장음표시 사용
361쪽
Da Iusta BALO ET PACI s. so3Lib. i. cita ab exitu ex AEgypto, vel tempore eo, quo Manna coelitus fuit demissam; tum . quia a pertὰ dicitur Gen. II. DAu M sanctificasse septimum diem; tum, quia anticipatio histori. ca, quam fingit Gomarus, valde est periculosa, tum, quia Gomari sententia non nihil
ad Paganismum declinat , gentilibus ita sentientibus, quod scit. septem dierum jejunio per deserta Arabiae eum populo suo fatiga.
tus Moses, chiri tandem venisset ad montem
Sina, septimum diem Sabbathum appellarit,& in omne aevum jejunio sacrarit , quoniam ille dies famem illis atque errorem fi- nierit, ut Justinus docet. Majoris conne-Yio non videtur esse firma, cum etiam ab ipso creationis priri didio datum fuerit praec plum de abstinentia frudi us vetiti, quod i men praeceptum non potest dici morale, aut
intrinsece aliquam bonitatem dixisse. s
Tertium itidem argumentum non videtur Resutat
esse firmum: cum non possit ostendi praeter Judaeos gentiles fuisse adstrictos ad sanctificationem septimi diei, multo minus lumen naturae ipsis hoc dictasse, quod scit. dies septimus ut DEO consecrandus. Quae enim proseruntur a quibusdam pro sanctificatione septimi diei etiam apud gentiles recepta, ex ecclesiasticis & profanis Scriptoribus, illa non sunt solida; cum vel non extent in Authoribus citatis, utpote illaCallimachi& H meri, vel loquantur non de Sabbatho Judati co,sed di aliis diebus gentilium cartui festivis,
ostendente hoc Johan. Mcursio, qui docet: u loqua
362쪽
Lib.i. e. r. 3O6 ANNOTATIONrs IN LIB. H. Gnorirloqui illos Authores vel de septimo cujusvis mensis,no septimanae,aut de septimoJanuarii, qui Apollini fuit natalis, & consequenter ii Fastis sacer, vel de singulari numeri septen irii dignitate & vi astrologica ςx circumgir
rosterioris tione coel: oriunda. Posterior tamen senes, 'uis hia longe inferioribus nititur tibicinibusi
retiindiui- Primum enim argumentum non concludit..i
Nam, quamvis septimi diei determinatio ieoncedatur esse ceremonialis & politica,nom dum tamen evictum est, ipsum cssentiale hu-3us praecepti, quietem se. mandatam & quae-tis sanctificatio ni esse cerei nonialem vel secundum, politicam. Secundum non concludit, quia non est consequens Sabbathum dicitur gnum, E. est ceremoniale quid , fuit enimi Judaeis signum rememorativum si creationis Exod. X X. II. & XXX. 17. & eductionis exstitium. AEgypto Deuter. V. 12. Tertium non con
cludit, quia observantia Iudaeis imperata iutius diei fuit Paedagouiae legalis, non siripliciter & ratione suae substantiae , sed ratione. accidentium & circumstantiarum. Denique non concludit, quod dicitur referri inter a- . . lias ceremonias & umbras quoque Sabbathum, hoc enim tantum si secundum id, se- , cundum quod fuit Sabbathum Judaicunt certis circumstantiis vestitum , certo populo praescriptum, certa periodo determinatuna. Ut ergd de tota controversa constet, fontes rapveatur solutionum aperiemus. i) Observandum salii hal. distinguendum esse inter Sabbathum Iudaiiam 4 bba- cum qua tale , prout septimus dies detςrmia nata
363쪽
Da Iulia BELL1 ET PACIS. 3Q7 Lib. i. e. r. nate talis praescriptus suit populo Judaico, qui dies fuit deinde translatus in Domini.
cum, dc inter Sabbathum quocunque modo acceptum , quatenus indefinite notat septinium aliquem diem, in circulo hebdomat rio. Controversa est, quando de moraliatate Sabbathi disputatur, non de Sabbatho in prima acceptione, sed in secunda. 1 Ob servandum , Sabbathum non posse esse juris iuriis 'disnioralis stricte se dicti, cujus peccata ex se s bbδibo.
ipsis ita justitiae divinae adversantur, ut divinitus non dispensari possit, qualia sunt blasphem;a, desperatio & similia, adeoque aliud esse humanitus indispensabile, quod omnes homines obligat, aliud absolute immutabile. an vis enim dies septimus in circulo hebdomadario indefinite talis non possit mutari ab ullo homine, & in decimum vel alium reiici, non tamen etiam septimus indesinite talis absolute est immutabilis ab ipso DEO, quod exinde patet, quia ordo ille septendit
in altera vita mutabitur ab ipso DEO, cum aeternitas sine intervallo Sabbathum ducet e
Sabbatho. Quapropter 3 observandum 3. Alia a
est, Sabbathum posse tripliciter considerari, . ohad atque H juris moralis naturalis esse cultum ratione vo. quendam externum, & tempus aliquod euL β h, 'tus divini, de vacationem a laboribus, quae
sacra Impedirent, α ) juris moralis positivi
esse circumstantiam septimi diei indesnite, in quovis circulo hebdomadario, & tandem iuris merὸ ceremonialii fuisse septimum
ει ulti an septimanae diem in se sua n
364쪽
b. t. c.r. 3z8 ANNOTATIONEs IN LIB. H. CROiii tura mutabilem, ex hypothes autem statiga adhucdum Politiae Judaicae immutabilem, qui adhu variatus & immutatus authoritate Di., soli, Divina vel Apostolica, surrogato in ipsius
cut Domi- locum die Dominica, in honorem resurro.
ctionis Christi; quae dies, quia dicitur, κυνοική dies Dominica Apocal. I. ideoque a quibusdam statuitur originem accepis se ab ipso Domino, & consequenter hanc muta - tionem ei esse adscribendam , quemadmoedum Coena κυρμακη sive Dominica ita dicitur a Domino instituente, quia scit. ipse Chri- Resuta tui stus eam instituit. Constat itaque Iudaeos
iugoluta EXςζssu, dum Sabbathi sui perpe
tuitatem defendunt & nobis frustra obvertunt toties repetitum in sacris praeceptum des observando die septimo, promissionem de
favore DEI sub conditione sanctificationis a debitae huius diei, & defcctum probationis, quod abrogaverit DEus id, quod semel con- . stituit, idque in Decalogo. Tamdiu enim religiose fuit hic Dies a D so constitutus. observandus, quamdiu cultus Ecclesiae Judatui cae ex illius voluntate duravit, promtia de Gratia divina respicit Iudaeos in terra promissa agentes, qui eo ipso de illo aliter cent. sere deberent,cum in illa non ulterius indulgere liceat illi feriationi a laboribus, prout de cessatione sacrificiorum, abrogationis fi
turae testimonium habetur, tum expresse tasaiae 66. v. 26. &Jer. 3I. v. Π, 32. tum cons quenter, dum restringitur ad generationes Gliorum Israel Exod. SI. v. ΙΦΙ . Io. 17. Deculte
365쪽
. Da Iu RE BxLLI ET PACIS. Lib. i. cirmiterius concluditur ex insertione hujus praecepti Coronae decem Verborum immutabilium, quam aliquid in illo fuisse morale, ali- uid esse iuris perpetui. Anabaptistas vero Photini ει Photinianos peccare in defectu, qui nihil
moralitatis hic agnoscere volunt. Ita enimCatechismus Racoviensis: Ost. G. Quid ver. de hoc pracepto c/UM Z Re f. Esse sublatumsub
novo foedere, quemadmodu alias ceremoniin is carni ur, censeo. Quaest. 7o. Cur vero Decalogo
insertum eisὸ R I. Id b, ut abβlutissimam legis Mosaica partem non fui si patefacta mappareret, er quoddam indicium extaret ejus rei, legem successuram legi Mosaic , longe perfectiorem, lege nempe Domini nost i Iesu Christia crist. i. Nono Christin constituit, ut diem quem vocant Dominis Sabbathi loco obsier - remm' Ress. Nullo modo: cum Religio Christis
quemadmodum alias ceremonim, uti vocanis
ur , ita delectum dierum prosu tollat, uti Col. a. v. ιο. apertescribit Apostolus: merum, cum diem Dominicum antiquitus celebrari a Christianis videamin, nos eanalim libertatem Omnibin Christianis permittimus. Quem falsitatis arguit recta ratio , quae dictat cultum
aliquem DEo esse deserendum, tempusqualeculiare illi destinandum, Indoles Deca- ΔOgi, quae moralis, nec non observatio illius ante tempora latae legis in Ecclesia. Constat Lex deII. legem de Sabbatho habuisse aliquid de morali, ceremoniali &forensi denique lege; ex morali; de morali; quantum ad temporis cujusdam divino cultui necessariam deputationem; deu 3 cer
366쪽
Lib.I. e.r. 3IO ANNOΤATIONrs IN I in. H. Gnorit Cerem, ceremoniali, quantum ad diei septimi Julitant ii, ci determinationem & laboris omnis ces & forinsi. tionem, servilis operis interdictionem; de s rensi denique; quantum ad quietis alicujiu praescriptionem, ne nimium urgerentur servi& jumenta, atq; lucri cupiditas omnem diem paginam faceret, nec non etiam quoad ho punctum decenter ageretur inPolitia Iudaica. Quid sen. Constat III. quid pronunciandum de sentensi ta cζE 'C8ςςζi, quae hic singularis & alibi a n celo. bis discussa.
OBsERVATIO V. . Non par est Ratio decimarum enhibendarum & Sabbathi sanctis candi. iri IC.ita bbati,q controversa est,
di sabba ita etiam controycrtitur lex illa dein i qu. qum GrOtius cum lege Sabbathi ferendisti. compstrat: Ruamvis in eo erret, quod parcni rationem existimet esse obligationis in 'troque. Nam ut ex dictatis constat, juris in ratis est, quanquam posativi & humanitus in- dispensabilis, ut indesinite dies aliquis septimus in Orbe hebdomadori sanctiscationi deputetur, at non minus nec magis fructuunt, , decima parte erogare in Ministros Ecclesiae, vel illos, qui sacris operantur, non potest
dici esse iuris moralis positivi, adeoque humanitus indispensabilis, nec nisi a I Eo mutabilis;
367쪽
Da Iulls BELLI ET p ACI s. 3ΠLib. I. ci. tabilis; cum summae potestati hoc ipsum ci negari nequeat, quae satisfacit quoad hoe punctum officio suo, si sufficientia alimenta suppeditet ministerio, sive illa excedant decimam partem proventuum, sive sint infra illam. Ex Calvinianis accedit huic opinioni Wilhelmus Zepperus libr. q. de I L. Mos.
cap. io. p. 36 . ita scribens: Ecclisia utique Aeetaienori Testamenti ministros etiam Dos alere tenentur. Qua igitur aequior, misinque gravis alendi eos ratio esse potest, quam ex agrorun
incimis t Moralitas μης, vel perpetua legis
Acimarum ratio , non obscure inde elucescit,
quod ante etiam legem latam tu usu illa fuerunt, Abrahamm etenim, ab Orientalium Regum cade Victor rediera, ex prada hostibiis erepta, A selchisedeco, Sacerdoti DEI altissimi, decimaου ert, Gen. ι . r. ao. Id quod ita narratur, ut satis inde appareat, piis homini us tum in more hocsuise , ut si ex animi sin-
entia aliquid usii Dccesssor, aut singularen
DEI seu solantiam sensissent, decimarum ob- . . latione gratitudinem suam testarentur. Sic
miam fugiens, decimas DEO vovet omnium, qua illic acquirat, si incolumis rebertatur. Genes a8. v. aa. Ex Pontificiis maxima pu- egnat pro hac sententia Marcus Antonius de Mareu, ut. Dominis lib. s. cap. a. ita pronuncians: Ego bod obligationem juris diνiisi naturalis a DEO etiam explicati decimas pertinere non dubito, quia, ut dicebam iisitio: Domini est terra, ct punitudo ejin: Adhuc igitur sibi retiare Do-U minim
368쪽
Lib. i. e. . 372 ANNOTATIONrs IN Lis. H. Gnoetormium suum dominium , 'directum θθων dominium mile homi concessit. Non '' 'iamini, inquit. pisicibus maris, Uolatilibi' oeli , ct bestii t rre ς quia cum ista sint us' epissum tib ia iis his non E istinguitur usta a ominio: ita dixit: dominamini terra. tu pro directe do tuiO DEO debetur studum eae frustibu/ ct ali 3 terrae emolummis: quods- re fetidum in decima consistit parte, ita Domino inspirante primis patribus, ac expressis inde in supra dicebam, declarante praeci piente. Cum itaque praιepta de decimis non sint pure judici-li Α, neque ceremonialia proflue populo Judaeor m: Sed sint moralia, iuris divim naturalis 3 DEO comprobati σexplicati, ista omrre hominci perpetuo obli Ἀ-
DEI cogitionem habentibus ista servent . εὶ ν' Qitibus alios iungere possumus msidernos Hierarchicos Anglos, inter quos eminet Io- qnnes Prideaux Epi copias igorniensis. Ea
Illis se op- ir me oppositarn sontentiam amplexus dic resu,. tur Wiclesias, docens: Decimas esse, puro
Eleemosi ui ct nusto jure deberi lacerotibus, φ Parrochia os pos propter peccata suorum pr/lothrum ad lubitum suum eas auferre. quem volunt secutos esse Anab aptistas &Trinitarios, quae probari nequjM quamvis Viciens forsan respexerit 'ete eni in Ecclesia consuetudinem & m'dum loquendi P tribus familiarem diserte enim Cliry sto nus: Eleemosyna decima est. nimis vero dum
una illud ce'setur quod propter peccata pr*
369쪽
l torum possit aufferri. Cum ergo haec quaesto in utramque pyrtem disputetur, ideoque
utriusque paxtis argumenta producemus, ε -
-κ αν nostram subjun Sturi. Primo itaque pro Grotio di cateris videtur militare si quia decimae ante legem latam in usu fuerunt, non itaque spectabant tantum ad Polutiam Ecclesiasticapi populi Judaici, nam Mbrahamus aliquot seculis ante Politiam Iu- 'aicam decimas obtulit hielchisedecho; ex quo apparet id tum apud homines in usqniisse, ut, si aliquid ex animi sententia ipsi s successisset, aut lingularem DEI ben*volen- iam sensissent, decimarum oblatione gratitudinem suam ntestarentur. α) Qui disertar leges de Decimis extant Exod. XII Lev. XXvII. Num. XVlII. Deut. XIV. quod 'on solum ceremqniale ratione populi Jud i ci, sed & morale respectu Christianorum N. T. Ut enim magis abundare debet Christianoruit, iustitia prae Pharisaeorum, Scribarum & Judaeorum, ita etiam quoad hoc pun- ictum si non magis, i me aequς obligari Christianos N. T. censendum. 3J Christus ipse
Matth. XXIlI. & Luc.XI. cum ageret de Decimis reddendis dixit: Hae vortuitfacere ebryga non omittere, &Matth. XXII, pronunciat:
Tιddiu C sari, qua sunt Caesaris , ct DEO qua sunt DEI ; accedit Clemens libro Conis
stitutionum Apqstolicarum 2. cap. 3s, suius haec sunt verba: scire oportet, quod tametsi or Dem aservitute a scitorum vinculorum
Lib. I. c.I. Argumen. pa pro Sen tentia Au.
370쪽
3i ANNOTATioNss IN LIA. H. GROTuriis, lavationibus, assiduu adspersisnibin, dum tamen liberavit vos a pensionibω. Ex Patribus sequentium seculorum plures producit Archiepiscopus Spalatensis, de quorutis Testimoniis alibi. ut ergo constet de toto negotio observamus si Decimas esse vaprae diales, usi personales, ut communito Canon istae & caeteri Thcologi distinguunt, quibus David a Mauden ICtus & Theolo gus in Ecclesia Bredana, in DiscWrsibus moralibus qd septimum praeceptum addit decumas mixti seneris, quales sunt fructus animalium. Controversam autern esse praecipite de decimis praedialibus, nam personales non locum habuisse in lege Mosaica, constabit ex sequentibus. Quod enim de Abr hamo obvcrtitur, decimas praedae & m nubiorum dante Melchisedecho, id ipsum fuit extraordinarium ante legem latam Mosaia
cam. u Observandum posse disputari, si de
obligatione sermo sit: num illa descendat ex jure naturali, an ex iure divino , an ex jure
Ecclesiastico, & quidem si de jure divino sit sermo dupliciter hoc ipsum intelligi potest,
num praeceptum Decimarum sive jus divi nuna positivum, quod populo Israel fuit datum, adhuc duret, ita ut ex vi illius obligentur, nunc fideles, & ita recte Job. Major in tertio Sententiarum Canonistam sententiam quoad hanc partem haereticam vocavit. Aut
ita intelligi pqtest, quia illud praeceptum di
vinum V. T. ex peculiari Christi confirmatione prorogatum fuerit, atque ita recte censetur