장음표시 사용
131쪽
ne ad diuinum verbum, tanquam ad suppositum humanitali , cui inest ipsa gratia . unde prior dignitas proprie vocari potest formalis, posterior vero personalis , aut suppositatis. Ista distinctione silppositata, quae satis est rationabilis, cessat tota primi argumenti dissicultas. Sed quoniam hac genetica distinctione
admissa valde urget secundum argumentum , nam consequenter videtur concedendum , quod in gratia Christi gemina formaliter reperiarur λrmalis dignitas, altera finita,altera infinita,altera forma iis,&altera personalis, idcirco aliter respondendum esse a censeo ad primum argumentum. Et libenter ad mitis to , quod utraque illa dignitas sub eodem morali ge nere continetur. Quod quidem non irrationabiliter asseritur, praesertim si verum est id, quod superius verissimum iudicauimus, nimirum , Christum esse val
de proprium, &connaturale subiectum gratiae, eiusque naturae maxime proportionatum. Nam si hoe verum est, qua probabili poterit ratione defendi, perfectionem illam,& dignitatem moralem, quς ex reali 'coniunctione ad istud sit biectum obuenia grati , genere dister re ab ea morali perfectione gratiae, quae ex intrinsecis ipsus principit soritur, Quare ad antecedens primi argui neuti per distinctionem reis spondeo, quod quando finitum, S infinitum tantum differunt, secundum maiorem, vel minorem pei ctione ni intra idem genus, ita quod infinitum tantuaddit nouum gradum perfectionis extensivum, vel quasi extensuum nulla ser mali variatione facta, tu cantecedens est verissimum , di hoc modo procedit exemplum de linea ibi adductum, ut consideranti constabit. Ceterum quando infinitum non solum addit nouum gradum perfectionis,sed nouam etiam formalem persectionis rationem, tunc infin mimia specie differt a finito eiusdem generis. Vt superficies in ratione superficiei infinita, specie differt linea finita intra idem genus quantitatis, non propter solam infinitatem , quae secundum se non esset sumiaciens specificam distinctionem constituere , sed pro. pter sormalem rationem, & differetiam distinctam,
quam intra genus quantitatis importat. In praesentia ergo, infinita moralis dignitas, qua m inuenimus
in habituali Christi gratia , alterius est Dr malis rationis ab illa finita morali dignitate, quae communis est omni gratiae. Quam specificam differentiam manifestat nobis illa ratio, quam pauIO superius circa primam solutionem huius argumenta larmauimus,ad suadendum reperiri diuersitatem gene ricam inter has duas morales gratiae perfectiones. Quae ratio genericam quidem distinctionem non ostendit, sed conuenientiam potius . cum utraque gratiae
persectio, dignitas ex ipsa deitate sumatur, sed quia diuersimode sumitur , diuersitatem constituit specificam. Ad secundi argumenti solutionem, libet mihi re.
currere ad sententiam,quam paulo ante ex quibusdaTheologis referebam, quae asserit habitualem Christi gratiam in unica tantum specie collocari , quae tamen eminenter continer speciem aliam inferiorem,
quae essentialis est gratiae puri hominis iusti. Existimo enim hanc sententiam falsam esse, si de illa specie gratiae puri hominis intelligatur,quq ad ordinem physicum spectat , probauimus enim speciem hanc communem esse omni gratiae,& Christi,dceu iustumque iusti hominis, solumque possie differre, leculum magis, & minus, quatenus in Christi gratia pers
ctior est gradu aliter, & numerace, quam In quacumque alia gratia: imo quam in omni gratia collective sumpta, quae in Angelis, & in alijs hominibus repemur, ut in aruc. praeced. huius quast non infirma ratione probauimus. Censeo tamen ii Iam omnino veram esse de morali specie. Ita quod sicut figura tetragonum continet virtualiter trigonum,& trigonu& si vere reperiatur in tetragonomon retinet tamen
ibi formaliter speciem figurae trigon quia non prinprio concluditur termino, sed sub essentiali, de mi- mali termino superioris figurae tetragono contine in Iur, differentia autem specitica ex ultimo formali rei termino desumitur. Si titiliter sensitiuum realiter reperitur in homine, non vero specie distinctum a rationali . quia non continetur ibi sub termino ultimo sensibili , sed sub formali termino rationalitatis comprehenditur : prouenit enim a forma rationali,q emine ter cotiret senstiuum. Ita Ergo in praesentia dico, quod dignitas infinita gratiae Christi personalis , id est, ex coniunctione ad diurnum suppositur proueniens, propter sui eminentiam, &celsitudine,
quae summa est m toto genere glatiae,eminenter continet digni ratem aliam moraIem finitam, quae communis est o inni gratiae. Et ita ad argumentum dico, quod in opere quocumque meritorio Christi reperiebatur ratio meriti inlinita correspondens dignitati personali gratiae , quae virtualiter, α eminea
ter continebat , illam finiti merili rationem, ex infinita morali perfectione, de dignitate habi malis gratiς prouenientem. Itaque de gratia Ch cisti,& de eius merito proportionabiliter eit loquendum . Ad tertium argumentum, negatur quod illa merita ement eiusdem speciei, sicut neque gloria infinita eiusdem potest esu speciei cum finita gloria. Infinita enim gloria est ipsa visio comprehensiva diuinae essentiae, quae plusqua genete disserta quacumque beata visone non comprehensiva.
Ex dictis in hac clubitatione manifestum relinquitur , quid sit dicendum in dubitatione alia superius insinuata, S quam attigimus in ultimo argumento ex propositas a principio huius secundi articuli. Aria videlicet, nione hypostatica per miraculum dissoluta ipsa Christi humanitate superi ite, habitualis gratia in eadem humanitate permanens eiusdem ea et speciei,cuius en nabi malis Christi gratia. Respondetur eirim contentanee ad ea, quae nunc dicebamus, quod in ei se physico eadem omnino essentialem retineret speciem,quam nunc habet in Christo. Moralem vero speciem, quae ex coni unctione ad diuinum verbu m gratiae Ch ti sti com pera i , mi ni me retineret: nam haec moralis species sicut unione humanitatis ad verbum posita per modum relationis sequitur,ita unione eadem dii loluta ad modum similiter relati
Argumenta omnia, quae a principio huius secundi
articuli tertiae principalis quaestionis ad disput ad una proposuimuS,ex dictis sum cienter manent exposita. Praetet illud argumentum in oppositum krmatum , quod eam dissicultatem insinuat. Num purus homo,
vel per absolutam , vel per ordinariam Dei potenti ad eum possit gradum gratiae peruenire, quo persectionem habitualis gratiae Christi, vel exuperet, vet I
132쪽
saltem ad uet. Cui dissicultata tacite respondetur. Et primo dicitur, quod si de morali gratiae persectione sermo fiat, conflat ex docitana tradita per nullam potentiam fieri posse, ut gratia puri homini Saccedat ad moralem dignitatem gratiae Cliri ill , ct cunia haec moralis perfectio, dc dignitas non sit extranea, ut diximus, a ratione gratiae , sed eius naturae valde proportionata. absolute fateri debemus, quod gratia puri hominis nequit pertingere ad perfectione agratiae Christi.
Dico secundo, quod si de perfectione gratiae phy-sca loquamur, omnes tenemur fateri, quod in aliquo excellit gratia Christi, quod gratiae puri homi-n S nequit competere, nimirum, quod Christi graua ex reali coniunctione ad verbum habet, quod possit assumi ab ipso verbo, ut forma instrumentaria ei coniuncta , ad sanctificanduin, dc gratificandumia , di homines , & Angelos, cuius Christus est caput. Sed haec instrumentaria idoneitas,dc aptu uo O in ipsa Christi gratia , non est aliud, quam passiua termio a
tio, qua humanitate modo ante a diuino verbo te minatur . Haec enim passiua termitiatio, constituit gratiam aptum , & idoneum diurni talis initrumen inrum. Qua aptitudo incommunicabilis est alteri gratiae . Author es, qui putant modum quendaui pii yim cae infinitatis resultare in Christi gratiam ex elus unione ad verbum , contendunt citam phylicum hunc modum nulla potentia communicabilem esse gratrae puti hominis. Verum ego nullam intueor rationem , neque eam Authores praedictae physicaeentitatis assignant, ob quam non lit producibilissimilis modus phylicus in alia quacumque grati Ria . Nam cum modus ille non sit relatio, ncque modum postit habere relationis, sed sit quaedam absoluta entitas, nulla vero simili potest ratione suaderi, quod habeat sormalem,oc intrinseca in dependentiae nauitudinem ad unionem hypostaticam , quam tamen habet illa moralis digni tatis infinitas, quam nos tribuunus gratiae Chri lii. Nam cuin non tam sit tarmalis, quam personalis dignitas, vi diccbamus, ncccssa inelt intrinsece pendeat apei sonati verbi aci huma
Quocirca de inedio sublata hac phy sica infinit
te, ista huius dubitationis dissiculta, aci interisivam gratiae perfectionem reuocari debet, quam cum Omnes in te Theologi, etiam physicae modalis itinnita ii, aut liores, finitam ei Ie , α limitarum aifirment, ad omnes spectat huius disticultatis enodatio . Ac proinde uxta communem omnium lenientiam dicimus, quod si attedamus ad principia intrinsec
gratiae Cncisti physica, & ad omnem usus physicam
uispositionem nulla est repugnantia, quod gratia puri nominis sit aeque perfecta, imo dc perrectior
ipsa gratia Christi. Ex quo sequitur, quod secun
dum potentiam Dei absolutam, gratia In pura creatura perscetior elle poteli physica perfectione, quam ipsa Christi gratia . Sed tamen dico , quod ii Dei
prouidentiam , & suavem disposivionem attendamus, duo sunt concedenda . Primum , quod quilibet homo iustus quantumcumque luctat tuitus, gratus Deo, poteli crescete in gratia, re tu tima, si Meit fidei veritas in sess. 6. Conc. Triden .can. a. defini: a. Alterum est, quod nul Iua unquam n litus Perueniet ad per Lectionem g rauae, ii ue ι ineuii ins
& gradu alem , liue extensuam , quam habet gratia Christi,cuius ratio ea est, quod eius intensio, ec perfectio physica tam est excellens, quod Omnia opera
cuiuscumquc iusti, imo & omnium i mimum collective, non poterunt lantam gratiam mereri, vi adequet perfectionem gratiae Christi, quia Deo ita disponen. te, neque per ictu pus, neque pcr occasiones opera
di bene, licebit alicui, vel omnibus simul sumptis hominibus , ct Angelis tantam mereri gratiam, quam uis id fieri pollet secundum absolutam Dei potentia. Vnde bene cohaerent, quod quilibet Viator, quam diueit in statu vitae positus, positi secundum ordin riam Dei legem ua gratris , dccharitate crescere, quod secundum ordinariam quoque legem, nullaacuiuspiam aut intellcctual:s, aut rationalis creaturae
gratia peruenire pollit ad eum intensionis gradum , in quo intensionem gratiς Christi adeque t Ador'
dine eni in diuinae prouidentiae spectat, ut ita viam iratum omnia creaturarum duagat, dc disponat, non sit eis Iocus perueniendi ad illum subli. mel a , excellentem grauae habitualis gradum, qui ex sapientisIii io, de re et iii imo diuinae prouiden riae decreto ab aeterno de lignatus fuit supremo omnium carum capiti Clinito. kc hqc de tota terti quallion. .
Ntequam ploponanἰur argumenta, duo sunt prpupponenda ex doctrina S. Th.
. par quae ii 4.ar. I. dc a. Alterum est,t KQ quod Christi anima in instanti incarna- Π tionis suti sinctificata per gratiam habitualem, imo de per gratiam consummatam, quae dicitur gloria,de qua re nonnulla in L. quςlt. diximus. Alici timuit, quod millo pi imo initanti incarnationis, Cimitus ut homo, habuit plene arbitrium libe rum, de poluit ut larbitris libertate, de Ob hanc causam, dum erat in utero Virginis appellatur vir in factis luteris, iuxta illud Hieremiae iv -nina eiu dabit Tirum.
Quibus ilippost tis probatur primo pars assirmatiisua. t Hillus accepu gratiam habitualem per actum liberi arbitrii , seu actus liberi arbitrii quatenus vel proceis: t a gratia, vela speciali Dei auxilio, ha. bet ratione dispositionis ad ipsam gratiam ,ergo occvi Maior ex funua mento secundo prςsupposito colligitur , nam Chiissus in illo primo initanti, in quo gratiam suscepit, fuit Iiber, dc potuit habere vlum arbitri . Confirmatur ratione insinuata a S. Thom. loco citato art. 3.&q. Sanctificari peractum liberi arbitri j multo persectius et , quam lanctificari per solam gratiam habitualem , quia sanctificatio, quae est per usum arbitris, est simul actualis, de habitualis, actus vero prς fiat habitari: sed satisfactioni animae Christi
tribuenda est maior , cic maxima perfectio: Ergo di. cendum eti quod Chrulus non fuit cinctificatus, ut sanctificantiir paruuli per solam infusionem habitualis gratiae,sed sanctiticatione adultorum, quς α actu, de habitu constat.
133쪽
Secundum argumentum. Primus parens instatu innocentiae accepit gratiam simul cum nat ra in primo suae creationis instanti, & tamen ut d cet S. Tho. I. p. q. 23. per totam. accepit illam per dispositionem liberi arbitrii ,& idipsum fatetur idem
S. Tho. de Angelis i. p. q. 62. ar. 2. ad s. Ergo eadem
ratione , imo & per locum alarii ori, Christi anima, de si susceperit gratiam in ipso suae creationis in. stanti, accepit tamen illam per dispositionem liberiat bitti j. Et ratio communis est ad Christi animam , ad Angelos,& ad primum parentem, quam assignat
S. Tl O. q. 93. citata, videlicet,quod satisfactio animae per gratiam est quoddam spirituale matrimonium inter animam sanctificatam, Jc Deum , iuxta illud.
Ose 2. Des Gabo te mihι infide, scilicet, vivificat
per gratiam,& charitatem: atque adeo requiritur cosensus liber ex parte ipsius animae sanctificatae , qui ut ordine naturae praecedit, habet rationem naturalis dispositionis ad gratiam, de haec est ratio communi pro omni gratia. Tertium argumentum pro eadem sententia. Christus in instanti suae incarnationis habuit actum super naturalem, S liberum, quo dilexit Deum , ct homine S, decreuitque parere mandato patris circa redemptionem humani generis, mortem pro homini hus subeundo. Igitur ille actus potuit habere ratione
dispositionis ad gratiam, quam in eodem instanti accepit anima Christi . Sicut actus, quem habetis,qui iustificatur in instanti sus iusiaticationis, est disposi.tro ad gratiam, quς in eodem instanti infunditur ractu S enim contritionis , quem Theologi vocam di--smonem ad gratiam iustificantem , in eodem instanti essi cum in m Iione ipsius gratiae . Antecedens pater ex illo Pauli ad Hebr. io. & Ps. o. Ingrediens νn mundum dixit ecce venio, Di us meus volui, Jc subiunxit Paulus,qua voluntate sancti casisamus. Quo in
Ioco duo colligit tur ex D. P.exilo. Prianum, quo3 ille voluntatis actius , quo Christus voluit obedire patri circa subeundam ira Oriem, luit habitus in ipso uacarnationis instanti . Hoc enim de lignant illa verba in .grediens in mund si, id est, in ipsa actuali ingressione,
quae tuit primum instans incarnationis. Secundum,
quod ille actus illi liber, quoniam fuit sanctifica
Duus omnium hominum . Hoc enim denotam illa
Pauli verba, aeua voluntate Ianelificati sumus . Eigo
verum est antecedens pro positum.
Quarto arguitur ex doctrina S. Thom. l. p. quaesit. 34. aria c. . Quo loco S. Th. docet Christi an unam sanctificata in fuisse sanctificatione adultorum , scilicet ,
per liber uin suae voluntatis consensum , at liber voluntatis consensus in sanctificatione cuiuscumque hominis, dispositio est ad ipsam sanetitatem,& gra-llam, quo 1 unanimiter concedunt Theologi . Elgo, vera est ista sontentia.
In hac quaestiones antiquiores Theologi parum 'aut nilial dixerunt. Et quidem S. Tho m. de si in loco
nunc citato absolute docuerit Christum iustificatum fuisse sanctificatione adultorum, ulcst, inici uenient libera volui aratis consensu, nihil tamen expresse docuit de dispositione as gratiam, imo neque meminit huius nominis, dispositio. Unde eius discipuli in di-tierias abierunt sententias. Mag. Solus quem refert Maz. Medina . p. q. .ar. I s. sententiam negat illam fuit amplexatus, at ipse Med. Ibidem,S q. .ars. I. affirmantem sententia in tuetur , quam multi ex iunioribus Thomistis sequuntur, existimantes eam es.se S. Th. doctrinam.
Sed nota primo, quod dispositio ad aliquam so
mam duplex esse potest. Altera praecedens ipsam mrmam, siue tempore,sive natura, iuxta quem modum
calor solet vocati dispos cio ad formam ignis, & corit ratio dispositio ad gratiam: Altera coco nutans,idest quae nullatenus &rmam praecedit, neque temporis, neque naturae prioritate, sed concOm Natur ipsam formam in instanti productionrs eius, Ec necessari
est non vi mrma introducatur in subiecto , ad quod deseruit dispositio antecedens, sed ut larma bene se habeat in subieeto, in quo suscipitur. Ut pote tinnaturales , & propri palliones, quς simplici emanati ne prodeunti mrma substantiali, solent appellari dispositiones concomitantes proprer istam causam . quia, ut delicet, non disponunt ad introductionem
formae in fit biecto , sed ad bene esIe ipsius larmae in
tali subiecto, ut scilicet,operetur ita Ita modii sibi proprium,&connaturalem,& subiectum habeat in omnibus modum proportionatum ipsi sermae. Superius diccbamus cum S. Tho m. quod oratia habitualis iuxta istum modum posteriore ira, truit in Christo dispositio ad unionem hypostaticam .
Nota secundo, quod si in Christi anima mit aliqua
disposi tio ad gratiam suscipienda in , quae nomen dispos Donis vere mereatur, debuit esse actus supernaturalis,&hbei: Sit pernati iratis quide, utipsam Chelasti animam redderet proportionatam, S eiusdem ordinis cum gratia suscipienda : liber autem ut gratia recipere tir in anima proportionabiliter ad naturam ipsius . In his eoi iri duobus consistit propria ratio dispositionis ad Mrmam , nimirum . quod subiectum proportionetur ipsi mrmς, de quod λrma accommoetur ipsi subiecto, 6s ad modum eius recipiatur. His suppositis sit. . Prima eonesuso.
IN Christi anima reperitur vera dispositio ad gratiam habitualem, si strino fiat de dispositione co- comitante, per quam bene se habeat gratia in anima in qua Oscipitur. Hanc conclusionem probant argumenta facta pro sententia affirmativa. Et confirmatur,cha mas , & cxterae supernaturales virtutes, quae simul fuerunt insuta cuin gratia in anima Christi, potuerunt exite in proprias operationes in eodem instanti, quo metum in suis, sic in Sol in eodem in- stati suae crea tionis se explicuit in Illumina tionis acta erga corpus diaphanum ti Ergo in instanti in fiasionis
gratiae Christi, ipsa Christi anima prodiit in opera-ilones supernaturales, & liberas, atque adeo habui edispositionem concomitantem gratiam : quia ad rationem dispositionis concomitantis gratiori haec tria siuiliciunt, scilicet, quod si in eodem instanti inuisionis gratiς , quod sit supernaturalis, & deni q. qasit Operatio libera. Hac conclusio facile colligitur ex . p. loco nunc citato, nam licet S. Tiro. non faciat exinpressam mentionem de eispositione ad gratia Chri- iii, implicite lamen, de virtualiter illam statuit,quatenus dixit Christi anima sanctificatam fuisse per proprium actutu, sicut sanctificantur adulti.
134쪽
Seeunda eonia A. IN Christi anima nulla fuit dispositio antecedens
gratiae infusionem, nec teporis, nec naturae priOritate. Hanc conclusionem docuit Mag. Sotus, qui praecedentem non negauit. Et inter Theologos uiis niores non desiunt, quibus haec conclusio placet. Et probatur primo ratione a posteriori. Ex opposita kntentia sequeretur , quod Cluilius meruerit, quidem de codigno,imo de rigorei ultitiae tuam graiatiam, & consequenter gloriam animae suae. Consequens non admittitur 1 Theologis peritioribus, de
quo & inferius quaest. s. dicemus: ergo, &c. Minor supponitur in probatur sequela. Actus, quo Christi
anima disponeretur ad gratiam dispositione antec denti esset actus supernaturalis, liber, & procederet supposito infinite grato: Ergo m illo priori naturae quo antecederet habitualem oratiam A:sset simplici. ter meritorius de condigno. Rursus. Ergo merer tur ipsam gratiam posterius natura conferenda animae Christi: Prima consequentia apparet euides,
praesertim si supponamus , id quod quaeli. sequen i
probabitur, videlicet, quod gratia habitualis in Christo non fuit simpliciter necessaria adu e tendum , sed satis erat ipsa gratia unionis. Posterior conseqti tia probatur. Nihil dee rat illi actut quominus esset meritorius gratiae, dc gloriae animae, quia habet o m. nia requisita ad rationem meriti, ut ex priori conseis uentia constat δε gratia posterius natura infundena, poterat habere rationem praemii: quia ad rati nem praemi j non est neces le , quod lit posterius te mispore merito, sed sat fuerit,quod sit natura posterius:
ut patet in augmento gratiae, quod meretur homo mctus,nam in eodem initati a confertur , in quo illud meretur: Ergo nulla veIosimili ratione posset negari, quod Christus mereretur suam gratiam, si admittainus antecedentem dispositionem ad ipsam. Huic argumento e spondent quidam Theologi , quod actus ille supernaturalis ordine naturi praece dens gratiam, idcirco non mereretur gratiam , aut gloriam animae Christi, quia no fuit ordinatus 1 Deo
ad huiusmodi prςmium: ted tantum ad gloriam for- potis Christi , di ad gratiam,&ad gloriam nostiam,
re ad reliqua supernaturalia bona , quae nobis per Christum obueniunt. Haec tamen solutio est omnino voluntaria, Ecqua facilitate dici tur eadem rei jcitur: Quoniam si illa Christi operatio habet omnia requi sia, ut possit esse meritoria gratiae, oc gloriae animae Christi, qua probabilitate dicitur, quo u non fuit ordinata a Deo ad huiusmodi praemium, praesertim cuhaec operatio si pro illo signo naturae, quo antecessit gratiam habitualem fuit meritoria, fuit etiam infinite meritoria,atque adeo non debet excludi a ratione
praemii, respectu talis operationis, gratia habitualis Christi in gloriae animae illius. Secundo probatur conclusio . Operatio libera Christi, quae potuit habere rationem dispositionis ad gratiam eius habitualem praesupponit in Christo ipsam gratiam simpliciter, Mabsq. vlla limitatione:
Ergo non potuit eae prior ipsa gracia, atque adeo neque habuit rationem antecedetis dispositionis. Probatur antecedens. Solus amis charitatis liber potuit
ei Iesusticiens vltima dispositio ad gratiam mani-
ma Enristi, sed actus charitatis liber in Christianima praesupponit gratiam iam habitam, neque potuit ad ipsius gratiae infusionem,&introductionem ordinari: ergo. Probatur minor. In Christi anima actus charitatis potuit esse liber dupliciter tatum. Primo, secundum quod regulatur non per visionem beata, sed per scientiam infusam, quae est cognitio exsta verbum. Secundo. Idem mei qui regulatur, Sc quatenus regulatur per scientiam beatam, sed non ut forinaliter attingit Deum in semetipso, sed ut attingit Deum quatenus est ratio diligendi creatura obseruandi ea praecepta, quae non habent intrinsecam connexionem cum statu beatifico, quale fuit praeceptum mO ri edi, itaque idem mel actus charitatis regulatus per visionem beata est simplicite i necessarius, prout fer tur In diuinam bonitatem secundum se sumptam inest liber, saltem quoad exercitium, prout fertumn eadem diuinam bonitatem, ut est ratio amandi creat ras, dc implendi praedicta mandata. Tunc sic. Vterq. iste actus liber praeitIpponebat necessario gratiam in anima Christi, quoci lic explico. Na si erat actus charitatis regulatus per scientiam infusam animae Cluisti inditam . praesupponebat necessario secundum ordinariam Dei potetiam scientiam beatam, quoniam scientia infusa in intellectu beati consequitu r ad ipsa
visionem beatam, ut effectus eius: vi I. p. q. t λ. solet
explicari . Visio autem beata praesupponit gratiam,
non enim con fertur haec di ut na opera tio. s. visio beata nisi animae assumptae per gratiam ad participium
naturae diuinae. Ope ratio. n. dnaina postulat in operate participium diuinae naturae. Vnde non repuIO pr
habilem sentetram, quam refert Mag. Med. s. p. q. . art. II. quae assirmat visionem beatam animae Christi praecelluse infiisionem habitualis gratiae. Si vero I quam ut de actu eliaritatis regulato per scientiam
beatam, quatenus attingit bonitatem diuinam, ut est ratio amandi creaturas, talis operatio similiter praesupponebat ipsam scientiam beatam,&amorem charitatis, prout attingit diuinam bonitate in seipsa: E go similiter praesupponebat infusam gratiam, atque adeo nulla ratione potuit elle dispositio antecedens ad ipsa a Tertio probatur conciusio. Gratia habitualisco I- Iata fin t Christo ex de duo con natura litatis, ut supra exposuimus: Ergo non fuit illi collata ex vi liberae dispositio ius voluntatis eius. Videtur eui dens haec co seqvcntia, quia repugnant ista duo, quod aliquid detur propter debitum naturae, dc ii militer propter liberam dispositionem. Quia libertas contra ponitu enaturae, unde non mihi placet. quod dicit Mag., Med. q. par. quaest. Iq. ari. t. vide licet,Christi gratiam finita eius animae collatam duplici titulo r Et titulo con naturalitatis ad modum proprie pallionis conia
sequentas hypostaticam unionem, & titulo liberae diaspositionis. Nam iiii duo tituli habent mutuam reo pugnantiam . Et quidem improbabiliter quispiam
diceret, quod risibilitas, quae oritur in homine ex na rura Il euentia per modum connaturalis proprietatis, & pallionis, habet in sui productione depen lentiam exactu liberae voluntatis humanae. Oriri enim per modum naturae,& per modum libertatis est amisplicatio madiecto.
Quarto probatur. Multo persectius fuit Christi
animae habere gratiam per modum naturae, qua
135쪽
pet modum libere dispostionis, nam assiaritati Deo naturaliter est maxima Psectio , quae potest cocipi in natura creata, sed animae Christi tribuendum est ille modus sanctificationis, & gratificationis, qui magis est persectus: Ergo tribuenda est illi graua non ex vidispositionis,sed ex debito conaturalitatis ei collata. Ultimo probatur conclusio . Iustiticatio ammae Christi facta per gratiam habitualem , non habuit rationem spiritualis in atrimonij ces ebratim ter animam Christi ,& Deum ti proprie loquamur: Ergo
illa ratio, quam retulimus ex S. Thom. propter qua requiritur dispositio antecedens ad gratiam iustiticantem tam in Angelis, quam in hominibus, quae desumitur ex ratione spiritualis matrimoni j mutuit exposcentis consensum,non habet locum in Christo. Antecedens probatur. Gratia Clitasti fuit quoddam ornamentum quasi consequens naturaliter ad matrimonium illud excellens , quod celebratum fuitimer verbum , ct humanitatem assumptam : Ergo non habuit proprie loquendo rationem spiritualis matrimoni, sanctificatio facta per gratiam, neque. n. oportet fingere duo spirriualia matrimonia. Fareotlibenter, quod aetiis liberi arbitrii in Cnrisio fuit quidam approbationis consensius matrimonis per hypostaticam unionem celebra in sed ex hoc nulla praecedentis dispositionis rationem induit. Ex omnibus dictis supei sunt soluta argument facta a principio quaestionis, ouae ut plurimum proin bant, gratiam Christi secum attulisse liberum voluntatis consensum, qui habuit rationem concomitanἰIS
dispositionis,neque S. Tho. quidquam aliud docuit, si quando insatiauit necellariam fuis Iedispositione in Christi anima ad eius gratiam habitualem. Eltque illi satis in usu:concomitantem dispositionem appellare simpliciter disposit onem. Et ita quamuis, visu pra ostendimus, ipse docuerit nullam praecessisse dispositionem in Christi humanitate ad gratiam uni nas: quam saepius tamen in s. p.q. 6.&T. docer, gratia habitualem, & gloriam animae Christi fui II ea ij sitionem ad *ratiam unionis. Quibus in locis loqui, tur de dispolitione concomitante.
Q U AESTIO QUINTA. Vtrum babitualis gratiafueritsimpliciter Cbrisio necessaria ad exequendum ima Redem
ptorII munia,nimirum,ad merendum
dum Deo pro Umuersis mani generis peccatis , ctc.
vlta eaque grauissima possemus recensere in praesentia redemptoris officia , quibus verbum caro factu in dum mi.
ra splendescens gloria plenum gra
tia ,& veritatis habitauit in nobis,ipsam humani oeneris alutem operatum fuit in medio terrae. In cuius conlia minatione etia nunc ad dexteram
patris sedens assidue persistit: Advocatum, inquit S.
men in disputatione praesenti, de gemino tantum redemptoris officio satisfactione, scilicet, de merito, idcirco meminimus, quia in his potissimum infinita Christi gratiae virtus seipsam explicuit. Essetque praeterea operosum nimis, & pene infinitum opus sigillatim recensere uniuersa Christi Saluatoris,& Receptoris opera, exactamque omnium eorum tractationem absoluere. Quoniam autem ista quaestio non poterit non esse longiuscula , idcirco tota eius disputa tio ad tres articulos est reducenda. In primo disputabitur id quod in ipso quintae quaestionis titulo prima specie proponitur. In secundo, de Christi satisfa-etione agendum erit. In tertio denique de ipsius
De necessitate gratiae ad actiones supereatura-Ies,er meritorias Grisi Domini.
s. I. Argumenta pro parte negativa. IN primo igitur articulo priusqiram argumenta
principuam utram q. partem proponam, & diuel 1 a Theologorum referam placita. aduertendum csIC duxi non Gefuisse Theologos graues, quibus videtur subscribere Mag. Med. 3. p. q. I. ar. I. in fin. qui asse merunt, quod si verbum humanitatem allumeret omni, ct habituali, dea tuali supernaturali aux Iliocletti tulam, posset Christus nihilominus per intellectum, ex voluntatem in reliquas humanae naturae p lentias in eas omnes supernaturales actiones prodi-re,quas nuc de tacto operatur: ita quod essent lupernaturales simpliciter , quantum ad physicam etiam
luditantialem ipsa tum cnti talem .
Funclamcntuat huius sententiae in hoc consistit . Ad exercendum sit pernaturales actiones non sunt simplicuer necessatu habitus infuli, sed lutticit auxilium Dei speciale actuale secundum communeri Theologorum sententiam: sed unio nypostatica humanitatis ad verbum multo excellemitis principium est iupernaturale, quam auxilium quodcumque sp ciale, quia ex vi nypostaticae unionis diurnum verbuquatenus elisuppolitum humanae naturae, comprInci pluin eit omnium operationum ipsius naturae simul cum ipsa elici rumin: Ergo Christus ut homo, poterat exequi ex vi solius hypostaticae unioniS quacumque supernaturalem actionem . Oeterum haec sententia mcrito cis plicet multis Theologis gruissimis.
Primo, quia expressa est doctrina S. Thom contra hanc sentent Iam q. p. quςst.7.art. r. ad 2. ubi ininquit,quod pr ter gratiam unionis necessaria fuit li inanitati Christi gratia habitualis, ut operatio ipsius humanitatis, ellet pellecta, idest, ut ellet supernat ratis in diuini ordinis. Quae explicatio aperte constat ex praecedenti ibi utione ad primum, in qua dixeraLS. Thom. gratiam habitualem fuisse humanitati Christi necessariam, ut illam coniti tueret diuinam per participalionem.
Secundo. Suppositum non operatur, nisi iuxta s cultate in vim eius natui cuius est suppositu: Ergo diuinum verbum,prout est humantiacis suppositum, non Operatur nisi iuxta perfectionem , dc virtute ii manitatis, ex potentia tu eius: atque adeo si humanitas nonesset Perfecta, ekeleuata per gratiam, S PCr
136쪽
habitus superiraturales, aut per auxilia supernatura
lis ordinis, omnis operat loquam exerceret verbum a
prout suppositum est humanitatis, ordinis esset naturalis simpliciter,& secundum subitantiarii. Connimatur. Substantialis specus cuiuscumque actionis non desumitur ex stupposito operame,lac ex principio proximo ibrmali ei licienti,v. g. specloca te factionis sumitur excalaire, qui est proximum, Q formale principium calefactivum . Ergo specificata substantia operationum Cnricti non est pensiandata ex diuino verbo , quod est suppositum operans, sed ex proxima, de formali dispositione, ipsius humanitatis, ac potenuatum exus, atque adeo ii ab humanitate secludamus omnem formalem dispositione , &vim supernaturalem,operationes Christi non essent supernaturales simpliciter, euam quantum ad specl-fica in earum substantiam. Hac ergo sentcntia de medio explosa, probatur pars negauita quaestionis, videlicet,quod gratia non sit necessaria simplicitet in Christo ad mereri dum a Deo supernaturalia . caelestiaque hona , A ad sata ias acienduin ipsi met Deo pro unam ilia hominum culpi S.
Sitque primum argumentrum. Christus gratia seis mota et Iet simpliciter gratus Deo, non solum vi Deus, sed etiam ut homo, quia infinita grat ludo verbi communic tur humanae naturae in Chri iis communicatione personali: Ergo perationes liri. Bi essent simpliciter gratae Deo, i ex consequenti essent meritoriae. Confirmatur ex eo, quod superius quaestione pris .ma in dubio circa solutionem primi argumenti diis spu tato diximus,& probauimuS, grat midinem, o familitatem personalem in Christo ut homine,perte elicitem effect maiorem simpliciter in ratione sanctitatis, &grat,tudinis ea sanctitate,& gratitudin , sot mali, quam ei confert habitualis gratia:er o si sa-ctitas, S gratu udo formalis sufficiens eii ad meriau,& satisfactionem a fortiori sus siciens erat in Chtino sanctitas,& gratitudo personalrs. Secundo arguitur. Probabitis est Theologorum opinio,quae allerit, quod Opera hominis iusti bonaia
moraliter quan uis neque actu, neque virtute res
rantur in supernaturalem finem,sum simpliciter me I loriae aeternae ullae,eo solum, quia proceo unt ab homine grato,&accep Oipii Deo. Ergo a tortiori hoc esset Icendum de Christi operationibus moralιter homs, quia procederet a supposito innuite graio, &accepto De Or ergo, Sc.
Tertio. Operationes illae a Christo productae e sent infiniti valocis coram Deo: Ergo essent merat
I lae cum lcumque praemi , quantumcim: quc excellenistis, cui per naturalis Ordinis, conseqtientia apparet euidens , quia opera tria habens Infinitum valorem
digna est ex propria sui ratione cuiuscumque excellentis praemat. Antecedens vero probatur. Modo operamines productae Christi humanitate,idcirco sunt intanici valoris, quia procedunt a suppolito infinite grato, & non quia eliciuntur ad la a tu chamatis, vel habitu gratiae, vel a quouis alia in iusia virtute, sed haec ratio infinitatis suppositi eadem maneret in illo casu: ElgO,Sc.
g. a. Argumenta pro parte assirmativa.
ΡRo contraria verD sententia arguitur primo. Operationes elicitae a Christi humanitate seciasa gratia habu uali, & omni supernaturali acli utori essent sinapIiciter naturales , dc non cliuini, S sia pernaturalis ordinas: Ergo no essent Sportionatae sit pernaturali praemici,alque adeo,neque essent merito tiMralis praemii. Consequentia est manifesta , quia operatio naturalis improportionata est supernat ut ii lini, & praemio. Antecedens vero constat ex co futatione sententiae, quam a principio huius quintae quaestionis efficacillimis , ni fallor, rabionibus expu
Confirmatur ex illo Genesis 4. Restexis Dominus
ad Abetis ad munera eius, quo loco dicι Fur Deum non solum ad dignitatem Abesis offerentis sacri iacium respexisse, sed etiam ad munera eius, idest, ad quali tatem,& dignitatem ipserum: Ergo ut opera Christi Domina sint ineritoria coram Deo, non saris fuerit dignitas ipsius Christi operantia,sed necessurii
ct dignae,quae accipiantur, & acceps cur a Deo pro
tali praemio. Hoc autem non reperitur in operati onibus Christi, si omnem liabitum supernaturalem , di omne speciale Dei auxilium ab eius humanitatera secludamus.
Secundo arguitur.Seclusa habituali gratia 1 Chriso, Christus, ut homo non ellet simpliciter gratus Deo: Et goneque eius opeia ecletia simplicii et Deogi Rin, atque adeo neque ellent n erit orta e probatur
antecedens. Ella gratum Deci est sor malis effectus
habitualis gratiae : Ergo habituali gratia semota a
Christi humanitate Christus, ut liomo,non esset fimplica ter gratus Deo. Quia emetus formalis alicuunt rmae non est ab ipsa separabilis,neq. potet sine ipsa reperiri in aliquo subiecto. Tertio arguitur . Charitas Authore S. Thom,
1. 2. quaeli. I , artic. 3.es prima radix totius merui
coram Deo, sed gratia habi ruali a Christi humanitate se mora non maneret in ea charitas: Ergo no maneret in Christo, prima radix meriti,atque adeo nec posset mereri. Ultimo tandem haec sententia probatur authoritate S. Tho. q. 2s de veritate art. s. ad . ubi expresse docet, quod praeter gratiam unionis necessaria fuit
in Christo ad merenuum gratia habitualis, & i dipsufere dicit ita solutione sequenti ad s. msinuat eandem doctrinam s. Par. quaest. 7.artic. I .in Q lutionibus ad I. ct 1.
g. 3. Referuntur DD.sententia. IN De dubio diuersae sunt Theologorum sente
tiae. Prima amrmat gratiam habitualem simpliciter, secundum omnem potentiam fuisse necessariam Christo ad merendum praemium in
pernaturalis sdinis r Nam de huiusmodi prae nuo fit tota praesens disputatio. Hanc docet Dur.
in s. d. i8.Capreol.dist i9. Oriedo,de captiui uitato, & redemptione generis humani trach. i. c. 2. par. 3.
Et inter Theologos ivniores,quihusdam placui: hqc
137쪽
Est alia seeunda sententia, quae in alio extremo docet, habituatqm gratiam non fuisse Christo necessia.
riam ad merendum . unde inquit haec sententiaia, quod si verbum assumeret humanitatem in puris naturalibus eius bonae operationes essent metitoriae gratiae,& gloria, dc aliorum supernaturati uiri bon ium,quae Christus nobis de facto meruit. Hanc uocet Soto 3. lib.de natura,& gratia,cap. 6.&m d. 19. q. I.at. 2. dc Mag. Uega stiper Conc. Trid. lib. . c6.& Mag. Medina loco citato. Non negat authores huius sententiae, quod secundum suavem dispositione I ei, ae pioinde secundum ordinariam Dei poten in iam , sit necessaria gratia habitualis in Christo ad
merendum, ut eius operatio meritoria sit undequa.
que perfecta, de ex parte suppoliti operantis , oc ex parte naturae humanae,quae est proximum principiuipsius operationis . Nam istam postesiorem pert citonem non haberet Chri iti operatio seclusa habituali gratia ab eius anima, ut docuit S. Thom. Ppar.
quae money. articulo l. ad a. emet tamen petrecta
perfectione desuinpta ex supposito operante , qua perfectio inesse moris est innuita, ac proinde sola ipsa sufficeret si rigor eloquamur, ut Enristi operatio esset meritoria gloriae, re aliorum supcrnatur
Tertia sententia media est, quae docet duo. Primuest, quod si loquamur secundum potentiam Dei oria
inariam , de consideratis rerum Dalutas, operatio Christi non elt meritoria sectusa habituali gratia ab ipsis Christi anima. Secundum eli, haec eadem tauivisti operatio posieteile merι torta supernaturalium bonorum, secundum potentiam Dei absolutauia. Differt haec sententia tertia a P cedenti, quod leuintentia praecedens quamuis dicat nccella iam tuiti habitualem gratiam in ta ruto,ad merendum locudum potentiam Dei OIuinariam,hanc tamen necessitatem dicit fundari tantum in quadam congruentia, scilicet, ut Opus meritorui Christi esset unaequaque perfectum. Non tamen funiaatur in intrinseca dispositione rerum. Faletur enim illa secunda lenientia quod Christi opera uo seclusa omni habituali gratia ,dignae lex semetipsa, vi acceptetur a Deo tauinquam etatum coeteitiuin bonorum . propter clignitatem infinitam moralem , quae illi convcnil ex lup. posito operante. Vnde infert,quod si miraculose, ocpraeter regularem ordinem graciae leparemus naui. rualem gratiam a Christi nuuiaimate,operatio Clitisti esset nihilominus meritoria ticuli uiOdoeil, nisi interueniret aliqua dis ali ,seu lex diuina, quae oppositum disponeret, oc decerneret. Caetetu in tertia sententia gratiae habitualis necessitatem au meritum tundat, non insbia congruentia maioris persectionis eque m aliqua lege extrinseca Dei, seu in ipsis naturis rerum. Alterat enim,quod operatio Cluilli non procedens ex gratia naui tuais, non haberet ex semeLipsa proportionem luthcicnie cum supernaturali praemiO,atque adeo ex seipia non esset digna tali praenuo, o excolequenti, neque citet eius meritoria. Adult tamen haec sciat ua,quod huiusmodi Christi operacio, propter o ignitatem moralem, quae illi competit e partet suppoliti, apra nata fuit, ut acceptaretura Uco acceptatione quaciam extrinseca,ut meritum coeleiuuin ocinorum. Et ob niccaulam dicit, quod secundum absolutain iaci potu
riam posset Christus mereri aeterna bona, omni habituali gratia ab eius humanitate semota.
Quatta sententia est,quae duo dicit. Alterum est, quod seclusa gratia a Christi, humanitate, cte seclusis
uniuersis supernaturalibus donis,& habitualibus,&actualibus, ita quod humanitas Christi maneret in puris naturalibus, Christi operatio non emet merit
ma tia pernaturalium bonbrum. Alterum es, quod seclusa habituali gratia abessentia animae CLristi, si ex parte intellectus, oc voluntatis ponerentur superna turalia auxilia siue actualia,sive habitualia,quae esset principia supernaturalium actionum,quorum virtute humana Christi voluntas referret actiones suas in Deum finem supernaturalem, Sobiectum supernaturalis charitalis, Christi operatio esset simpliciter meritoria supernaturalium bonorum, sicuti fuit de facto per gratiam habitualem.
s. . Resolutio quaesionis eum responsone ad a
gumenta pro Utraque parte. PRO decisione huius dubij. Nota duas conditi
nes esse simpliciter necessiarias, ut aliqua opera tio sit vere,dc proprie metitoria alicuius praemi dc- terminati. Prima, quod secandum se sit condignatalis praemij,idest, quod valeat tantum quantum valet ipsum praemium. Ex quo sequitur, quod si Deus
libera sua voluntate promitteret vitam aeternam homina constituto in puris naturalibus si bene opera retur intra limites rationis naturalis, operatio qua
ille homo mereretur aeternam vitam, si proprie, di
rigorose loquamur, non esset simpliciter meritoria aeternae vitae, sed absolute fatendum est,quod illi homini daretur aeterna vita gratis,& sine merito ex is Ia Dei libertate. Ex quam urs ibi intercederet aliquos dehitum inter Deum conferentem vitam aeternam oec hominem bene operantem, verum illud debitum non pertineret simpliciter ad rationem meriti, praemii,eo quod opus, quod non esset proportionatu aeternς vitae,non posset inducere huiusmodi debitu , neq. esse rem, capax,sed tantum pertineret ad fidelitatem diuinae romissionis, dc firmitatem diuinae legis,ita quod Deus potius deberet sibi, de suae fidelitati, quia fidelis est, u seipsum negare non potest, qua
Ex ilia prima conditione meriti colligo falsami
esse tertiam sententiam ex recens iis a nobis. Contra quam sic argumen Or.
Vel operatio Christi,quae procederet somni gratia habituali semota. esset ι cundum se digna coelestis
praemii, de illi proportionata,vel non . Si primum dicas. Ergo haec sententia tenetur admittere cum authoribus secundae opinionis, quod gratia habitualis simpliciter, dc ex natura rei non erat Chrasto m cesIaria ad merendum, sed tantum est necessaria ex quadam congruitate, quam Deus attendit in omni ἀhus rebus, secundum ordinariam,de suaue disposui nem . Si vero secundum dicas,ergo, de secundum ala
solutam Del potentiam Clitilli operatio non possct esse simpliciter,dc proprie meritoria cςlestis praemii.
Probo consequentiam , quia tali operationi deesset pNina conuitio assignata,qirae necessaria est ad rati nem meriti. Itaque si Deus per ad solutam polentiam suam vellet Clicilio conseire supernatural
138쪽
praemium propter illam operationem , collatio talis p r m ij reuera non responderet merito, sed extrinsecae legi, de proin issicini diuinae, & nullum ibi interueniret debitum meritorium, sed debitum fidelis pro Inissionis diuinae: atquca deo collatio caelestium bonorum proprie n6 habet rationem praeniij, sed cuiusdafidelis te tributionis. Secunda conditio ad meritum requisita est, quod operans referat suam operationem taltem virinalia ter, & implicite ad ipsum praenuantem ,δc ad praemium ab eo sustipiendum . Nam quamuis operetur quis aliquod opus bonum, &ex se dignum ma nopraemio, nihil tamen merebitur tali opere, nisi illud Ieserat in honum praemiantis, re velit propter illud opus tependatur praemitim aliquod . Ex hac conditione requisita ad ratione meriti , in sero falsam e sse secundam sententiam, quatenus dicit operationem
Christi ex puris naturalibus procedente omni super. naturali principio in actuali, de habituali seciuis,esi' se simpliciter meritoriam supernat tirali 1 praemi . Hanc sententiam sic impugno. Illa Citii itio per tio cum esset simpliciter , & lacundum substantiam
ordinis naturalis non reser retur ab operante neque furmaliter, neque virtualiter ad Deum Autliorem . di praemiatonem supernaturalem, neque vero in aliquod supernaturale praemium: Ergo deest illinecessaria conditio , ut esset simpliciter meritoria praemii supernaturalis.
Non desunt quidam Theologi graues, quibus haec
secunda condit io meriti non placet, existimantes ad
rationem metiri non esse necessariam relationem
siue formalem, siue virtualem in Deum praemiatore, M in supernaturale praemium , sed sitis esse quod ipse operans sit gratus,& acceptus Deo. Vnde instrui, quod omnia bona opera moraliter, etiam si solo alieetu bono moraliter absque ulla supernaturali re Ia- ione fiant, sunt meritoria coram Deo, si procedant ab homine existente in gratia. Quς plane sententia valde pia est: sed mihi non apparet vera, quia, ut supra dicebam, Respexis Dominus ad Abel,Gad mune ra eius, itaque munera, id est, merita prae anda Deo. debent esse supernaturalis ordinis, desupernaturali proportionata praemio. Praeterea: etsi admittamus hane piam sententiam, adhuc inde non colligitur, quod opera bona Christi essent meritoria, si ad ipsa Christi humanitate omne insupernaturalem habitum , 6c omne supernat rate adiutorium secludamus: Quoniam in nomine iusto operante bene moraliter natura humana, quae
est principium proximum bonarum operationum per gratiam ,& es aritatem est habituali ter relatam' supernaturalem finem , quam habitualem relati nem p rticipant opera ipsa moraliter bona, at si verbum amumpsisset humanitatem omni supernaturali dono destitutam,Christi humanitas nullam in se naberet supernaturalem ordinationem in finem super
naturalem, atqueadeo eius operationes quantum
ad ipsarum substantiam essent simpliciter ordinis
naturalis, &consequenter non essent meritoriae in Pernaturalis praemii. Neque sitis fuerit dicere, quod illae operationes essent supernaturales , superna ruralitate morali, idest, morali dignitate ex supposito diurno participata, quoniam praemium. v. g. Ulta aeter
na non solum est naturale se dum enti talem m in
ralem, sed etiam secundum ipsem physicam sub liantiam. Meritum autem debet esse proportionatum prςmio, atqueadeo non solum moraliter,sed etiam
secundum substantiam physicam debet esset supernaturalis ordinis.
Ex quatuor Theologorum opinionibus in quarti
expositione hactentis veriati sumus, quartam sententiam caeteris praeferendam esse censemus,secundum
quam fatemur, quod ex parte operantis non fuit Christo necessaria simpliciter habitualis gratia ad merendum , sed sufficiens erat ipsa gratia unionis , secundum quam Christus vere, & proprie , etiam ut homo , est gratus , & acceptus Deo, non gratitudine participata, id est, perquam natura humana fit particeps diuinae naturae , nam haec gratitudo est formalis effectus habitu ilis gratiae, δe quidem primarius, sed grati itida ne personali , quae in hoc consi instit, quod ipsum esse personale diuinum ex ineffabili dilectione Dei communicatum fuit humanitati,
ita quod esse personale ver hi est ipsius humanitatis
esse,&diuinum verbum est vere supposituin humanum . Vnde haec persionalis gratitudo quantum est ex parte operantis, sufficiens erat ad ratione merita. Caeterum ex parte operationis necellaria fuit supernaturalis relatio ad Deum supernatus lem remuneratorem, dc ad ipsum supernaturale
praemium . Quam relationem operatio Christa n mana non potuit participare ex sola gratia unionis , sed necessum illi fuit aliquod supernaturale princta pium proximum, vel habituale, vel ac viale, quod haberet rationem proximi, oc sol malis principit ipsius
Ex hac sententia soluuntur argumenta posita pro utraque parte principalis dubii. Priora enim argu menta probant sufficienter, quod ex parte operantis sufficiebat ipse unionis gratia,& non erat simpliciter necessaria gratia habitualis, sed tantum ex suavi Det
dispositione a Posteriora vero argumeta videntur conuincere, qtiod ex parte operationis crat necessaria super iraturali, relatio in Deum authorem gratiae, ad quam re
lationem necessaria fuerunt Christo, aliqua supernaturalia principia ex parte intellectus, & voluntatis humanae, siue actualia, sue habitualia. Sed rogat quis. Num si Christus opera sua retulisi set insupernMuralem quempiam finem quadam ha imana fide cognitum,& non aliquo supernaturali lumine,ita quoci ex sola libera eius voluntate,& nonia ex aliquo speciali Dei auxilio talis oriretur relatio, ex iustitia essent meritoria supernaturalis pram ij Ratio dubitandi pro affirmante sententia est. Quod cuChristus sit infinite gratus non potuit non pro sua
reuerentia exaudiri, &consequenter ex iustitia meis ruis Iet illud quodcumque bonum siue naturalis, siue supernaturalis ordinis in quod suam Operatione
referret. Respondeo, rem hanc effe dubiam : Sed milii probauilius esse, quod si attendamus ad vim ipsius operis illud opus non esset in tali casum exitoriualicuius super naturalis prae inis . Quia non emet opus supernaturale, nisi ex parte tantum obiecti materi luet sumpti, atque adeo, neque esset satis proportio natum cum supernaturali praemio, quani proportionem diximus paulo ante necessaria fore ad proprii meriti rationem. Dixi, si attendamus ad vim operis, Qv
139쪽
116 RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
Qusniam cum voluntas Christi humana nihil operari possit, nisi quod placitum esset diuinae, si Clui.
sus absoluta voluntate suam operationem in quodcumque bonum referret, talis relatio non posset diuine voluntati non esse accepta, atque adeo obtine.
ret Christus id quod tali operatione intenderet. Uerum hoc non pertineret ad rationem meriti,& pr. mij, sed ad ipsam voluntatis diuinae, de humanae com formitatem. Crediderim tamen, quod si Christi humanitas nullo supernaturali dono perficeretur, Christus per opera bona naturalis ordinis ex toto iustitiae rigore mereretur prςmiu ordinis naturalis, in quodi pla sua referret opera. Quia ibi citer proportio imter meritum, & praemium , 5e persona operans esset infinite accepta ,& grata Deo. Quae infinitas gratitudinis,& acceptationis, ad omne bonum, & naturae,&gratiae propter sui infinitate in omnimodam se extendit, & ad virum q. finem naturalem, dc supernaturalem , &c.
ARTICvLUS SECUNDUS. D. Cbrisi Domini fatisfactione .
IN secundo articulo disset Edum est de Christi D
mini satisfactione. Quam tractationem tribus complectemur dubitationibus. In prima disputabinius,an Christus vere,& proprie satisfecerit Deo pro humani generis peccatis: ita quod actio Chisti veta, ct propriam satis iactionis rationem sortiretur. In secunda disseremus, an Christi satisfactio fuerit infinita in ratione satisfactionis. In tertia denique, an fuerit exacta,& ex toto rigore iustitit.
sECTIO I. DUBITATIO I. An Chri s vere , ct propria satisfecerit Deo
pro peccatu humani generis. s. I. Argumenta pro parte negativa. IN prima ergo dubitatione, principio proponam
argumenta pro parte negativa. Primum argumentum. Chrim satisfactio non fuit opus verae, propriς iustitia: ergo non sortiebatur veram,& propriam satisfactionis rationem. Huius consequentiae vis cuicumque consideranti erit facile manifeita :Quoniam sicut restitutio in materia pccuniarum, aut census sua rone actus est iustitiae, Hasatisfactio in materia honoris per iniuriam laesi si a quoque natur est vera iustitiae operatio: atque adeo si Christi operationi defuit vera δε' propria ratio iustitiae, necessum est ei quoque desuerit vera, & propria satisfactionis essentia. Et quidem cum iustitiae ratio sit generica, Scratio satisfactionis specifica, praefata consequenti vim habet manifestissimam: nam cui proprie non νcompetit ratio generis, haud proprie conuenire potest ratio illius speciei, quς sub tali genere est entialiter collocatur . Ut si fingas aliquod ens, quod i m. proprie est animal, consequenter fateri teneberis,
illud no sortiti proprie specificam hominis, aut equirationem. Quocirca tota huius argumenti, imo, &tomis dubii difficultas in antecedentis probatione
consistit. Vnde probatur primo antecedens. Ad pr
priam iustitiae ratione pertinet, quod sit ad alterum , sed Chri iti satisfactio non fuit ad alterum: ergo non fuit proprie iustitiae actus. Maior communiter est a
Theolog s , dia moralibus Philosophis recepta, de qua legatur S. om. r. a. quaest 18.art. 2. Minor vero probatur. Clitisti satis lactio fuit ad Deum , α ad ipsum mei Chii sitim, satisfecit enim Deo, ae sibi
ipsi pro uniuersis hutnani generis criminibus et at Deus, ut Deus, non est alier a Christo,& mnlio minus ipse Christus alter est a se ipso: ergo,&c. D cesquod Christus, ut homo, est altera Deo saltem secundum rationem , imo de est alter a seipso, quia
diurnum verbum, ut sippositum naturae humanae, ratione differt a se ipso, prout est diuinae naturae s ippositum,& ista rationis diuersitas, seu alteritas sum cit ad
Contra hanc solutio nam duae se offerunt replicae . Primae. Si sola rationis diuersitas sufficit ad constituedam vera in iustitiam, sequitur, quod inter diuersa membra eiusdem humani suppoliti, v. g. inter manus, &caput, vera possit reperiri iustitiae ratio at istud consequens nullus, vel Phylosophorum, vel Theologorum admittei: ergo,&c. Sequela apparet manis si . Quia nihil aliud obltare videtur, ut inter diuersa eiusdem suppositi membra nequeat vera iustitia reperi, nisi unitas ipsorum in codem supposito, sed cunae v nrtate saluatur vera ra Itonis diuersitas, quae ac lueram,& propriam lustitiam, iuxta Qtutione in assignatam, sufficit: GgO,&c. Secunda. Eito ad veram, de propriam iustitiae rationem sufficiat illa rationis alteritas, quam a Isignat statuta solimo, non tamen sufficit ad perfectana ia-stitiam . Nam si ad communem iustitiae essennam requiritur quod sit ad alterum, quanto minor fuerat alietitas inter eos, inter quos versatur iustitiae ast is, tanto minus perfecta erat in ipso actu ratio iustitia et Ergo ex assiginta solutione saltem sequitur, Chri itisatisfactione in minus perfectam suisse in ratione
satisfactionis, quam stalla satisfactio, quet inter duos
secundum argumentum , quo itidem probatur primi argumcnti antecedens . Chri ili satisfactio non fuit verE, S proprie opus iustitiς lega lis, aut iustiti distributivae, aut denique iustitiς commutati uet, sed non sunt al; ae iusti tiae species prς ter has tres com me moratas, ut ea S. Tho.constat λ. 2. q. 18.&sequc ἀtibus. Probatur maior. Et primo quo o non fuerit opus iustitiς legalis probatione non eget. Iustitiar que legalis, prout specialis virtus est 1 reliquis virtutibus distincta, in Ier ciues, de respublicam duntaxat versatur,neq. cuiuspiam damni illati reparationem per se primo respicit, sed ipsam communis boni primotionem , quae sane ratio ad satisfactionem non pertinet,cuius proprium munus est illatam imu Nam reparare . Quod vero neque ad distributitiam spectet iustitiam , inde facile ostenditur, quod distrib tiua iustitia in communium bonorum dispensati ne essentialiter consistit. In satisfactione autem Christi , qua Deo pro omnibus hominum crimin I bus satis secit nihil reperitur. quod ad bonorum
communium distributionem attineat . Denique quod non fuerit actus commutatius iustitiae sic pr hatur . Commularit a rustitia inter squaleS duntaxat
versatur, nam sicut is alis iustitia est partium ad io
140쪽
tum, &distributiva tot his ad paries, ita commutatim militia est pariis ad partem. Sed Christus in quantum satisfecit Deo pro uniuersis hominum peccatis', non fuit ipsi Deo aequalis, quonia satisfecit ut homo, ae proinde ut minor, & inferior Deo: nam ut Deus,
neque me reri, neque satisfacere, potuit: ergo, 6cc. Contarmatur primo vis huius argument x quatum
ad id quodamnet ad commutaturam iustitiam . Si Christi satisfactio ad iustitiam pertinuit commuta. tiuam,sequitur quod in Christo repertatur virtus tu stitiae commutatiuae erga Deum , specie dist mcta , ab uniuersis illis virtutibus moralibus, quae in puro homine reperiuntur. Consequens apparci omnino falsum:ergo,&c, Sequela patet, quia in puto homine nulla commutatiua iustitia repetatur erga Deum , ut in confella est apud uniuersos Theologos. Minor vero probatur . Nulla virtus fuit in Ctiristo, quae secundum specie in non polliet in puro homine reperiri, nam labiectum virtutum in Christo non est di. uinum supposuit m , sed humanitas, quae eiusdem est speciei cum humanitate caterorum hominum, eisdem praedita est potentiis, quae eadem formalia respiciunt obiecta, Squae eisdem proinde virtutiubus secundum speciem perfici potIunt: Ergo si commutatiua iustitia in puro homine repetari nequit erga Deum: neque illam pusumus in Christi humanitate cominisci. Confirmatur secundo. Si in Christo repetitur c mutatiuae iustitiae virtus erga Deum 4d quam pertineat satisfactionis actus, sequitur quod si diuinum verbum humanitatem re Iinqueret , haec virtus permaneret in ipsa humanitate a verbo reIicta , at quo adeo in homine puro pollet esse iustitia commutatiua erga Deum, possetque proinde purus homo satis. facere Deo pro uniuersis hominum climinibus sicut Enristus satisfecit. Consequesncino Theologorum debet admittere,cu huius oci Iustitia, de operatio ab ipsa procedens, ut dudum dicebam inter aequales du-
taxat reperiatur: ergo,&c. Sequela appMet manitella,nani omnes virtutes, quae modo insunt humanitati Christi perseuerarent impia a diuino verbo separaia, nisi aliud fingamus miraculum ab ipsa separati ne verbi distuictum, quo habitus humanitati inhaeretes ab ea separarenti Ir: ergo,&c. Temo arguitur. Inter Patrem,& Filium, iuxta comunem doctrinam ex Aris. I. Et hi. cap. 6. desumpta,
non est vera, &propria iustitia, eo quod interiptas non est tanta distinctio, quae sufficit ad veram iustitiae rationem, ob id quod filius est aliquid patris sed mulio minor distinctio est inter Christum,& Delim, imo S inter Christum, & Patrem: quia licet sint personae realiter dilt mctae, secundum personalem dii inctionem, ni tamen unum essentiali unitate; Ergo Cluisti ad Deum nulla potest esse itistula.
Quartum argumentum. Peccatum originis pro quo potiuinium Christus satisfecit, non fuit iniustiistiae peccatum, virtuti iustitiae oppositum. Ergo satisi factio qua Christus debitam compensationem exiliabuli Deo pro isto peccato, non fuit uiditiae actus. Consequentia apparet manifesta , nam peractum iustitiae non reparatur, nisi illud damnum,quod futpet iniustitiam illa ium. Antecedens vero probatur. Peccatum illud primum , ut constat ex hyiloria, qua GG.es. a. primi peccati perpetratio refertur, no fuit,
nisi vel inobedientiae, vel superbiae, ver gulae: aut
certe itiplicem hanc malitiam quasi per modum simplicis complexionis in una superbiae malicia tam quam in superiori ratione complectebatur, neque o vlla ibi iniustitiae ratio interuenit: ergo,&c. Si dixeris illud inobedientiae, aut superbiae peccatum implici tam habuisse iniustitiae malitiam . quatenus diuinulae si honorem. Contra, sequitur, quod una uersati minum peccata laedat iuilitiam debitam Deo, sint q.
proin e Omnia lutultitiae peccata, consequens nota est admittendum, non enim peccata, in quibus tant est specifica diuersitas coniandi dubent,&ad unum iniustitiae vitium redduci, aliud enim est peccatum , quod contra charitatem committitur ab illo, quod temperantiae aduersatur, & aliud eit inti delitatis vitium ab eo, quod committitur contra iustitiae , vel distributivae, vel commutatiuae virtutem. Sequela a Iem est euiden S, quia omne peccatum mortale laedit
diuinum honorem : Sicut de primo Adae peccato a Dfirmat praedicta lalutio. Quinto a rguitur. Christus satisfecit ino pro peccaris nostris per a tus multarum virtutum, obedientiae, humi litatis, religionis, abstinentiae,&c. ut constat
ex cliuersis studiosis actionibus , in quibus Christus clum inter nos vixit se frequenter exercuit euangeli. ca hystoria narrante, quae omnias ne dubia Christus in catisfactionem , ct compensationem pro humani generis delictis operabat ut tergo Chtisci suis factio non suit actus solius virtutis Iusticia.
. 2. Pro parte opposita. IN oppositum autem est id quod Paul. I. Corin. I. dicit de Christo, quod Dolus es nobis ius luasa
eii cauo ,σ redemptio Natu cerae non ab aliud Cnrisius nobis mira ustitia factus, nisi quia de iuste nobiscet lestia bona a meruit , di iust ε pro uniuersis nostrIs peccatis satis recit Deo, promeruit bonum, satisfecit pro malo. Et huius distinctionis occasione,&ad hac
totam disputationem recto ora: ne inchoanda p Incipio breui ter explicandum erit,quo uti crant lecundum communem rationem ista duo iusta α Oper puta increta,& satisfacere.
s. 3. Notabiliapro interagentia guberitonis. Nola dum igitur est primo. In duobus potissima
meritum, de satisfactionem dimetre. Prurio quod meritum per se primo respicit bonum acquirendum: Saris factio vero ma Ium repellendum. LIeremur enim mercedem,& prςmium, quae boni,& finis rationem sortiuntur. Satis iacimus vero pro malo&pro culpa admissa, in quo per se loquendo sistit sauia factionis ratio. Secundo disserunt in eo, quod me muper se respicit honum iptius meren iis . Egentialis namque iustitia meriti in eo consisti t, ut quis det alteri id, quod suum est. vi ab eo per modum praemii recipiat aliquid ex bonis ipsius praemiantis. Satisfactio vero , non respicit per se primo bonum,dccommodum satisfacientis, sed eius cui fit satisfactio, namque satisfactio per se primo destinatur ad reparandum eam non oris, seu famae laesionem,quae fulician. ita iustitia in facta. Quae sane reparatio non est per se primo bonum satisfacientis, sed eius, cui de deiur