Observationes maximam partem theologicæ, in libros tres De iure belli et pacis, Hugonis Grotii publicatæ à Johanne Adamo Osiandro ..

261쪽

Lib. LemzO6 ANNOTATIONas IN Lin H.GRor j ictionis exhibitionem: & in defectu illius ad l o mediatorem, qui legis finis est, sese recipsi . ret. Ubi rectum, sancium ex asse tale ota jectum est. At si ius naturae occipiatur de iretfectum lege naturali in statu lapsus, sussicit justum morale & civile ; estqtie nil aliud, quam regula firmiter impressa, indicans quid justuminoraliter, de ad illud obligans. Differen tiam hanc supra insinuavimus, & vel ex hoe unico deprehendi potest Paulus enim Roman. 7. v. 7. dicit, nesciebam concupiscem tiam esse peccatum , nisi lex dixisset, non concupisces. non itaque lex naturae manisci stat peccatum originis, profundum illud nam luna fibris omnium facultatum nostrarum intime inhaerens, sed subsistit in cόnatibus voluntatis, & actibus, qui ex mente deli. berata procedunt, eosque arguit . peccati, OP l

. postum jubet, & in illo acquiescit. Ad Th. XI. Ons ERvΑTIo I. Nequit Ius, si accuratE loquaimili tribui brutis & ita generaliter discribi, ut commune esse censeatur

Homini & Bestiis.

Ius naturae Ton male reprehendit Author illam d, is aluta. scriptionem luris naturalis, quod se. said, quod natura omnia animantia docuit, homini cum brutis commune. Cui

262쪽

praeluserunt Laurentius Valla, Franciscus Conanus, Dominicus a Soto & alii. Nam i ius naturale non potest cadere in bruta: Rationes, tum, quia jus naturale in statu Otiam lapsiis dicit aliquid de imagine divina prout illa accipitur in sensu ecclesiastico , & notat ali . quod superstes Lumen Veri, semenque B ni; tu sensu enim scripturario, qui nobis il- iam pingit, utJustitiam &SanctitatemVerit tis totaliter esse deperditam ostendit summa' corruptio, quae fuit lapsum insecuta, & passim in paginis sacris quoque exaggeratur. Imago . autem divina nunquam communis fuit homini cum bestiis . tum, quia Paulus ad le- seeunda gem illam refert id, quod de lago cognosci opotest, γνω-ν T Θεοῦ Rom, I, v. 2o. & legem hanc dicit scriptam esse in corde contestante conscientia c. a. Ubi itaq; non γνω ν ἔ Θελ ubi non conscientia, ubi non honestatis principia. ibi nec jus aliquod locunt habere potest: tum, quia si detiniamus ius naturae sive per dictamen rectat rationis, sive per habitam quendam, exulabit a brutis legis naturae conditio. Nam si prius assumatur, ubi non ratio est, ibi nec rectitudo rationis. si posterius, planum est in bruta non cadere habitus, prout hoc ipsum prolixe demonstrat Franciscus suarez tom. 2. disput. qq. habitibus, sectione tertia, sequentia sug-

mrens: Ratio generalis est, quia in omnibus actibus determinantur ad unum ex vi obje'

si rum, prout eis rerrassentantur. Quod si

Piatim declara insualis potentiis interiori

263쪽

1'. s. ei et Os ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTribus illorum. Nam de sensibus externu nuras dubitatib: In appetitu ergo non indigem, quia appetere non possunt aliquid , donec judi- cium phantasia determinate proponat ofect , int prosequendum , uri fugiendum, O fatali iudicio ex nece rate appetunt, vel sugiunt. Rursus per phantasiam semper erio. naturaliter apprehendunt aut judicant , juxta moduω ct qualitarem sire iri per quam .is prinponitur objecitum. Quod idem manifestum est, quando existimatio νιι judicium fit in pra- sentia olesti, ct prasertim s nara consereruda' , prac it. Et ratio est clara, quia minorem' indisserentiam habent potentiae apprebensiva, - quam app:titiva, s ergὸ in appetitu habent, Baturalem determinationem, i fortiori in phamia a. Vnde sit,si contingat aliquando, ut obu- currunt bruto varie oecies chrctorum , qua ' rum nulla suscit ad d.terminandam apprehen-juem, vel existimationem quo practicam, de fugiendo, aut prosequendo objecto, non m sedeterminari, donec steties repraesintativa ali. quo mado immutetur : Unde A iu itinere priis brutum haeret O timet pretredi, s vero fortius pangitur,statim movetur,ideo est,quia oeeiedγ. loris vehementius excitatur, ct determinatur. Igitur in prasintia objectorum semper st haec a prehensio mere naturaliter ιx parte potentiae,po sta susci mr sterie ex parte objecti. addantur reliqua. Accedit, quod nulla capacitas praemii in brutis compareat,nulla societas justo & in justo variabilis,nulla injuriae illatio, cum juxta ipsosJurisconsultos nolonjuriani,sed pauperiem

Rationes aliae.

264쪽

drupes, nec male hac supra laudatus Author: , Falsium esse videtur jus naruriae, ut habet pro . priam rationem legis, fundari in ratione natura sim sitiva, ut communis est brutis ammatibus, nam semper considerari debet, ut elevata ad superiorem gradum per diserentiam rationalem. Quia lex naturalis non regulatur per

conviaientiam ad naturam solivam , sd ad rationalem: sen tiram autem resticit siolum ut coistractam. Et peciali modo perfectam per differentiam rationalem, ergis illa convenientia senerica impertinent est ad distinguendam Iegem natura. Consequentia videtur clara Oantecedens probatur. Tum, quia quando laxinatura aliquid praecipit in ordine ad constr- vandam naturam senstituam, semper inraruit , . Medam rationalem , ct ita dictat de conjun-ὰione maru, Θμmina multὸ aliter, quam in inciis naturalis brratorum, ut constat de matrii nonio ct idem cum proportione de educarion filiorum est, ct de conservatione propria νita ct similibus. Tum etiam, quia in eodem opere materialiter communi brutis musta proinhibet Iex naturalis in homine, a quibus bruta non arcentur per naturalem instinisum, ut prahibet lex naturalis vagum concubitum sic se nicationem simplicem O conjunctionem cum matre vel serore, qua privati;kes sunt communes brutis. IIJ Quamvis generare sibi fise nitor dese mile, & reliqui actus sint brutis & homini

bus communes, non tamen juris communiatatem fundant. Actus enim tales conside-

265쪽

Lib. i. e. i. ANNOTATIONES IN LI3. H. Gnootrantur aut ratione essentiae, aut sub ratione lieiti & illiciti. Priori modo communes sunt, sed ita sunt Physici, nullam moralitatem habentes. Posteriori autem modo induunt moralitatem aliquam , & eons

quenter soli homini stat proprii. μ) Lon-gὰ aliud est aliquid esse naturale , aliud esse

juris naturalis. Actus tales sunt naturales quidem, sed non juris naturalis, quia jus dicit obligationem, praesupponit intellectum& voluntatem, quale quid in brutis non cadit. 33 Si ex eo, quod actus detur communitas , consequens est dari jus quoddam commune, etiam consequens erit, quia actus vitales dantur communes homini cum plantis, dari praeter jus animale, jus quoddamcnm plantis commune, quod absurdum;

Rectissime itaque Cujacius scribit: rvinas

tkra dici commune brutis, non quod reperiatur in istis, sed quia in iis deprehenditur . Argumen- quod, quando est in homine, ius aritur. IIl

ea sonu ' Argumenta, quae suadere videntur illam com-sentur munitatem cum graduum dinerentia non

ramum concludunt. Non illud, quod quidam urgent, quod scit. detur notitia turpitudinis in ipsis, pudor & horror maleficii, ut constat de Equa illa Regis Persarum apud Aristotelem lib. s. Historiae animalium cap. 47. de de mlephanto illo, de quo Lipsius cent. I. Epistiso. quod videtur inferre juris aliquam com-t eundum munitatem, nec a J illud concludit, quod

bestiis injuria fieri possit, juxta illud Deut.

266쪽

Dg Iu RE BELLI ET PACI s. 2II Lib. ce. t. XXII. v. 6. injuria autem inferri nequeat, nisi illi, qui iuris capax est, cum opposita sinteirea idem, & tandem quod in bestias ca- Tetuum. dat poena, E. etiam culpa, juxta illud Gen.

IX. s. Exod. XXI. 28. Lev. XX. i 3. Primum Responsio enim non concludit ex eo, quia posito, quod pudor & horror alicujus turpis actus cadat

in bruta, de quo tamen disputari potest, posito etiam, quod in quasdam bestias & aliquani do cadat, cum oppositum tamen deprehenda-i tur in tota aliqua multitudine pecorum , ne, que enim turpe iuvencae ferre patrem tergo; i nihilominus non concluderet argumentum,

i quia distinguendum esset inter pudorem na- tum ex facto simpliciter,& natum ex cogntii tione facti Sc legis simul, in quam peccatum fuit. Posito, prius locum habere in bestiis,

. non tamen posterius, quod indicium est ra- . tionis. Posito etiam illum pudorem oboririi ex comparatione facti ad aliquod, cui di Dconvenit, non tamen illud erit lex naturae,. quasi illa quoque in Brutis locum habeat, sedi instinctus quidam naturalis, cui talem actum contravenire censeri potest. Ad et Argu ud secuthi mentu respondetur: legem illam divinam noni esse positam in impedimentum injuriae bestiae inferendae, sed vel in documentum homini Proponendii, ut se. homo humanitati studeat,l neque per crudelitatem in bruta exercitami proficiat in tyrannidem adversus illum, quii est eirisdem naturae, & utfacilim, juxta Te i eullianum: in besti prameditata humanitasi hominum refrigeris erudiaturi Velinuti-

O litatis

267쪽

Iab.I. c..i ANNOTATIONEs IN LIB. H. GRorit litatis communis conservationem , ut se. si

persit, quae generare possit; vel denique in Iuperstitionis detestationem : clim quidam malefici uterentur matre incubante & pullis illius simul captis ad scecunditatem & fortunam circa nutritionem filiorum & in auguriis censebant boni hoc esse ominis. Non male Theodoretus ad priores respiciens

rationes, scribit: Humanitatem docet; si enim parentes capiat quis relistis pullis. inte eunt plane, cum desit qui nutriat: Sin auuntalos 2 istos venando capiat, peribit utique genus avium, si omnes talia committant. Dices,

, additur promisso: ut bene tibi sit & longo

vivas tempore , quae quarto pi,aecepto alias

annexa. Verum illa non est addita vi juris naturalis cujusdam communis homini & brutis, cum Ebraei ipsi excipiant lila aves domesti

cas gallinas, columbas & caeteras, notante

Crotio, sed respectu observandae humanitatis,vel devitandae superstitionis.C5sulatur hies. Proavus in Comentario ad praesente locii. 4 imitum Ad 3 respondetur: male quosdam concedere, bestias quidem esse poenae capaces, & negare consequentiam de cuspa. pinna S culpa sunt relata , quorum uno posito, terum quoque ponitur. Quapropter potius negandum erit, poenam cadere in bestiam; , i nam poena non est formaliter illud, quod irrogatur bestiis, quia poena non nisi illi 16

rogari potest, penes quem stetit, quo minus peccaret ; sed est materialiter poena, quatenus omnis, passio dolorifica ob illam com

268쪽

os Iu RE BELO ET PACI s. 2Is Rib. i. e. s. . munitatem, quam habet cum asstietione poe- mali, poena dici potest. Hinc etiam culpa non locum habet, quia quemadmodum, si tegula cadat de tecto, & feriat quendam, casus & damni nomine venit ista actio. Ita, si hos cornupeta feriat, damnum dedisse dicendus erit, non autem commisisse peccatum. Voluit DEUS ut Achanis Suppellex destrueretur, quae tamen peccati expers. III. In origo huis Fontes Opinionis si inquiramus, deprehen jus opinio demus quosdam jus naturae voluisse caderς in brut ex eo, quia putarunt gradum illa habere aliquem rationisi nec tantum ex Veteribus quidam sic senserunt, sed & ex recentioribus ipse Claudius Salmasius scripsit; librum impleri posse exemplis, quibus prOhetur ratione etiam non destitui Animalia, quae creduntur rationes expertiar vel quia senserunt ex tripode dictum illud Instit. lib. 3. Tit. 2. Jus naturae est, quod natura omnia animalia docuit, & actus ibidem iuri naturali transcriptos etiam in brutis locum habere animadverterunt ; vel quia conformitatem quandam observarunt, neque necessarium esse existimarunt, ut notitia in subdito exsplendescat, praeprimis illa, quae ex homine radiat. sed turbid haec sunt, neque sincere ex vero fluunt. Primum enim fontem Expendis obstruit hominis dignitas tum iuxta Scripturae, tum Naturae lumen considerata, quae

in Rationis Praesidio posita, ut verὸ scripserit Chrysostomus : Per Thilosephos hoc sem' repit Diabo , ut ostenderet nostrum gens

269쪽

Lib. r.e.x 2IA ANNOTATIONAs IN LIB. H. GRorirnihil a Brutis differre , quando nonnisi

opinionem tam absurdam venerunt, ut animalia rationis expertia, ratione pradita esse dicerent. alterum actuu in generalitas, neque

enim conjunctio duorum diversi sexus, pr creatio sobolis &c. ut communia sunt homini cum Brutis capacitatem aliquam habent & quidem proximam ad moralitatem , sive ordinem quendam ad regulam, ita ut ex consorinitate ad illam vel virtuos, vel ex diffori initate, vitiosi censendi sint. tertium denique supposititia conformitas: tum, quia si ex illa ius naturae esset deducenda, etiam ad caeteras creaturas in hoc universo vegetabiles Minanimatas esset extendenda; tum, quia illi iconformitas est ordinis physici, cum jus ad aliud referatur Haemispherium; tum,quia disputari potest, num illa voluntas, ad quam

se conformant creaturae reliquae irrationales& inanimatae, in DEO si dicenda propri.

lex, adcoque jus ex illa in Brutorum Repi blica exaedificandum. Qui plura desiderat,adeat Seldenum & Maestertium, qui in hoc. puncto confligunt, illo pro nostra sententia hoc vero pro opposta stante, cujus ars

menta quanti sint facienda alibi instendimus

270쪽

Luculentius indicium illorum quae juris naturalis sunt assignato vi cietur posse ostenduΙN bae thesi Author dicit, probari aliquid sinorisina.

esse iuris naturalis a priori, si ostendatur rei alicujus convenientia aut disconvenientia necessaria cum natura rationali & sociali:a post riori,si apud gemes omnes aut moratiores aliquid obtineat. Verum an haec sint ex vero, Non Immeritd dubitari potest: tum, quia sicut jus na P turae juxta quosdam non consistit in illa con venientia cum natura rationali; ita id, quod

convenit etiam cum natura rationali , non

confestim a priori ostendit, aliquid esse juris

naturalis: tum, quia non est consequens; hoc εοςusa ipsum convenit cum naturali sociali, E. est juris naturalis. Convenientia enim cum natura sociali ostendit saltim quid utile sit secietati, & cum detur societas quoque Ephesiorum in quorum republica lex fuit, nemomstrum suo esto, non poterit jus naturae, ex illo, quod convenit cum natura sociali quocunque modo accepta, aestimari: tum, Tettio. quia illud a posteriori petitum quoque non videtur satis esse solidum. Nam, si sit sermo de gentibus omnibus, difficillimum erit tale quid ostendere, quod apud omnes gentes obtinet. Si sermo vero sit de gentibus moratioribus, controversiam erit, quae gentes sint moratiores, & cur ab illis sit petem