장음표시 사용
431쪽
Divortia nee Me si nec Clui-sto sunt
d um, qui lapidem jecerit, percussoris sangyi
ne vindicandium, si rigno quis percutiat ad mortcm, e si i ullus vindictam expetat, Ma gistratus tamen si se hoc ossicium. Peccat ij quando ex Deut. XXIV. allegat: quMquo Iulit uxorem, det ei bbcstum divorti . qua approbata. haec lex ni isset M'saica, cui est Christus o posuerit 32 hujus capitis Matth. ins Tertulliano fides, per foeditatem sive tur pitudinem intelligenda erit impudicitia, ut ita Moysis haec verba conspirent cum verbis Christi , quod tamen nolumus defendere; lium, quia verba haec Mosis cX Deuti 2 . iratit hypothetica ex suppositione divortii, i Pharisaei autem usurpabant illa tanquam categorica, quasi sc. Moses praecepisset divo ltium, adeoque pland in ahum sensum trAs- ferebant; tum, quia haec ipsa verba lae uis usurpata a Pharisaeis mutilate; non enim
addiderunt restrictionem illam Mosis e causa divortii, turpitudine s.c., quam ipse Ac pressit Deuter. 24. tum, quia Moses iii hulege non praecipit divortium, sed suppost illo,modum saltem praescribit, qui servan- ldus in tali casu divortii. Et quidem ita agit,
ut non tam laxet fibulam, quam coerceat la-' commodis annexis isti praescripto dimissio his modo. Unde Augustinus observat causam seribendi libelli fuisse, ut aliqua mora interponeretur, quo animi calor interea intepesceret, mens de malo hoc dimissionis cogitaret & ad saniora rediret; cui subservite quoque dchuerint Scriptores illius: neque
432쪽
Da Justu BxLLI ET PACI s. 377 im permissus fuit ille libellus, ut quidpiam
Bonum, sed propter duritiam cordis ade hue ut aliquod malum, & in hac re juxta Au- a plastinum lib. de Bono conjugali cap. 8. ma-pis apparuit divortii E probatio, quam Ap-Probatio. Imb, si concedatur , haec verba esse Mosis, quibus se Christ is opponat, nihil tamen obtinebitur; quia probandum cst rotio hanc lcgem fuisse moralcm & non potius forensem sive civilem, cui Christus sese opponere potuit. quas etiam tollere in N. T. voluit. Peccat 3 Grotius allegando omnis ab- iocum ex Exod. 2O. v. 7. & Num. XXX. 2. quasi scit. suisset saltem perjusum prohibi lege probistum: tum, quia verba v. 33. apud Matth. saltem hoc volunt: non pejerabis : at verba Exod. 2O. v. 7. longe latius patent, concepta enim ita sunt: non sumos nomen D mini Dei 1 tui in vanum. Aliud vero est saltem prohibutum esse periurium, aliud omnem divini nominis abusum. Notanter dicitur: dietis, quia dictum est antiquis iaκ ο ορκη-
σεις non pejerabis. Jk:ορκειν autem non notat
profanationem Nominis divini simplicem, sed intensam, quod Syrus observavit, ver-rcns: Non mentieris in juramento tuo, at longe profundius verba Mosis ex Exodo allegata penetrant, longe magis se extendunt, Ionge ab hoc restricto sensu absunt ; tum, quia aut Pharisaei respexerunt priorem legem de juramento, aut alteram illam de pei jurio. si prius, quod vult Grotius, tunc
male prohibitio juramenti ad prohibitioncm A a s ' solius,
433쪽
solius periurii restringitur, sub prosibitiis
iuramenti enim etiam comprehenditu ura. o mentum leve, temerarium, non Diatum jurium ; si posterius, tunc mile dissimulatur vis fecitndi praecepti, neque aeque se e patent praeceptum secundum de non asseniendo nomine D Ei in vanum & pro Nptum iis id quoad pr am partem L . Ia. nec tantum dicitur: non perjurabis Lanom ne meo, sed & additur: μου h. cimen I Et tui, irreverenter quocunque nis do tracta ado; gum, quia pharisaei Scripta repugnabant etiam in eo, quod perinlitter formulas illas juramenti per coctum, tErraim, Hierosolymam, caput situm Z c. & pejera permitterent per ita . ut constat ex Maii XXHLis. Locus Num. XXX. v. 2.5 Agit de vino, iuramento confirmato quod non violandum quod a Christo non improbatur, neque posterioribus hisce verbis suum o Lo tali' ponit Salvator ei turri. r) Peccat Grω '' ς' ζω tius allegando legem Lev. XXlV. 1 o. aera
--uai a. lione. Nam io quod concerni legem t lionis, non tam erat illa juris moralis, quainjuris forensis & judicialis. sa) Christus non sustulit legem talionis etiam in N. T. , st.
quantum lex talionis excerceti r non a privato, sed a persona publica, quae gladium taliunc finem gestat, u in ipio V. T. ita ita talionis sese habebat, prout hoc ipsum cou stat ex Deuter. XlX. 17. & i 8. Quid quod Av. T. Patriarchae Jacobo displicuerit factum in eonis& Levi, qui propterςa dixit: Simeo
434쪽
uia tritam. Non veniat anima mea in rc hum eorum. neque hon meus jungatur
pso rum congregationi, quia in ira sua occid Virum, ct in petulantia sua abripuerunt Bovem. Malissim ira 'serum quod fortis, est in ipsisum, quod durus Gn. y. v. I, 6, 7. a uid quod Ultio fuerit prohibita Levit. 19. v. 18. & Regii Sapientissimus dixerit: Ne dicito, quemadmodum fecit mihi, ita faciam ei, red- ain isti Gro fecundum Opus ejus From a . v. di. Pelusiota hanc legem da-d am ei se existimat Judaeis, non ut veniam negarent, sed ut eadem, quae ag rent, perpeti is tuentes abstinerent ab Injuria. Pe Author adducendo ex Levit. XII . v. 18. proximM diliges proximum tuum, hac adjectione, riri Iisraelitam: quas se. per proximum ibi inteL Vi,1- ligeretur solus Israelita. Atqui hoc falsissimum esse patet partim ex ipsa voce, quia vox proximi notat quemvis hominem, etiam ese traneum , & a Republica Ist elitarum alis 'um. Ita vocantur AEgyptii Exod. XI. 2. ita
Philistaei Iudic. XIV. zo. partim, quia ipse
Author resttingit odium ad certas tantum gentes devotas excidior At si per proximum Ditem Israelita intelligeretur praeter istas certas gentes, licuisset Judaeis quosvis etiam
si s non diligere; partim, cinia apςrtὰ contrarium habetur Exod. XXui . te s. ubi hos inimici, asinus osoris curandus, & Prora Uini. nec Christus dextrὸ lammam legis
435쪽
S 47. & Luc. X. 33 S36. Quid quod recta ratio dilat, proximi Nomen non ita cfle aretandii, hi inem homini debere manitatis ossicia.illustria insuper possint ν duci Exempla illorum, qui in hostes iam sucrint odio armati, sed aequiores & adcia parati ex Plutarcho, Valerio Maximo aliis. Num itaque Dsus sub Veteri T. si sidior esse censendus erit, & quidem con stricturas juris vel luminis naturalis ' anno generale fundamentum dilectionis in omia fesse porrigentis, quod ex eodem sanguit omnesλari non cum di itur: Diliges proximu ut temetipsum, infirmatur; ita nos aliis facet debore, prout nobiscum agi velimus. At b c etiam docet insitum illud principium tibi non vis seri alteri, nς feceris. annon in illa ipsa lege Levit. 19. v. ic, IT, G. addun iur , quae universaliter illicita & prohibita, utpote detrahere, & insurg re contra sanguinem λ Neque pbstat, quo respicit in tius, quod in lege illa dicatur: Ne ulci citor
flato cρmrosan 'uinem proximi tui, quas p ximitantum essent populares: Nam ut non dicamus exclusive non loqui, sermo ita fuit temperatus ex ditis causis, tum , quia crebra cum popularibus conversatiis, S cons quenter etiam irascendi 'ccasio, rara autem cum gentilibus. Hinc ille inter Romanos cunfratre latigans respondix, nihil sibi posse imtercedere simultatum vel litium aeum aliis,
quibus cum familiam herciscundam non M, ber u
436쪽
Dil Juas B E L L i ET PACi s. 3fi Lib. i. e. z. tum , quia ratio fuit reddita duplex 1 n irascendi, & vincula odii mittendi sue-λnt multiplicata, quia talis & proximus sit . M popularinium, quis eo ipso, quod dici uni en e in Lare non debes contra sanguine moximi tui, non solum popularis propositus en ut non odio habendus, substrictiori ratione, sed etiam proximus, sub illa latitudi- , me, quae omnes homines comprehen At Ipse Iosephus nomen proximi latius extendit lib. Σ. contra Appionem & legibus sancitum esse asserit, at peregrinis praebeatur aqua,cibus &iter comiter ostendatur, quae charitatis sunt ossicia, a quibus sequioribus temporibus de . flexum, ut de recutitis scripserit Iuvenalis iii
more ipsis positum : Non monstrare vias eadem nisi Sacra colenti. Et Tacitus: Fid i ha-; re ob tinata , infericoriam in promptu, adverseia omn& alios hostile od um. Pec cat Author tanquam legis verba addendo: Odio habebis inimicuis tuum, Sede septem populis devotis excidio explicando. nec non de
bis inimicum tesum, nullibi inveniuntur in ἡniversa lege Mosis,sed merum fuerunt commentum Pharis aicum. Quid Z Si verba haee
legerentur , possent intelligi de quovis hoste, cum generalia sint, & quis Crotio mi state dedit ita restringendi tantum ad septen ἱllos 'opulos & Anaalehitas 3 Et qui convenirent haec verba : Od o habebis inimicum
tuum curet antecedeutibus: DiligesproximuU .
tuam si Allegat quidem Author pro se
Coministis rationis prohibitio non est o-
437쪽
non Deut. VlI. i. At hoc nihil ad rem. Non enim est: consequens, prohibetur Israelips
amicitia cum septem populis & commis, tio illorum, E. debuerunt illos o lio hab Sane odio habere proximum semper intio est , quia repugnat praec pio illi, de dili gendo proximo, quod est legis moralis
perpe uae , & medium datur inter amicitiam& inter odium , cum amicitia dicat aliquem asscd im specialem animorum, conjunctio nem studiorum & ossiciorum, inter quam &odium dilectio generalis mediat. Prieteroselsum est, quod dicitur prohiberi commi. serationem, non enim commiseratio probi betur absolute, sed saltem secundum quid ira tipne ultionis a DEO demandatae, prout Judex potest commiserari, & xymen ratione ultionis dentandatae non commiserari. D nique etiam Israelitis non fuit grassan cim , in istos populos simpliciter ut in inimicos ;tum, quia non ut inimici fuerunt habendi
liraelitarum, sed DEI & Ecclesiae, & Eoa publici, qui sceleribus sese coiit minarunt lad summum, & proinde justo DEI judicio
erant exscindendi,mensura peccatorum con
pleta, quod concludere potuisset Author ex praedietione illa divina Gen. XV. v. I 6. quia non privato vi erant tollendae sentes, sed publica authontate, mapum sal 'tem commodantibus Israelitis, quod iteruin rotius intelligere potuisset ex tenore v. horum allagatorum xxod. v. v. v. ut
438쪽
illanem dicens: ejiciam; tum, quia sinis radicationis fuit necessarius, non sollina Ec- lesiasticus, sed etiam civilis, sc. abol tio ido-olatriae & fuga communionis Israelitarimium illis, qui erant idololatrae, quod denuo olligere ex eo potuisset, ne essent istis D foΞxod.XXIII.;3. &ex ipse loco ali egato Deut. II. v. i,a, 3, & . 3 Quod concernit m lehitas, i dem nihil obtinet Author el;ud enim est mandatum de excidio Am ehitarum, aliud de odio in illos. prius
iat, tur Deuter. XXV- non autem poste-iu Atqui exscindi etiam possunt illi,
tuorum miseremur, quos amamus. Sic . Magistratus vel in propria Republica xscindit facinorosos, vel agens contra a-ium extraneum bello, sternit obvios gladio, ri a tamen rationem odis Si enim hic afa ectus intercurrat, confestim peccatur contra
egem de diligendo proximo: Imb si Lictor
nihister j iii* eo corripitur, peccat. Non mimodium in personas debet ferri, sed inutia tantum illarum. Et si Drus voluit, ut .mpulus Israeliticus esset bene affectus in xu , qui potuit imperare,ut hominem odioiaheret ad imaginem DEI conditum λ Aliud laque est ffectus in ernus odii, qui nun- au in laudabilis, aliud effectus externus ex-ridii, qui non excly lit charitatis &cond ae motu laudabiles & praeceptos.
439쪽
Dum Author distinguit intergem M0ysis generaliter conside tam & specialiter, immiscet, quae viro sunt dissona. . ,
metaliter cesp*ialiter acceptae distinctio n5'benis dosenditur; I. ex disto.
TAndem Autlior noster male anilthecia distinguendo leg in per Mosis
datam aut secundum id, quod communebet cum aliis legibus, aut secundum id, quoa
legis divinae est proprium. Nam quam ii aliquo in sensu possit concedi haee distinctii
non tamen illani confirmat, sed potiues per vereit adducendo dicta Scriptura , qu enisensum detorquet alienum. Sic mal alle. pat locum ex Hebr. II. a. yer verbuna enim ibidem non intelligitur lex secundum id. se. cundum quod aliquid commune habet cuni aliis seqibuo, sed intelligitur lex moralis stye
'Decalogus secundum totum suum esse datiis & promulgatus e monte Sihai: Loquitur enim Apostolus de Sermone illo, qui inter Angelos tum temporis dictus, queni Stephanus vocat Verba vitae Act. VII. loquitur de illo Sermone, qui factus est firmus, Effectu ipso comprobatus; loquitur de illo Sermone adversus queris piauar, catio, & inobedientia h. e. ut vult Thohias peccata commissionis &omis ionis, quae vel maxime contra id, quod spirituale in lege,
440쪽
quo Paulus Rom. r. v. 1 . Sic locus ille ex Hebr. VII. 16. inconvenienter plane ad ducitur, nam per legem illam sive mandatum , earnale non intelligitur lex Mosaica inora-
lis, sed cereimonialis, quae praecipiebat cere-inonias Levitici Sacerdotii, in quo plurima, quae expectabant tempus corretiionis. Hinc Chrysostonius, de lege ceremoniali disseste cxponit, unde Retributio, illam legenis ruantibus lac, mel , pax, deliciete ,, vita is longa, 'omitia carnalia. Imo, si Theodo-reto accedamus, lek ibi dicitur esse υτολυ : ρκικης mandati carnalis, quia continebati Hari daturn hoc carnale, yt secundum genera- tionem carnalem nascantur, & succedant
ira orientibus Levitici Sacerdotes. sic absur- 'de deniq; adducit locum Rona. III. Lex chini factorum ibi non notat Iegem saltem secun- .
dum rationem praecepti in externis oecupa- .
tanti, sed notat legem quanta quanta est mo- ratem: quod patet tum ex directa oppositione ad Evangelium sive testem fidei, tum ex exclusione gloriationis, quae non sita fuit
in externa qualicunque observantia, tum 'o psras scripturae, quae legem operum. sive factoruin, non accipit de qualicunque externa observantia, aut lege illam tantum τ' urgente, sed de lege illa, quae primum interioren i assectum requirit, & ex illo opera externa. II) Peccat Grotius, quando dicit 11. ob ter.
lcgem divinam secundum id, quod legis divinae est proprium, requirere etiam mentis limi furitateni & actus aliquos, qui sine poena