장음표시 사용
101쪽
ipsi connaturalem perimet. Sed contra istam conclusionem sunt quaedam a gumenta. Et primum probo gratiam non esse con- naturalem Christo ad modum proprietatis naturalis. Nam sequeretur, quod concedenda esset itaropositio, scilicet,Christus est per ementiam gratus abituali gratia . Sicut conceditur ilia , So I eii luci dus per euentiam , consequens est falsum : ergo, 6cc. Probo minorem. Christus non est causa totius gratiae,gralla enim Angelorum,& gratia Prothoparentis in ita tu innocentiae , mxta sententiam valde prinhabilem , non fuit collata per Christum . At qui est
gratus per essetiam , debet esse causa formalis totius
gratiae, sicut Sol est fons totius lucis, & ignis totius caloris: & ratio est manifesta, quia id , quod est peressentiam tale,est causa omnium illorum , quae sunt talia per participationem: ergo,&c. Secundo . Gratia ex pio pria sui ratione habet constituere habentem ipsa filiu Dei adoptiuum,sed Christus non est capax filiationis adoptiuae, vi q. I. diximus: Ergo non est proprium,&connatura I iubiectum gratiae. Maior apparet nota, quia graua omnem hominem iustum praeter Christum constituit adoptiuum Dei filium,S hoc non conuenit gratiae ex aliquo extrinseco priuilegio, & extrinseca Dei acceptatione, ut falso commentantur quidam Theologi, sed ex propria sua natura habet hunc effectum, eo quod est formalis quaedam participatio
diuinae naturae. Consequentia probatur, nam proprium subiectum alicuius formae, est illud , in quo forma potest se explicare in omite effectum sibi con
naturalem, ut exemplis adductis de Iuce, & calore constat. Et ratio aperta sitffragatur huic doctrinae, quia subiectum proprium,&con naturale formae. est
subiectum ad equatum ipsi formae, id est, illud subi ctum in quo formaiexplicat se in Omnem suam vi
Tertio contra tertiam rationem factam proconclusione arguitur. Meritum perfectum,&infinitum di similitet satisfactio rigo rosa , lmporiant rationes repugnantes gratiae: Ergo non continentur intrata genus gratiae, atque adeo ruit illa ratio, quae est praecipuum fundamentum conclusoniis. Probatur an iste cedens et gratia secundum rationem gratiae tollit rigorem iustitiae in merito, de in satisfactione, nam meritum , quod fundatur in gracia neqim habere perte cham rationem iustitiae,quia gratia in qua sun datur id non permittit. Et similiter est dicendum de
satisfactione. Et ob hanc causam, etsi nomines iusti mereamur de condigno, & condignam Deo satisfactionem offerant pro 'peccatiS, non tamen Ibi in interueni t exacta iustitia: Ergo meritum Christi qua
ratione perfectum est , & rigor Osae iustitiae, non pertinet ad naturam gratiae, quin potius videtur destruere ipsam aliqua ex parte t quia quanto magis fuerit de iustitia,tanto minus erit de gratia ,& idem est iudicium de satisfactione rigor Osar ergo maledicitur,
quod ista fundantur in gratia.
Ad primum argumentum respondetur. Posse negari Christum debete dici gratum per essentiam, eo quod gratia non sequitur ad eius essentiam, neque est ei connaturalis ratione essentialis formae, sed laniatum rati e suppositi: In quo magnum ver Iur di- sc rimen,inter gratiam per comparationem ad Christum,& lucem comparatam ad Solem. Nam lux se. quitur formalem essentiam Solis,& similiter calor essentiam ignis. Unde dicebamus superius, quod gratia est accidens propriunt Christo, non specificum, neque in diu duale, sed personale dum laxat. Secundo respondetur. Quod transeat Christum appellandum esse gratum per essentiam. Ad impugnationem dici tu r. Quod gratia Cluilli, quantum est ex se , potuit esse causa cuiuscumque gratiae Angelorum ,& primi patentis, quod autem non . habuerit rationem causae respectu gratiae Angel
rum , prouenit ab extrinseco, videlicet, ex diuinae
prouidentia, qua dispositum fuit, ut Christus veniret in remedium peccati,alias non venturus. Haec solutio inde maiorem accipit probabilitatem, quod
habitualis Christi gratia secundum esse physicum,
non est causa principalis gratiae, & sanctitatis in cς-teris hominibus, sed per modum causa moralis dii taxat, nimirum, prout Christi merita, & satisfactio omnis ex ipsa gratia vim omne in ,&etficaciam, ut a
proximo p rinci pio hauserun l. V t inferius probabitur. Moralis vero causalitas variationem multam ex
Ad secundum argumentum respondetur, quod gratia ex sua natura habet, constituere habentem ipsam Dei filium , siue naturalem , siue adoptiuum. Si subiectum habens gratiam fuerit secundum se extraneum a natura diurna gratia constituet illum Dei filium adoptiuum,&id quidem formaliter: Si autem fuerit naturalis Dei filius, ut est Christus,costituet illum filium Dei naturalem, non quidem formaliter , sed dispositive dispositione concomitante: Et quidem multo persectius est, connaturalιtis gratiae, quod per modum dispositionis constituat naturalem Dei filium , quam quod formaliter constituat filios Dei adoptiuos. Iino neq; neces latatam est, ut filium Dei vel adoptiuu, vel naturalem ipsum habentem constituat. Nam ut dicebam superius. Si Spiritus sanctus humanitatem gratia habituali exornatam assumeret, neque naturalis, neque adoptiuus
Dei filius censere inr. Sed secundum quod Spiritus sanctus esset Deus essenti liter. Secundu vero, quod homo esset quidem per gratiam unionis Deus etiam essentiali ter,& ad hoc concurreret habitualis gratia per modum concomitantis dispositionis. Esset autem per gratiam habitualem Deus participative, quam participationem formaliter conferret habris tualis ipsa gratia. Ad tertium respondetur, quod iustitia rigo rosa meriti, au t satisfacitonis exactae non repugnat gratiae. Fateor qui dein quod non conuenit ei esse principium meriti rigorosi, aut satisfactionis perfectae,nili quando ipsa gratia fuerit debita,& connaturalis merenti,& satisfacienti. Itaqne iustitia exacta satisfactionis,aut meriti pugnat cum gratia non debita,& quae non est con naturalis merenti ,& satis tacie nisti, non autem absolute repugnat gratiae. Sed dicet quis. Quod gratia sit debita, tollit rationein gratiae, nam quod ex debito datur, non est gratuitum donu:
Ergo haec solutio supponit falsum, videlicet, quod gratia nequit esse debua. Quidam respondent huic argumento, qu ad gratia nequit esse debita ex debito iustitiae, quod habeat ortum ex operibus me PHO-rijs,nam si ex operibus gratia, iam non esset gratia.
102쪽
terum ratio debiti connaturalitatis non destruit naturam gratiae. Haec 1 olutio mihi displicet, nati: impropriti si me appellatur gratuitum donum , idouod debitum est subiecto debito con naturalitatis. Quis enim dicet, quod risibilitas est donum gratuito colla turn humanae naturae, cum debeatur homini ex iustitia naturali, etsi non sit debita ex aliquo debito morali in bonis operibus fundato.
Respondent alii, quod gratia collata humanitati Christi fuit quidem illi debita connaturalitatis debito, non simpliciter, &absolute, sed suppositione facta, scdicet supposita gratia unionis: atque adeo simpliciter habitualis gratia retinet rationem gratuiti doni,& secundum quid est debita. Haec solutio verissime quidem saluat ra tione graistiae, & doni gratuiti, in gratia Christi habituali: non tamen saluat rationem perfecti,& rigorosi meriti in operationibus Christi. Nam iuxta hanc solutionem totum Cluilli meritum fundatur in liberalitate, 6 in gratia Dei facta humani tali, scilicet in gratia unionis. Meritum autem, quod in liberali late fundatur, nequit esse rigo tosum meritum . Unde respondetur
argumento. Quod gratia habitualis Christi potest
comparati,& ad numanitatem Chri ili, qliae eii prinximum subinum ipsius gratiae, Ac ad totum Christum, qui est eius subiectum, quod & totale, Comparata ad humanitatem habet pleni stimam rationem. gratiae, quia non est debita humanitati absolute aliis quo debito. Dixi absolute, quia ex suppositione, scilicet supposita gratia unionis, debetur illi gratia ha hi tualis, sed hoc eli debitum secundum quid, nam tratum reducitur ad gratiam unionis , quae eit maxima gratia. Comparata vero ad Christum, habet quidem rationem cuiusdam diuinae formae, non vero ratio isnem gratiae , eit enim simpliciter debita Christo, quia eli Deus homo: quoniam autem operans, quod meretur, non est humanitas Christi sed Christus,
idcirco enis operationes habuerunt perfectam rati nem meriti,& satisfacinianis, quia ratio merati,& Δ-tisfactionis Christi, non reclucebatur ad aliquam gratiam ,& liberalitatem exhibitam Chrillo a Patre . Etenim Christus, prout diurnum importat shinpositum, non est capax, ut ei donum aliquod ,aut beneficium exhibeatur.
. . Vbi dissoluuntur argumenta proposta
initio articuli. AD argumenta in principio. Ad primum, & seiacundum respondetur his argumentis tantum conuinci, veram esse illam nostram conclusionem, qua statuimus gratiam esse connatu ratem, R debitam Christo. Ex quatuor autem capitibus sumitur ista connaturalitas. Prima est,quia gratia in Cluilio prouenit a principi in trinseco, scilicet a diuinitate, quae est intra ipsum Christum. Diuinuas enim verbi causauit habitualem gratiam, in humanitate ipsius Christi,id autem , quod est a principio in trinieco,
merito appellatur naturale. Secunda, quoniam gratia simul tuit data Christo cu humanitate, ita quod infusio gratiae se habuit quasi concomitanter a climsam Clutili generationem . Id autem , quod simul
couenit cum natura, solet naturale vocar qua rati
ne peccatum originis vocatur quandoque naturale,
iuxta illud Paul. ad Ephes.2. Eramvr natura talu ira. Istae duae rationes satis ostendunt gratiam habitu Iem non improprie dici connaturalem Christo; non tamen ex eis colligitur, quod gratia sit debita humanitati Christi aliquo con natura Iitatis debito. Quocirca aliae duae rationes sunt,ex quibus consti t istud dein bitum. si tergo.
Tertia ratio. Christus conceptus est ex Spiritu sancto: ita quod conceptio Christi quantum ad praepara lonem materiae in utero Virginis, dc quantum ad unionem animae rationalis cum tali materia sic prς parata, specialiter attribuitur Spiritui sancto. V tau
tem Spiritus sancti operatio est et perfecta, qualis est omnis operatio Dei, nam Dei perficia su . t opera,
Deute. 32. Non deb it mi ere in tota prae pa rat liane, & mundatione materiae, dc in ipsa rationalis animae infusione: sed conueniens maxime fuit, ut Ipsam quoque spiritualem ammae munditiem a tringeret, perfectamque eius sanctificationem per gratiam, occharitatem,& per reliqua Spiritus sancti charism ta effectam. Vnde ex ipso conceptionis Christi essectivo principio,connaturalis fuit Christo habitualis gratia caeteris supernaturalibus a tactata donis. Haec ratio colligitur ex illo Litc. i. viritus sanctus supe uenieι in te,& post pauca subditur, ultoque quod nasces in ex te fandium, a. e. Quo loco Angelus sanctitatem Christi nataturi, ad virtutem Spi mus sancti superuentis , t-mquam ad propriam reuocat causam. Illud enim verbum, ideoque, causalitatem importat.
Quarta ratio est illa, quam primo loco S. Thom.
assignat, . p. q. T. ar. I. Et tota ad hoc reducitur. Humanitas in Christo est summa,& maxima unione
unita verbo , quod est ipsum fontale totius gratiae principium. Ergo debitum ipsi furt,ut ex praesenti
verbi coniuncti habituale susciperet gratia in sum O& totam eius plenitudinem . Ad hanc rationem reducitur alla, quae communis est inter Theologos fundata in illo Ioan . I. Vidi istis gloriam euis , gloriam quasi unigeniti a Patre, nimirum , quod quia Chrilluselt naturalis Dei filius, debita fuit eius humanitati omnis plenitudo gratiae, ut magna cum dignitate, ac summa cum decentia , & humani tas esset Q
stantialis filii Dei natura , &ipse Dei filius verum ipsius humanitatis suppositum . Ad ipsumque Dei
filium, qua ratione est suppositum hulnanae naturae,attinebat,ipsam omni superna Iurali munere, cuinius est capax, magna cum gloriae acceΚione ornare,& perficere.
Circa secundum argumentum specialiter est n tandum. Quod ex illo exemplo adducto a S. Thom. videlicet, quod sicut ad presentiam Solis naturaliter consequitur lumen in corpore diaphano, ita in humanitate Christi, quae capax est gratiae, Sc diuini spledolis, ad praesentiam verbi, quod est ipse essentialis lux, naturaliter fuit in humanitate consequuta gratia , quae est diurnum quoddam, &supero a turale i mena lumine essentiati diuino participatum . Notadum inquam est, quod ex isto exemplo colligitur id , quod nos in resolutione quaeitionis diximus. Gratiam nimirum non effluxit te per simplicem resultantiam in humanitatem Christi ex praeis
sentia diuini verbi : sed productam fuisse noua Dei actione ab unione hypoliatica distincta : Etenim
103쪽
productio lucis in coIpore diaphano , non est simplex emhnatio lucis abessentia Solis, sed est noua quaeda. m actio drstincta a creatione Solis, per quam ipse Sol effective producit lumen ,neque ipsum pr cluctum lume propria pastio est,& proprietas Solis.
Est autem discrimen inter lumen comparatu ad S lem ,& ratiam ad verbum , quod lumen nece sim tale naturali producitur a Sole, quia Sol est causia purd natu talis . Gratia vero producitur a diuino verbo in humanitate per actionem simpliciter liberam . Quamuis , ut supra dixi, haec actio Iibera induit rationem actionis naturalis in ordine gratiae,
quatenus fuit humanitati Christi debita, supposita
Ad tertium argumentum respondetur, quod si an recedens intelligatur in genere causae formalis, falsum est, & negandum : Verbum enim diu intinia non fuit humanitati unitum in ratione formalis principii este cliui gratiae, aut cuiusuis alterius esse. eius, sed in ratione tantum supposita terminantis,&complentis dependentiam illam, qua humana natu Ta pendet a proprio supposito, cuius vicem eminenti quodam, & inestabili modo gerit diuinum verishum . Si autem in genere finalis, vel quasi finalis c usae illud antecedens intelligatur, vetat limum est, vi concedendum : quoniam verbum ob id fuit humanitati supposita liter unitum, ut eam sanctificater, di per ipsam cincti ficatam tanquam per coniunctudium itatis instrumentum nos recli meret,& sanctificaret. Ob quam causam in sacris literis,cum Christus humani generis futurus salualor praenunciatur,
praemittitur quam sepius aliquid designans Chtisti
sinctitarem,& iustitiam. Ita Matth.c. I. priusquλπL. Angelus, qui Ioseph apparuit in somnis, praediceret illi,quod Iesiis ex Virginis uteronastiturus, populum in sanctificaturus erat, i a peccatis liberaturub, premisit haec verba, siquod in ea natum eli, de S ritu Druso is, id est, sanctificatum,&sanctu ex vi suae con ceptionis, quia conceptio ex Spiritu sancto facta, nO Potcrat non eximiam sanctitatena proli conceptae asserre. Quod apertius ipse explicuit Angelus virginem sanit illimam alloqueris. Luc. i Spiritus f eiur,in uirit .permenIet in te, a virtus alliu simi oblimis brabit tibi, ideoque quod naIcetur ex te Iandium vocabit slius Dei. Id ipsum colligo ex Illo ica. 62. Pro pur Sion m n taceho , G propter II erusalem non γscam, donec rediesur, si I flendor iussus eius , O Sabualor eras, Ut iampus accendatur . De Christo hic habetur sermo, qui prius veluti diuinus splendor a Sole ex utero virgineo iustus, anctificatus fuit egre Lius,quam in medio populi doctrina,& miraculis c Tuscans,nimiaque humani generis charitale,ut lampas accensus, ballia totis gellerit officium: Et Zach. s. de aduentii Melliae loquens Spiritus sanctus, ita inquH. Ecce Rex lutir venit tibi aulus, a Saluator. Primum iustus, dcinde baluator . Et id quidem meis rito, nam bimai undo quis mundabitur unde
Clirilius Ioan .i T. diccbat. Et pro eis ex o sanctificabo meipsum,ut mi is ipse an ii cari in veritate. Sancti- sica uti su pitiuum Ciliciniis,scipsum holuam sancta,
de Deo placentem in cruce o fierens, ut sanctiti catus ipse homines sancti l .carci. Non quod Christus amem octem suam non fuisset Cinctificatus limpliciter, sed quod tunc eius sanctificatio omnimodam summationem accepit. Quae consummatio in duo, bus constitit. Primo, quod Hostia Deo oblata, sacraficata,ex vi suae oblationis sacrata manet, dc sancta, utpote soli dicara, ct consecrata Deo . Secundo, quod Chri istus dum mortalem egit nobiscum vita, similitudineui peccatoris gerebat, similitudinFm .calnis peccata deferens. Hanc autem peccati emgie,& similitudinem penitus ipse deposuit, cum immortalem,ec impastibilem carnem gloriosa resurrecti ne assumpsit. Quam lane gloriam, dc corporis i minmortalitatem meritoe suae passionis acquisiuit. Ad Philip p. 2. I actus obediens inive ad mortem,propter
Iti rationabiliter sanctificatio eius vocatur. Ad hunc fere sensum, non incommode trahi possunt verba . .
illa Pauli Rom. q. Vt hi ipse iustus, s ivstimans eum, qui ex Me emesu Christi,id est, ut diuinus pater iusti-ticaret eos,qui luis antiquis pro millionibus de Christo venturo persectam adhiberent iidem, conueni evsuit,vi praus semetipsum ostenderet iustum duas pollici tationes adam plens. Sed aduerte diam est, quod cum duplex sit humanitatis Otristi sanctificatio. Altera per ipsam uni nis gratiam, Altera per habitualem gratiam faci . Priorem ipsium verbum seipso ,& quasi formati ter
humanitati tribuit, nam tota haec humanitatis saniactitas elt ipsum verbum quatenus personaliter huis manitati v nitur. Posteriorem vero sanctitate me ficienter verbum in sua humanitate Causa in t noua,& libera actione, quae licet accommodatione quad specta It ipsi uerbo tribuatur, toti tamen fuit Trini-lat I communis, iuxta superius a nobis statuta. Sed iam ad solutionem argumenti rediens, assero, quod ex eo, quod verbum suerit humanitati unitum in ratione principi j vivificantis, δc sanctificantis, per modum finalis causae, idest, ut esset principium vivi ficatiuuin ,&sanctificat Iuum,non potest, vel etiam apparenter cialligi, quod vita spiritualis,& anctitas,
resultaret per simplicem et nauationem, aut in nobis
aut in ipsa Christi humanitate, sed tantum colligi, tur, quod est proprius effectus verbi humanae natu
Ad quartu in argumentu respondetur, quod qliando est coniunctio formalis inter naturam superiorem, dc inferiorem, habeti verum id, quod asteritur in argumento λ secus autem est, quando eli conum .ctio tantum in esse per senati, qualis est humani latisa a verbum. Quonia in suppositum, in ratione supp siti, nullam aliam perfectionem tribuli naturae secudum Ordinem physicum,qtia in terminare, & complere ipsam. Etenim suppositum non operatur physice secundum propriam virtutem,sed iuxta proportionem naturae supposita liter unitur . unde visio
Christi domini, quamuis eliciatura supposito infinito , non tamen est perfectior visione alterius hominis hahentis potentia in visiva in in perfection:
aquali cum potentia vitiua Christi: eo quod tota vilio ius perfectio in Clit isto inmur per habitudinem, Q proportionem ad potentiam visivam, de noad suppositum. Acl vltimum respondetur, quod ex gratia habituali, seu ut aliis placet, ex anima eleuata per grati 1
oriuntur per si inplice in ema sationem supernatur Dies virtutes, ec dona Spiritus sancti. Quoniam gratia en
104쪽
est prineipium Brmale, & quasi effectivum harum
vit tutum,& vnitur animae per modum formae: ver-hum autem, Ulaixi,non unitur per modum Brmae,
sed tantum per modum suppositi, atque adeo ex eius unione ad humanitatem, licet resultet debitum connaturalitatis inter humanitatem assumptam , &gratiam, non tamen resultat ipsa gratia, sed noua actione est producenda.
Ota haec quaestio duobus articulis absolis
PI S m uetur. In primo dissiputabitur de pleni- ξk-tudine gratiς Christi. In secumlocle via r γε eius innnitate. Neque enim eadem est
ratio infinitatis, & plenitudinis gratiae Christi. De pleni tuaine ergo primu qtitur. An ita sit plena Christi gratia, ut augmen tu nequeat suscipere.
ARTICULUS PRIMUS. An ita si plena Cissi gratia, ut augmentum nequeat suscipere.
. I. Proponuntur aetumenta pro parte a maliva. ΡArs assirmativa probatur primo. In sacris literis, gratia Christi, α gratia quorundam Sancto.
rum,scilicet B. Uirginis, S Stepham,&c.dicitur plena, ut patet Io. I. de gratia Christi. Luc. I .cle Gratia B. Uirg. Αα6. de gratia S. Stepham,&alia ratione gratia Christi dicitur plena , atque gratia allorum Sanctorum. Haec autem diuersa ratio non alia fi gi potest, quam quod gratia Christi habet omnimodam plenitudinem,&ex parte subiecti,oc ex parte ipsius gratiae, ita ut augmentum nequeat recapere : ergo, dcc. Secundo probatur ex sententia expressa S. Tho. 3. p. q. T. Namque inat . s. loquens de intensione
gratiae Christi dicit, quod es in summo, operfectiρjimogradu, quo maior esse non potes, & art. 1 .dicar, quos agia,O fecundum essenιιam, G secundum tu tutem summa eis in bruto,ita ut augerι nequeat. Perinfectio gratiae, secundum essentiam, comprehendit iuxta mentem S. Thom. ibidem , perfectionem in tensiuam ipsius gratiae. Et denique a P. 12. aperte do cet Cluilii gratiam,neque ex parie sub ecti, neque ex parte ipsius gratiae posse augeri. Ecce manifestam S.Thom .sententiam.
Arguitur tertio. Gratia ex sua natura habet te minum intensionis, ultra quem per nullam potentiam potest augeri, sed Christo propter dignitatem suam debetur gratia secundum omnem possibilem intensionis gradum : ergo de facto Christus recepit gratiam in summo gradu intensionis, ultra quem nequit fieri progressus. Maior in qua videtur es dissicultas probatur. Primo expressa S. Tho m. au-ilio Pila te art. I 1.cit. dicit en i m, quod scia omnes sor
ma naturales habem terminum sis persectionis, ultra quem pro redι nequeunt. ita Or gratia determinatius proprius intensionis, po Milonis terminus, ulrra
quem non fustistu augmenlum. Et confirmat S. Tho. hane doctrinam ex illo Sap. II. Omnia ιnρondere, numero,s mensura dissρομφι . Deinde probatur ratione eadem maior praemissa . Omnis creatura, eo quod creatura est, habet limita tam , & finitam perinfectionem , infinitas enim perfectionis repugnae creaturae: Igitur gratia,ea rationae, qua crea tuta est, sua natura determinatur ad certum intensionis, Aia ' persectionis gradum. Quarto. Si qua ratione gratia non haberet sua n tura determinatum persectionis, & intentionis terminum,maxime quia est parricipatio diuinae naturae infinitae,atque adeo ipsa quoque gratia infinitatem habet intrinsecam,sed haec ratio parum mouet: ergo, Jcc. Probatur min. milliber gradus gratiae est pa ticipatio totius naturae diuinae infinitae, non. n. om mentandu est, quod unus gradus gratiae est participiu unius diurnae Psectionis, & alius gradus alterius persectionis: sed quilibet gradus retinens essentiam gratiae est partici patio ipsius naturae diuinae; atque adeo quilibet gradus gratiae totam Dei naturam participat: Ergo non crescit participatio diuinae naturae secundum maiorem intensionem gratiae, de ex consequenti,infinitas gratiae no potest sumi ex eo, quod nata radiuina est in finira,& infinite participabilis. Dices, quod licet gradus quilibet gratiae participet totam naturam diurnam, non tamen totaliter, quemadmodum quicumque videns Deum videt i tum Deum,non tamen vadet totaIlter,& ex ea parte potest crescere gratia, sicut potest crescere quaecumque creata Dei visio,quia magis ac magis possumus per gratiam participare Dei naturam. Sed contra. Inten lio gratiae non fit per additione noui gradus .sed per maiorem radicationem in sumiecto,quod suppono ex doctrina, quam tradunt S. Thom. S elus discipuIi 1.2. q.34. & 1.2. q. 24. ergo maior intensio gratiae non eit participatio diuinae naturae,sed est eadem mei participario magis firmata, & radicata in anima, sicut est idein met gradus gratiae magis radicatus in animae essentia.
g. 2. Notanda pro derisione qua Πιoms. PRO decisione quaestionis. Notandum est ex triis
plici capite poste prouenire plenitudinem alicuius m rmae esse adeo summam, ut non possit esse
Primo,ex principio effecti tuo,si enim effectiva vitatus lim lata fuerit, plenitudo formae productae pol rit esse summa, ita ut per natu ratis causae facultatem,& vim maior,& perfectior esse nequeat,in gradu R-men certo,&determinato,iuxta determinationem,& limitationem virtutis in ipsa causa res demis. Secundo,ex parte ipsius formae, quae sua natura determinata est ad certum persectionis gradum , vltra quem non est progressiis . Unde si for ma tale pertingat gradum , plenitudinem obtinebit sum
Tertio,ra potentia receptiua subiecti, quae apta nata est suscipere formam in tali gradu intensionis de non in maiori. Hoc supposito.
105쪽
g, RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
g. 3. Proponitur sententia a malitia. Ρ Rima sententia affirmat Christi gratiam pleni
esse, &in summo gradu intensionis, ic persectionis constitutam , quo maior esse nequit etiam per absolutam Dei potentiam . Hanc docent multi Theologi graues , sed non omnes in eodem sensu, neque eadem ratione mouentur. Quidam enim fatentur, quod gratia ex natura sua nullum terminum postulat, sed in infinitum potest crescere secundum intensionem. Ceterum p rentia obedientialis,& capacitas,quae est in anima rationali ad suscipiendum graiiam,limitata est. dc intrinsece determinata rita vi per potentiam Dei a solutam augeri nequeat. Vnde colligunt isti Theologi,quod gratia Christi, ex parte ipsius gratiae, non habet omnimodam plenitudinem, neq; est in summo gradu intensionis constituta rex parte tame
subiecti intensior fieri non potest per diuinam potentiam,quia Christi anima accepit gratiam adiminplentem totam capacitatem, obedientialem ipsusmet animae potentiam. Ita docet Alber. Mag. in s. d. II.& Gab. ea d. dist. quaest. vlt.ar. 1.concl. 2. reputat probabilem eius sententiam .in quam propendit, Dur.ead .dist,quaest. l. eandem insinuant. S. Bonaue. ead. dist. ar. i .q. 2. & Riccard .ead. dist.q. 2. a r. a. ad
primum . Verum ess,quod ii duo postremi Ruth resin alias locis ali quantulum discedunt ab hac sententia. Dicutit enim , quod gratia in anima Christi est summa secundum intensionem ex piste subiecti,
ita quod in illo subiecto non poterit crescere, quia tota eius capacitas plena est,& satiata. Caeterum in alio subiecto perfectiori,puta in Α gelo, poterit reperiri gratia secundum maiorem intensionem , ita docet S. Bonauen. in primo dist. Ia. a. par quaest. . Riccard. dein clist a r. 2. quaest. .& n s. dist. I .ar. z. quaest. I.&idem insinuat Duran. q I eiusdem dist.
In alio sensu quidam alij Theologi intelligunt
hanc primam sententiam. Dicunt enim, gratiam Christi ex parte ipsius gratiae esse plenissimam, summam, qua intensior, perfectior neque in anima Chri iti, neque in alio quovis sit biecto, etiam per potentiam Dei absolutam, potest haberi. Duo sunt fundamenta huius sententiae. Alterum, quod Christo collata fuit gratia secundum omnem illam plenitudine in ,cinus ipsa gratia est capax. Alteru,qiiod ipsa gratia sua natura,& ab intrinseco postulat deter
minatum gradum intensionis,& Pellectionis, ultra quem non potest crescere. Hanc sententiam sic expolitam docet Caiet. 3. p. q. .ar. I I. & I 2. dc expressisius a. a. q. 26. r. 7. Scol. in d. t . Dur. in primo. d.
II. q, s.&alii in his distinctionibus. . . Proponitu mentia negativa. SEchinda sententia docet, gratiam secundum potentiam Dei ordinariam esse summam, & plenam in anima Christi. Ita ut secundum ordinem connaturalem ipsus gratiae, & secundum ordinaria Dei potentiam non possit augeri: at secundum p
tentiam Dei absolutain potest crescere gratia Christi secundum intensionem. In duplici etiam sensit intelligi potest haec sententia. Nam TheoIogi quidam fatentur,quod gratia ex natura sua nullum habet terminum, sed in infinitum potest augeri quoad intensionem,& extensionem . Caeterum capacitas,dc obedientialis potentia animae,& cuiuslibet iniatet lectualis creaturae sua natura est limitata; atqa
adeo secundum naturam ipsius potentiae,& capacia talis determinatus est gradus gratiae, qui potest suscipi in anima. Et in hoc gradu, inquiunt, Ila a fuit gratia animae Christi. Uerum ex potentia Dei absoluta potest crestere capacitas , di potentia obedientialis animae ad suscipiendam gratiam: &exe sequenti potest etiam crescere ipsa Christi gratia. Ita docet Mars in I. q. o. & Gabr. loco citato, Acin
primo dist. II. q. vlt.&Greg. in s. d. IT. q. 1. in ean. dem propendit sententiam. Draedo. lib. de capi. 8 redem p. genetis humani trach. a. ar. 6. sent. 8.eiusdε videtur sententiae. Caeterum alii Theologi censentis alio sensu intelligendam esse hanc sententiam. viis delicet quod gratia ex natura sua, sicut aliae omnes fornax, determinata est ad certum gradum inten
sonis, & perfectionis, in quo gradu accepit ipsam anima Christi. Verum ex potentia Dei abibluta potest gratia,& intentione,& perfectione, hunc gradu transcendere: &hac ratione Christi gratia poterit suscipere augmen tum. Ita docer Capreol. In Ddiit. I qii st. vnic. quem sequuntur alij quidam Thomi. stae. Denique est tertia sententia. quam docent no-
2 .ar. .& pro eadem referunt grauissimos Thomisas, Victor.& Sutum, reputant hi aut hores se docere consentanee ad S Tho. doctrinam.
Pro cuius sententiae explicatione, quae mihi pro habilior apparet,& pro decisione quaestionis. Notandum est, quod licet plenu esse, eo quod dicitur sum,
pta metaphora ex pIenitudine vasis, si rigorose loquamur, non denotat plenitudinem forniae susceptae absolute loquendo, sed per habitudinem,& proportionem aci capacitatem subiecti, in quo suscipitur: Eteti irii tunc vas plenum liquore dicitur,quando est adimpletum ipso liquore , qtramuis non habeat Iiis quotem suminum,& secundum Omnem eius plenitudinem . Vnde poti itima acceptio huius vocis,pl num , eum ad formam aliquam accommodatur, accipienda est per comparationem ad capacitatem,& potentiam subiecti. Sed nihilominus aliae sunt acceptiones huius vocis,plenum,non inusitatae. Secunda igitur acceptio est, quod plenum idem pollet,quod inultum,qua acceptione dicimus alique plenum miserijs, dc calamitatibus, Ezech. cap. 7.
Plena is terra iudicιο fan uinum , s ciuitas plenaini uitate . Tertia acceptio est, quod plenum idem poIlet, quod exuberans & affluens, denotatque redundanistiam ad extra,Qua acceptione, Isa.C. 6,dicitur, quod
plena eraι terragloria domini, & quod ea a sub ipso
erant replebant te lum. Quarta denique acceptio est,qua plenum designet id, quod est excellens,& perfectissimum in aliquo genete. In qua acceptatione Sol plenus luce dici poterit,& ignis plenuo calore.
106쪽
. I. Resolutis controuersia per se quentes
etiam ex partesus p tivae potent in nullum ha- Ieterminum intensiuae perfectionis, sed infinita . est sin cathegore tace, ita ut quocunque gradu perfectionis signato, sua natura apta nata sit amplius perfici. Hanc conclusionem docent autho res postremae sententiae,& sufficienter eam colligunt ex S. Th.
doctrina R. 2. q. 2 .ar. I. ubi teret Idipsum allerit de Charitate Eadem autem militat ratio in charitate, Scin gratia,imo potior videtur esse in gratia , eo quod perfectior est simpliciter cliaritate, vi illam praehahet tamquam in radice intra suam essentiam : sicut natura substantialis continet proprias passiones. Probatur secundon primo, quod ex parte agentis non sumatur habitualis gratiae determinatio, manifestum est: quoniam virius divina, quae est principaum effecti utim gratiae est simpliciter infinita. Probatur vero hoc ipsum ex parte gratiae. Gratia est forma ordiu is infiniti, estque participatio infini in naturae Dei,ita quod eius essentia consistit in hoc. quod est esse participationem ipsius naturae Dei: sed diuinaestentia clim lit infinita, infiniae est partacip tis: Ergo gratia ex propria ,&formali sui ratIone , nullam determinationem sibi vendicat, sed in inmnitum est augmentabilis secundum intentionem . Confirmatur haec ratio. Cliaritas ex priapria, formali ratione cita ruatis nullum determinatum 1ahi postillat intensionis gradum, nam cum Deus sit sum me,& infinitὸ diligibilis,charatas, quae est virtus dilectiva Dei, nullum determinatum gradum diu etionis postulat: sed ex sua natura poteli in infinis acrescere: Ergo cadem ratione id ipsum erit asserendum de gratia . I uo & fortiori ratione, quoniam gratia forma est perfectior charitate,&comparatur ad ipsam,sicut e uenua ad propriam potentiam, se passicinem.
Deinde probatur conclusio ex parte sibiecti susceptiui gra tiet. Potentia obedientialis, quae inest antiarnae ad suscipiendam gratiam , aut iam habet deteris
minationem zSed gratia i On pertinet ad aut mamor allone alicuius naturalis potentiae, quae sit in anima, sed ratione tantum potentiae obedientialis: Ergo ex parte subiecti recipientis nulla determinatio proue
me ipsi gratiae. Minor patet, quoniam forma superinnaturalis non respicit per se naturalem potentiam, sed supernaturalem, qualis est potentia obed Ientialis: potentia enim & actus debent proportionari,&sunt eiusdem generis quod Arist. lib. M. Me t. cap. 2 3. aperti, docuit. Probatur maior; determinatio potentiae palliu et non potest sumi, nisi vel ex potentia actI-ua cui respondet, re subijcitur: vel ex actu, & ωrma ad quam suscipiendam ordinatur. Sed obedientialis potentia anima: ad gratiam suscipiendum , non limitatur e virtute activa Dei, quae est principium proximum effectivum gratiae, dc cui subordinatur,&respondet tela obedientialis potentia; neque vero ii mitatur ex torma,& actu in quem ordinatur . nimi- Iumisi x Ipsa gratia,quia, ut probauimus, aratia secu-
dum se nullam habet determinationem , quam posisit communicare obedientiali potentiae. Confirmatur. Potentia obedientialis consistit in quadam subiectione, qua creatura subi jcitur Deo, ut in ipsa efficiat quidquid ex parte rei productae con tradictionem non implicat. Cum ergo haec sit biectio creaturae ad Deum totalis sit, re plenaria,nequit ex ipsa aliqua limitatio, seu determinatio de sutrii. Atque adeo omni ex parte probatum dedimus, gratiam ex propria sui ratione illimitatam irmam .esse : atque in infinitum secundum intensionem
Sed argu Hur ex S. Thom, '. par. qitast T. arr. I v, probat gratiam non esse simpliciter infinitam x quoniam capacitas,& polentia altimae est simpliciter finita,atque adeo nequit anima suscipere infinitam gratiam. Hec ratio S. Tho. mani ite supponi t o contraria his, quae modo dicebamus. Alterum
ritod potentia obedientialis animae respectu gratiaeuscipiendae est simpliciter finita, non enim S. Tho.
ut quidam dicunt, loquebatur ibi de potentia naturali animae, quia gratia non proportionatur' huic potentiae, sed potentiae Obedientiali . Alterum, quod limitati gratiae ex ipsiam et polentia passicla animae desumitur. Quod cum de obedientiali potentia sit intes ligendula . e diametro pugnati cum his, quq dicebamus
Respondeo huic obiectioni. S. Tho m. ibi loquutum fuisse de infinitate gratiae simpliciter, de in
genere esuis, negatque grauam hanc posse habere infinuatem . Quod inde probat emcaciter , qui amrationali anima non reperitur aliqua potentia, quaesit huius infinitatis susceptiua eo quod creatura omnis ex propria sui ratione ad certum , ω determina tum gradum,& genus emis dei eruit nata esti atque a de de huius tamae infinitatis est incapax. ocirca S. Tho m. minime negauit gruriam sua natura illi mitatam vile in genere gratiae, neque in ta I genere syncathego rei natice infinitam. Neque vero quod bediencialis animς potentia,euisque capacitas si militer sit infinita ad sti scipiendam lianc formam. In
eodem sensu explicandus est ipse Doctor sane usi aquaest. 19. de vetat .art. s. ad 6. ubi aperte fatetur animae Chri iti finitam inesse capacitatem ad gratiam suscipiendam. Manifestumque est ibi loqui S. Tho
de capacia a te animae comparatione ad gratiam,sim pliciter,& inesse eritis innnilam.
Missum facio in hac parte, tu quod S. Bonaven, de Riccard .in locis citatis aiunt, nimirum, quod pote tia obedientialis an unae rationalis respectit gratiae luscipiendae,secundum se limitata est ad certum in tensionis gradum, sed in Christi anima creui mulis tum haec potentia ex coniunctione ad verbum. Ex
quo inferunt is Theologi, quod r tiona Iis Christi
anima in eo intensionis gracla gratiam accepit, I
quo nulla alia rationalis anima, quae non esset Deo
vnua,ipsem posset suscipere, etiam secundum abs Iutam Dei potentiam. Haec sententia alijs docti Iimis, oc quidem non paucis, merito displicet. Ptimo. Q oniam Obedientialis potentia in qu
cumque rationali anima, dc intellectuali creatura
illimitata est,ct sua natura sin cathegore inauce inmmia, quod ιuperius probatum reliquimus i Ergo etiam respectu gratiae suscipiendae omnes rationale
107쪽
animae , imo & creaturae omnes intellectuales mqualem habent obedientiae potentiam . Nam in coelesti Hierusalem,idest,in his quae pertinent ad aere nam vitam, eadem es hc inrs,s Angeti me inra, ut Apoc. c. 2 .dic tur. In quo benedixit Albertus Maiagnus,sed in eo tamen defecit, quod hanc aequalet in animabus obedientialem potentiam existimauit sim pliciter esse in eis omnibus limi tatam. Secundo. Quoniam verbum ea ratione qua hu munam naturam hyposlatice terminat, nullam ipsi mutationem infert, praeter illam, quae consistit Ilia ipsa terminatione passiua, qua humanitas a diuino verbo personaliter terminatur. Neque enim verbuvicem habet formae ipsam informantis,& actuanistis,neque vero vicem activi principi, aliquid in ea emcientis, sed rationem dumtaxat termini ipsania naturam per modum suppositi complentis ,& ter minantis. Ergo ex unione verbi ad humanitatem,
haudquaquam crescit ipsa obedientialis animae potentia ad suscipiendam gratiam . Sed & alio tertio argumento praedictam sententiam impugno. Illud augmentum, quod in potentia obedientiali rationalis Christi animae ex unione hypostatica accrescit,vel prouenit a verbo, ut a formali, velut ab essicienti principio: primum nequit dici,
quia verbum nequi t habere rationem formae numanitatem actuantis, ut communis Theologorum doctrina assirmat. Et praeterea,quia tunc concedenduesset,quod obedientialis potentia animae Chri literga suscipiendam gratiam simpliciter esIet infinit , atque adeo concedendum foret animae Christi da tam suisse gratiam secvnclum intensionem infiniis tam , culus oppositum veritati consentire, sequenti
Si vero secundum dicatur,infero,sina item infinitatem posse tribui a Deo cuicumque alteri rationali animae, nam quidquid verbum non per modii minpositi operantis per humanitatem, sed per modumessicientis principi, causare poteIt in sua humanitate, potest etiam illud essicerem alia humanitate quacumque: quia eadem est capacitas in quacumque a humanitate ad effectum diuinae virtutis lascipiendum: virtus itidem diuini verbi,eadem est,& ς quale
vim habet respectu ci iustuq humanitatis,ergo,&c. Sed arguisquis ex S.Th. doctrina In 2.2. q. 24. ar. .
dicentis , quod per gratiae, & charitatis Qsceptione crescit animae capacitas ad ulteriorem gradu suscipiendum. Ergo eade ratione asseverandum est,quod animae Christi capacitas ad gratia i creuit ex unione personali ad verbum. Respondetur,& primum dico S rh. ibi loqui de capacitate proxima ad gratiam,&id tantum allicrit,quod pcr unu gratiae , dccharitatis gradu anima quodammodo dilponitur,dc fit magis proportionata ad gradum ulteriorem. In hunc Lnsim laterpretatur Capreol. in t . dist. IT. q. a. RI L. ad
1. praedicta in S Thom. doctrinam. Dico secundo. Quod ex comunctione ad diuinum verbu hec proxima capacitas,si proprie loquamur, non cretiit in Christi anima, co quod verbum cum non uniatur humanitati per modum formae,sicut eiunium ur ci aritas, dc gratia, non disponi ipsam ad formam aliquam ulteriorem . Confert aut ei Ius quoddam connaturali lati S, de quo in sequenti aritiscuIO .
f. 6. Secunda Conclusio. HAbitualis Christi gratia non tantam habet i
tensionis plenit uernem , ut secundum absol eam Dei potentiam non possit augescere. Hec con- cIulio ii id praesupponamus, quoa sequenti quaesti ne probabitur, nimirum, habitualem Christi graistiam non habere intensionem infinitam, mani teste deducitur ex praeceden ii conclusione. Nam oliendimus in illa conclusione gratiam habituaIem ex propria sui ratione in infinitum esse secundum intensionis persectionem augmentabilem di unde si tria Christi humanitate ad intensionem infinitam habitualis gratia non accessit, manifestum est intensilium eius augmentum ulterius progredi posse. si ipsam gratiae naturam, absolutamq; simul Dei mientiam
Quidam Docti Theologi ex nouioribus, non ita odisti acie huius conclusionis,ut a nobis eli proposita,
veritatem agnoscunt. Dicunt enim gratiam Christi comparari polle, 6c ad solam Dei omnipotentiam.&aa ipsam omnipotentiam prout regula tam , vel
quasi regulatam per ipsius Dei sapientiam,&proui-aentiam,quatenus diuina potentia operatur iuxta
ordinem ab ipsa Dei sapientia, & prouidentia praestri piutiuitaque ex parte effectus potentia Dei,& similiter eius voluntas, prout mouet ad operandum,
diuinae subordinentur lapientiae. Qua supposita distinctione dicunt illi Theologi, quod si Christi gratia ad si iam Dei potentiam coparetur, non est adeo plena,&con minata, ut amplius secundum intensionem no possit augeri, ut allignata dudum a nobis ratione cola uincitur. Caeterum ii comparetur ad Dei potentiam , ut diuinae sapientiae,& prouidentiae ex
parte enectus labordinatam, nulla potest dari, imo neq; cxcrii ari gratia,quς perfectior sit,& intensior gratia Christi, neq; talis perlectior gratia, contin tur in ipsa Dei omnipotentia, prout diuinae sapie tiae ex parte citcchus subordinatur,idest, quatenus nihil operatur, quod non sit proportionatum,&congrua Dei sapientiae,& ordini prouidentiae diuinae. Et hoc probam, primo nulla creatura potest esse coniunctior Deo,quam Christi humanitas: ergo diuina sapientia non potest perficere, dc exornare creaturam
aliquam praestantiori gratia quam sit gratia Clita-si : atque adeo neqi id poterit diurna potentia quatenus operatur consorinitet adipiam Dei sapientia. ΙΤrobatur consequentla, quia cum diuina sapientia disponat omnia laauiter,muit operatur in rebus co tra proprium meritum , α naturalem ipsarum reruexigentiam, atque adeo cum intra ordinem diuinae sapientiae non possit excogitari creatura Deo conuictior,quam anima Chri iti,& cui tam sit con natura Iis,acuebita perstetisIima habitualis gratia,ne quo poterit etiam excogHari gratia praeuamlOI, α excellentior ipsa Clui ita gratia. Secundo probant. Nihil praestantius, & excellentius potest excogitarim natura, quam Deus homo: Ergo Deus dii tributor gratiae non potuit sapienter alicui creaturae excellentiorem gratiam infundere , quam sit gratia collata animae Christi: de decet enun diuinae sapientiae ordinem, quod alicui purae creaturae praestantiOI gralia conferatur , quam
108쪽
Christo, qui est Deus homo. Confirmatur Christo,
qua ratione est Deus homo, debita est gratia iure connaturalitatis: Ergo cum ratio debiti fundetur, non in humanitate, sed in diuino supposito, hoc debitum siminum eli,&ad summam extenditur gratiam , quae iuxta ordinem diuinae sapientiae alicui est
Tertio probant. Ex opposita sententia sequeretur , quod Christus secundum gratiam habitualem pol sit subordinari alicui creaturae gratae, consequens absurditatem praesesert contra ipsum diuinae sapientiae ordinem. Ergo, &c. Sequela patet,quia si perfectior gratia alteri rationali creaturae conse Ietur,
talis creatura secundum habitualem gratiam superior esset,& dignior Christi ani ma, atq; adeo secun- .
dum hanc gratiae perfectionem, anima Chiisti illi
subordinaretur creaturae, essetque ipsa insertor. Hic tamen dicendi modus nouissime a nouis authoribus excogitatus, mihi nulla ratione probatur, contra quem sic arguo. Primo, Argum eia,quae praedicti authores in huius sententiae confirmationem faciunt,ut plurimum apparenter probant,quod in Pura aliqua creatura, non poterit reperiri praestantior gratia,qua sit gratia collata animae Christi, nulla autem probabilitate suadent,quod ipsa mei Christi gratia nequeat augeri,& perfici in semetipsa, madaltiorem intensionis gradum pertingere: Ergo illa sententia qua parte docet Christi gratiam summe plenam esse in semetipsa, ciuidum ordinem diuinae sapientiae, nullo, vel apparenti fundamento fulcitur.Confirmo,&explico huius argumenti vim. Et supponamus collatam fuisse Christi animam intensam, ut i . Quaero, cur secundum ordinem diu maeiapientiς non potuit dari Chtitio gratia intensa, via . cum ex vi gratiae vitionis nulla sumatur de te minatio ad istu in gradum potius, quam ad illum, vel eco tra, neq; vero ex ipsa gratia fimi potest, cum sua natura valeat in infinitum progredi eius in te sio. Ergo nulla ratione aduertatur sapient diuinae augmetum gratiae Christi secundum maiorem eius intensionem. Secundo contra eandem sententiam sic argumen. tor. Ex ea sequitur ad plura se possic extende te diuinam potentiam , diuinamq; voluntatem , quam se
possit extendere ipsa Dei sapientia. Consequensuit falsum , ergo, &c. sequela apparet manifesta,qu niam diuina potentia potest efficere malorem. mperfectiorem grati Mn,quam sit ipsa habitualis Cluisti gratia,&similiter Dei voluntas absolute considerata potest eme principium huius este tus, ad quem
tamen non valet extendi diuina sapient a , quia non cadit sub eius ordine. Probatur vero consequentis falsitas . Diuina sapientia non minorem habet infinitatem , quam habet Dei voluntas , dc eius omni potentia: Ergo nullum ei sectunt pollunt attingete Dei voluntas, eiusque omnipotentia, ad quem non te extendat ipsa Dei sapientia,& eius ordo. Confirmatur. Diuina attributa aequalis sunt virtutis, & per&itionis, quoniam omnia sunt simpliciter infinita .,
imo Se sunt ipse Deus, ergo quidquid potest unu iri, potest,& aliud. - .
Contrariae sentent ae aut hores varie conantur hoc
argumentum dis loluere. Primo dicunt, quo inultu opus, quod de iacto produceretur a Dei Omnipoten
tia, de a Dei voluntate, deviaret ab ordine potentiae diuinae, eo quod omnipotentia Dei est regulata omnium suarum actionum, suorumque effectuum, dc similiter Dei voluntas. Caeterum ex hac doctrina nihil habetur , quod ad solutionem argumenti facti
quidquam attineat: argumentum enim contendit,
quod ordo diuinae sapientiae potest se extendere ad omnem illum effectum,quem ipsa Dei omnipotentia, secundum se considerata,posset es licere. Et quod nihil cadit sub diuinae voluntatis obiecto, quod non possit per diuinam sapientiam in honum aliquem,& honestum finem ordinari. Ad hoc autem firmandum, quid refert assignata solutio γDicunt secundo. Quod praedicta sententia non plus tribui t diuinae voluntati, diuinaeq; omnipotemitae, quam ipsi sapientiae Dei, nam etiam stando tria terminis illius sententiae , latendum est diuinum intellectum per suam sapietia in posse totum id exacta notitia cognoscere, quod Dei voluntas potest vel l , ct Dei potentia valet efficere. Sed la .rc etiam solutio apparet deficiens, quia tantum procedit de scientia Dei speculativa, ct non habet locum in scientia practica praeordinatiua in tactiva rerum,de qua tamen scier. tia factum araumentum procedit. Dicunt icitio . Non esse inconueniens L quod
pollit Deus per unum at tibi Huni aliquid efficere, quod per attributum aliud non potest operari. V. G. per suam omnipotentiam posset Deus totum hoc
uniuersum visibilibus, atq; inuisibilibus creaturis co- salis, in nihilum vertere, & iterum reproducer . hoc autem non est et opus diuinae sapientiae, nequo vero diuinae uillitiae. Si miluer per almbutum diu: nς iustitiae punit Deus peccatores in inferno , quam Ia men punitionem non exequitur per attributum misericordiae. Haec soluti aliqualem praeseseri probabilitatem, sed cii sine dubio instiniciens ad diluenduargumentumia im, si vim eius pauhsper in hune modum p qmamus. Esto aliquem effectum uni diuino attributo adscribamus, qui alio attributo non competit , at nulla ratione ad inittendum est, quod effectus unius attributi altero attribulo opponatur: nam alias attributa diuina inuicem repugna teni dati- quid enim praehaberetur in virtute unius , quod nonniodo in alteraiisa imbuti potestate non praehabet tur, verum, Sel repugnaret: atque adeo ipsae diuinorum attr butorum virtutes essent in rer se opposi tae, de inuicem contrariae. Quae assertio absurdi 1Iim est,&unpia tot stat, de sacrilega : talis enim attributorum colurarietas indecora est, & indecens Deo.
Missum facio, quod fortassis est falsurn id, quod ut certii praesupponit assignata solutio, videlicet, quod
aliquid operetur Deus per unum attributum , ad quod attributum aliud nullat nux concurri c. Nam in operibus iustitiae,& sericordiae , in quibus illa solutio maiori cum apparentia verificari videtur, illa doctrina est talia: unitier a enim Opera Domini
misericordia,& veritas. Ubi veritatiS nomine, sacrorum biblimum interpretes Dei iustitiam ethgut. De qua intelligentia, oc huius rei explicatione lega
tur. S. Tu. i. p. q. 1 t. ar. .
Drculit deniq; quarto praedictae sententiae,&solutionis authotes, Libcre fatendum esse: quod n9n tam tenduntur Dei sapaentia in prouidentia,atque extenduntur eius Oiuuipotcntia in voluntas, quod Ita
109쪽
ss RELECTIO DE CHRISTI GRATIA.
probant. Non possumus intelligere qualiter Deus sa-plenter crearet Angelos absque naturalibus eorum potent ijs intellectu,scilicet,& voluntate,& tamen id non repugnaret absolutae Dei potentiae Communiis ter enim docent Theologi , & si Caietari. repugnet, posse Deum absoluta sua potentia utens, propII et
tes, & naturales passiones a proprijs subiectis separate. Similiter nullus dicet,quod Deus sapienter potuerit Christum, ut hominem, perpetuis inferni craciatibus vexare. Quo a tamen si solam Dei omnipotentiam, dc liberam ipsius voluntatem attendamus, nihil habet repugnantiae,& implicationis. Uerum hane solutionem emcacissime,ni fallorum pugnat argumentum,quod formavimus aduersus solutionem praecedentem: Nam quod aliquod si proportionatum diuinae voluntati,& omnipotentiae,& quod sub eadem ratione qua Dei omnipotentiae, & voluntati propor tionatur, diuinae capientiae, aut cuilibet alteri Dei attributo repugnet, manifelta est implicatio: Neque potest absque absurditate dici. Exempla a tem, quibus quarta itutio iuuatur, in eo, quam plurimum deficiunt,quod illius solutionis aut nores falinis arbitrantur, quod deesset Deo ratio suae sapientiae
conῆruens, qua honestaret illud utrumque tactum per suam absoluta potentiam. Itaq; fateri debemus, uod si Deus sua libera omnipotentia utens, Chri um ut hominem perpetuis vexaret cruciaribu S, talis vexatio prudens esset,& sapiens, diuinaeque sapientiae consentanea . Quia licet nobis non appareat sapiens,& prudens ratio, & honelius finis talis vexationis , haec tamen Omma sunt Deo praesentia, quia nouit varios,& multiplices fines, in quos pote it suas omnes creaturas iuxta modos sibi placitos ordinare,& referre,obῖd enim Dei sapientia multiformis appellatur 1 S. Paul. ad Eph. c. 3. Et quidem licet verusit, quod ιJuderi ι Deus sapientiam suam super omnia
opera sua, cci. t. noo tamen e studit omnem , sed infinitam tibi adhuc sapientiam reseruauit: qua infinitas conuenientiς rationes, infinitos fines infinita in dia, infinitos denique modos, in creatis rebus cxc
litare potest,& disponere. Huc attinet, quod dicitur cclesiast. I, Iladix sapientia, cui reuelala es, ta assutias illius quis agnouιt. Confirmatu E. Nullii virtuti aduersatur intrinsecδ,
quod Deus aliter disposuerat Ordinem utrumque,dc naturae,&gra lae,atque disposuit de facio: Ergo neque ordini diuinae sapicntiae repugnat. Antecedens patet. Quia iustitiae distributivae non aduersatur. Nav S. Tl I. I.p. q. I. ar. I. ad q. ait, iustitiae distributiuae
ius nulli debitorem constituit Deum, quia non ipse ad alia ted omnia ad ipsum ordinantur: Ergo nulli
aduersatur virtuti. Quia non elt signabilis alia virtus cui opponatur . Consequentia est euidens. Nam si phylicam rationem entis consideremus nulla est m. hac parte contradictionis repugnantia, cum vi aduersari j admittunt, subsit diuinae potentiae absolute sumptae : Ergo ut ab ordine diuinae sapientiae rem istam subir uramus, Oportet inuenire moralem ali quam deformitatem . Quae esse mi uima potuit si nullius virtutis rectitudo laedatur. Sed iam tertio probatur commemoratae sententiae falsitas. Id quod nequi e cadere sub diuinae sapientiae,& prouident lae ordine, non habet veram entis rationem: Sed est quas impos Iibile, de contradictione
Implicans. Id autem,quod implicat contradictione,& veram rationem entis non participat, nul Iatenus subest diuinae potentiae, diuinaeque voluntati, e lamsi absolute absque coordinatione ad diuinam sapientiam confideretur: Ergo si augmentum g taliae Christi sub diuinae sapientiae ordine non cadit, neq, etiam subest diuinae potentiae, & voluntati . Minorem at mittunt uniuersi Theologi. Maiorem vero sic probo. Quidqti id veram participat rationem entis, contradictionem non m uolui t,ordinabile est in Dei gloriam ,eiusq; bonitatem, nain quidquid rationementis sortitur, illam participat ab ipsa Dei entitate,&honitate, atq; adeo ordinabile est in ipsam summi,&primi eritis gloriam ,&m eius bonitatis manifestationem. Id autem, quod est in hunc finem ordinabi-Ie,sub ordine diuinae sapientiae,diuinaeque prou Identiae continet uriquia est Ordinabile , ut medium in illum finem,quem per se primo diuina prouidenua in io ordine respici et ergo,&c.
Confirm vel augmentum gratiae Christi veram
secundum se rationem entis habet, vel non, si primu dixeris,consequenter fateri teneris , quod cadit subi ordine diuinae sapientiae, quia id quod veram habetentis rationem ,aptum natum est,actu extra suas causas existere in Dei gloriam productum . Omnia enim propter seipsum operatus es Dominus. Prou. I 3. Si vero secundum dicas, manifesta deductione conuince
ras ad asse te dum,quq d neq, sub ordine diuinae pr uidentiae, neque sub Diestate,& emcacia diuin et omnipotentiae, neque tandem sub formali diuinae v luntatis obiecto continetur. Ergo,&c. Quarto contra eandem sententiam arguitur. ET ea sequitur,quod neque diuina voluntas, neque i finita Dei omnipotentia sit prima suarum operati
num regula , sed quod utraque egeat regulari per ipsam Dei sapient ram. Consequens est falsissimum.
nam tunc concedendum esset, quod Dei voluntas,&potentia per se subiiciuntur , M subordinantur diuinae sapientiae tanquam superiori regulae, ac proinde, quod sunt inferiores ipsa Dei sapientia. Vnde communis est Theologorum doctrina, amrmans Dei
voluntatem ipsam esse suarum operationum eg Iam:ergo,&c. Sequela probatur. Diuina omnipotentia secundum se , & absolute considerata, iuxta prae dictam sententiam, multa potest facere, & similiter Dei voluntas abBIute sumpta multa potest velle, quς non sunt consentanea recto ordini a diuina sapietia probato: Ergo ex natura sua voluntas, & potentia Dei, non sunt determinatae ad id, quod rectum est,
bonum,& decens, atque adeo egent moderari, ει
tegulari per diuinam sapientiam tanquam per superiorem regi lam. Patet hςc consequentia, nam ea potentia,& virtua, quae ex sua natura potest in aliquid dissentaneu rationi, & recto ordini, nequit esse su rum operationum regula,sed diligenda est,& regu landa ab alia superiori regula,quae sua natura de e minata sit ad debitum ordinem ,&sapienti ordini consentaneum. I Ioc autem de diuina voluntate, qui dixerit,aduersabitur Paulo ad Eph. r. de rectissimo,& optiino Deo dicente, quod operatur omnis Iecun dum consilium voluntatis suae. Non enim Paulus voluntate consilio iubiicit, sed consilium voluntati s fitas eli ibi subiectionis ordine nominare quatenus Deus per ipsam voluntatis suae libertate uniuersa ad
110쪽
creaturas spectantia, A qterna prouidentia disposuit, di temporali exequutione efficit. Certe si libera Dei
voluntax ex propria sui ratione non esset summe re.cta,cti diuinae sapientiae consor mis,iniuriosus fuisset
Paulus Deo tabsit iniuria ver dum asseruit ipsum operari omnia, iuxta consilium voluntatis suae. Nam promptum esset illi obiicere. Satius fuisse creaturis, ut Deus operaretur in eis secundum consiliu sapientiae sui. Et quod voluntas consilium sequeretur, Wnon consilium voluntatem. Ultimo tandem contra eamd. sentetiam arguitur. Potuit verbum a ssumere humanitatem in putas naturalibus constitutam,ut in I. q.conclusione r.excomuni Theologorum sententia resoluimus,in quo casu possent esse alij homines, ac similiter Angeli i gratia constituti: Ergo si hoc potuit fieri secundum ordinem diuinae sapientiae, multo potiori ratione cadere potest intra rectum eius ordinem , ut Christi
gratia minoris sit intensionis, quam gratia alterius Purae creaturae rationalis. Huius consequentiae vim nullus est,qui non videat. Nam multo magis indecens apparet , quod Christi anima nulla sit gratia , habituali praedita, alijs creaturis rationabit: bus in gratia existentibiis, quam quod habeat gratiam in minori intensionis gradu positam. Est tamen hoc loco obseruandum , quod in praesentia tantum loquimur de perfectione gratiae intensiua, quae consistit in maiori radicatione ipsius gratiae in anima . Nam de persectione alia , quae competi t gratiae Christi ex unione ad verbum, dic mus sequenti articulo. Quae cum sit infinita iuxta modu ibidem explicadum,nullatenus potest augmetum suscipere, neque superari,imo neque adaequaria gratia cuiusuis purae creaturae. Infinitas enim ex unione hypostatica cum verbo proueniens adetquM
Argumenta illa tria, quae proposita fuerunt pro
sententia nuc a nobis confutata, facilem ex his, quς diximus solutionem accipient. Ad primum enim argumentum antecedenti dato neganda est consequentia, probationi vero dicitur, quod tantum procedit de lege , de potentia ordinaria Dei, secundum quam Dei is non solum fortiter Omnia disponi t verum &suaui ter, idest, cosentanee
ad ipsas rerum naturas suam eis prouidentiam ac . . commodans. At secundum absolutam potentiam Poterit aliter rebus ipsis prouidere easque non tam suauiter, idest,non tam conformiter ad earum naturas,& inclinationes disponere, & hoc quidem prudenti sΓmῆ,de sapienti vi md . Certi, si hoc argumentum quidquam probaret , conuinceret etiam Deum non aliter potuisse utrumque ordinem,& naturae,&
ratiae disponere, quam disposuit de facto . Quoniacontra ordinem diuinae sapientiae est, quod Deus non se accommodet in rerum prouidentia,& dispo-stione earu naturis, & meritis, necessaria collectione deducitur, Deum non aliter potuisse res utriusqι
ordinis disponere, quam de facto disposuit. Quae aGsertio intolerabile esset erratum. Ad secundum arsumentum eadem est solutio, nas militer procedit secundum ordinariam Dei potentiam, deletem. Confirmaticini vero dicitur primo. Quod illum connaturalitatis debitum , quo Christi human: tati debetur gratia,non adeo strictum est,&
rigorosum,ut Deum uniuersorum, ipsius etiam humanitatis Christi dominum , possit adstringero, atque adeo libera manet potentia Dei absoluta , ut possit habitualem gratiam 1 Christi humanitate
auferre, dc uberiorem intensionem gratiae purae creaturae tribuere. Secundo dici posset huic confir. quod si hoc connaturalitatis ius tam esse rigorosum, de strictum iudicaretur , ut ipsum Deu ad litangeret, adhuc argumentum non aliud conuinceret, quam quod non potuisset no conserre Christo totam eam gratiam,quam de facto contulit. Verum non prohat,quod non potuerit alteri homini aequalem , vel maiorem gratiam conferre. Nam posset tunc Deus dicere Christo, ut homini , id quod Matth. 2O.operari js murmurantibus dixit . Amice non facio tibi
iniuriam, tolle quod ιuum 6l, G vade. An non lices mihι facere de meo, Vc.
Ad tertium argumentum respondeo, quod Christus secundum gratiam habitualem non potest simpliciter loquendo alicui creaturae subordinati, eo qd eius gratia magna quandam infinitam dignitate participat ex coniunctione ad verbum nulli purae crea-
tutae communicabilem,quam art. seq. explicabimus:
at secundum quid ,idest,secundum intensionem,non inconuenit talis subordinatio , ita quod gratia purae creaturae hac ratione superior esset gratia Christi. Imo nullum inconueniens esset admit tere, quod secundum absolutam Dei potentiam Christo daretur gratia propter meritum alicuius putet creaturae. Et enim postquam unigenuus Dei filius caro factus, paulo minus ab Angelis minoratus est,nihil mi tu,quod in his omnibus,quq ad humanuatem,qua minor est Angelis amnem , aliqualiter pendeat ab ipsis Angelis, de ab alijs creaturis, Deo praesertim per absolutam potentiam ita disponente.
.7. Tertia conclusio. CHristi gratia etiam secundum intensionem plana fuit, & summa, quae potest esse secundum ordinariam Dei potentiam , habuitque quadruplicem illam plenitudinem superius in quodam notabili explicatam. Docent hanc conclutionem Omnes fere Theologi in s. dist. i s. de S. Th. s. p. q. .ar. s. retribus sequentib.Sancti Patres loci, q. prima citalla, eam re ipsa docuerunt. Et quidem de priori conclusionis parte nulla potest subtile dubitatio, nam eam sulficientissime probo illa tria argumenta, quae paulo ante diluebamus,quibus receriores quidam Tnem logi probare nitebantur Christi gratiam adeo plenam esse,&summam; ut secundum oro: nem diuinae
sapientiae nulla possit dari persecticis,& praestantior,
siue intensone, siue virtute. Quorum argumenta, si ordinariam Dei potentiam, ' legein contemplemur, emcacissima sunt, nec solutionem admittunt probabilem. Explicatur autem, de probatur posterior conci sonis pars: cuius expositio erit quoque prioris par tis probatio.Sigillatimque olfenditur, quatuor illos plenitudinis modos gratiae Christi compei crede primo, quoa est ex parte subiecti constat ex no- . stlo Prothemate ex cap. r. Ioan. desumpto, in illitverbis, Flentim gratiae,s verιιaIιs, qua verba, ut minimum intelligenda lunt de plen Hudine ex parte