantia possit amabilitas inveniri in illo, quod distat, Sua reverentia superioris amicitia esse inter ipsim & inferiorem, non exprimatur titulo illo, qui nimis generalis, ob nexum vel interiorem vel sublimio. rem; salva denique Consillanim reservatione
198쪽
Da Iua E BALLi ET PACIS. I s Lib.r.e.I. ninicitia subsistere, quae non requirit, ut ad illud, quod familiaritatis est, Superiores pro-krediantur. II. Grotium in societate dom
uica agnovisse jus aequatorium inter maritum Ius& uxorem , dc ius rectorium tantum inter Patrem & liberos, Dominum & servos; quo uxorem.
vergunt quoque illa Aristotelis, qui imperiunt Patris in liberos Regium, in servos Do- 'miniculia, in uxorem Politicum vult,& Politia cum ita explicat, quando aliquis modo paret, modo imperat, ut consequenter viri & uxoris societas, ad optinuatum Principatum proxime videatur accedere, cam pro dignitate vir imperet in iis rebus, in quibus oportet virum imperare, & permittat mulieri, quae eidem conveniunt. Verum datur quoque in relatione mariti ad uxorem ius rectorium ;tum, quia inaequalitas est societatis & amicitiae, quam societatem Aristoteles ipse vocat secundum excellentiam; inaequalitate autem lacietatis posita, non potest obtinere ius aequatorium juxta ipsum Grotium, sed recto rium; tulit, quia aperte in Scripturis vir dicitur esse caput uxoris i. Cor. XI. s. ut ergo inter Regem & subditum locum habet jus rectoriunt, quia Rex caput est , ita quoque, inter maritum & uxorem ex eadem causa jusredi orium ob inebit l, tum, quia maritus in i C, familia imperat, mulier autem paret; inter Imperantem autem parentem non est ius sequat tum, sed rectorium. Neque obstat,
quod in quibusdam permittatur aliquid uxori vel noli ila luculenter appareat illa subqr-
199쪽
ta6 ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTIrdinatio in quibusdam actibus , nam etiam Rex permittit subditis quaedam, atque iriter ipsum & subditos non semper illa inaequalitas apparet. e. g. in justitia commutativa& coim tractibus: Pari enim pretio vendit subditus frumentum Principi, quo vendit consubditoἔHinc recte Grotius addidit ius rectorium esse ejus, qui regit, de qui regitur ι qua talis sunt, cum praeter hanc reduplicationem &respectum etiam jus aequatorium e g. in casu venditionis supra posito conspiciatur.
Libertas improprie dicitur Potestas in seipsum.
STatuit Author noster sub facultate contineri potestatem in se. Verum haec non tam i' sti' simpliciter admitti possunt: nam i potest sin se concipitur aut holitivὸ, aut privativὸ. Si potestas in se concipitur positive, nullus Giones potest dici habere potestatem in se; partim,
ςψnxx xi potesta; dicit Imperium , nemo autem
dicitur habere imperium in se ; partim, quia ita idem homo esset sibimet ipsi Dominus , de ima servus, Dominus in quantum haberet potesntem in se, servus in quantum pote si obtemperaret; partim, quia, si non licet E mini disponere de se & suis partibus, vel e iam occidere semetipsit in , non habebit potestatem
200쪽
DE Juus B L Li Er p Ct,. 147 Lib. r.e.ttestatem in sese. Dividit fune Crotius Ius proprie sive stridie sic dictum , & comparat potestatem hanc in se cum potestate in alios, patria scit. & dominica tanquain specie con- tradistincta: ut itaque posterior dieit quoddam Imperium, ita priori etiam tale erit assignandum, quod absentim, s; vero potestas , in se accipiatur negative vel privativὸ, tum tuidem potest concedi hominem habere potestatem in se , quatenus alterius potestati . non est subjectus in ordine hominum, sed liber, & actionum exercitium statusque ratio aliunde non dependet. Verum ita potestas in se plane improprie dicitur, quia non tam est potestas in se talis status ratio, quam negatio impedimenti ex alia aliqua potestate superiori.
o AsERVA Tio. 3Datur quaedam eminens Facultas Raperior jure vulgari.
Distinguit Author inter facultatem & a Tmine plitudinem, & facultatem dividit in vulgarem , quae est inter cives sive privatos, &Cnainentem, quae maxime controversa est;
quapropter ut hoc expediatur, ci) expendenda crit talis facultas eminens.. 2ὶ remo Radix eth- venda erit radix, & fundamentum spurium, M tandem 3 etiam verum fundamentum e. rundamenin assignaiadum. Quod i concernit, dari