장음표시 사용
391쪽
. susceptum fuit exspeciali tuta.
quidcm ex exemplo Abrahami, quod putat fuisse solo jure naturae dictante susceptum ita ne speciali mandato divino. Verum ci in hoc exemplo. profundius quid quaerendum est, de insimul credendum speciali mandato, non ductu naturae, fuisse illud bellum susce- iptum. nam I) disputari potest, num bellunt illud fuerit justum , & consequenter a jure
naturae dictatum, praescindendo a mandato speciali: contrarium enim videtur concludi
posse si si consideremus personam Abrah lini, quia ille fuit privatus, non Rex illius te rae , nec potestatem a Rege terrae accepit, imo contra Principem & Dominum illius regionis, h. e. Regem Elamitarum pugnavit, et si consideremus causam belli. Non ille acceperat injuriam a Regibus istis vel in se,uci in sua familia, & quamvis Lothus fuerit x captivus, non tamen Abraham requisivit ab illis liberationem illius, quod facere debuisset ante oppressioners bellicam, si consideremus modum. Non enim induxit ilbellum ut Romani missis Fecialibus prius, qui res repeterent, & de vi & iniuria quere-: rentur, de quorum Fecialium necessitate lossicio potest videri Fenestella de Sacerdo tibus Romanorum c. s. Gellius lib. I6. no . attic. cap. q. Alexander ab Alexandro lib. s. genis. dierum cap. 3. apropter videtur vel maxime hic ad speciale aliquod marida.
tum esse recurrendum, quod ipsum probaias vix ab audacia & te-
392쪽
enim tot Reues potentes tam exiuua militum probatur I. i manu non Iulis et prudentiae, neque potuisi set Abrahamus sibi polliceri victoriam , nisi divino fuisset instructus mandato; tum ex eo 1 Lquia locus videtur esse evidens pro speciali oo Soli l mandato Esa.XLI. r. &3. ubi dicitur: quis an- 'te conspectum Abrahami gentes prostravit, fecitque ut de Regibus illustrem obtinere victoriam, & v. q. additur: Deum hoc ip=m 'cis . Ut itaque DEUS speciali mandato ipsum ex Mesbpotamia vocavit, quod con- nectitur cum hoc actu belligerandi, ita quoque jussit ipsum Reges istos sternere. Quamvis autem sint, qui potius de Israeliti, hoe
ipsum intelligant ex Abrahamo ortis, commodius tamen de ipso Capite locus accipitur ; partim propter disertana illius mentionem , partim propter primum aistum evocationis ex Mesopotamia, partim propter convenientem Historiae applicationem: IpseGrotius in Commentario ad versiculum tertium 'Capitis illius scribit. Ex ebraeo sic vertas: Pe sicutim eos scit Rus, pervenit incolumis ea via
fuerat, id est, Dum cum inque Gen. Iq. v. tum, quia sncei tores quoque Theologi MI. Testiachnsentiunt, jussu sic. speciali susceptum fuis se hoc bellum; quod etiam observavit Tho Theologo mas Anglicus scribens : Si Rex il78 Elamita rum Hlis quinque Rulbin Pentapolitanis iustum intubist b/llum, injuste profectὸ braham adversus istum bestisset. Licet deinde
addat injustum fuisse bellium. His suppo-
393쪽
Lib. i. e. r. 338 ANNOTATIONEs IN LIB. H.GRomet Respondu' sitis, adeoque non ad ratiliabitionem sub a riti: ζ. quentem, sed mandatum antecedens respH
iustum Α- cientibus nobis Iacilius erit ad oblecta re-
cibant. hamum fuisse aliquem privatum. Quamvi non Damasci, ut ex sententia Nixatus; col. Damasceni tradunt Ioseph. lib. I. antiq. cap. 8. Eusebius i. v. c. ult. de praeparatione Evangelica; Iustinus libr. Historiarunt, nihilominus non fuit mere privatus, sed in tractu illo Regulus aliqui , vel Princeps ut
patet ex eo , quia tam copiosum numerum habuit vernarum. Patres autem familias copiosa instructi familia sensim proficiebant in. Reges, quae prima etiam Regum origo; tum ex eo, quia in illo tractu fuisse aIiquem superiorem Abrahamo Regem, cui subjectus lsuerit, quamquam negare nolimus , ostendi lnequit ; tum ex eo, quia jam erat secundum i quoddaRex illius terrae coram DEo,utut enim
possessio fuerit dilata, Drus tamen singulare laliquod specimen ejus potestatis dare voluit, iquae adhuc hominibus ignota erat: quemadmodum tale praeludium legimus in Mose. gyptium occidente, priusquam se vindicem suae gentis palam profiteretur & Iiberatorem. Adii quod Ad i et respondetur utiq; iniuriam accepisse inj xi Ἀ--mico S consanguineo. Loth enim noner' indigeaea in terra Sodomorum aut bellator pro illa gente, sed advena & innocentem degens vitam. Non itaque debuit omnibus suis spoliari bonis & in servitutem abstrahi: nec vis caritatis fraternae in Abr bpino li
394쪽
hamo torpere, ut non conaretur quocunque
modo illum liberare , iuxta illud Salomonis
Prov. 2 . Erue eos, qui ducuntur ad mortem.
Et sane Abrahamus tunc fecit id, quod Ambrosius rectum judkat: Qui injuriam non rop stit a socio, si potest,tam est in visio, quam uti qui facit. Ad in respondetur non opus Ad tu de tuisse illa clarigatione ; tum, quia iniuria praesens fuit, & expostulatio saltem ibi so-
cum habet, ubi spes est injuriam acceptam p e resarciri, & dubium, num principes consense int; tum, quia non semper necessi ria est denunciatio , sed saltim in bello solenni, ubi jam actum fuit ex utraque parte, quod agi debuit; tum, quia jus naturae non prohibet, repetere sua etiam citra solennit tes, praesertim in statu turbato, qualis tune erat. Quanquam nolimus morosὸ reluctari, si quis hoc Exemplum urgeat in tantum. quod sive instinctus divinus, sive mandatum aliquod exterius a Numine intimatum hic a Lmittatur, non adversa fuerint iuri naturae, nee iusserint, quod illud prohibet, maxime conis currentibus circumstantiis, quae alias quoque armare in praeliuni potuissent alium aliquem.
v.a Ad Th. II. :ossERVAT 1 o ii. Contra Amalet itas non est pugnatum absque voluntate DEI.
uthor etiam adducit exemplnm He. su umet braeorum pugnantium contra Amalehi
395쪽
Ia r.e.a. 34O ANNOTATIONEs IN LIB. H. GRorarias. Exod. XV I. anqui hoc itidem non in crude accipi potest, tum, quia Israelitae nihil injussu DEI debuerunt facere; tum, quia xantecedentia dc consequentia in textu osten dunt istud bellum non esse susceptum sue Numinis mandato; tum quia, si speciale man datum, ostendi non posset, generale tamen sussiceret. Peculiaria vero intervenisse mmnia docent. Divinae providentiae fuit, qudin Amalchitas permisit invadere lsraelitas; man, dari, quod disposucrit omnia ad bellum Moses; Alsistentiae, quod Moses quasi certus devictoria dixerit: G staturum iis Costuce, habiturumque virgam DEI in manu sua. quae confirmat suo calculo Rivetus scribens Poterat Dei nullo negotio eos detinere suis nibiu, ct avertere ab invade/do populo μο. Id tamen non ferit, sed permisit, ut ventrant, ct aggrederentur eum. Id ita Deum permisi si est o nasse ererira par est, ut excuteret Ura I iis servisem animum ct pauserim assu siero populus b/sio , cum non sine cari orsanguine ,
debuerit introduci in terram ρ missam. tile etiam fuit non sium in eum finem ut ex citarentur, sed etiam, ut corrigeretur eorum
Asidia ς ne in otio malis artibin assuesierιοι , aut inter se, de ho=bus externis securi sediti
n, momrent. Addimu , quia bestum, qua se tumuis cum succissensium, multa siemper iis- commoda secum assert, nec sine actura acquiritur victoria ς Voluisse etiam Deum, muris mura ct rebel&οηem Vraelitarum, hac ratione
396쪽
Moses tanquam populi ductor, omnia naparat ad fusti Vendum hostium impetum, es propulsandam injui iam , idqua haud dubio facit ex mandato divino, quod in rebus minus amaris sempersequutus erit . Ex quo videturi pracedere, quod non ipse descendi in belluntaeontra hostes, sed legatum instituitJosiam, Ouit etiam committit delectum militum ex toto p i pulo, ut convenienti ordine omnia M. Tan- dem circa finem r Quid int/rea facturus esset: Moses indicat; Ego, inquit, stabo super verti, eis, virga DEI in manu mea. 'Vanto DEI appellat eam, qua M is ct Aaronis diacta fuerat; sed quia nihil aggrediebantur nomine suo, DE'Me virtvi erat, qua ad virga
Hevationem potenter operabatur, meriis tam
sam DEI avrstat. Quod etiam emphasin habuit, cum animaror Iosisam; quasi .iceret: tub aeum DEI geres, ct ego in monte stabo, cum Orga DEI tanquam vexilla, ut Aio, signum Hl dari a DEO, culm auspiciis pugnabi
Ad eanel. Th. OBsERVATIO ULLeges de modo gerendi bellum ii suffcienter ostendunt justum.
Concludit Author, quia sagus leges ge modi belli-nerales de modo gerendi belli praescripserit, ostendisse justum bellum etiam sine neoessario
397쪽
.or. 342 ANNOTATIONEs IN Ern. H. G in imandato suo speciali csse posse. Atqui itidem non ita simpliciter est accipiendunt; Nam i) non est consequens, lagus de modo alicujus ncgotii aliquid praescripsit, E. ii Iud est justum. Nam etiam praescripsit in diam circa divortium, quod scit. d sidus es set in tali casu libellus repudii, nec tamqn s qititur ipsum repudium sive divortium suisse
justum. Potest enim aliquid, quod in se iniquum est supponi ut iniquum, D relinqui,
atque ratione modi legibus circumscribi. Interiria videtur concludi posse, si cum addito hoc intclligatur,nempe: si Dgus leges condat de modo, neq; res ipsa incurrat in aliquam I gem, & divinae voluntati adversari, ostendi
nequeatico id non iniqusi, quod de divortio dici nequit, quae primae Institutiqes Conjugii suit contraria. r Quamvis DEus praescripsis irit leges gen prates de modo gerendi belli, t
men non supposuit propterea bellum esse justum sine mandato suo, sed mandatum prae-
requisivit. 33 Antequ in populus Judφφ-rum erat sub statu Regio jura Majestatis
rant penes D Eu M. Si autem ςrant penes lPεuM, jus ut pacis, ita quoque belli, fuit penes ipsum.' Ad Majestatis enim jura vel in incime pertinet ius belli. Sicut ergo sibditi non licet bellum gerero fias mandaxo illius,
penes quem est Majestas; ita quoque tun, temporis non poterant bellupa gerer , ut leges generales essent praescriptae de modo' scrςndi bellum, nisi praevio mandato &iussiti i Repis, qui erat Drus. Alias non nega a i
398쪽
' Dil Iuns BEL Li ET PACI s. 34ῖ Lib.r. e. 2: ur bellum iustum ut solenne notat, potuisse 'esse absq; mandato & Rabbinis duplex genus binorum esse bellorum,de quoDrusus: Bellum duplex: cocosum ct jussum: istud vocatur bellulicentia, sum. ἰdest licitu;mo bellum jussionis aut pracepti. Abesto concesso aberant quatuor hominum genera: primum erat eorum, qui novam domum con-sruxerant nec dedicaverant eam Deut. . v. F. Secundum erat eorum, qui vineam planta verant, nec communem fecerant ασ. Tertium cui puella deseonsata erat, nec tamen duxerat eam v. 7. Quartum qui natura erant timi-
diores ct meticuissiores υ. 8. Sed hi ultimi in besto concesso portabant in castra exercitui aquam O cibum. A besto jusso nemo liber erat, ne sponsis quidem, qui e cubiculo suo prodibat ut sponsa e Thalamo suo. Drus ad loca disse. Deuteronomii. legatur hic etia nosterSchicta hardus de Iure Regio cap. s. Seldenus de synedriis lib. 3. cap. I*. . 'Ad Th. V. Op p RVATIO I. . Bellum non evertitur loco Gelam seωσ IX. de non fundendo sanguine
humano, sed potiu illo stabilitur. DIsputat hie Author,num iure divino vo i
luntario Veteris Testamenti bella sint sanguini, sublata, & respondet negative; tum, quia jushoe Noacho datum etiam Abraham noverit, belli.& propterea bellarit; tum, quia Moses ab
399쪽
Loeus Genes. IX. an generaliter possit acci-
Lib i. e.a. 44 ANNOTATIONEs IN LIs. H.GROTH que mandato speciali arma expediverit con va Amalchitas; tum, quia a piis semper exest
cita fuerint supplicia capitalia in homicida S uui par quiddam homicidio perpetrarunt
Antequam autem doceat Abrahamum ex
scientia iuris Noachici bellum gessisse, Oe
quo supra, nam praeter notitiam juris Noachici mandatum speetale obtinuisse osten dimus.) examinat locum illum classicuiri Genes IX. 3. & 6. atque ' angit, quod Photiniani obvertunt de generali intelles' 'horum verborum & sensu comminatorio quod quia saltem tangit, distinctius erit ex pendendunt. Nam locus potius militat pro Oithodoxis, quam pro Photinianis, Con cludunt enim illi, licere summae potest xi
satag uincia, stundere vel irrogatione suppliciorum capitalium in Republica, vel expeditione belli contra cxtraneos, quia dicitur et qui μου u nem homini', ρσr homi
ij l hotiniani. illud de reposcendo sanguinere et alissime esse intelligendum, Σὶ posito, inquiunt. in V. T id licuisse, non tamen in Novo. 3: verba h rc non continere praec plum M gistratui datum de puniendo homi cida, sed j.utem comminationcm divini sup-ph si , prout ex antccedentibus pateat, ubi DEus dicat se repetiturum sanguinem, &plane similem esse sermonem cum sermone Christi Mutth. XXV l. 32. quicunqur gladium acci perit , Ilaio peribit. Ne autςm
sine ratione id dixisse videantur, probant hoc
II eorroborat rationibus quatuodi
400쪽
DA Justa BaLLI ET PACI s. 34S Lib. i. r. Hpsum si ex eo, quia non occurrat imper tivus, sed verbum futuri temporis, non ducatur: qui sanguinem effuderit hominis, eius est i mutor, of nritur; futurum autem esse saltim notam praediistionis, non
mandati Σὰ non dici in textu per hominem Messe effundendu sanguinem, sed verba ita cile ordinanda: qui effundit sanguinem hominis per hominem vel in homine, ejus sanguis effundetur, ut Arias Montanus & Santes Pagninus reddiderunt,adeoq; phrasi in homine non instrumentu poenae significari, sed subjeetum peccati, in quo se. homicidium committitur. 3ὶ repugnent & antecedentia & con- D
sequentia. Mandato enim repugnare antecedenti , quia dicatur DauM requisiturum sanguinem ab omni homine, de manu cujus cunque fratris ipsius requisiturum animam
hominis, s itaque etiam Magistratus, vel per sopplicia vel per bellum sanguinem fundat,
DLuM illum requisiturum; Consequentia repugnare, quia rςddatur haec ratio non effun.
dendi hominis, quoniam ad imaginem suam Dpus fecerit hominem, & consequenter non nisi Dcus tanquam factor hominis ad ina ginem possit illum & illam destruere; non autem homo, sive sit publica persona, sive privata: cum ad nullius hominis imaginem homo factus sit. Quanquam autem haec speciose opponantur , non tamen sunt solida.
Nam i illud de reposcendo sanguine non Non congeneralissime est intelligendum, eo ipso et'fἡhἡi. quo in sequeatibus confestim modus istiui tuas,