장음표시 사용
471쪽
Da Iusta BELO ET PAcis. 4II Lib.s.co, percutere, sinistram nolit ferire , sed eandent, iterum dextram p a. quod si percussio uniis maxilla adeo gravis sire, ut percussu prae dolore nova frenda impar sit Z 3. Obversio ista ultro.
Mea, irritatio videretur, aut invitatio ad no-oam injuriam ct plagam. . Tum non licerer declinare, subterfugere novam injuriam, contra omnem rationem ct contra ipsum Christi praeceptum, quo persequentre nos suffera jub mur de ciυitate in civitatem. Matth. X. 23.
s. Ne liceret quidem blando alloquio rimulis referientem ct a nova injuria inferenda diverteres era talio mimia reprehendere serio strilicti sui commonefacere, quin ct verbis adseveritatem compositis objurgare, qua sanὲ totidem absurda esse nemo non videt. Non itaque prohibetur hic Injuriae Declinatio, nec isoderata sui Defensio, nec denique auxilii superioris decens imploratio, sed ut diximus, vindicta privata, clim ipse Christus contra injuriam egerit Joban. 18. Egregie Isidorus: Oromptior esto ad suseipiendum ,
am ad inferendum molestiam. Disice mala' potius tolerare, quam facere, disce mala ferre potitu, quam in erre. 22 Allegat locum ex cruristiani. I. Cor. VI. q. & dicit: vetari Christianos in profanis auditoriis inter se litigare. Ve rum I. non prohibitum erat juste contendere etiam in profanis auditoriis, quia etiam
Magistratus gentilis erat minister DEI stadium non frustra gerens, & quidem bonis Praemio, malis terrori. 0 Actu ipso saepe 'contenderunt Christiani in profanis audito D d riu
472쪽
riis coram iudice aliquo gentili, prout plurio ladduci possunt exempla ex Historia Ecclesia
stica. 3.Saltem hoc prohibetApostolus in casu scandali & restricte ad certu objectu, nempe ἔβιωτ κα vel ea, quae spectabant ad victu & tu olcra,adeoq; concernebant bona temporalia, existimat consultius esse si abstineatur, quam In tali casu litigetur.Oppositum non male collegit SociusReligonis ex tribus hisce indiciis qν. -m Apostoli in principio capitis opposin loquatur, ac nonsubsanctis. Eo ipsὸ enim restar satu clare sanctos juditas esse ct judicia exerce re posse, ct quidem manent: sanctos. Nam si sanctimonia, sire veri Christiani titulo excide rent eo ipse quod judistia exercerent, jam siubjudicio experiri tantunim essu ars sub irim judicibus litigare. a. Quia Apostolus alti quin tot verba nou fecisser, G ρrobaret sancto sive Christianos anus os esse ad judicandum quorsum enim istud serviret, si Christia8A L. - : dicita, nugo modo esse liceat 3 3. cria mul A adhuc minus mandasst, ut ex Use Christia
um numero consuetucrentur Iudices Vmmo di litium ct controversiarum, qualis inter eos mutabantur. Mandat autem ct utilet id is
polo , imo assirmat prostare, ut vilissimi alta qui ex fratrum numero adim dicendum inter stati ci deligantur, quam a. insideles Maginstrarvi adeunt; quanquam dicat deinde nece non usi ut id fieret, propterea, quod non deessent .nter cos qui juris dicendi periti essent, est aci e mota controversm dirimendi ι maxime ν-
473쪽
ones. certe, si judicia tum intendere tum axercere Christianis prohibuisset Aposto , non E isset absolut i statuamur judices ex ipsisfra tri , cum ejusmodi litti incidunt, sed dixisset: sinusto omnino pastoseri potest, or Christiani a peccato litigandi cum Christianis a insant , Iasiem ne adeantur insideles, at ne majora mala ex morbo isto litigandi pullulent, potius aliqui ex Christianis constituantur, quam insistiores isti adrantur, quia istud minus ma-
Ium est quam hoc. At quia ab selute simpliaciter in talibuι casibus judices ex fratribus co stitui debιre dicit, Iatis ostendit, id Chrissiauo illicitim nyn esse, auis pro illicito id non ha
buisse. 3 Dicit Author legem hebraean
divortii libertatem indulsisse & privatae ultioni, ut apud iudicem exigere potuerit talionem; Christum vero majoris patientiae Magistrum nolle arceri quidem vel vi vel in judicio injurias quasdam tolerabiles. Vesiam haec nimis crude diei at, tum, quia indulgen. tia non in divortio, scd saltem illius permisso toti in habuit quoad impunitatem in foro exteriori, conscientia non evoluta aut libera facta in foro interiori. a. Privatae nitioni non indultum fuit in V. T. etiam Miuid judicem exactione talionis; 'uod enim eaminosum est tuna ext judicialiter, tum
in iudieio, dex bH, nunquam indulsit;
peccaminosum autem est ultionis sudium privatum,sive illud quis perse piaturii fictiter sive corani judice. indicta enim privata
semper pugnax, & ultio eum dilectione 1 et Dd i ximi.
divortio 3: privata uiationi non indulsum, et in lege Maea
474쪽
Lib. εα D ANNOTATIONEs Iri Lia. Hosto etiaximi. 3. Falsissimum est Christum fuisse ni joris patientiae Magistrudi, neque ille proli buit aditum ad iudicem, nisi supponatur an mus vindictae cupidus, qualis aditus ad judicem etiam in V. T. cum hoc animo n ierat in conscientia tutus. λ . .
In resolutione tertii Argia mea Grotius etiam aliquoties a vero cli
pio amisi Ertium argumentum Author male Enifiςaxio I vit, respondendo: praeceptum esse H braeis, ut proximum diligerent Hebrae. ad homi- quod ostendat collatio v. 17. & 18.qμ' ' haec consist tum, quia ut suPratatum & proximi momine intelligitur omi se homo iuxta nos, exponente Christo Luc.
3o. & seqq. tum, quia haec ipsi glossa fuit Ee
Pharisaeorum & h Hie Photinianorum; tunuo uia non evincit collatio versiculorum hoc
ipsi im. Nam, si per fratrem intelligatu H
braus i7. non propterea consequens est verba illa: Diliges proxinmm cte. v. 18. Cfie
exegetica priorum, sed potius esse ampliathua, atque progredi Mosen a dilectione tris Hebraei scit. ad dilectionem proxinai, mnis hominis, qui nostrae opis indigus ;
ergo erravit in hoc dicto exponendo , o errici
475쪽
- Ds Iusta BaLLI ET PACO 2I Lib.i. e. Girrat quoq; concedendo latius esse porrectam significationem proximi ad homines quosvis tempore N. T. cum omnes in communem gratiam iam sint recepti, nulli populi aDEo devoti. Falsum enim est significationem hanc esse extensam in N. T. Proximus enim semper notat illum, qui ejusdem sanguinis nobiscum ex Adamo, tam in V. quam N. Σ. Gratia vel defectus gratiar non fecit, ut aliquis es et proximus vel non esset, cum in naturae identate fundetur ratio proximi. 3. Christus Luc. X. exponens quis sit proximus, non accersit fundamentulit istius propinqui- 'tatis ex receptione in communem gratiam aut . exclusione omnis devotionis ad excidium , sed ex indigentia ejus, qui eiusdem nobiscum naturae. Denique errat,conceden. Μ jordii do in lege Evangelica majorem dilectionis ἡ4., Zii gradum imperari: tum, quia non datur lex nus- . Evangelica, tum, quia nullus major gradus
potest imperari quam ille, ut diligam proximum sicut me ipsum: ille autem in lege imperatus est ; tum, quia cum illa dilectione proximi nihilominus inaequalitas illa consistit, ut magis diligam c. g. patrem, quam traneum. Subjicit & dicit: Vitae sententiam salom tarnoralam, qua extat Prov. XXIV. ir. Haec sitiatimpliciter leguntur, putantur esse sine Ve mbias neno, sed non sunt N Grotius alias quoq; sententiae statuit, quod quae in proverbiis Salomonish ibentur non tam sint praecepta divina quam monita quaedam moralia, qualia se. alias m dirita prudentum occurrunt intcr Gentilium
476쪽
eLE. 4ra ANNOTATI cs IN has. H. G rix scriptores. At hoc periculose dicitur, tum, lquia talia sunt divinae Originis immediatae, ltum, quia obligant de quidem in conscientia, habent itaque rationern legis sive proe- .
pti; tum, quia male dicu itur sententiae mora. 1es, quae foecundae Spiritu, & tibii tam homsnum mores formant, quam vitam DEo pia
centem, imo chiristianam praescribunt a exigunt, de quo videri potest Samuel Bolium in Comment. ad Proverb. Salonionis.
Argumentum ex Rom. XII. rejiciti vero Commentum, & de Sectioisi bus Capitum aliquid annectituri,
Non male respondet Author ad loci
Rom. XII. In Commentario autem Via
rus Socinianum prodit,addendo verbis Pauli: Nulli malum pro malo reddentes. I. c. non licu bis, quod Levi se illis licebat, siae judicia o ridere uololatras. ι bis id Christin nou misit. Em lis bat oculum poscere pro oculo, tem pro dente: Vobis id non licet. Caeterum as, 'ta ,, responsioni: Eoque minus, quia capitu bii eorum, sectiones non ab Apostolis synt, aut eorum aer te, sed multo sierim facta ad di old ndam ti L. nem ctfaciliorem locorum astuationem. aer sit hic controversam taricatam de capitum
477쪽
divisione, de qua ita censuit Helasius in pro egomenis suis, esse illam novam plane & r
. centem ; Suidas testis est Evangelium Ma sectum esse in titulos 68. de capita ῖ s. c. Unde discere nos iubet Casau bonust se ores partes a priscis vocatas fuisse titulos,
minores κεφαλωα sive capita, contra quam nos hodie facimus. De inuciatore aulcm sectionis in capita certum est Patres Latinos
Arithmetica illa capitum sectione non fuisse lassis , & in latinis Bibliis manuscriptis antiquioribus nulla plane extat capitum distinctio. Sixtus Senensis se in exemplaribus latinorum Bibliorum , quae ab anno salutis nostrae Millesimo prodierunt duplicem inve- .nisse capitum enumerationem testatur; vetu- liore quae numerosior, & recentiorem, qua
omnibus impressis exemplaribus hodiei usurpatur. Sunt qui distinctionis bulus au
illiorem faciunt Artotium natione Hetrusci .nt
rdinis minorum,ministrum generalem,qui ruit sub Adolpho imperatore anno I 29O. Sunt, qui putant suisse Hugonem Cardina,. natione Burgundum , professione Do- Unicanum, qui absolutis in Biblia Commentariis tale quid molitus fuerit. Probabile est, quod Job. Crojus observar, a priscis Patribus suisse inventam ad imitationem li-hrorum V. T. , ut & faciliori Scripturae le- ioni consulerent, lectorum memoriam jurarent, & locos ipsos vel interpretari vel laudare commodius possint, ita tamen, ut anti- a diviso cum hodierna non cadem plane
478쪽
VKLe.Σ ANNOTATIONEs IN Lia. H. Cito fuerit. Quapropter, si Grotius loquatur, antiqua, rejicitur cum Heliano, quoad a se l tionem, quod tam sero facta sit diviso , si v o de posteriori, admitti potest. . i. Ada b. IX.
OB sER v AT Lo I. lusus sequens&prudentum Authoritas in divinis Scriptoribus tan- iti 'on sunt facienda, ut Grotius o pitiatur.
seripit, icriptis tequendum esse ut uni sequena&-authorritatem. Verita thoiitati, commode sunt accipienda. Nam it et ' --ςst ratio Scriptorum divinorum
alia humanorum. In his magnam vim si, bet tum usus sequens tum prudentum au
thoritas, non vcro in illis. 1) Hoc ipsunt vel maxime favet illis, qui Scripturae se sum
volunt venari ex antiquitate,& eo usque progrediuntur, ut etiam consensiam Patrum no
inam faciant sidet, sed secundariam. Quamvis Ecclesiae ab Apostolis constitutae a pe- liber liorem explicationem, subsistit ii , 4 men illa intra simplicitatem primitivae Ecclesiae, & emergentibus haeresibus lones in tori industria occupati fuerunt Dd. in Scripturis explicandis & vindicandis, quam no dum natis ; quemadmodum nostro seculi,
479쪽
plus actum est circa textum sacrum, quimper aliquot secula etiam Patrum tempore: neque noec ita sunt posita, ut Pontificii ad traditiones suas stabiliendas non abuti possint. i Ad Th. IX.
OBsERVATIO ILNon inultum laborandum de testimoniis adversantibus Bello oris genis & Tertulliani. Ainhor in hae thesi ad dicta veterum Origenis&contra bella respondet, tales docuisse quiddam magnificentius, utpote Origenem nium adi-α Tertullianum: quasi sci hi Patres hoc voluerint, non quidem praeceptum esse absti- stiliae, ni nere a bello, sed tamen consultum. Verum in non opus est, ut vindicias paremus Oriseni & Tertulliano, cum uterque a quamplurimis Scriptoribus habeatur pro haeretico, & cumprimis contra Origenem agit Cornelius Ian- senius Episcopus Yprensis in August. sui Tomo primo lib. 6. cap. i3. scribens: Dirr-- , qui praecesserunt Pelagi rem neminem peririurem totius Pelagiana haeresis e frchite-citum inveni, quam ori nem, & pauid post: Errorum diversorum lacunam merito vocari
posse asserit. i) Quomodo magniscintius illud ipsum dicitur, quod cum superstitione est conjunctumλ 3 Ita stabilitur distinctio Minoerdi.
consiliorum & praeceptorum Pontificia, quas seil. abstinentes a bello non solum praece- xu & ω
480쪽
r. α a. 426 ANNOTATIONrs IN LI3. H.Gnorit . ptis seisfaciant, sed etham consiliis; cum men talia consilia superiora praeceptis noli dentur: nam si quod magni Viri consulunt ipso praecipiunt, si homo non potest praecepta adimplere , quomodo consilia non runt annumeranda praeceptis, quomodo p. iterit assurgere ad consilia perfeci ionis, ut Vocant, qui nec praeceptis satisfacit Θ Ethne ipsum est, quod recoquitp 33. dicendo, Christianos primorum temporum tanto ardore succensos fuisse ad praeclarissima quaeque ca- pessenda, ut saepe consilia divina pro praec ptis amplecterentur.
Non inter consilia referet, dunc quod quidam ex Christianis nota contenderunt iudicio adversus Ra ptores, & juramenta refugerint arii ab aliis abstinuerint.
A Uthor inter consilia deputat in sequeni tibus, quod Christiani non contendς rint judicio adversus sea rapientes, quod mmne iuramentum refugerint, quod a secui nuptiis abstinuerint. Verum haec nonsilio est an-.sunt consilii sed praecepti. Primum quidem, ait. ἴ a lxidicio contendere adversus rapientem deelinatio. & non litigare non esst saltem consultum, sed xmeepti est ςtiam praeceptum. Praeceptum autem du-