장음표시 사용
271쪽
Lil . i. e. i. ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTirda juris naturalis ratio, & non ab aliis: cum . illa moratior vivendi conditio, penes illos aliunde introducta dici possit, & pendere ex instittitione, educatione & similibus adminiculis externis. Hinc ipse Grotius mitigat suam assertionem , & dicit probabiliter sal. tim colligi, non apodistice. Accedit, quod etiam illa , quae juris gentium juxta ipsum Gi otium hoc indicio gaudeant. melius itaq; si compares cum lege morali praecepta juris naturae innotescunt, exceptis paucis in Deca logo, vel Grutianis conjungas.
Explicatio Iuris arct loris, quam it radit Author, non satis liquida es Videt Rr. Ius arctiu Ividit Author ius humanum in latiu
a patens & arctius. Et dicit ius archiu 'inicum. patens,& ab ipsa potest te civili non veniens, varium esse, praecepta Paterna, Dominica, si qua sunt similia, in se continens. Caeterunt pispi latui an redite hoc dicatur merito dubitatur. Nan
pie & stricte loquendo, sive arctius illud
dicatur, sive laxius penes Dominos & Patres. Nam τοrarctius & latius esse saltem accidens iter sςse habet ad legem, di dicitur ratione maj ius live scx itricte sic dicta non potest nos esse nisi ab eo,qui gaudet potestate legislativa. Si itaque penes patres non est talis potestas legislativa, jus quoque sive lex non erit pro-
272쪽
-Dς Iung BELLI ET PACIS. 2I7 Libi. e.i majoris vel minoris extensionis aut latitudinis objectivae. cr) Si Sclaolasticos, Mora- Distinctiolistas & caeteros in hac materia laborantes sequamur, potius distinguendum erit inter legem sive jus, & inter praeceptum. Lex juxta illos semper fertur communitati & potestatem legislativam praesupponit; praec Ptum autem particulare dicit mandatum, &convenit Domino, vel Patri in aliqua familia & domo, de quo videri potest Paulus
Lar mannus in Theol. morali tr. de Lege. 3) Si velimus praescindere & rationem legis Ratio Ie. ponere in regula sermaliter, undecunque
illa sit profecta cum vi obligandi, non negari potest, dari jus aliquod P trium, Domini-ςum, & consequenter etiam Dominum atque patrem posse ferre leges, sed particulares, & circumscriptas, ambitu familiae. Hinc
etiam reprobari potest illa distinctio Scholasticorum inter legem atque praeceptum. EX mente Aristotelis jus therile & paternum non est simpliciter jus, sed per quandam analogiam, cum ubi injustitia secundum illum non habet locum, ibi nec justitia; habitus enim & privatio sint circa idem & ubi cessat injustitia, cessat quoque emendatio illius,
quae sit ope justitiae, jam inter Dominum &servum non habet locum injustitia. Res enim possessa dicitur quemadmodum'& pars juxta illum I. Polit. s. pars enim non soliin alius est pars, sed & omnino alius. Eodem autem pacto, & quod possidetur. Quare Herus quidem servi Herus solum: illius au-
273쪽
Lib. i. e.I. 2I3 ANNOTATIONEs Is Lia. H. GRomitem non est. Servus autem, non solum H
ri servus est, sed & omnino illius. Sic quoque inter Patrem & Filium, qui, quamdiu
non separatus a familia, pars pater esse censetur, sese autem nemo vult laedere, neque injuria asscere potest. Denique quamvis major videatur inter Maritum & Uxorem az- qualitas, quid tamen pronunciandum ex superioribus colligi potest. Consulatur hic Lay- mannus lib. 3. de justitia tract. cap. 3.
Datur Ius civile, quod a Potestate civili proficiscitur.
LeY elvix. T Um Author sub humanorsi genus iurisi
oblis i. 1 refert Civile, peculiare agnoscit ius, R gulam quandam a iure naturae & voluntario divino,de quo in sequentibus, distinctam; &cum originem ejus petat a potestate civili vim obligandi eidem quoque tribuit. Op- Abib,rii. posuit autem sese huic assertioni Anabapti stica factio, & ut necavit licere Christianis Magistratum gerere, ita quoque denegavit dilotiniani potestatem condendi leges. Quid Photiniani senserint, liquet ex Replica Schmalati scribentis contra Franatum, qui propugnabat optimὸ judicare iudicem ex legibus Im- peratoriis. Falsissimum esse, demonstratum esse per id,quod Iex moralis homicidas, adulteros , filios contumaces & prodigos int rimi voluerit, & tamen hodie id, quod se. adsilios
274쪽
DA Juax BELLI ET PACI s. 2I9 Lib. i. e. rἰ filios contumaces & prodigos attinet, nullo modo Iudici Christiano licere, ipsum etiam
Franetium concessurum. Esse igitur legem divinam moralem, & una cum illa legem naturae ad legem Christi reformandam, limitandam, temperandam: hanc omnium enthi
perfectissimam & legum divinarum Coronidem esse: idem etiam & multo magis de legibus imperatoriis dicendum esse & que admodum multos naevos a Theologis & Iu-- risconsultis suis sublatos esse doceat Fran- pius, ita omnes illos reliquos tollendos esse, quicunque eas tradant leges, quae legalibus multo sint rigidiores, & quae cum mansuetissima & sanctissima religione convenire non possint. Joannes Calvinus non quidem suxinualnegavit potestatem constituendi leges civiles illi, qui Maiestate gaudet, de vi tamen obligante disputavit, & in conscientia illas
non obligare defendit lib. 4. Instit. cap. Io. f. s. scribens e Nune ad humanas κει --
deamus. Si in hune nem lata sint ut religionem nobis injiciant, quasi per se necessaria sis
earum observatio, dicimus conscientia imponi quod fas non erat. Neque enim cum hominibus, seed cum uno Deo, negotium est conscie
xiis nostris. Quo pertinet istud vulgare disrimen, inter terrenum ct conscientiae forum .inum totus orbis densissima ignorantia caligine obvolutus esset, hac tamen exigua lucis scintilla residua mansit, ut huma is omniti judiciis superiorem esse hominis conficientiam Nnoscerint. Quanquam quod uno verbo faμο ε bantur,
275쪽
Lib. a. e. r. 2IO ANNOTATIONEs IN Lis. AEGROTirbantur, postea reipsa labefa labant: voluit tamen Dein testimonium aliquod Christiana libertatis tunc quoque extare,quoὰ ab hominum tyrannide conscientias eximeret. Sed nondum
expedita est illa facultas, qua ex Vauli verbis nasiitur. Nam si Principibu/ Ob diendum est non parua tantum, sed consilentia eausa, inde consequi videtur, in conficientiam quoque δε- minari Principum luci. Quod si verum en idem ct de Ecclesiasticis dicendum erit. γου spondeo primum: inter genus peciem Uc esse distinguendum. Nam est luci singul4 conscientiam non attingant, generati tamen πα- , cepto Dei tenemur, quod magistratuum authoritatem nobis eommendat. .Atque in hoc
ardine versatur Pauli dissutatio, Magistra us, quoniam a Deosnt ordinati, honore Wσ- sequendos esse. Interea minime docer, qua ab illis Acribuηtur luci, ad interiorem anima gubernationem pertinere; quum ubique o Dei illum o spiritualem juste vivendi regi Iane suprη qualibee hominum placita extollat. Aia rerum quoque notatu dignum est quod tamen ex superioribi pender) leges humanas, sive a Magistratu, sive ab Ecclisia ferantur, tamersi sint observatu necessaria με probis ct iustis ti quor ideo tamen non ligare per se consciemtiam, quia tota observana necessitis ad gen ratim em refficit, non autem eo stit imrebus praceptis. Ab hoc ordi- procul dissant, qua o novam formam prascribunt colendi Dei, O necessitatem constituunt in rebus liberis. Quem sequitur Guillelmus Amesius,
276쪽
DE Ju RE BELLI ET PACI s. 22I qui ita disputat lib. s. de Consc. c. 2S.& quaerenti. ct qualemvi leges humana ob ent conscientiam. respondet r. Conscientiam proprie, dire te, immediate, ct per se, nihil obligat praeter legem divinam. I. cou. Fientia vel ahima non proprie subjicitur nisi Deo. a. Quia regula conscientia est lex Dei in corde inscripta a. ιI. 3. vita homines non possunt de conicientia judicare. . . Quia Hon possunt iritualem poenam conscientia inis ferrὸ. Leges tamen humana observand sunt propter consectentia erga Deum. Rom. 3. respolidet lex Dei constituit hune ordinem, ac potestatem Osubjectionem ac obedientiam eidem jubet praestari. instat ulterius Quia autem lex Dei directe ct immediate AHettio-Bem impera, erga potestatem supereminentem, idtirco in omnibus legibus humanis, obligantur subditi, ne eid m sese opponant ex contemptu authoritatu publica, aut quidquam admittant, quod tale quid cum scandalo prase ferat ibid. respondet, quia potestatis contemptin, ct aliorum ossensio , ct per se peccatum adversus legem DEL quaerit Le ρει illae humana quae vel uvent, vel declarant legem divinam , vel dire te faciunt as jus con servationem, obliganteriam in conscientia. respondet quia tales Mes, quatenusθη talis, participant natura ct vim legis dies . urget 1. Alia leges humanae quia
justae, I partim injusta, idque ratione licien-ris, materiae, forma,sinis, ct hujus aut illisu
μ secti, ista undii, idcirco non ita simplic
277쪽
221 ANNOTATION ps IN LIB. H. GROTuter astigant, ut earum quaelibet violatio cuia
pam lethalem adducat. Sic enim si esset, tum quot sunt legre tot egint laquei animan M, ct qui siub legibus vivunt, pluribuι multo peccatis essent obnoxi', quam qui in barbaris gentiabm , vel absque igibus, vel cum paucissimis transigunt vit-m. Subscribis Johan Jacob. Willesiach. Disput. 1. lib. I. definiens: Leges hu-anas Giam justas, qua sisnt lues hominum, non obli re Conscientiam. Sententiam Anabaptistarum, vigelianorum & Photianorum prosternit tum Scriptura, tum recta ratio , illa quidem dum politicae potestati tribuit ficultatem illam regiminis Prov. 8. v. I s.
Rom. 13. v. I. & seq. I Pet. a. v. I 3. haec vero
dum ostendit nihil mali in illa facultate legislatoria, aut repugnans iuri naturali posse
monstrari, imo utilitatem publicam exigere quandoque ut leges serantur, cum multa saremergant, quae non nisi moderamine legum in Republica possunt temperari, & etiam talia quaedam occurrant in ordine humanarum actionum, quae adlaphoria gaudent quadam, quae eo ipso censentur humano relicta arbitrio, quia natura ad certum genus oppositorum illa non determinavit. Calvinus vero cum suis vid Rr sententiam suam hausisse ex Gersone, qui concludit, quoties peccari videtur contra legem humanam, non incurri culpam ex transgressione legis humanae, sed divinae quae ibi conjungatur, ita quidem ut lex humana tantum sit cx
plicatoria obligationis in lege divina, non
278쪽
Ds Iu RE BELLI ET PACIS. 223 Lib. I. illustrat exemplo Medici imperantis alicui ne bibat vinum purum, si velit vitam comervare ; ubi quidem obligatio oriatur non bibendi, vertim non
2 Imperio Medici, sed virtute legis divinae.
Gersoni accesserunt Alamain, Decius, Imoladi alii. . At nimis exile hoc est. Nam pri- Gersonismo, qui gaudet Majestate DEuM, refert in his terris, vicarius est Numinis, Minister Summi Imperatoris, qui legem fert per po testatem ab illo acceptam: qui itaq; transgre tur legem a tali latam, iojurius est in ipsum DEubi, cujus personam imperans refert. secundo, qui gaudet Majestate gaudet potestate legislativa, potest condere statuta, injicere subjectis vincula, cumque de ratione legis sit vis obligativa, qui negari poterit legem talem a summa potestate latam pertingere etiam ad conscientiam, clim ipsum ius naturae dictet obediendum esse Superioribus.
Tertio, qui gaudet Maiestate ei subiecti esse
debent cives propter D E u M, h. e. non tantum timore poenae, ut Petrus docet, prima
Epistola capite secundo versiculo Is . Gerso-Bis 'er' sententia aut ita accipitur, ut nullam obligationem in conscientia admittat, nisi inarum legum, quae ex fonte juris naturalis Iuni deductae, aut ut nullam, nisi in virtute
principii cujusdam generalis, praescindendo a particulari fluxu legis latae, quale principium est, Superioribus esse in illis, quae non sunt contra D Eum obediendum; si prior sensus obtineat, non potest asscnsus eidem accomodari
279쪽
Lib.I. e. i. ANNOTATIONES IN LIB. H. Gnoririer astigant, is earum quael bet violatio cuLpam lithalem adducat. Sic enim si esset, tum quot siunt legre tot essent laquei animan an, qui siub legibus vivunt , plurib- multo peccatis essent obnoxi', quam qui in barbaris gentia . , vel absque leaeibus, vel cum paucissimis transigunt vitinm. Subscribit Johan Jacob. Whenbach. Disput. 1. lib. I. definiens: Leges humanas eriam justin, qua sisnt lues hominum, non obli re Co cientiam. Sententiam Anabaptistarum, vigelianorum & Photiano Onx tan' rum prosternit tum Scriptura, tum recta ratio, illa quidem dum politicae potestati tribuit facultatem illam regiminis Prov. 8. v. Is .i Rom. 13. v. I. & seq. I Pet. a. v. I3. haec vero dum ostendit nihil mali in illa facultate legislatoria, aut repugnans iuri naturali posset monstrari, imo utilitatem publicam exigere quandoque ut leges serantur, cum multa saepe emergant, quae non nisi moderamine legum in Republica pos uni temperari, & etiam talia quaedam occurrant in ordine humanarum actionum, quae adlaphoria gaudent quadam, quae eo ipso censentur humano relicta arbitrio, quia natura ad certum genus oppostorum illa non determinavit. luam nausisse ex Gersene, qui concludit, quoties peccari videtur contra legem sumanam, non incurri culpam ex transgressione legis numanae, sed divinar quae ibi conjungatur, ita quidem ut lex humana tantum sit cx
plicatoria obligationis in lege divina, non
280쪽
Ds Juaa BELLI ET PACI s. 223 Lib. I. cr. autem obligatoria: quod illustrat exemplo Medici imperantis alicui ne bibat vinum purum , si velit vitam conservare ; ubi quidem obligatio oriatur non bibendi, verum non ex Imperio Medici, sed virtute legis divinae. Gersoni accesserunt Alamain, Decius, Imola& alii. At nimis exile hoc est. Nam pri- Gersonismis, qui gaudet Majestate DuuM, refert in his terris , vicarius est Numinis, Minister Summi Imperatoris, qui legem fert per potestatem ab illo acceptam: qui itaq; transgreditur legem a tali latam, iojurius est in ipsum
DEuM, cujus personam imperans refert. Secundd, qui gaudet Majestate gaudet potestate
legislativa, potest condere statuta, injicere subjectis vincula, cumque de ratione legis si vis obligativa, qui negari poterit legem talem a summa potestate latam pertingere etiam ad conscientiam, cum ipsum jus naturae diei et obediendum esse Superioribus.
Tertio, qui gaudet Majestate ei subjecti esse
debent cives propter D E u M, h. e. non tantum timore poenae, ut Petrus docet, prima Epistola capite secundo versiculo is . Gerso- ais vero sententia aut ita accipitur, ut nullam
obligationem in conscientia admittat, nisi illarum legum, quae ex fonte iuris naturalis sunt deductae, aut ut nullam, nisi in virtute
principii cuiusdam generalis, praescindendo a particulari fluxu legis latae, quale principium est, Superioribus edia in illis, quae non sunt contra D E uM, obediendum; si prior sensus 'btineat, non potest assonsus eidem accomodari