장음표시 사용
201쪽
Lib i. cit. MANNOTAYIo s IN Lin. H. GROTu probatio talem facestatem constat partim ex eo, quia
Facia xi facultatem habet disponendi de re biis tuis, non nisi limitare, quando sc. nullum praeceptum aut prohibitio superioris obstat. ' Quo ipso colligitur, esse superiorem aliquam potestatem & facultate, quae inferiorem limi- tet; tum ex eo, quia subditus vi subiectionis o suae juramento quandoque confirmatae s
perioris potestatis se & sua dispositioni
submittit; tum denique, quia in casu ne- . cessitatis vel maxime dispalles it illa facultas .eminens. dum scit privatorum aedificia, quae alias essent nocitura, subvertuntur, &.quod utilitati punicae conducit maxime attenditur. Fundamen inod 24 concernit, nempe fundamentum &ta i puxi . rationem hujus facultatis, non potest illa esserum--- - , administratio, jurisdicitio: tum, , quia haec nimis sunt exilia ad hanc facultatem fundandam; nam non qui protegit aliquid, vel aliquem confestim habet facultatem eminentem in illud vel illum; hoc enim po- test & Magistratus inferior, & miles in casa belli; tum, quia Princeps non solum est administrator Reipublicae, qui enim rem solum
administrat, ille non gaudet Maiestate , cuni, administratio magis dicat ministerium, M jestas vero potestatem; tum, quia iurisdictio saltim concernit causas & actus judiciales , non autem sese porrigit ad bona finditorum, neque facultatem fundat eminentem in illa. secundum, fundamentum est Imperium : partim, l' quia, si vox Imperii sumatur in sua latitudine, ldicit omnia iura Majestatis, cum tamen facinu
202쪽
a g J-x BxLLI ET ΡACIS. I 9 Lib. I. e.1isitas illa eminens in bona subditorum, dicat saltim particulare quoddam ius Majestatis ,
cum caeteris integrans totum, actusque fun-
det distinctos a caeteris actibus ex Maiestate sdependentibus; partim, quia Imperium dicit potestatem in personam, non in bona, si presse accipiatur. 1lli enim imperamus, qui audire nos potest, & nobis obsequi; partim, quia ita manet ambiguum, quae sit vera ratio illius facultatis eminentis, si Imperium ponamus, cum ipse terminus Imperii sit ambiguus. Denique causa, ratio de fundamen. Teruum tum huius facultatis eminentis non est: necessitas, & boni communis sive publici re- . spectus: tum , quia necessitas non se habet per inodum principii fundantis facultatem eminentem, sed saltim per modum causae impellentis ad exercitis in illius , quae . :movens & impellens causa praesupponit iam illam facultatem; tum, quia necessitas non potestatem alicui confert aut justalia, necessitas extremae famis potestatem conserret homini egeno in bona alterius, ut scholastici volunt, cum tamen in Scriptura talis contrectatio brei aliente invito Domino sit furtum , sive fiat necessitate compellente , sive cupiditate citra necessitatem pr valente:
tum , quia necessitas & respectus boni publici ita sese habent. ut posterior quidem dicat finem, in quem respicit ille, qui gaudet summa potestate, quique moderatur & dirigit eo
exercitium facultatis eminentis r verum non
est illa radix, vel fundamentum facultatis il-
203쪽
probatio talem facultatem constat partim ex eo, quia lx ςμὲ si inferior facultatem habet disponendi de rC- bus suis, non nisi limitate, quando sc. nullum praeceptum aut prohibitio iuperioris obstat. ' Quo ipso colligitur, esse superiorem aliquam potestatem & facultate, quae inferiorem limutet; tum ex eo, quia subditus vi subiectionis ο suae juramento quandoque confirmatae si
perioris potestatis se te sua dispositioni
submittit; tum denique, quia in casu neu cessitatis vel maxime dispallescit illa i facultas eminens. dum scit privatorum aedificia, quae alias essent nocitura, subvertuntur, &Nuod utilitati publicae conducit maxime attenditur. Fundamen inod Σ concernit, nempe fundamentum &xa ipvxi R. rationem hujus facultatis, non potest illa esse Prim-M administratio, iurisdictio: tum,
quia haec nimis sent exilia ad hanc facultatem fundandam; nam non qui protegit aliquid, vel aliquem confestim habet facultatem eminentem in illud vel illum; hoc enim po- l test & Magistratus inserior, & miles in casti ibelli; tum, quia Princeps non sollim est administrator Reipublicae, qui enim rei 3 solum
administiat, ille non gaudet Maiestate , cuni administratio magis dicat ministerium, M jestas vero potestatem; tum, quia iurisdictio saltim concernit causas & actus judiciales , non autem sese porrigit ad bona subditorum, neque facultatem fundat eminentem in illa. Smundum, fundamentum,est Imperium et partim,
quia, si vox Imperii sumatur in sua utitudine, dicit omnia jura Majestatis, cum tamen fa
204쪽
1 a Juina BaLLI ET ΡACIS. 749 Lib. I. caisitas illa eminens in bona subditorum, dicat saltim particulare quoddam ius Majestatis
cum caeteris integrans totum, actusque se
det distinctos a caeteris actibus ex Majestate odependentibus; partim, quia Imperium dicit potestatem in personam, non in bona, si presse accipiatur. Illi enim imperamus, qui audire nos potest, & nobis obsequi; partim, .
quia ita manet ambiguum, quae sit vera ratio cillius facultatis eminentis, s Imperium ponamus, cum ipse terminus Imperii sit ambiguus. Denique causa, ratio de fundamen. Teruium tum huius facultatis eminentis non est ne-
cessitas, & boni communis sive publici re- spectus . tum , quia necessitas non se habet per modum principii fundantis facultatem eminentem, sed saltim per modum causae impellentis ad exercitis in illius , quae . movens & impellens causa praesupponitiam illam facultatem; tum, quia necessitas non potestatem alicui confert aut justalias necessitas extremae famis potestatem conferret homini egeno in bona alterius, ut scholastici volunt, cum tamen in Scriptura talis contrectatio rei alienae invito Domino sit furtum , sive fiat necessitate compellente , , sive cupiditate citra necessitatem pra valente:
tum, quia necessitas & respectus boni phblici ita sese habent, ut posterior quidem dicat fi- nem, in quem respicit ille, qui gaudet summa potestate, quique moderatur & dirigit eo
exercitium facultatis eminentis r verum non
est illa radix, vel fundamentum iaculiatis it
205쪽
Lib. I. cr. IIo ANNOTATION Es IN Lis. H. GRorii cenuinii, lius eminentis. Quod ιὰ concernit, dicῖ-mus facultatem illam eminentem sive dominium eminens fundari in ipsa majestate sive . vicariatu DEi in his terris. Ut enim D stu; . relinquit homini dominium in suas res, re tento dominio eminenti, quod pro iratione voluntatis suae in quam plurimis actibus ostendit, destruendo, transferendo 3 c. ita cuia Rex sit vicarius Iasi 4n his terris, facultatem
quoque habebit disponendi de bonis subdi torum sub Iaso: Quod ipsum evincit, tum se Imperium in personam ; Qui enim habet potestatem in vitam & sanguinem subditi, ille multo magis in bona: tum Majestatis r tio, quae dicit summam potestatem ; Sum Ruistin potestas non potest subsistere, nisi
concedamus tale dominium eminens : tuim
. Jus regium in Scriptura fundatissimum , de
, . quo i. Sam. X. 2 Q. Summae autem potestati ilignamus hoc eminens dominium, non ut illo abutatur, sed utatur, nec tantum se agnoscat Dominum esse subditorum, sed & Patriae Patrem, & ut Jus hoc contra illos, qui nimis hie abjectὸ sentiunt de Majestate Principis
pr pugnandum esse censemus ; ita maxime de ossicio moncndum Regem esse existimamus, ad subditorum demissionem facit illa Juris divinitus concessi repraesentatio, ad vir-. tu'um Exercitium Principe dignarum in ossicii descriptio Deut. II
206쪽
Da Iusta BELLI ET PACIA 1,s Lib. i. c.
O B sE RV ATIO. Non uno modo errat Grotius Ino
Rejectione Sententiae de Iustitia. Commutativa & distributiva. PE stringit Author in hac thesi ci) Ari. Error in distotelem, quod justitiam commutativam nimis arcto vocabulo circumscripserit, adeoque alia substituit vocabula. ab Disputat contra justitiam expletricem sive commut livam , quasi scit. in illa non respiciatur proportio Arithmetica, & quidem rationibus nixus duabus: quia contractus societatis expleatur proportione comparata sive Geome- itrica, qui tamen ad justitiam commutativam . spectet, & si unus tantum aptus inveniatur ad munus publicum, non alia quam simplici commensuratione attributionem seri, ademque proportionem Arithmeticam in distributiva justitia obtinere contendit. s) Disputat circa objectum justitiae, quod sc. justitiae a tribuiridis sive distributivae non sint res communes , expletricis sive commutativae non sint res 'singulorum. Et duabus iterum rationibus agit, Iὶ quia, si quis de re sua te gare velit, attributrice justitia uti soleat. sive distributiva, de sis civitas; quae de communi reddit, quod civium quidam in publipum impenderunt, non nisi expletricis iustitiae ossicio fungatur. Verum, quod primum concer
207쪽
ANNqTATIQNEs IN LIB. H. GROTIInit, non videtur stringere Aristotelem. D. ando enim hanc speciem justitiae, quae distributivae contra distinguitur, συναλοικυκην, lat accepit terminum hunc: secundo complexus
est soc ipso & contractus spontaneos atque . involuntarios: & tandem tertio juxta Aristotelem , ut possessir meae rei eam misi reddat, est ex , utut non juxta illum sensum , quem serotius huic voci tribuit, de quo inter Authoro controvertitur, o putat Zmingerus fortassis non inepte, Aetiones illo notari posse nomine, alii obligetistiones generaliter. audiat Grotius Crellium qui ira censet Ethicae Aristotelicae parte sicundac p. i6 scribens: Posterire hac justitia,
quae in contrastibi versatur, iterum e LE H plex, etiam is contra'm in cernitur, siuns duplicω. At, enim sunt voluntarii, qui utris que partis contrahen ium voluntate consistunt, ut venditio, emtio, mutuum
friuossio , commodatum, depcsitu , locatio hucondoctio ς' ric justitia pars proprie commutativa justitia 4icitur. Alii sunt inviti
ad quρi constituen os non utrimque partis vo Iunim concurriς , sed altera invita oritur, cst sunt omnisgenetis ivuria est maliscia. AD
que in his versan justitia emendativa seu comre tisa dicitur. Contra tus aut in hi involuntarii sunt aulices et vil enim elanistiri junt, ut furtum, adulterium, clem um, servi alieni corruptio, per insidivi astata ne falsum estimonium, vel aperti ac violenti. Vt verbes'. νηομυ. mgrs opertὸ istata, rapi'a, debilia ratis
208쪽
ratio, malidictum, contumelia. . Ratio huj- .isylanu patet ex divisione involun ariorum. lia enis ριr ignorantiam fuηt, olla vi, quax iolenta dicuntur. Q re contractus inviti,
πιιι ela,destini sunt. qui nobis ignorantibus fiunt vel aperta vi, qui violenti dicuntur. Obi. es Obsir ndum injurias cum iustitia quidem ni Gali pugnare se correctionem earum msitia particularis esse. Quod secundum xxamen concernit, itidem non solidum est, nee pro. -ς induportionum rationes evertit: tum, quia proportio Arithmetica & Geometrica ab Aristotele applicata justitiae commutativae & distributivae non accipiuntur proprie de stricte, sed per similitudinem aliquam, ex qua utique distinctio peti potest justitiae commutativae atque distributivae; tum, quia illud argimentum de contractu societatis non concludit, supponit enim Grotius in contractu societatis proportionem Geometricam utramque facere paginam , atque hoc ipsum non conceditur a Moralistis. Nam in divisione communis lucri est exaequatio rei ad rem, portionis lucri ad portionem pecuniae colla- . Atqui ubi non attenditur persona, sed rei ad rem datur exaequatio, ibi proportio Arithmetica dominatur, aequalitas quoad rem invenit; r. Quod ipsum liquet partim ex eo, quia, si singulos ponas seorsim, deprehendes rem rei adaequari, de si ponas upum, qui dedit duos florenos Mercatori, alterum, qui unum pro panno, non propterea '. justitia Geometrica locym habebit: pum e-
209쪽
nim pannus venditus est praemium aliquodὰ num hic persona respicitur λ annon res reiadaequatur λ Inaequalitas qtialiscunque non es indiciuna prop ,rtionis Geometricae, si enim quis a diversis diversa & inaequalia emat,
. pretium non erit aequale. Actus vero emptionis & venditionis utique expletricem respiciun iustitiam, consistunt in proportione Arithinetrica , sic quamvis ii,stqualitas lucri in contractu societatis obtineat, cum illa non in respeetu ad personam veniat considerari da. sed ad pecuniam, quam quisque contulit liquet non ad proportionem Geometricam csse declinandum. Partim quia quod proportionis Geometricae aliquod vestigium apparet in eomparatione sortis cum portionibus lucri, id accidentale est, ex conjunctione plurium , qui scit. per pecuniam collatam simul
lucrum quaerunt; partim, qitia hactenus Mo ralistae contractum societatis agnoverun roactu justitiae commutativae, quanquam, si di , catur contractum societatis esse justitiae distributivae, maneat, quod in iustitia distribu
tiva semper obtineat proportio Geometrica, &consequenter nihil lucrabitur Grotius cum
vi oppositionis ita justitiae commutativae pro, pria futura sit proportio Arithirictica Secundum argumentum ipsus itidem non est solidum , tum, quia non dar1 potest unus saltem aptus ad munus publicum in Republica, nam non datur Optimatum Resp., in qua unicus tantum est virtute praeditus. Ubi G
nim Optimates, ibi plures, quemadmodum,
210쪽
BgLLi ET PACI s. rs albi diuitum, vel nobilium, vel liberorum est civitas, plures istius generis dantur; tum, quia si sensus sit inter plures unum inveniri, qui
caeter0s antecellat, st. vel hunc vel illum di- visim, tunc munus publicum ei attribuetur,
non juxta proportionem Arithmeticam, sed . Geometricam, & comparatὸ ad hunc vel ilaum minus praestantem; tum, si Grotius hoc ipsum accipiat de uno aliquo, qui omnes col. 4ective sumtos virtute superat, nihil dicit; .cum talis non sit pars civitatis, eo ipso, quo transscendit totam collectionem, & cohsequenter non aestimandus est secundu justitiam distributivam, quae ad cives respectum dicit. Tertio, quod movet Grotius de objecto ju- stitiae, id itidem solide non confirmat; non S' Primum argumentum concludit de legato,
ex justitia distributiva. Nam legare aliquid de bonis suis sive mobilibus & immobilibus, non est actus justitiae, sed subductus ei hem& actus liberalitatis, dicitque meram dona- tionem; chm in arbitrio sit legantis, legare quid & quantum vesit, adeoque ip*qualibus
aequalia tribuere. Non estprum prgumen tum concludit; quando enim civitas de com- imuni reddit, quod civium quidam impenderunt in publicum, .npia illa redditio procedit ex communi qua tali. sed de communi ut naturam .imitatur illorum bonorum, quae singulorum sunt; non enim tunc sese habet ci- vitas per modum principii praemiamis, sed . per modum partis contrahentis; udi itaque in contractibus observari solet justitia commu- Κ 6 tativa,