장음표시 사용
71쪽
3o ANNOTATION ps IN LIp. H. GR I palearum ad nidificandum , non possit nidum sevum construere, nec pullos debite procreare, ergo datur in animalibuι sensu quidam ,
dicitur aestimativa, per quam plures, ct ἀνer-1a rationes non sensata cognosicuntur. Nec valit dicere, quod animalia, licet non cognoscant has rationes non sensatas, tamen moveantur ab authore natura usis objectis , in quibuὸ si ittalci rationss. Nam contra, quia animalia
quatenus vivunt vita sestiva, ct vitali modo , sunt principia istorum motuum , quibus Ορiunt, aut prosiqiiuntur praedicta objecta, quoad rationes non sensim, moventur enim per potentiam loco motinam siva progrcssivam, qua est pose ilia vitalis oti a natura sensiti pir Ela : Ereo moventur ad ista fugienda, vel prosequenda media cognitione earundem Nam proprium est motus vitalis ct procedentis a nai tura sensitiva perfecta ut tali, quod sat m dia cognitione sensitiva, ut ita pradictus motradi stinguatur a motibus, quibus moventur να inanimata , in hoc quod sit a principio intrinseco ut a causa principati : ct a motibus vita. ιbm auorum viventium Iola vita υegetatim,
in hoc quod fit medio principio intrinseco tali, ut vest coenitio sensitioa, vel necessario inναι mat cognitionem sensiti ν- Arum objectorum, e rationum formalium, qua formaliter pra-l
dictum motum terminant. Deinde experimur, quod pro diversitate objectorum habes.
tium convenientia , vel disconvenientiamucum animali,soleant in eorum appetitibus excistari diversi assectin timoris, odiν, lautiae, τε i.
72쪽
Ds Iusta BELLI ET PACIs. Isitis, ct smilium: ergo Duum est in illis esse dia
versam apprehensionem illorum objetitorii in ratione convenientium, vel disconvenientiui nam appetitus non potest habere hos actus, nisi media coenitione attingente illas rationes nou sensatas. Denis pertinet ad suavem Dei providentiam, ut singulis concedat modum operandi congruentes sua natura: sed natura sensitiva, ct cunsia
i tiva congruit, ut moveatur a se media cognitione in ordine ad rationes nou sensivi, quae ad propriam velsua neciei conservationem neces saria, vel utiles sunt; in hac enim dissert, ut dictum est, a natura inanimata, aut fiam - gelativaἰ ergo concest ei Deus hunc moduno i operandi, ct potentiam sensitivam ei proportionatam, quae dicitur aestimatisa. Vel si aestimativam nollemus admittere, partim quia Aristoteles appetitum immediate nectit phantasiae , partim quia nulla necessitas urget talem in brutis admittere, partim quia explicari nequit, per quas species illa rationes non sensitas percipiat; referri poterit illud ipsum temperamentum in naturalem impulsum, instinctum & notitiam illam con- genitam sensitivam, de qua recte Franciscus Ficcolomineus lib. de sensibus internis cap. 3. Iumenta ct sera ducuntur instinctu nature, non ratione, sive illa concipiatur intrinsece in brutis, sire concipiatur extrinsece, ut hic fingit Grotius. Nam opera sua confliciunt f
me praecurrente experientia. . Formica enim,qμα nuper orta est, necdum experta hremem,
Auit grana. Ea, qua prodrunt ex ratione.
73쪽
variantur, ct multis moais fiunt: Bruta aurem conficiunt 'a opera consimiliter. Dein , qua sunt per rarion:m, etiam sunt cum prae notione finis. Jumenta autem frequent:
nem non cognoscunt, ni dum per venerem connectuntur proservanda pecie, propterea quamvis varia efficiant conducentia sni, non tamene siciunt per notionem finis, sed per instinctum
Expeditur naturae. Tertio ratio, quam annectit Gro-R uo G ς' concise , nota concludit. Dicit id esse ex principio aliquo intelligente extrinseco, quia circa astus alios istis neutiquam dissici - liores par intelligentia non appareat in illis, tum quia potius haec ratio. contra Grotiurn lmilitat, Si enim intelligentia in aliis adhibus, hisce non dissicilioribus, non apparet, &. consequenter non opus isti actus habent in- telligente quodam extrinseco, cum bruta consimiliter operentur, etiam in istis actibus temperantibus utilitatem propriam, non opus exit principio quodam extrinseco inteu, i ligente; tum quia supponit, intelligentiam apparere in his actibus, non vero parem in
aliis. At hoc cst petere id, quod est in principio. Instinctus quidam apparet naturalis, qui se per modum principii habet in istis actibus, & notitia ad sensum internum referenda, non vero intelligentia; tum quia ratio Crotii tantum probat, dari diversitatem quandam in actibus brutorum, atque quosdam esse nobiliores magisque evidentes; unde autem illa diversitas, an a principio quodam intelligente extrinseco , num
74쪽
vero ex insito quodam principio in actibus istis sese prodente luculenter, in aliis minus, adhucdum in discussum manet ab illo. neque consequens est, si circa alios istis neutiquam dissiciliores par intelligentia non appareat, hosce de quibus illi sermo est agenti externo esse transscribendos, cum in inten. sorem dc remissorem notitiam & impulsum sub moderamine divinae providentiae commode illa diversitas possit reduci, 8e observant alias Philosophi Actiones fieri ab agenis te moto a fine, finem autem cognosci, vel formaliter sub ratione finis cum habitudine ad media, vel materi liter tantum sub respe- istu cujusdam convenientiae praecisa proportione finis cum mediis, & sunc conspici in Brutis, tandem imperfectissime, ubi Cognutio non tam est agentis, quam am a D Ε o thore Naturae, non intrinseca vel propria, sed extrinseca& aliena, quod exemplo sagittae in scopum missae & tendentis Arcum illustra. xi potest, & hunc modum esse agentibus naturalibus appropriandum, ex quo patet non
nisi in hisce ad intelligens illud externum esse
OBsERVATIO III. Propensio illa in Infantibus ad benefaciendum aliis,non est simpliciter admittenda. SUbjungit Author Infantes brutis, atque statuit in illis ante omnem disciplinam D 3 osten.
75쪽
s ANNOTATIONEs IN LIB. M. GROTirollendere se ad bene aliti faciendum propep- .futatur sionem quandam. Atqui hoc ita simpliciter iij. dici nequit ue tum quia corruptio illa primaeva quicquid boni in homine corrupit, atque extinxit, ut etiam in natis nihil de bono su. periit; tum quia etiam illae propensiones bonae , quae nihil supernaturalitatis dicunt, sed intra circum naturae subsistunt, per Iapsum sunt fractae & .debilitatae; tum quia oppositum potius, nempe livoris, invidiae, & aemulationis semina in infantibus sunt,& etiam ex ipsis actibus illorum deprehelisa. Quod assertione docet & exemplo illustrat Αuoustinus lib. Confess. cap. 7. p. i6. dicens:
mecum commemordi peccatum infantia mia 'Quum nemo mundin a peceato coram te, nec
infans, cuj- est uniis diei vita I er terra
Quis mecum commemorat Z An quilibet tantisim nunc parvulus, in quo video, quod non me
mini de me λ .d ergo tune peccabam λ amquia uberibus inhiabam plorans Nam si nunc faciam, non quidem uberibus, sed esca congru- enti annis meis ita inhians, deridebor atque reprehendar justi sime. Tunc ergo reprehendenda faciebam: sed quia reprehendentem intesti.
gere non poteram, nec mos reprehωdendi me, nec ratio sinebat. Nam extirpamus eji-
cirum ista crsentes. Nec via quenquam sientem, cum aliquid purgat, bona projicere. pro tempore etiam illa bona erant senis petere, etiam quod noxie darent, indignari micriter non hubjectu hominibus liberis ct majο-
76쪽
praeterea prudentiori , nou ad nutum volnu-ratu obtemperantisin feriendo noeere,niti quantum posset, quia obeditur imperiis, quibus perniciose obedient λ Ita imbecillitia membrorum infantilium innocens est, non animus infantium. Vidi ego ct experim sum Gelantem pamvulum, nondum loquebatur 2 intuebatur pallidus amaro aspectu conctaneum suum Non tantum autem Augustinus ad experientiam provocat, sed etiam rationem Corruptionis& Affectus vitiosi reddit Libro de Praedlstinatione & Gratia Tom. VII. cap. s. p. mihi 262. I tiara enim radicis macula, scribit ita, propriinis traduce per generationum sarmenta dississe est, ut nec infans quidem unim Hei a culpa siit prima pravaricationis alienae nisi per inribitam Salvatoris gratiam fuerit libora
tui ς γα s nec bie quidem sine peccato est ,
qui proprium habere non potuit, conficitur, ut istud traxerit alienum, de quo Apostolm: per unum hominem peccatum intravit in mundum , ct per peccatum mors, ct ita in omnes pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ipsa
misericordia, quam laudat Grotius in pueris non semper est laudabilis. Congemiscunt enim etiam illis, qui propter delicta castigantur, neque causam expendunt, sed ad actum tantum; in quantum dolorem aliquem infert molestiam socio; respiciunt; neq; ex propensione qualicunque concludi potest, quod intendit Author; cum etiam quamplurimi se propensos & beneficos in bruta ostendant. Ipse Plutarchus, quem hic commendat ora-
77쪽
36 ANNOTATIONEs IN LIB. H. GROTII tione de usu carn. nimium tribuit Bestiis, Rhodie Turcas magis favere fere animantibns quam hominibus , imo Cambalanos feris extruere Xenodochia historia docet, videatur
H. Lin scholien in India Orientali cap. 36. Mῖ7. Qu. apropter illa propenso dupliciter potest intelligi, vel generalissiime in quantum
dicit qualecunque pondus naturae , vel in quantum dicit specialiter aliquid morale vel eidem affine quidpiam. Priori modo datur quaedam propensio; ut enim bruta similia feruntur inter se mutuo affectu, ita multo magis homo propendet in hominem. Posteriori autem modo non potest admitti, daritalem propensionem ad bene aliis facienduinin infantibus. Priorem Affectum stabilit ipsa
Creatio, cum DEus ab initio multa molitus sit, ut ex similitudine Naturae homines sibi copularet, Syracidis Effatum. Omne animal si1nile sibi cap. Iῖ. v. 2 o. Experientia &Doctorum consensus tum Ebraeorum, qui dicunt: Omnis avis propegenvi sisum habitat, ct om nu homo prope similem sibi,tum gentilium Cicerone cnim teste in Bestiis hoc apparet iρrimὰm ui se diligant, deinde ut requirant aliqum ab M animantes, ad quas se applicent iu dem generis, idque faciant cum Hsiderios cum quadam similitudine amoris humani Hinc idem Cicero tertio de finibus: Commu-κis hominum inter homines naturalis est Commendatio, ut oporteat hominem ab homine ob id ipsum quod homo sit non alienum videri.
rum Christianorum, qui ostendunt funda-
78쪽
iDE Ju RE BELLI ET PACI s. 37mentum diligendi proximum esse primum
Parentem, & communem, quam ex ipso duximus, Naturam: videatur Chrysostomus ho- mil. 34. in s. Corinth. atque eo ipso refutant Commentum Hobbesii dicentis: Hominem ab homine non amari naturaliter lib. de Cive. CaP. I. 2. pag. a. & 3. Posteriorem defectum
docet Scriptura, quae monstrat imaginem divinam esse deletam, dilectionem DEI & proximi expunctam & horrendam deformitatem Adamigenis ex lapsu inductam.
OBsERVATIO IV. Minus dextre Societatis Custodia Fons dicitur Juris naturalis.
Non satis accurate diciturSocietatis custodiam esse fonteJuris turalis, praesertim, si exclusive hoc intelligas. Tum quia illa custodia societatis est indifferens, ad bonam & malam societatem: quod autem fons juris est de quide naturalis, illud ipsum non potest esse indifferens, sed bonum & rectum; tum quia qualiscunq; societatis custodia est arctior jure oaturae, ultra enim illam sese porrigit jus naturae,& in ossiciis erga illos etiam qui extra societatem sunt illud se pandit, humanitatem e ga peregrinos, misericordiam erg miseros,& alia imperando; tum quia fons juris naturalis, non potest esse societatis custodia, cum
jus naturale etiam versetur circa cultum DEI,
non solum circa proximi amorem, qui in so- D s cietati
naturalis non custo-dri Socieritatis.
79쪽
metatis custodiam aliquo /modo reduci pt test. Melius itaque dicitur fontem juris naturae esse ipsum OEu M, qui indiderit homuni istiusmodi practica principia, custodiam autem societatis esse aliquod concomitans, vel stimulans ad observationem eorum, quae principia illa disitant, a Dgo naturae inis dita. Homo enim antecedenter ad societates illiusque custodiam habet insita principia, quae dictant, quid faciendum vel omittendum & posita societate efforescunt, in c9n- servationem illius se diffundunt, & appetitui illi naturali dextram iungunt, de quo Aristoteles I. Polit. cap. secundo & tertio, & Cice, ro lib. i. ossiciorum scribens : Naturam virationis hominem conciliare homini ad orati κῶ ct vita societatem, impellere eos ad coea riu celebrandos, Urbiaque condendas, in quibus eommodς sermonem ct alios vim alitu com
Distincte loquendum de illis, quae Iuris naturalis sunt, sub hypothesi
Numinis non existentis in orbe. A1;ua Ea s Pinatur Grotius etiamsi non esset Da-
suppon re Ius, aut non est providentia divina, ni- α'tii. hilominus tamen quaedam fore Iuris natur stentiae a. lis & vel difformia rectae rationi, vel conso Verum haec merentur aliquam contaderationem profundiorem. Nam i con-jangit
80쪽
iungit Grotius haec duo; Si DEus non esset, aut, si cura ipsi non esset de rebus divinis , cum tamen distinctae quaestiones sint. Prim :Num, si DAus non esset, nihilominus quaedam essent bona, quaedam essent mala. Secunda : Si DEus non curaret negotia humana,
nihilominus quaedam cssent bona, quaedam essent malaὸ Prius enim dissicilius asseritur, posterius autem minus dissiculter; quia posito, quod Dpus non curaret negotia humana, posito quod adhucdum esset & existeret, possent conformari bona ipsi Dgo existenti sanetissimo, & mala per disconvenientiam ab integritate ipsius iudicari, cum seposita etiam e-κ istentia, non sollim providentia quibusdam ves non videatur mala vel bona. 1 Aliud est esse bonum vel malum consequenter ad voluntatem divinam , aliud est esse bonum vel malum antecedenter ad voluntatem divi. nam. Hoc quidem certum est, dari quaedam bona vel mala antecedenter ad voluntatem divinam, quae ideo bona sunt, non quia
D Eus voluit, ted, quia in se habent bonitatem , & dari quaedam mala , quae non ideo mala sunt, quia Dsus illa noluit, sed quia in se sunt foeda & turpia. Nam, ut in Physici
quaedam ita sunt a natura, ut aliter sese habere nequeant, C. g. gravia tendere deorsum, levia sursum; quaedam VerQ, ut certam quandam causam habeant ue unde sit ut plurimum eodem modo contingant, at non tamen perpetuo : ut hominem dextra uti potius, quam
inistra: Ita justa in moralibus sese habent,
Bonum malum vel ad voluntatem divinam vel simplieire dicuntuς.