장음표시 사용
141쪽
R ELECTIO DE CHRISTI CR ATI A.
satisfactio. Non negauerim, quod ex satisfactione resultet quandoque Donum aliquod satisfacienti, naper satisfactionem euadit quandoque saris faciens p am, cui erat obnoxius propter iniustam laesione . quam alieno honori intulerat , sed hoc accidentariueit ad satisfactionis essentiam reum lamen essentialiter pertineat ad rationem meriti , quod ius tribuat merenti ad bona eius a quo meretur. In h1c disterentia fundatur diuersus loquendi modus, quo utitnu r in satisfactione, di merito: solet enim dici , quod meremur nobis, & satisfaci mus alteri ,& quod meremur non Deo, sed nobis a Deo, satisfacimus autem non nobis, sed Deo, pro nobis,
id est pro peccatis nostris. Iuxta quam locutionis phrasim dicimus Christum meruisse, de sibi, dc nobis , Ze satisfecilla Deo pro peccatis nostris. Et
quidem cum Christus caput sit , & nos eius meminhra Christus ita metuit nobis, atque si sibi mereretur . sic pro nostris peccatis satisfecit, atque si pro suis satis secisset. Vnde introcentiis mus ipse Chrisus quandoque ut superius in prima quaest. circa s cundam conelusionem dicebam , nostra scelera sua peccata vocavit, iuxta illud Ps. χι. Longe asiare mea merba delictorum meorum. Secundo est notandum , quod peccatum s loquamur de mortali, in quo perfecta est peccati ratio duo
infert mala, alterum peccanti, quatenus eum priuat
Dei amicitia, & gratia, coelesti lumine ,& spirituali vita, ipsum spoliatum, Se inultis plagis a filictum, velut illum parabolicum hominem , qui ab Hyerusale in Hyerico descedens in Iatrones incidit, semiuiuum reliquit, qui merito se ira ivluus appellatur relictus, is enim, qui dum in Dei gratia constitulus gemmaia gaudebat vita naturali,& spirituali, humana, & diuina spirituali per peccatum priuatus vita, In humana an tum relinquitur positus, ct ea quidem spirit italibus plena plagis, miserijs, ct calamitatibus , quae vix
ei vitae nomen relinquunt. Alterum malum infert Deo, quia quantum est ex affectu peccantis, ipsum Deum totaliter destruit,& demolitur, creaturam siubi loco Dei praestituens, honori seli Deo debitum in
ipsam commutans. Qui enim mortaliter delinquit, commutabile bonum bono praefert incommutabili,
ipsum ut bonum summum, di finem ultimum sibi affectuosa inc Iinatione proponens: & ipsum Deum verum bonum, & finem , ut sibi incommodum, mperniciosum auersatur,eiusque proinde matellatem, de bonitatem iniuriose laedit. Duo mala. inquit Deus per Hierem .c2. fecit popuIux meur , s me dereliquerunt fontem aquae viva, s soderunt sibi Osternas, qua
aquam non valent conlinere. Quibus verbis Propneta, hoc posterius malum, quod in mortali peccato reperitur in geminam distinguit malitiam, quam The logi in 1 d. ἔ I. conuersonis auertionis nominibus
explicam, ad miseram enim creaturam peccator cinuet titur,& a Deo summo bono a flectu avocat, mredis vritur,& fruaur utendis, in quo dicente Augustino,omnis constitu morum peruersitas.
I)eccatum igitur, quantum ad primu , quod infert
malum, non est satisfactionis materia, non enim saritisfacimus Deo pro peccato, prout malum nostrum est, nosque priuat spirituali, de coele si i animae uriata.
Detrimentum enim,quod quis per proprium actum sibi intulit,non cit per rultitiam compellabile. Iustistia namque ad alterum est ,& non ad ipsum qui operatur iniuste. Est autem satisfactionis materia ratione posterioris mali, quatenus videli et iniuriosum est Deo, diuinam quantum est ex se minuens gloriam ipsumque Dei obscurans honorem: lmo,& eius totaliter imperium destituens i intenditque per se primo satisfactio recompensare Deo pio iniuria, dc ostensa, quam mortale peccatum contra Deum inuoluit. Fateor quidem , quod haec satisfactoria compensati redundat secundatio in destructionem totius mali, quod ipsum mei peccatum peccatori intulit: namque satisfactione placatus Deυs, hominem qui peccauit ad suam amicitiam admittit, diuinam et conserens iustificantem gratiam, perquam perdita reparatu spuitualis animae vita aeternam ei condonat rinam . quae iniuriosae auersioni , qua per peccatum auersus erat 1 Deo, respondet, d, oc poenam quoque sensus, prauae ad creaturam conuersoni propor trona am . remittit. Loquor in prςsentia de fati factione in communi, non enim explicare intendo, An peccator satisfaciat pro culpa, di pro rena aeterna per contriti nis actum, an pro petna duntaxat temporali, quam
sensus petnam appellare solent Theologi, hoc enim alienum est a nostra disputatione definire, in qua de Christi satisfactione duntaxat fit sermo: tantum errigo intendimus in his, quae diximus ipsam explicarae sati factionis vim , quam pleni Sine assecuta fuit Christi satisfactio, qua Deo pro uniuersis humani generis peccatis satisfecit. His ita praehabitas sit.
. . Prima eonclusio. ABsque figurata, & impropria locutione conceo cidum eii Chri lium ex iustitia satis fecisse pro
uniuersis hominum peccatis. Sententiam huic veritati contrariam docuit quidam Petrus Abai lardus affirmans diuini verbi incarnationem,ualde quidem
nobis ad vitae exemplum profuisse, nihil tamen actredemptionem. Meminit huius erroris inter a Ilo2
eiusdem haeretici, S. Bernardus epistol. t M. quem et rorem consuta umbi satis erudi te, qui de ab Inno incentio Tettio in epistola ad ipsum Bernardum inicia, qua est Is . inter Bernardi epistolas iustam damnationem accepit, 3c reuera luc suit etiam Pelagianorum error, qui peccatum originale non penitus cognouerunt, atque adeo existimarunt humanum genus minime indiguisse redemptione a
Christo facienda: unde,&eum redemptorem esse negauerunt, etsi Iegislatorem faterentur. Qui plane error contrarius fuit Luteranorum haeresi , qui econtra Christum redemptorem agnoscunt, sed mi ni me legislatorem. Que m errorem S. Sunod. Tria
deni in .sessio n. s. canon. 2I. aperta definitione damnauit, di obiter etiam Peli agianorum, de Abaylardi error damnationem ibidem accepti, dec. Si quιr dixerit definit synodus in Christum Iduma Deo sum
hominιbus in redemporem, cui dant, G non in texi PlaIorem, cui obedire teneantur, anathemast. Sed de
iras erroribus non vacat latius in hoe loco tractare .
Vide Alfonsum de Castro h b. de haeresinus. verbo Christus haeresi. S. ce Dri edon. lib. de captiu. α
demption .gen. human. a principio 2. par. tractat. I. capit. 2. conclus. 6. Probatur ergo nostra conclusio , tum solum qua tunus aduersus istum proce clit
142쪽
errorem , qui Christi Domini satisfactionem pinnuus eliminauit, sed etiam prout aduersatur quI-husdam Theologis , qui fatentur libenter Christum satisfecisse Deo pro omnibus humani gen ris delictis, negant tamen eum ex iusima sat ita fecisse , si proprie , dia absque metaphora est i
Probatur erso primo, ex vulsatissimis sacrae paginae telli moni js t. ad Titimo t. secun G inquit Paul. Vnus enim Deus, unus es mediaror Dei. O hominum, homo Christius Iesus , qui dedit semetimum rc dcmptronem pro omnibus , & t Corint. 6. Empἰι enim estis , inquit, pratio m no . Quod autem fuerit hoc magnum pretium grauillimis vel bis explicuit S. Pet. I. can. cap. i. Scientes, quod non corruptibilibus auro , Ut I a ento, redem ιι ιsos de vana ut ira comversatione paterna tradationis , 1ia praetuso sanguine , quali agni immaculati chrdii, G intonsam ilia. i. Ad Roman. s. id quit Paul. Ipsis culi gratis to gratiam im susper redemptionem , quae est in Chri io Iesu, quem proposuit Deus propitiationem pir idem in Iamurne eius ad ulansionem ii sit ita suae , propicr remissioni mrraecedentitim deliciorum in 'stentatione Dei ad osten. lionem iussιtis cιvs in Me te mybre, v sit 1 se i lus, sit piscans eum qui est,ide ιx Iisu claripi. Quo loco
Paulus non solum loquitur cle ollcnsione verae, propriae iustitiae, quae in non ra redeptione per Chri .su in tacta splenduit, sed & de manifestatione perfestae, R exactae iustitiae. Nam imperfecta itillitia in puro homine apparere potuit, ut communiter docent Theologi cum S. Thom. a. par. quas . t . a r. a. Et quidem si iustitia, quae apparuit in Christi satisfactione, di in re deptione, qua ipse genus humanu redemit, nyn perfecta suit,& exacta , sed ei simili Squalis in salis factione puri hominis posset reperiri, non sine appuenti ratione pollamus inferre, id quod ad simile tere propositum inferebat Paul. ad Galat. c. 2. Ergo Christis gratis mortuus ιβ . Mul ia huiusmodi testimonia reperiet Theologus
in sacra pagina, quae in humani generis redem prione per Christum facta, iustitia mi mei uenisset aperte clemonstrat. Cum aut in iuxta vulgatam August. regulam grauit Iimis Patribus, & Theologis probata , cuius meminimus superius, verba scripti irae cacrae in proprietate sermonis sint accipienda , nisi urgentissima cauca nos ad figuratam acceptionem ducat, necessum cii dicamus, quod redemptio nostra per Christu facta,& eius satisfactio pro peccatis nostris opus fuit verae, & propriae iustitiae. lndubio tertio huius articuli alia ponderabimus scripturae cicrae telis monia ad probandum Christi satis iactionem exactanti. futila,& rigo rosam, quibus per locum a sortiori probari poterit praesens concius o. Probatur secundo haec veritas stac Conci I. Triden.sess. 6. c. I. ubi S. synod. expressu definit Christunia pro nobis Deo Patri satisfecisse . Probatur tertio conclusio grauissimis patrum testimoniis , qui passim docent Christum satis secisse Deo pro uniuersis hominum peccatis, de quod ex vi iustitiae humanum genus redemit S. Aug Ist. la. de Trim t. cap. I s. inquit diabolum a Clitatio non potentia, sed iustitia victum fuisse, superatum. Et cap. 14. inquit, quod ptilis tu lima,& potentia postea diabolum vicit Christus, militia quidem in hii in ilit
te ec morte, potentia vero in gloriosa resurrectione qua reuixit no uersi moriturus, dicit ibidem, quod in passione Christus pro nobis debitoribus , quod ipse non debebat exoluit. In quem sensum interpretatur illud Psalm. 68. Cus non rapui tunc exolvebam. Eamdem veritatem insinuauit ipse Augiis in. lib. Io. decuritate Dei cap. 2O. iv sequentibus, S in Enchyr. cap. Α9. Basil. ho m. s. Cyprian. in expositione symboli, Athan. lib. de incarnati ne, Bernardus loco cit. Ansel. lib. 2.cur Deus homo, Ricard. de Sancto Viet. l. b. de incarnatione verbi cap. 3 . & alij patres, quamplurimi, quos citabimus in tertio sequenti dubio. Mag. sentcn. in s. d. l .e 2o. pro hac veritate refert nonnulla Patrum testimonia, & in Conc. Ephes. i. reperies aliqua grauissima Patrum loca, quae ad huius veritaris confirmationem non leue momentum habent. S. Leo. in illis vulgatissimis, sed grauis Isimis verbis, quae in quadam ho m. de natiuitate Domini habemur, videlicet, Sinone ei erus homo non prae beret ex lum. Si non eget et eius Deus non aferret remedium, implicite docuit, humanam redemptione ,
tui ima,& ea quidem perfecta, factam fuisse Christo. Nam s huiusmodi iustitia non fuit redemptioni nostrae secundum legem a Deo praescriptam neces I
ria, potui siet Christus verum afferrete medium, qua quam verus Deus non fuisset.
Quarto probatur. Sacrificium quo Christus in . Cruce se ipsum obtulit patri, exoluit Deo pretiu pro redemptione nostra, at exolutio praeril est opus verae iustitiae, ergo Christi satisfactio qua Christus Pigno-mmiosam mortem suam, honorem diuinum hominum peccatis laesum reparauit,satisfactiosuit vere, M propriae instillae . Minor e si lumine naturali manis na: re maior constat exit Io Paul. ad Col. 2. Delcns, quod aduersius nos erat ch ορ raphum decreti, quod erat contrarιum nobis, si um ι sit de medio adigens illud cruci, s expolians principatus, a potestat cs, sc. certa non alia ratione Christus Chytographum de-
. creti nobi S contrarium sua morte deleuit, nisi quat
nns mors eius suit iustissima quaedam prae iij debiti lutio, Chyrographum enim quo quis obligatus, uom si per solutionem prae iij deletur.
Theologicam huius veritatis rationem assignauit S. Tuom s p. q. q8. ar. I. qui omnino eit legendus in tota illa qliae Ilione . Et in commenta dijs Doctissimi Mag. Med. multa repeta et Theologus, qu ad egregiam liuius conclusionis amplificatione in valde conterre poterunt.
Et tandem ex eo valde istius concIusionis veritas confirmatur, quod certa fide tenemur credere quemlibet hominem itistum ex vera,& propria iustitia m reri,& satisfacere coram Deo. Vt m C c. Trid. sess. 6. n. ra dc finitur, S constat ex illo a. ad Thim. c. q. De reliquo reposis aes mihι corona iussitiae, e . ergo a fortiori lusimae meritu , & caiis factionem debemus Christo tribuete. Sed aduertendiam est, quod in hac conclusioneia , haudquaquam definire intendimus, Chri iti satisfactionem fuit se actum elicitum a virtute iustitiae, vel colu nautatiuae , vel distribum ae , quia hoc aci iidem non pertinet, sed ingraui Theologorum disputati ne versatur. Sed id tantum in hac conclusione contendimus, duo esse secudum fidem concedenda. Alteruquod Cluulus vere satisfecit pro uniuersis hominu
143쪽
peccatis. Et alterum, quod satisfeci ,aequi ualentem compensitionem Deo exhibens pro offensa contrae ipsum ab hominibus admissa,exsoluedo iustum p tium pro ipsa humani generis redemptione. Quod autem haec compe sationis exhibitio,& iusti praetii exsolutio , actus fuerit elicitas a virtute iusti tiae, aut ab alia potius virtute, existimo ad fide minime pertinere. De qua re in sequeti coclusionen o nihil dicemus.
AClio Christi satisfactoria in esse morali consi
derata continet sor maliter rationem iustitiae, non tamen fuit elicita a virtute iustitiae, neque vero ab unica tantum virtute . Tres partes ut a conclusio
complectitur. Prima, quod satisfactio Christi inesse
moris considerata continet formalem iustitiae rationem, quae sic probatur. Vniuersae conditiones, quae ad formalem rationem iustitiae requἔruntur, in ipsa actuali Christi satia factione repetriebantur. Ergo vera est haec prima con lutionis pars. Probatur antecedens liam cosequentia apparet mani sena in Quatuor sunt praecipuae conditiones, quae necessariae sunt, sufficii in t sot malem iustitiae rationem constituere. Prima, quod sit ad alterum . Secunda,quod sit inter aequales. Tertia,quod id quod loco satisfactionis datur, sit ex propriis,& non gratuito acceptrs ab eo, cui fit satisfactio. Quarto, quod fiat ex bonis non alio titulo debitis. Sed hae quatuor conditiones repetae.
halitur in Christi satisfactione. Quoet conitabit. D prima quidem in solatione ad primum huius dubi j. De secunda in solutione ad secudum dubiu eiusde in .
De tertia veru,oc quarta in tertio liuius articuli du-hlo: ergo, dcc.
Confirmatur. Si in Christi satisfactione non reperitur formalis ratio iustitiae, sequitur quod sacraelit
rae minus proprie illam appellcnt iustitiam, ip si quo
attribuant nomina, quae cum proprietate sumpta iusti tiae rationem i m portant, cui uti nodi sunt, pretium, emptio, redemptio, Fcc. hoc autem non e it admittendum, vera igitur est prinin nostrae cones usionis pars.secun la pars , quae affirmat operationem Christi satisfactoriam non fui me elici tam a virtute iustitiae, si de iustitia legali, aut distributiva intelligatur, facit admittetur 1 peritioribus Theologi Senani illam pro Dat esticaciter secundum argumentum cx formatis a principio huius dubi j. Ceterum si intes ligatur duiu-ititia commutativa, neque ab Omnibus eliconcessa , ,
a multis en rin grauissimis negatur Theo Iogis, quoruPrinceps eit Mag Mzd. q. p. q. i. ar.2. Neque cohaerere videtur cum praecedunt is conclusionis parte. Nasi in illa operatione saluatur iustitiae commutatiuae ratio, ut ostendunt quatuor illae conditiones, quas diximus ei competere, qui fieri potetit, ut non per sta ad virtutem iuititiae commutatiuae tanqualia ad propriam pertineat regulam Sed hoc non obstante ex iisit imo verillimam ei se hanc secundam partem conciutionis nolitae, quam sic probo. Ptimo . In Cluilii anima non reperitur virtus iustiliae comittat tuae elga Deum: crgo satisfactio Curi. sti nequit elle actio clicita, aut regulata virtute com--Hatiuae iustitiae. Consequentia eli manifesta: ant
cedens autem dupliciter solci probari a peritis limis Theologis. Primo. Quia coin inutati insistiane-quit reperiri , nisi inter eos, qui sibi ipsis inuicem subi j ei posIunt, nam quod qui saliciu debitor fiat ex iustitiae commutatiuae obligatione, est quaedam ver subiectio ad ipsum , cui ou ligatur: at Deus nulli potest subici . Ergo ncque potest alicui iure commutatiuae iustitiae obligari. H ic ratione utitur S. Thom. l. par. q. M .ar. t. ad probandum intcr puram creatura, ct Deum minime constituendum elle debitum commutatiuae iustaDς, reputat q. propter istam rationem impossibile, quod Deus creaturae quidquam debeat huiusmodi iustitiae titulo . Secundo alij probant, ex eo, quod commutatiuia iustitia fundatur in vero dominio earum rerum,quς sunt lustitiae materia, at Christus, ut homo, nullius
rei habet plenarium dominium,non subiectum, ec subordinatum uniuei sali Dei ipsius dominio. Unde nihil potest dare Deo, quod non pertineat ad ipsumis Dei dominium ,& ius,atque adeo nulla Christi aetici militiens est fundare debitum in Deo ad iustitiam
Haec ratio est etiam efficaci Sina sine dubio si d
pura creatura procedat, sicut & praecedens ratio: ve runtamen quod ad praesens artinet duae istae rationes parum esticiunt,quin potius olliciunt, & sunt necestario a nobis diluendae , si secunda in nostiae conclusionis partem tueri velimus. Quoniam non solum eliminant habitualem commutatiuam iustitiae a Cliti. si anima, sed etiam actualem, imo prαcipuam vim habent de ipso ius iiiς actu e si bene expendantur . Quarc aliae erunt a nobis ad illius alium pii antecede- tib probationem colli mandae rationes, quae de habituali tantum iustitiae commutatius vii tute, & non de actuali iustitiae ratione procedant.
Sit ergo prima ratio, qua probatur in Christo nore petari virtutem commutatiuae iusti ti . Gratia Cli isti in esis physico con siderata, de quatenus ex spis e Gnuunt virtutes infust, est prorsus eiusdem speciei cu gratia cuiusuis honianis iusti, sed in alijs hominibus iustis ex habituali gratia non or Hur virtus commuratiuς lusiatiς erga Deu, quod uniueisi graues Theologi libenter concedunt cum S. Tho. loco proxime calato: ergo neque in Christi anima ex essentia habi. tualis grati et octaur habitualis commutatiua iustitia. Consequentia apparet euidens ex illa regula philoisphica satis vulga ri, scilicet, idem manens idem, semper facit idem. Si ergo gratia in Ebristi anima ea nisdem omnino phincam ei Ientiam retinet, quam hahet m caeteris almia abus iustis, eaedem quoque, M. non aliae ex ipsius ea cntra di manabunt morales vir tutes infusae.
Dices forsan, verum esse, quod ex essentia habitualis gratiae non protiuit in Christi anima virtus cominutatiuae iustitiae, sed tamen Deus noua, speciali actione hinc virtutem in fungit ammae s litilli, Haec solutio non poterit ostensiva expugnat Onedestrui. Sed est sine dubio voluntaria , im de parum rationabit x : quoniam in Christi anima illae dumtaxat morales virtutes sum constituendae , quae ad ordinem pertinent gratiae , idest , quae ii, ipsa gratia, quae dat ipsum ci sempernaturale raditas i-ier praehabentur, sicut in rebus natiiralibus illae tantum potentiae , ct proprietates constituuntur, quae continentur in forma substantiali tanquam in p ima
144쪽
Sed id secunda ratione illud met antecedens probo. Si Cliti iti animae infusa fuit virtus commutatiuae Iustitiae erga Deum, perquam Christus adeo mer retur,&ipli satisfaceret , sequitur Christum & meiaruisse, de satisfecisse quatenus operabatur ut aequalis Deo,ideli, prout se gerebat in sui operatione non ut subditum Deo,sed Deo aequalem . Consequens rationi dissentit,&non videtur consentire catholicς veritati et ergo, dic. Sequela est manifesta,nam militia commutatura ex propria & essentiali sui ratione respicit aequalitatem ,ergo eius operatio,prout ab ipsa procedit,non est inferioris ad superiorem , sed aequalis ad aequalem . Falsitatem vero conseqnentis probo. Et primo,quod Theologicae dissentiat ratiorini probatur . Christus quatenus merebatur apud Deum in ipsi satisfaciebat pro nobi operabatur, ut homo,per voluntatem humanam . Ergo ut minor patre, α inferior illo. Confirmatur . Potissima operatio satisfactoria Christi fuit eius passio volutatae pro nobis suscepta, sed Christus in acceptanda palIione cu morie gellit
se ut minorem patre,acceptauit enim illam ex obedientia Patris,lii xta illud Ioan. t t cognstat mundus,quia diligo Patrem, S sicut mandat m dedit mihi
Pater sic sacto ,ώνσι eramus hinc '. ad iuueuinii D,videlicet,in riem explicatore August. lib. I s. ete Trinitate cap. q. ergo, dcc. Quod vero non videatur si iis consenuens fidei verva ti, probo ex illo Pauli ad Phila p. 2. Humitiavit semetipsum , scilicet Christus, Fadius obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod G Deus exaltaviι illam, suonauit illi nomen,quod eis Iu r omne nomen,ta c. Ecce quem
admod una Chri lius iuxta Pauli uocun .entum sui n nunis exaltationem, & gloriam, ipsamque corporis immortalitatem promeruit a Deo, non prout
illi aequalem gessit, sed ex humilitatis,& obedientiet actionibus,quibus suam humanam voluntatem diuinae submisit. Tertio eandem probo sententiam . Et suppon mus in humana Christi voluntate iustitiam commutatiuam habitualem eIga Deum,tunc lic, habitus ille, saltem in esse phy uco, e sset finitus, & limitatus,
non enim maiorem in illo perfectionem debemus eonstituere , quam superi u q. s.conllitumius In haωhituali Chri iti gratia, α rationes,quae probam Chrini gratiam nullam habere physicam in fialtatemis, ostendunt id ipsum de virtute commutatiuae iustitiς,& de quavis alla morali virtute siue acquisita, siue infusa: Ergo satisfactio Christi ab hac virtute iustitiqelieita finitae ellet,& limitatae perfectionis,quatenus ab hac virtute procederet. Vlterius, Ergo satisfactio Christi,ut sic,non esset ad aequalitatem , neque esset sufficiens ad compensandum pro uniuersis hominum peccatis,atque adeo,ut sic, non elset actio perfectae iustitiae,& ex consequenti neque elset actio mRI tiae commutatiuae: i ιtia enim commutatiua est pet-fecta de rigorosa mitilia, omnimodam aequalitatem inuoluens: Ergo talis commutatiuae tultitiae virtus
Otiose,oc impertinenter ponitur in Christo cum ex ea nequeat desiimi ius strictum, & rigorosium inter Deum de Christum. Quod si dixetia virtutem commutatiuae iustitiae in Christo geminam habere perfectionem, sicut sup rura dice Damus de hia riuali Christi s ratia, alteram
physicam,& alteram moralem. Unde licet secunduperfectionem physicam limitata sit, de finita, elit men infinita simpliciter in esse iustitiae, secundum moralem perfectionem. Contra hoc sic arguitur. IlIa ratio, qua in articulo secundo quaest. . probauimus, quod alia: Omnes virtutes Christi non sunt simpliciter infinitae in suo genere,etiam secundum perfectionem moralem, ea nisdem vim habet de luitula commutativa, atque de caeteris virtutibus,quod illam nostram rationem l genti fiet manifestum. Nam sicut propria alsatum virtutum ratio consideratur per ordinem ad actum,
de obiectum,dc non per habitudinem ad dignitatem subiecti, in quo sunt,&ob id dignitas an finita pers natis Christi non sufficit constituere eas infinitas inessentialibus suis rationibus. Ita propria iustitiae commutatiuae Iarao,dc perfectio,non ex dignitate subiecti,sed ex habitudine ad actum, obiectum pensanda est: Ergo cum ex obiecto non sortiatur infinitaiatem simpliciter, quia non ipsum attingit quantumaestat tingibile,dicedum erit,eam infinitam non esse
In ratione virtutis commutatiuae iustitiae. Unde illa ,
moralis dignitas, qua in Christi satisfactione repentur,cuius ratione infinita eli,dc ad aequalitatem , ex
diuino Chritii supposito pensatur, & non cx virtute
iustitiae commutatiuae. Quia licet in Chri isto esset i Iis virtus, non tamen prae hebetet in se ipsa infinitam hanc dignitatem, ut illam itinueret actuali satisfactionuatque adeo impertinenter poneretur in Cliristo r eo vel maxime, quod Christus potuit satisfacere,imo dc satisfecit per operationes aliarum virtutu,
Nec quidquam refert dicere, quod licet aliae vim tutes eliceIent operationes illas.quibus Christus satisfecit,non tamen prout erant satisfactoriae sormaliter eliciebantur ab illis virtutibus,sed hanc vim satisfaciendi habuerunt,prout im perabamur a iustitia commutarim. Sicut dicunt Theologi, quod ieiunium,quod a virtute temperantiae elicitur, labet esse satast actorium pro poenis temporalibus peccatorum in homine iusto,quatenus imperatura victule nuentiae. Hoc inquam, non sufficit ad euadendamai gumenti vim,quoniam commutatiua iustitia posset quidem imperare actus aliarum virtutum quantum ad specificam eorum subdanuam,qua ration nequeunt ei satisfactori j pellacie, dc ad aequalitatem,sunt enim finita, di irinitatae perfectionis,no varo potest imperare actus eosdem quantum ad dignia talem lli finitam moralem , qua ab ipso Christi sup- pomo, ut a principio piamo, oc radicali dc ab ipsa habituali gratia, vi proximo principio, di immediato partici pani, quia in hac ratione non subordinantur alicui virtuti,cum nulla virtus hanc tantam in sua ratione Uignitatem praehabeatied immediate , suppasto diuino Christi ad ipsas humanitatis operatione derivatur ἰ aut saltem mediantet hahia uati gratia ta-
quam a proximo principio, eo quod ipsa apta nata
est,intra propriam gratiae rationem infinitam in ratem dignitatem ex comunctipne ad verbum parti cipare, via quaestione tertia explicui mus. Et ista tertia ratio tam distuse exposita, praecipuuest fundamentum secundae partis nostrae conclusio. nis, quaecum prima parte eiusdem ait tionis in huc
modum cohaeret. Quod illa moraIis perfectio, W
145쪽
d gni as,cuius ratione operatio Christi satisfactoriae r sectam,&exactam iustitiae rationem sorti edatur, milia virtute animae Christi in Da potuit regulari et sed immediate reducebatur ad ipsam diuini ilippositi infinitam dignitatem, aut saltem ad morale gratiae infinitatem ex coniunctione ad ipsu in suppositiim participatam. Unde sicut moralis gratiae Christi dignitas personalis est, & non proprio formalis, id est, non a forma aliqua, sed ex sola suppositi digni
late desumpta, neque aliam regulam habet, aut mensuram praetempsam dignitatem suppositi, ita moralis perfectio actionis meritoriae , aut fatis factoriae Christi, nullam potuit aliam habere regulam praeter ipsam excellentiam , & infinitam diuini suppositi
malestatem. Unde superflue,&isnpertinenter pon retiar in Christo commutati ualui illa, cum ex ipsaia
non e sset desumenda satis s actionis aequalitas.& condigni tas, neque per ipsam esset regulanda. Imo cum talis virtus intra se ipsam nul Iatenus praehaberet huiusmodi condigri vatem , quam operi satisfactorio
communicaret ,nullatenus retinere pollet veram iu- sitiae commutatiuae essentiam . Essentialis enim iu-
sitiae commutatiliae ratio consistit in hoc, quod pinsest prodire in acti m cui tr: buat condignitatem, Q aequa Iitatem ad praemium, si actias literat metitorius, vel qualitatem ad iniuriam, & ostensam illa tam , si satisfactorius siem. Theologi, qui arbitrantur virtutes Christi intusas infinitam habete perfectionem,& dignitatem moralem in esse talium virtutum ex coniunctione ad diuinum verbum, sicut illam habet gratia in elle gratiae, expedire se poterunt ab huius tertiς rationis difficultate,sed i Ita eorum semetia nobiS minime probatur propter superius dicta, unde hanc tertiam n str Mn rationem magni ponderis ei te censeinus. Sed postquam secundam conclusionis parte in cuptima conciliauimus, occurrit dissicultas illarum duarum rationu, quas ex mente quorundam The
logorum paulo superius adduximus, ct ob id noeas
omnino probam mus, quia videbantur aduersata 1 pisse securio .e parit nostrae conclusionis, quas proinde diluamus oportet. Sed ne pluries cadcin repetantur, earum solutionem remittendam esse duxi ad ter tu, huius articuli dubium,ci m explicuerimus, an Deus
acceptare debuerit Chtiui Domini satisfactiouem. Qui, circa ad probationem tertia partis conclusionis
In tertia conclusionis parte asseritur Christi Domini sali, cactionem non ab vi uca tantum virtute
elicitam fuisse. Quae pars hunc planitIimum lenium habet, quod sicut nomo iustus per diuersa victuium
opera satas facit Deo pro suis peccatis venialibus,&pro residuis renuisoriam mortalium me: .S, qua doq; per ieitinium , quod eit opus virtutis abit in taliae, quandoque per orationem, qti uti religionis virtute proficiscitur, quandoque pet eleemosynam , quae ad virtutem pertinet misericordiae, Sec. ita Christus Dominus studiosis diuersarum virium olliciis pro uni uersis hominum peccatis satisfecit, quadraginta dierum ieiunio, ratione, in qua pernoctace soleoat, limmilitate,obedientia, multis laboribas, & iudaeorum contradictionibus, quos magi λ cum patiemia tolerauit, ac pastione deuique sua, quam di ex amore . &ex obediencia ad Deum propccrco mutune in hum ni generis lalutem libent uti me sustinuit, nam obla. tu Sest, quia ipse voluit. Sed d: cet quispiam. Uerum est hominem ilistum
diuersis virtutum exercitam cutis Deo pro suis peccatis satisfacere, at omnia procedunt ex dι rectione,& imperio virtutis poenHO tiae, neq; alias satisfactionis rationem induerem: ergo necessum eli consti tua amus in Chratio virtutem unam aliqaam,cuius in te fuerit dirigere, & ordinarem satisfactorium finem ipsas reliquarum virtutum adt Iones z quae virtus cunon sit poenitentiae Christus enim non fuit capax
poenitentiae virtutis, ut probari sol t. q. p. q. T. ar. L. non potuit cile alia virtus; quam commutari Lia lustitia : cuius proprium munus est iustam compensationem,& satisfactionem exhibere. 'R es pondetur, necessarium quidem esse consti tuamus virtutem in Christo. quae aliarum virtutum officia ad satisfactionςm Deo exhibendam pro hominum peccatis referat, ct dirigat. Haec tamen virtus nequit essem in mulatiua iust tia, quia propter causas paulo superius assignatas , virtus haec in Christi .
anima reperiri nequit, neque ibi possumus saluare formale eius obiectum , quae est aequat Nas inter personas: nam Christus,ut homo, per nullam virtutem Operatur ut aequalis D co,etsi re ipsa aequalis sit, Mellet M ob id in eius letiones magna quasi consequς tet rei uncicbatur pertanalis dignitas. Igitur duas aiasignabimus virtutes rn Chri isto, ad quas spectauerat, illa directio, dc dispositio, nimirum charitatem, dg religionem . Charitas primaria fuit racii calis origo, ex qua omnes Christi actiones in nostrum spi rituale
commodum fuerunt Ordmatae,&ad merendu no
his, & ad satisfaciendum pro nobis dispositae . Vnde dicebat Paul. ad Ephes. cap. s. quod Christias dilexit Eori omnia nradidit Iemit: sum pro ea. Et de semet
splo, an inai grati tuum cur , vi par erat, oilendens ad
Galat 1. dicebat , Christus dilexιι 1ne, G tradidιι δε- metipsum pro me . Ex quibuo duobus locis constat, cppretiosissin, a Christi passio quatenus satisfactoria fuit stra sullicientiam pro omnibus quae sufficientia in primo teli mion to denotatur & quantum ad eis caciam proe lectis, S praedestinatis sad qua Sm testimoniu peri ne t) ad ipsam eximiae charitatis Christidirectionem & imperium reducenda est. Et id ipsum cibiligis urex illo Apoc, c. I. Dιlexit nos, o lauu nos a peccatas nostras in Duume suo . Et quod in his locis lactae literae de praecipuo Cirtasti opere, nimiru, pasisione sua, quam in nostrum comoclum Christus exhibuit, ama pelta a tacitatione pronuntiarunt, ad ipsit de caeteris Phristi operationibus, Oratione, te iunio, occ. verissim fidici micit. Neq.n. lni Christus ex aste ctuosia humani generiS amore Ierribilem acceptauit subeundam passionem dc mortem et sed es ex eodem amore ieiunavit,olauit,& reliqua laboriosa vitaeonficia,velut alter Iacob, prae ingenti ldae speciosissim et Rachelis amore libemilii me subi jt,& pcr totum m qiuortalis vitae len pus coni an Issime tolerauit. Religionis autem vir rus proxima fuit regula cae- te rarum virtutum, quς earum actiones in satisfacti nem pro peccatis Liris ordinauit, S direxit: adeumo dum , quo pennuentiae artus in quUlibet ri stium, ordinatali alia in virtutum operationes, si poe--nalitatis quid habeant admixtum de his tantum poenalibus studiosi actionibu. lia quimur) ordinat,
146쪽
re quafi qnodam imperio dirigit in satisfactionem
pro peccatis uot ris. Et quidem quod religionis virtuti hanc praerogata u. an in Cluillo tribuamus Quid nurum cum non desint grauissim Theologi , ibos non displiceat sententia Caleta. in par. quaest.
Ε .ar. 2. dicentis in nobis vir u em poenitentiae non
esIea virtute religionis dii in tam : neque id quidem sine ratione probabili : nam proprium estpcmitentiae placare Deum per internam cordis emollitione, α contritionem , quae nihil est aliud quam q ioddattatissimum Deo spirituale sacrificium . Sacrificium eam, inquit Propheta Regius Psal. IO. Spiritus commbulatus,cor contritumo humillatum Deus non deis spicies. Cum igitur in nobis tam fini amnes uiae duae virtutes, religio,& pinnitentia,quare formidabimus asserere, religionem in Christo,in quo virtuti poenitentiae non est locus, illud praestare offici um, quod in nobis exequitur poenitentiae virtus Et quidem licet Christus nostia salutem multis modis tuerit Oper lus , per modum meriti, per modum satisfactionis, per modum sacrificιhper modum emcientiae,& denique per modam redemptioni sint S.Thom . . par Q. 18. sumina cum eruditiove diltinxi t ; existimo i men,quod ratio lacri fici i, quo Christus seipsum o tulit hostiam sanctam, Deo que placentem, praeci aquandain Obtinui excellentiam, caeteros recensitos inodos quasi tormatiter eminenter complectens,ad eum modum , quo rationalis anima sensitivam cona
inet.& vegetatiuam, od lartassis innuit Pau I. cuad Hebr. o. dixit, I na oblatione consi mauit chria
Ius maternum sancti cruor . Ob id quidem illa unica oblatione crvcnta Cluillus omnem sanctificatio. nem consummauit 2quia in illa,quadam sum ma compIexione continebatur omnis modus, quo Christustioliram fuit lanctificationem opera tus. Quod etiam ex eodem Paulo in citato capite colligo, ponderando illa verba , In qua voluntate undi quati sumus per oblationem corporιν , eis c bri ιι semei: loquebaturque Paulus de illa voluntate , quam habuit Chrianias in primo suae incarnationis inita mi , in quo omnium antiquorum sacrificiorum , de oblationi m inis
firmitatem considerans,&quam patum sulficerent ad ipsam humani generis salutem efficiendam , In rediens in modum dixit, hostiam, G eblationem no-7uisti,corpus autem aps ti mihi,ci c. Tunc dixi,ecce vexio,vi faciam Deus voluntatem tuam, dest, ut iuxta tuae diuinς prouidentiae perstri pium, tuaeque voluntatis manciatum mihi impositum , ct iii hoc instanti denuncatum , meipsum tibi in suavillimum hol
caullum δε hostiam gratissiniam, pro humani generas salute offeram. Ecce quemadmodum totum n strae reparationis opus, de in voluntate ad sicci ficij ratiotaem spectante primam inchoationem accepit, di eadem voluntate,quam Christus numquam reu cauit,sed ad finem usque vitae continuauit poli US, vltimam in cruce consummationem accepit. Ex quo satis vero similiter deducitur id quod dudum affirmadam, mirum,in opere redemptionis nostrae in sum crucis sacrificiu primas obtinuisse partes. Quod si hoc verum est, ut credo esse veri stimum, rationi consentaneum est id, quod paulo superius dicebaismus,ad ipsam religionis virtutem pertinuisse caeteras virtutes sua directione mouere, ut in ea seipsaxofficia exercerent , quae ad satisfaciendum, dc comis
pensandum Deo pro uniuersis. hominum p catis.
Sed ut haec patefiant amplius, notandum esse duis xi quod ob id totam humani generis salutem Christus quatuor illis modis fui t operatus, scilicet sacrificio satisfactione,& sanctificatione, ac redempti ne Quoniam quatuor mala originis peccatum in I lerat, quae oin uia sunt mortali culpae communia .
primum, quod ipsiim hominis cor supelbe contra Deum exaltavit,dum homo plus nimio seipsum dilexit,de se uniuersis etiam duum s praetulit bonis,&haec prima est eu tota mortalis culpae radix , amarenim proprius ciuitatem ad uicas Parilonis,ut dicebat
Aug.6c Sapiens proue r. is inquit, quod ante rumam exaltiatur cor. Secun Quin,quod di nam ostendit in testatem, magnaei, S infinitam, ut dacemus postea,
omensam,& initariam inferens. Tertium. Quod ipsa
hominem in diaboli seruitutein, Ec tui seram capti uitatem, Deo id iuilissi ne permitte te, tradidit. at tum denique, quod ipsius peccatoris animam Dei amicitia, de gratia priuauit,coelesti luce,ac nitore,di uinisque ornamentis spoliatam constituit,ipsamque totam reddidu maculatam,dc deformem. Duo priora mala Deum relpiciunt , ipsumqέ iniuriose osse dunt. Alia vero duo posteriora ipsius peccatoria mala sunt, ipsique soli noctua. Quptuor ergo his mali Christus qitatuor eisdem proportionata lil nostrae salutis opere remedia posuit. Primum fuit sacrificiucrucis,quo vice omnium hom,num Deum primum omnium bonorum autho rem,a quo omnia denat rae,&gratiae dona demitamur, & pendent recognoscetis, non solum religiosam de humilem et oualein.
cunque obtulit hostiam seipsum Diuinae Matellati
subnutiens: sed de contra prirnu malum, quod peccati in intulerat, semetipsum hostiam Deo uicauit, setolum conticiens,& conterens,& quasi in Dei conspectu anni hilans ipse si aut Saceruos, ct hostia, sacrificium,de sacrificans. Et quia superbia moris pro prii malum in peccato primum habuit locum,luci μco ipsa humani generis reparatio a sacrificio isto talium illimo, tuin Deo gratillimo inchoationem accepit. Contra secundum malum summaim, atque infinitam satisfactione ni obtulit, pro iniuria,& ostensa aduersus infinitam Dei maieitatem ad milia, magn Deo reuerentiam grandi quasi cuiusdam ingentis contritionis intrinseco cordis dolore grauissimisque totius corporis sensibilibus pinnat ratibus associata loco satisfactionis exhibens. Sed Acontra malum tertium , quod homuu peccatum attulerat, capUuitatem, nimi tu, dc diaboli seruitute Christus redemisprionem fecit seipsum, suam vitam, pretiolissiliauq proprium saguinem pro ipsa humani generis liberia
tale comparanda in exuberantissimum pretium obistulit Deo,cuius iustissi in apermissione Diabolus sui omnem tyrannidem supra homine exercebat. n-dem contra quartum maIum ipsam Dei gratiam,oc
sanctitatem eadem sua pretiosiisima pallione homi-,mbus meruit ' quam de med ijs cranaentis,quorum v:rtus tota ex ipsa Christi palsione,de morte eman uit,efficiente in eoru in causat & esticit animabus. de qua efficientia inferius q. 6. non nihil dicemus. Constat ergo ex his ita breuiter insinuaris,' verissismuin esse, quod diximus , totum nos tu alutis opus ex sacrificio exordium accepisse,in quo velutI in L
147쪽
dice,&m ratione quadam superiori caetera redemisptionis officia continebantur. Sicut omnia peccati mala, in superbo, inordinatoq; amore peccantis tanis quam ita prima radice praehabentur. Est autem aduertendum sumino pere, quod huiusmodi virtutum opera, de si quantum ad substantiam a teligionis virtute ad satisfaciendum pro peccatis nostris directa tuerint, re ordinata, minime tamen
ab ipsa acceperunt moralem valorem , eamque perinsectionem,& dignitatem, cuius ratione ex rigo rosa,
& exacta iustitia fuerunt pro peccatis nostris fatisfaetoria. Hanc enim tantam dignitatem, di hunc tantum valorem ab ipsa tantum suppositi operantis imfinita dignitate, ipsa, fortassis, gratia mediante, par Dcipauerunt, ac proinde quantum ad istam rati nem neque a religione, neque ab alia virtute regulabantur , sed neces Iario , & in impedibili morali es fluxu ex ipso operante supposito iri praedicta via tuis tum opera haec infinita satisfactoria dignitas efflu. xit,& dimanauit, quod in dubio sequenti tractabitur
s. 6. Solutiones argumentorum pro parte ne
gativa, ct ad primum prιncipale.
DEinceps oportet dissoluam iis argumenta a principio dubii proposita. Et prirno argumento respondent non ulli Theologi Christum, saltem per
se primo , non satisfecisse Dco communi tribus personis,aut si braps,sed Patri, qui est alter ah ipso Christo . Probant ex eo, quod in sacris literis actiones Clitisti satisfactoriae , quae ad opus nostrae redem in ptionis spectant specia I iter referuntur ad Patrcm, ad Eph. L. Per quem habemus accessum ad paIrem, i . Ioa. . aduocatum habemur apud Patrem Chrutum Iesum. Item remittere, & condonarc peccata apte Christus Parti attribuebat. Matili. ii. Et Pater v Iler, qui es in certis dimittet vobis peccata vestra. Luc. 1 . laserim Iι Ie illis, sciunt enim quid faciunt. Similiterpretinium aeternae vitae bene Operantibus conferre,
soli Pori ipse Chrsilus ascribit: Sedere aurem ad dexteram, vel ad semul am , non si meum dare vobis, sed
quibus pa=alum est a patre meo, dixit Christus Mattii. a .ec lo. 12. SI quIs mimstrauerit, honorificabit eum paιer meus. Et his similia habentur quam plurima in litteris sacris. Caeterum haec sententia falsa est,& improbabilis, quam communiter proinde reprobant graues Theologi , in cuius confutationem ego dico
Primum, non est posIth de , ci, fiat satisfactio Deo, aut alicul Trinitatis persionae, quin fiat tribus ipsis personis diuinis. Probatur. satis tactio est compensa:
tio pro ostensa,& iniuria Deo per peccatum illa lata, qua satisfactione placatur Deus, fi mi ut iam stibi irrogatam condonat, at impotii bde eit Deum placari , & concionare iniuriam , quin omnes, & sim gulae diuinae personae eandem iniuriam dimittant,
mancamque placatae Omam, neque vero Intelligibile ell, unam al: quando personaru placati, ilensamqι remittere alijs non eandem tu iuriam conu nanti in bus, nam cum eadem sit in tribus personis maiestas,
digni tas,& voluntas, intelligi nequit, quod una persona se Ostensam reputet a Petro, ab ipsoq; vindicta velat sumere,& quod aliae personae sint placatae,con. donauerintque Petro ipsis irrogatam offensam. Huius asserti contrarium nullus Theologorum que ego legerim amrmauit, sed neque affirmare poturit integra catholica fide, quae nos docet in tribus sancti sisimae Trinitatis personis unicam esse simplicissima maiestatem, quae si offendi tur in una persona, necessum est offendatur malijs: unam & eandem ella miribus personis voluntatem , quae proinde si in una persona condonat iniuriam diuinae maiestati illata, in tribus etiam personis necessum est illam quoquere inittat,& condonet.
Secundum assertum est. Satisfactio Christi , siue etiam puri hominis non potest per se primo respic re aliquam unam Trinitatis personam , sed ipsum
Deum tribus persionis communem perte primo re
spiciat nec citi est,& quas secundario tres ipsas diuinitatis perlonis. Probatur. Satisfactio eo modo ambet fieri Deo. quo ipsa offensa, & iniuria in Deu sint irrogata,sed ostenta, di iniur: a,quae in peccato quolibet reperitur: immediate, & per se primo respicit hunc Deum tribus personis communem,&quatis cundarao,& mediate tres ipsas diurn ς Trinitatis peris innas. Ergo re satisfactio iuxta hunc modii sieri debet. Maior ex eo constat, quod satisnctio tollit inaequalitatem, quam inter offensorem,&ostensu nicuupa,S offensa conitituit,unde necessum est fiat iuxta ipsius offensae modum, ita quod ei per se primo fiat satisfactio, cui odensa primo fuit irrogata,alias enim per satisfactione in non fieret perfecta aequatitas, qua ipsa iustitiae ratio pollulat. Minoi vero probatur. Per peccatum offenditur per se primo ipsa infinita bonitas,& diuina maiestas, sed bonitas, & maiestas cur sint perfectiones Dei essent ales & commune, , per
se primo conueniunt hi ac Deo tribus persionis communi,& quasi mediate,& lucunda Ilo singulis Trinitatis personis: erzo,&c. Confirmatur. Per peccatum per se primo offenditur Deus, prout est leg slator illius legis, qua peccator transgreditur. Sed Deus prout est unus, tribus personis communis legislator est,& totius naturae rationalis gubernator. Nam cum gubernare,& condere leges, lint operationes Dei ad extra, per se primo competunt Deo, di non alicui Trinitatis personae, lnis diuisa enim sunt opera Trinitatis ad extra.
Sed arguit quis. Aliqua sunt peccata , quae in particulari committutur contra aliquam olumam personam,cuiusmodi est illud peccatum in Spiritu sanctum,quod Christus irremissibile esse dixit, de similiter peccatum infidelitatis Arianae special ter personam fili j offendit, eius diuinitatem negans Ergo non est certum, id quod diximus offensam, quae reperitur in peccato, per se primo, & immediate ad
hunc Deum tribus personis communem terminari, atque adeo neque verum esse potest, quod satisfactio
in uniuersum per se primo fiat huic Deo, seu hemia stat, quod fiat quandoq; per se primo, & immediate alicui Trinitatis personae, illi videlicet ad quam petis primo Offensa peccati attingit. . Respondetur, & primum dico hoc arguinentum non habere locum in ipsa Christi Domini satisfactione, q uae principaliter respiciebat originalem culpam , per quam non aliqua persona Trinitatis itia speciali Offensione accepit, sed ipse Deus tribus peria sonis communis suit Ome usus.
148쪽
Secundo respondet irr, quod materialiter quidem aliquor peccata respicuim in particulari unam, aut alteram Trinitat is p e r IOrram, formaliter tamen, id est,prout peccatum importat offensam, S iniuriam, diuina que legis contemptum , qua sola ratione est satis iacti otiis materia , in mediate respicit ipsur Deum, dc non aliquam specialem pei sonam. Itaque sicut illa peccata, quae stitit contra proximum, hom si di um, furtum in c. Ini in eo Iale respici ut ipsum proin Iimum secundum proprias, re peculiares specificas diis rentias, vi obiectum a quo specificant ut , at in ratione i muriae,oc offensae per poenitentiam , di co tritionem reparabilis, non proximum, sed. 1psur Deum immediatὰ respiciunt, ita in peccatis, quae ex proprajs,dc essentialibus differentiis ad al: quam specialem Trinitatis personam terminantur . proporistionab: liter est dicendum. Ad argum entum , qtiod fecimus pro sententia contraria ex sacris scripturis desumptuna, respondo lur. Familiare es Iesacris litteri, illa, quae communia sunt toti Trinitati : de per se primo conueniunt Deo, ut Deus est, si pertineant ad maiestatem , dc auctora
talem Del, tribuere personae patris per accommoda tionem,eo quod diu in Has repetatur in patre lan qua
in principio non habento principium. Et quoniam, satisfactio per se primo respicit ciuinam maiestatem offensam,idcirco sacrae hierae salis iactionem adscribunt patri, atque si illi per se primo fieret satisfactio. Alia etiam raraone Christus multa nostrae redem. ptionis opera in Patrem tetulis , nullis vel sui ipsius, vel Spiritus sancti mentione iacta, quia filius ipse visibilis apparuit in carne: quod vid mus oculis nostris, quod audiuimus , G quod manus nostra contrectauer δῶ verbo vi:ae anniant ιamus et oris, inquit Ioan. . can. c. I. Vrdimusxlorram eiusqM ι is xeniti a p ire mirabili lignotum , re doctrinie tuIgore coruscantem. Et Spiritus sanetus similiter,& m colum hae specie , de in lingui S ignis, magno, tepentin que lono, atque alijs diu cisis modis hominibus apparuia visibilis: v de duae illae personae visibile de temetipsis testini nium perhibuere. Petrina autem Pallu, quia scin
per malit in uili bilis,opus habuit si ita fas etl loqui
ciuiui verbi incarnati testimonio, quo pater glori sa attestatione in hominum veniret notitiam.
Sed praeterea addo, quod in lirietis sacris aperte etiam amrmatur, satisfactionem Deo factam GIO, ita Paulus 2. Corint. s. dicit, Deus erat in L ωι- Ilo mundum reconcilsans sibi, de paulo superius uix
rM, Omnia autem ex Deo,quι nos reconciliauit sbi. Et qui cem in priori loco illud nomen Ucus, personali ter videtur accipiendum, ut idem polleat, quod diuinum verbum: in posteriori autem l qui tamen I
textu praecedit, ei sentialiter sumitur pro Deo tribus personis communi, ut Chrysost. & Theophyl. ibideanimaduertunt. in quo sensu similiter capitur l. ad Thimo. 1. Metist enim Deus, unus oe mediator Des, erriminum homo Christus Iesus, ut ibidem Clirysolio. Beua,&Antamus notarunt: dc expressissime Aug. in prDDa enarratione Psal. 19. si usu εβ mediatorem
esse, i quit, inter Deum, homines, non inter I atrem,
G homines sed inter Deum ci homines. Det 'd es Deus
Pauli vcrsans ve Ida, lib. io. de civit. cap. λο, inquit,
In quantum formam servi aceipiens, mediator issectus in Dei o iam intim homo christus Iesses cum In orma μι sacri tum cum Patre sumat, cum quo G v rvi Deus. Fauent Cyrillus libr. tr. in I. ann. cap. I. oc in s. to m. Actor. Conc. in declaratione anathemati smi Io. Anibi. lib. s. de fide cap. F. Hieron. PLIO: .ec Filigent. Iib. de incarnatione c. I 3. Remittere eua
peccata Deo in sacris literis quandoque tribuitur, icita Petrus Act. S. Symoni Mago dicebat, I a tenuarie ab hae nequitia tua, s roga Deum s forte remitta ιur tibι haec cogitatro cordis tui. Quanaoque etiam ipsi Christo tribuitur,dc ita Marci L . dicebat Christus.
Vι aut im scιatis, quia situs hominis habet in terra ρο-
tisatem αι muriendi pectata, ta c. los s. l. complacuiι per eum reconeusare omnia in ipseum. Pondera illam
rcciprocationcm. In Ipsum, oc notat enim, quod saris factio Egredietis a Chtalto in ipsum reuertcba ur. Otag. citatus a S. Tho in care na super Ioan . C. s. discit, quod in omnibus ChriIti operibus glorifica ius est ipse filius hominis Deo glorificaro in Ipso.
Hac ergo solutione praetermissa, aliter respondere oportet ad illud primum argumentum , in cuius solutione multi laboraueiunt Theologi , de ne cio plane an fatis foeliciter. Sit ergo prima solutio , quod iustitia est ad alteorum, dc D militer satisfactio , qua est inici homines. Verumtamen satisfactio ad Deum est alterius ordiis Dis quam Aristo. non cognoui .Et explicatur hoc in actu obe clientiae,de subiectionis personalis, quae profecto secundum doctrinam Aratio. de ea , quae natu raliter concipimus, semper sunt ad alterum , Ec tamen secundum fidem certum est , quod Christus obedit sibi ipsi , de subi jcitur Deo, a quo non uillimguitur realiter. Haec tamen solutio, quam nonnulli assignarunt Theologi , merito improbatur ab alus. Quoniam haec condi IO lultitiae, nimirum, quod iit ad alterum, non ex sola Aristo. aut alterius cuiuspiam philosophi aut horitate suam obtinuit certitudinem , sed ex ipsa in et militiae natura, quae duo necellario flagitat extrema, neque enim intelligi valet,quod aliquis sibi- ipsi iustus sit aut mi ultus. Et simile iudicium ferenis diam est, in virtute Ebedientiae: si ultus enim esset,
qui diceret, quod qui scii sui ipsius dominus, aut sibimet ipsi teruus. cque quac quam restri, ad praeda etam sis Iulionem flabiliendam, id quod e: us aut ho- res dicunt, videlicet, iustitiam Christi erga Deum alterius esse rationis a uastilla, quae inter homines versatur, hoc, inquam, nil l reser t. Tum quia licet inelle moralis digna raras alterius sit rationis Christi satis saetio, de iustitia, ab ea, quae est inter putum hominem , dc Deum, non tamen specie differunt, in eise playsico, ut ex superius dictis, cic interius dicem disconi ab H , quoci autem militia duo requirat e trema non ex morali pel sectione, de dignitate, sed ex physica ipsi iis iustitiae ratione prouenit tot ut autem id in praesentia physicum vocamus, quod ex intrinsecis principiis oritur,dc non ex clignitate operantis supplositi, etiam si quidpiam habeat moralit
iis admixtum.) Tum etiam, quia quantumcu Inque ivllit a Cluilli ad Deum alterius sit rationis,& oris dinis aiu.titia humana, manifestissima ratio dictar, quod dehet inter duo extrenia versari, dc oppostum
149쪽
poterit clamorosa comentione defendi, nulla tameves apparenti ratione sustentam. Et quidem licet diuersae sint rationis iustitia Chri sti,dc iustitia puri ho
minis erga Deum,necesium est tamen, ut analogica saltem rationis unitate conueniant, & quod omnia, quae egentialiter in una repertuntur, in alia quoque
iustitia proportionabili ratione inueniamus. Nam si haec vetissimῆ dici solent de virtutibus,quς Deo sur,
di creaturis communes,sapientia,misericordia, charitas.&c. nam infinitate, & increabilitate exceptis, omnes proprietates increatae sapientiae accommO- dantur ad sapientiam creatam analogica quadam proportione, Quod si h coeuminis, humanisq; vi
tutibus vet E sentimus, quare de virtutibus Claristo, ut homini , m aliis hominibus communibus non omni cum veritate,& proprietate dicemus
Est secunda solutio quae asserit,duplicuer contin
gere, esse ad alterum,dc physice & mora liter. Physice quidem alterum dicitur,quod est enti rative. suppositaliter diuersum , vi Paulus alter est a Petro.
Moraliter vero aIterum dicitur, quod habet alietatem,quae sufficit ad exercendum operationes, dc coinmutationes moralchua quod taliter sunt v nu, quod possent nihilominus has operationes eXercere,
terminare,atque si essent diuersa supposita. Asterunt solutionis huius authores exemplum in Patre,& Filio in humanis, inter quos,physice loquendo,non est persccta diuersitas , quae ad rationem iustiti sum crat, oc tamen inter Patrem,& Filium emacipatum constituerunt leges veram iustitiae rationem, considerando filium ut extremum moraliter distinctum 1 patre,idest idoneum ad exercendum, dc termina
dum commula Nones, bc contractus ciuiles,m quid vera reperiatur iustitia.
Haec etiam solutio mihi non satis probatur, quia non percipio qua ratione posset saluari illa diuersi.
tas extremorum moralis, si inter ipsa extrema omnimoda sit naturalis,&physica identitas. Neqι adductum exemplum illam solutionem illustrat,cum patet, de filius, de si physicam quandam conuenientia habeant propter assignatam causam ex Atili. F. Eth. 6. desumptam, sunt tamen reuera duo supposita realiter distincta, quae proinde extrema sunt api nata fundare illam moralem diuersitatem peri zge introductam , quae ad rationem iustitiae sulficit. Quam sane diuerstatem nullatenus posset lex inir ducere, nisi praedicia naturali pursonarum diuersiis late inter patrem, & illium supposita. Non enim pollet lex veram iustitiae rationem inter Petrum , dc ipsum mei Petrum statuere. Posset quidem fortasi iis fingere, enicere autem nequaquam. Si ergo inter
Chrilium, de Deum nullam veram, oc physicam diruuersitatem intelligimus,posset quidem titat ne quadam dici Christum satisfecisse, dc meruisse coram Deo, at vere , dc proprie id minimὰ polIet concedi. Nos autem contendi mus saluare veram,ac protria,
& meriti,dc satisfactionis ratione in studiosis Christi operationibus. Quocirca alia solutione eget praedictum argumentum primum.
Tettia lolutio asserit, ad essentialem, imo ad perinsectam iustitiae rationem,non esse simpliciter necessariam distinctionem suppositorum, sed satis ello
distinctionem naturarum,& voluntatum . Nam ad
hoc tantum necessaria est extremorum diuersi sini ultitia satisfactoria,& meritoria,ut sint diuersa iura eius,qui satisfacit,oc eius cui fit satisfactio, diuersaq; dominia eius, qui meretur,& eius a quo meretur. Ad hoc autem lassicit sola naturarum, ec voluntatumis distinctio, nam ad hanc diltinctionem consequitur diuerti tas dominij,dc iuris. Quoniam autem diuersa substantiales naturae, distinctaeque Iiberae voluntateu, secundum naturae ordinem, totamque ipsius faculistatem, nequeunt in uno supposito,sed in amersis clu-
taxat reperiri: idcirco naturalis iustitia absoluie r qui tit personalem diuersitatem. At supposito incarnationis mysterio, sicut in unica persona filii Dei duet
reperiuntur substan trales naturae, duaeque t iberae v luntates, humana , scilicet, de diuina, ita de reperitur vera iustitia absque personarum diuersitate. Haec solutio fortassis poterit ad bonum sensium reduci , sed in prima sui specie consi derata falsa apparet omnino. Nam cum actiones sint suppositorum,dc pers narum,ocnsina iuraru substan ualium, quae est lino dubio expressia Arillo t. sententia lib. a. de animais.
quidquid Neoterici quidam contendant) dicentis, quod humani tas neque net,neque fiet, sed homo, si omnino secludimus in Christo suppositorum diastinctionem , concedendum est, quod unus&. idem est, qui satisfacit, & cui fit satisfacito, de quod unus de idem a seipso meretur praemium : quod certe mintelligibile apparet. Na quod quis ius habeat iustiuae erga semetipsum, Sc quod eiusdem ad seipsum
sit vera,& realis iustitiae aequalitas, sitq; unus sibi ipsis licto iustitiae commutatulae titulo obligatus, rea ratio non patitur.Quare ad aliam transeamus ver smiliorem solutionem. per quam tertiam hanc qua modo impugnabamus solutionem, ad verum reuo cabimus senium. ImO dc secundam solutionem , qua ut minus probabilem reiecimus,per quartam sequeistem solutionem poterimus reducere ad probabilem
Quarta ergo solutio est,quod diuinum verbum liucet si secundum rem unum, dc simplicissimum sum positum,est tamen secundum rationem duplex, diuinum, scilicet,dc humanum. Nam qua ratione te minat diurnam naturam, verum est dc reale diuinusuppositum, qua vero ratione naturam humanam substantialiter terminat, &sustentat, vere quoque, de realiter est humanum suppositum. Quae realis o
nominat O,quam verbum in Iempore cum factum
est cato acquisiuit, non fundatur in aliqua reaIi m ratione ipsius diuuat verbi,seum mutatione reali h manitatis a verbo asiumptae , dc personaliter terim- natae οῦ quae realis humanae naturae passiua immutatio sui licit, ut verbum realiter denominetur humanum suppolitum . Quemadmodum Deus realiter den minatur dominus, oc realiter denominatur creator, absque ulla sui reali mutatione,propter realem mutationem creaturarum . Tunc ergo dicitur ad argumentum,quod propter lianc geminam suppositi rationem potest in Clitasto reperiri iustitia, quae vere dicitur eae ad alietum, nam est inter duo supposita secundum rationem distincta, laumanum scilicet ,&diuinum, ita quod Chrutus prout est suppositumis humanum satisfecit sibi ipsi: prout est diuinum sum
positum. Quod Aug. lib. I . desiuit. cap. λα vcIbis docuit apertistina: s.
Sed insurget quis aduersus hanc solutionem in
150쪽
hnne modum illam impugnans. Iustitia imporiataequalitatem, quae est i lis habitudo transcende talis, quam di concomitatur praedicamentalis rela- vera, de realis, sed utraque haec habitudo poscit
extrema realia,& reali ter distincta , ut ex Aristo t. mprediciad aliquid.& in lib. F. Mer, solent colligere
peritissimi Meta physici, grauesque Philosophi . Ergo ut in Chr=sto reperitur vera latisfactoria iustitia, qua ipse,ut humanum suppolitum sibi ipsi latisfac
fiet, ut supposito diuino, necelsaria era ς realis duora
suppositorum distinctio, ta quod non cutis est, quod
si duplex suppositum reale, sed neceiIam erat, 'vuvnum realiter distingueretur ab alio, sicut inter par- es eiusdem suppositi nequit repetari habitudo . dc relatio realis, quia licet veram habeant realitatem Pari alem, non tamen sunt inter se realiter distinctet. At distinctio realis suppositorum fidei veritati repugnat , qua credimus unum , & idem simpIicissimum supposimim,puta,diurnum verbum, Deum esse, 6 hominem ,humamim supposuum,dc diuinum. Imo licet liberi fateamur geminam es Ie in Christo rationem suppositi, quarum altera est humanum ,& ait radiuinum suppositum: non eadem tamen libertate concedi debet duplex in Chrasto esse suppositum,msi addamus illam limitationem acilicet secundum rationem . Nam in priori locutione importatur distincteipia rationis diuersitas,quia vox illa, ras O,lnatellectum respicit distinctionis constituinium. In posteriori vero enunciarione nulla vox ponitur,quq ad
distinctionem per intellectum factam referri pollit, Et ideo realem denotat suppositorum distinctione. Quam fides non admittit. Huic replicae, quae totam istius rei dissicultatem attingit. Respondeo primum. Quod ad veram
realem iustiuae rationem, realemque eius habituo,
nem,est quidem oecessaria aliqua sippositorum diuersitas, o possimus signare personam satisfaciente aliquo modo in ratione perλnς distinctam a pers na cui fit satisfactio,non tamen oportet, quod ips personalis di iret sitas sit realis , ita ut constituat duas personas realiter dili incias. Est tamen necessarium, ut reperiantur cliuetis substant,ales naturae, essentialiter distinctae,ut ratione unius illud unicum reale suppositum, prout est suppositum unius naturae, Zc prout exercet ossicium talis suppositi, satisfaciat libi psi, prout suppositum est alterius naturae ,& prout talis suppositi officium exercet. Nam hac diuersitate naturarum tubstantiali multituta, illud suppos tum realiter unum,dc duplex secundum rationem,
capax est diuersi dominii, & diuersi iuris, potestque
Proinde ibi reperiti vera realis iustiuae aequalitas,&habitudo. Non enim ad huiusmodi relationem, habitudinem,requirit ut realis suppositorum distinctici,sed satis fuerit substantialis naturarum diuersiistas, qu ram ipsae naturae sunt proxima lundamenista,& subiecta huius relationis . Et quidem licet foris an non inepte contendat Metaphysicus, quod unu, α idem suppositum non potest ad semetipsum referri relatione reali, etiam si diuersis sorinis specie
distinctis realiter actuetur, v. G. licet albedo,oc dubcedo,quae sunt in eodem subiecto, V. G. in lacte possint mutuo reserri relatione reali, ut reteruntur so
rassis relatione dissimilitudinis specifice , ipsum tamen subiectum non ad semetipsum hac reali rei
tione refertur. Quainuis, inquam, hoc non triario
hi liter dicatur, id tamen limitanduna eit ad relati nes pure phylicas, nam in moralibus aliud omnino est iudicium. Nam satis fuerit,quod suppositum per diuersas liberas voluntates duplicis iappositi ex
quatur ossicia,ut in ipsis diu tia bura, cliue itaque do in
minia consurgant , possitque esse satisfaciens, & vii in loquamur,satisfactum, sitque premiator, & min
Huius rei aliquale habemus exemplum in merca tore, qui pars est in duabus societatibus mercatorijs, quarum altera alteri societati deberet nulle, nam tunc mercator ille quatenus est pars unius societatis, ex iustitia posse illud debitum , aut partem eius sol uere sibi ipsi,prout est alterius Ecietatis pars. Dixi hoc esse aliqua Ie exemplum et Quoniam certe noria
continet similitudinem exactam,cum mercator ille
ut est debitricis icietatis pars,non tam sibi ipsi, qu1 alteri societati seluat, quae societas realiter ab ipso simpliciter disteri,& s solutio mediatὰ, dis made qua te ad ipsium quoque pertineat tanquam ad huius crediti icis societatis partem. Esset qui de hoc erem plom satis accommodum,si Deus ut Deus, quem pellse primo Christi satisfactio respicit, realiter distingueretur a diuinis personis, nam tunc sicut ille me
cator per se primo 2luit Qcietati reali cer distinctae ab ipso, quae di itinctio in primario termino sumit fundare rationem iustitiae, ita Christus per se pri moeiatis faceret Deo a se realiter distincto, tanquam primario termino quem ipsi respicit satisfactio,& ω-cundatio,mediate,& inadequale sibi ipsi, ut diuinitatis supposito, satisfaceret, sicut mercator praedictua
mediate, di inadςqua te sibi ipsi Qtuit . Verum cum Deus a perlana verbi nulla reali distinctione secerinnatur, praedictum exemplum magna ex parte deficit. Nec quidem mirum, nam mirabilius esset si omni ex parte quadrarer,cum de incarnationis mysterio verissime dictum sit ab August. in epist. ad volusianum , quod si exemplum haberet non esset sit gulare,quod similiter iis quae per se indicibilem imiam verbi incarnationem sequuntur, rationabili texest accommodanuum.
. Ex his, quae in nostra hac prima solutione dixi
mus, possen t solutiones secunda & tertia superius asi signatae, ad probabilem reduci intelligentiam sensum. Vtraque in eo latum deficere videtur,quod nullam in Christo considerat suppositorum distinctionem , ad ζationem iustitiae fundandam, sed alsolam diuersitatem naturarum confugit, redduc turque utraqi ad legitimum sensum , s dicamus,n cessariam fuisse essentialem naturatum diuersitate, non autem realem distinctionem iappositorum,sed quod fuit tamen necessarium,ut essent duo supposita secundum rationem distincta , exerceretque illud
unum suppositum duorum suppositorum offici . Quod ita in praesentia contingere, facillimum erit fide supposita suadere: nam verbum eatenus pro hominum peccatis citisfecit, quatenus erat serus homo seu ut verius dicam, Deus homo, iden,prout verbum humana natura, humanis quae eius utebatur Polemiis, Deo is subijciens,& humilians, in quo certe
verbum non tam se gessit ut Deum, quam ut verum humanitatis suppositum,&ut ex in latius dicendis,