장음표시 사용
151쪽
ctionis rationem , & vim ) atque si neque intellectucllumo, neque cium a voluntate polleret. Caeterum satisfactionem eamdem eatenus acceptauit duntaxat, qualetius vetuS Deus est Patri diluino coaequalis. Neque in acceptatione ista humanis fuit usiri potent ijs, sed tam uni diuinis toti Trinitati communibus, intellei hia,voluntate,omnipotentia,&c. Unde, prout acceptandi satisfactionem diurnum personaeo mensae exercuit os ictu vi, per accidens ei se habuit humanitas cum suis omnibus humanis potentiis,&c. Ad primam confirmationem neganda est seque .la, nam ad rationem satisfactionis duo saltem sunt necessaria in extremis, inter quae sit. Alterum est substant alis duarum naturarum diuersitas, mi diis uersitas dominii,& iuris constare possit . Et alterum distinctio suppositorum saltem secundum rationem , luxta modum paulo ante a nobis expositum, ut n6 sin t omnibus modis idem satas faciens, de
cui fit satisfactio , quoium utrumque deest in partibus ciusdem suppositi. Ad secundam confirmationem primo respondetur, quod ad rationem Disti tradi, requiritur quid enia, quod sit adaueram, non tamen stitis Lictio lus, aut cuiusuis alterius actus iustitiae perfectio sumitur ex
eo, quod est esse ad alterum , sed ex ratione obiecti,
dc materi et circa quam versatur. Undecuin insatissa. et ione Christi salvetur ea extremorum diuersitas, quae satis e It ad esIetitialem satisfactionis rationem,
parum retulerit acl eius perfectionem, quod fit ini-not diuersitas inter huius satisfactionis extrema, qsa in ea satisfactione quam Petrus exhibet Paulo. Naquid obsecro distinctio extremorum poteit ad 3 ignitatem conser re Hac militio mihi sinciens apparet,&legitima. Sed pote ii respoderi secundo. Quod satisfactio Chri ili non habet perfectam rationem
iustitiae, si attendamus rationem geneticam iustratae, quae est communis omnibus partibus iustitiae, icili-eet, reli glom,obedientiae, Iuli Hlae commutatiuae, diu stributivae, de Iegali, poenitentiae, S liberalitati, dcc. quae omne s conuemunt in , quod est esse ad alte.
tum, ut in ratione genetica. CCter uin in ratione particulati,& specifica, quae desumitur x ratione dubiistin ex aequalitate, Citrilli satisfacit 6 fuit persecta,&consuminata. Et quidem non cfl inconsuetum,quod aliquid excedat in ratione specifica: ct quod in ratione genetica minorem habeat persectionem, vel e contra, V. G. Theologia in ratione generica scientiae exceditur a Mathematicis,at in ratione specifica
ipsa Tneologia quamplumnum Mathematicis prς-
stat. Similiter coelum in ratione generica corporis forte praestat nomini, in ratione vero specifica excedit homo.
. r. Ad secundum prineipati argu
AD secundum argumentum respondeo, Chiisti
satisfactιonem neque legalis, neque dii ribuliau eiustitiae fclisse opus, ut hoc secundo argumento conuincitur: fuit amem operatici secundum subst tiam ii vi rtute ruligionis elicita. Formalissime tamen confiderata,rdest,secundum eam moralem dignitatem,quam ab operante dusiimebat,quandam excellentis i ititiae Lommutati uet rationcm induebat,i ta doctimam a nobis un secunda confusione tradititam. Sed tune urget argumentum istud secundu quatenus inaequalitatem inter satisfacientem ,& euincui satisfactio fiebat, nobis opponit. Cui respodeo, Ec est summopere pro tota hac materia notanda Glutio, quod formaliter, dc ex primaria tu operis, tu operantis in tetione omnis humana Christi operatio erga Deum cuiuscumq; esset viri tis, procedebat, ut ab inaequali , & inferiori, na procedebat a Christo, ut homine,&a diuino supposito non ut diuino; sed ut humano , idest, ut exercente
officium humani suppositi accommodado se ad modum operandi humanitatis,& potentiarum, ac virtutum e Ris, iuxta id quod dicebamus paulo stiperius. Et hoc constat mani reste in uniuersis virtutum, sue infusa ruin, liue acquisitarum actionibus, nam humi ialitas,obediencia, religi , Ic virtutes reliqtit cum suis actionibus intrins ce,& ei lentialiter important inferioritatem in operante respectu Dei. Sed tamen uas secundario, ct concomitanter insurgebat quoam aequalitatis ratio in huiusmodi operationibus, eo quod licet procederent a supposito, prout humano.&ex consequemi prout inferiori, tamen erat reipsa suppositum diuinum Deo aquale, de tota ratio iustitia quam agnoscimus in Christi satisfactione,&merato ad hanc aequalitatem pertinet, BC ad hane quasi secundariam,&consequentem operationis dignitatem. Et quidem ex eo , quod Christus ex primaria intentione operabatur ut inferior , & minor Deo, nihil diminuebatur ab huiusmodi operationis valore, qui ex personali dignitate ad ipsam humana operationem cleriuabatur, quin potius ratione qua dam ipsum augebat valore in , & speciali quadam milunatione ipsam Christi operatronem dignam coram Deo reddebat. Nam quod persona tantae dignitatis qualis est Chrutus nuntilis esset,& obediens, sicut ad excellentiam maiestatis Dei, eiusque gloriam spectabat, ia& speciali talione ipsam operation Em Deo gratiorem,&magis acceptam reddebat. Cui doctria Le attestatur aperte, & id quod habetur Eccle. s. sit anιo munus es humilιa te in omnιbur, o coram Deo inuenies variam, quoniam maena polentia μι Iotius,ta ab humi bus horroratum Et id quod
litanus ipse lis an .cap. l. ali, Ego glorιam meam non qilacro, est quι quarat, a sindicet . Et id tandem, quod caicit Paui. ad Philip . a. de Christo, o uoci cum insomma Dei esγι non rapinam arbitratus di e esse aqvilem Imo, sed semesinum emamus ι formam struι accι-picns. Et mox subiunxit, humiliatiit Iemetipstim factus bHiinr esque ad mortem, propter quod ta I eurexaltavit illum, era. Expendantur bene hac te iti otita, de tum vel ha, ct conitabit, quod Christi hoc miliatio valde contulit ad gloriosam eius exaltati nem, cui non dissentit id, quod Paulus ad Hebr. cap.
s. daeebat, Christum Exauditum fuisse a Deo pro sui
Hunc locu in in duplici sensu intelligunt graues
sacrorum Bibliorum interpretes. Quorum prunus, qui directe nostro imento deseruit, is cst, quod quia Christus Deo humilem reuerentia in exhinuit, ig- circo ab i pio fuit exauditus. voluit enim Deus, ut Chri stus prius colam ipso humilem & reuerente se gereret, quam ipsum exaudit et,quod, tu fallor, in sinuauit ipse Clit illus cum Ioaum Baptiuae eum ba-
152쪽
ptizari prohibenti, & existimanti dedecere Christi
maiestatem,ut tam se exhiberet humile, quod quasi
nus ex peccatoribus,cum emet ipse innocentiae candor , baptismali aquae subiiceretur, respondit; Sine modo e sc enim decet nos i lare omnem Iustitiam. Itaque iustitia Christi coram Deo in eius humilitate fundamentum habuit. Neque refragatur huic doctrinaeud quod ipse Chri itiis, psal. 1. dicebar, Dominus dixit ad me , cic. Tllula me,s dabo tibi gemes haereditatem mam . Humilis clebuit Chiuil petitio praecedere ipsam ditissimae haereditatis traditionem, non secundum aequalitatem fuit agendum csi Deo, sed humili oratione impetrandum. Alter sensus Paulini testimonii est, Christi dignitati quasi debitam ex iustitia reuerentiam exhibitam laiae 1 Deo. . Qui posterior sensus priori minime contradicit , quia, ut
ex dictis constat, ipsa humiIis Christi deprecatio speciali quodam iustitiae titulo debitam ipsi effecit
praedictam reuerentialem Dei exauditionem. Chry-
sciit. Tneophil.& alii non pauci secundam illam adhibent expositionem.
Ad primam secundi argumenti confirmationem, neganda est sequela. Non enim ponenda est in Christo virtus commutatiuae iustulae erga Deum: tum quia,ut dicebamus,circa secundam conclusionem,si haec virtus reperiretur in Christi anima, quotl Christus illa uteretur, per se primo, ex intention operantis, tu operi S, peraretur ut aequalis Deo, quia virtutis iuIli ilae com mutatiuae ratio id expostulat, est enim virtus aequalis adaequale. Quam vero sit falsum Cluilium tali luodo fuisse operatum,ex multis, quae diximus, satis constat. Tum etiam eum illa aequa I ira
tis ratio,& infinitae dignitatis se haberet in Christi
Operationibus,quasi secundarii &consequenter, &veluti ex materiali dignitate suppositi operantis Ortum habens,nulla debuit virtus in Chri lii animac stitui,ad quam pertineret haec aequalitas, Ac dignitas operationum Christi tanquam ad propriam regulam et non enim constituenda est regula, de mensura aliculus operationis, respectit eius persectionis,& dignitatis,quam praedicto modo, ides , conmm IlatCr,oc ex materiali dignitate suppositi operantis participat. Et qui8em si poneretur in Chr:sto virtus commutatiuae iustitiae, respiceret per se pruno Christi operationem secundum praedictam moralem perfectionem,&aequalitatem adiurno supposito detrua tam,quia aequalitas pertinet ad essentialem , di primariam huius virtutis rationem. At milla virtus pertinens ad Christum, prout eit homo, & numanum suppositum, potuit per septimo hanc cum Deo aequalitatem attendere, nam Christus hac ratione minor est patre, ut ipse sponte faIIus eii Ioan. cap. I . Pater, inquiens, sor me es.
Quod si quis ita arguat contra hanc Iutionem,&Contra doctrinam superius traditam . In omni satisfactione,qua offensior satisfacit,& compensat offenso promtutia, Nostensa, quM a ipsi intulit, reperitur humiliatio,& lubiectio offensbris ad offensum : dc saluatur nihilom mus ibi rustitia commuta liuς ςqualitas, de dicitur illa satisfactio inter aequales versari. Ergo humiliatio,& subiectio, qua Chrastus pro nobis latisfaciens Deo selium itiauit,de submisit, neque
aequalitate initistitiae commutatiuae debilam , neque vero ipsam commutatiuae iustitiae virtutem abitulit.
Respondetur. Quod is qui inter homines pro of-
sensa , qua alterum Ostendit, satisfacit, humiliatur
uidem coram eo,ipsique subijcitur, secundum quiduntaxat, nimirum ratione intutiae , S ostensae, per
quam secundum iustitiae leges telicius fuit ipsi su
tectus, contraxitque debitu ad se humiliandum,&subiiciendum ei,Offerens loco sussicietis satisfactio. nis subiectionem hanc,& humilitatem. At in omnibus alijs,ut aequalena se gerit: ct ob id ex iustitia coismutatiua satisfacit. At Christus non istum ratione ostenta,& iniuriae, quae suit in humani generis peccato Deo subuciebatur,debitum reddens honorem δsea etiam ratione humanitatis, propter quam Mut exercebat humani suppositi officium, seruus erat,
di inferior. Secunda confirmatio nulla nos difficultate praemit,cum constat ex dictis in Christo virtutem commutatiuae iustitiae locu in non habuisse. Sed praeterea dico,quod aut hOres,qui virtutem commutatiuae t stitiae in Christi humanitate constituunt,ita poterunt hanc confirmat lonem diluere, nimirum, quod humanitate Chiilii a diuino vcrbo separata , non maneret formalis ratio commutatiuae iustitie,ee proprii
eius obiecti,quia non nian erctae alitas i nter ipiam humanitatem,eiusque naturale suppositum,& Deu, imo talis aequalitas esset impossibilis , unde neque permanere posset 3psa tultitiae commutatiuae virtus,
neque vero mirum esse debet alicui, quod gratia inis . Christi humanitate verbo unita ex plicet se per naturalem resultantiam in hanc iustitiae commutatiuae virtutem, quem tamen effluxum subtrahat soluta unione verbi cum humanitate propter incapacitat subiecti: humanitas namque a verbo separata est huius virtutis incapax. Quemadmodum omnes,qui bene sapiunt, fateri tenentur, quod gratia in Christi . humanitate non se explicuit in virtutem p utentiae, eo quod humanitaS comuncta verbo,sicut est peccati incapax, ita oc p nitentiae virtutis, si tamen ver-hum humanitatem relinqueret, mox eadem habitualis gratia naturali quociam effluxu exprimeret poenitentiae vIrtutem, eamque causaret in ipsa relicta
s. 8. Ad tertium , quartum, ct quintum
A D tertium respondetur,quod licet pater, & fi
lius in humanis dpo sint realiter distincta Minposita,ob quam causam ciuitis lex veram potuit iustitiam introducere inter patrem , M adoptatum filium, quod animaduerti superius: non tamen est talis & completa naturarum inter eos diuersitas eui
numerica ,eo quod filius eii aliquid patris,&ob hane
causam no reperitur naturalis iustura inter patiem,& filium. At in Christo diuersitas totalis reperitur
naturarum,& cum rario iuris,&dominii in ipsa fundetur natura,licet non realis,sed rationis suppo- suorum sit in Christocliuersitas, bene intelligitur reperiri posse ius commutatiuae iustitiae, inter Christit ut suppositum humanum ,& semetipsum,ut est diutinnum suppostum.& eadem ratione huiusnodi commutatiuae uastitiae Ius reperitur inter Christum, MDeum,& a sollicitaene potest inter Cluilium, Ae i atrem,cum sint duo supposita cistincia realiter. O
153쪽
ca breui talis alios praetermitto titulos , qui institiam commutaturam inter patrem & filium in humanis impediunt, quorum princeps fortassis est titulus gi H tudinis,nam omnia,quq nlius habet, hoc titulo suis debet parentibus. Unde vulgatu est illud, quod diis, dc parentibus par gratia referri nequit. Quartum argumentum diluit isticienter solutio
inter arguendum assignata. Ad replicam vero quam ei obiecianus, respondeo, quod cum specifica peccari rorum mortalium diuersitate, quae ex cliuersis for malibus obiectis desumitur. saluatur illa ratio uniuersis mortalibus peccatis communis, puta, quod
omnia sunt iniuriosa Deo, de quantum in ipsis est totaliter demoliuntur ipsam Dei maiestatem , &excellentiam , diuinum qite eius laedunt honorem: itaque si non effective innectitie tamen mortale peccatum ipsam veri Dei totam machinatur de tructionem, quae proinde iniuria contra duri nun ,& inia commutabile bonum admissa iusta fuit Christi sati Gnctione reparanda . Quintum argumentum, & vltimurn, ex his, quae dicebamus 'circa secundam conclusionem manet
sufficienter solutum,breuiterqι respondeo illi: quod in Christi satisfactione Deo pro noliris peccatis exhibita, multa interuenerunt diuersarum virtutum
opera, quae licet secundum peculiares formales ra. tiones a d. uersis regularemur,& elicerentur virtullia. bus, in ea tamen ratione formali sub qua satisfactoria fuere, ab unica religionis virtute Imperabantur,& regulabantur. Habuit enim virtus religionis ilia Christo ad nostra expiandum peccata, eum locum quem habet in nobis poenitentiae virtus, per quam a propriis mundamur peccatis, dia statu iniustitiet, ad
Quo loco obiter aduertat Theologus, quod si peractu in pinnatentiae is qui iustilicatur nihil intende iaret aliuo , quam Deo pro ossinis ,&imum a in ipsum irrogata satisfacere, non Oporteret constituero in illo virtutem poenilemiae a virtute religionis di sinctam , ut Caietan. 5c ah non pauci censuerunt Theologi, eiusdem namque vir; utis religronis in te rest, reparatione in facere in honore Dei laeso per misiuriam diuinae male sati irrogatam, cuius interes imiam Dei excellentiam religio is auectu colere dc venerari, nam eadem est con rariorum ratio, dc olu dem virtutis est promouere bonum , Meius contrarium impedire de repellere. At quia poenitentiae
actus, ut author est S. Tho, s. p. q,8 I. a P. 1. simul in
tedit duo,& satisfactionem proportionabilem Deo pro offensa peccati offerre, oc ipsum peccatum per
modum cuiusdam emendationis,&correctionis ab anima profligare , idcirco non sufficit religionis virtus,ad quam totalis iste effectus non pertiuet. Unde necessario fuit constituenda in nobis poenitentiae virtus, quae per se primo hunc respiciat eisectum, ocfinem. Quoniam uero in Cnristo non habuit Iocum illa posterior tali O, quae ad emendationem,&correisci; onem, 1d expulsionemque peccati ab anima peria linet, sed prior ratio cluntaxat, quae consilii t in comis pentatione pro ostensa, ct iniuria Diuinae maiestati
s roga ta luci rco non ad poenitentiae virtutem, sed ad
religionem spectauit,&ad proprium actum,& muliata aliarum virtutum Opera in hanc compen Iatione
referre ἔ ac proinde Chri iti sau4tactio fuit tormalia ter religionis actus quantum ad substantiam, nam quantum ad mora Iem persectionem ex dignitate suppositi operantis proueniem ε iustiti et potius com .
mutaturae, quam religionis rationem induit,ut dicebam superius. Religionis enim virtus non aequalitatem inter operantem , dc Deum constituit, D Maiatur enim eius essentia Iis ratio in titulo Inferiori tatis, de subiectionis, qua creatura suum tenetur recognoia scere creatorem . Vnde in Christi satisfactione,ge minam debemus speciem comentari: Alteram religionis, & alteram commutatiuae iustitiae. Et prior quidem specifica ratio posteriori subiicitur, di quasi materialiter substernitur. Et haec da prima dubit tione susticiant.
An Chrisi Domini satisfactso fueruin ita. SEcunda dubitatio in hoc articu Io disputandita
est, Num Christi satisfactio fuerit simpliciter infinita. In dubitatione pracedenti explicuimus qua ratione Chri tu satisfactio fuerit ad alter u , fueritq; inter aequales,quae sunt duae conditiones ad iustitiam secundum communem rationem requisitae. Quibus bene pensatis definita unus Christi satisfacti ovem ad
commutatiuam iustinam pertinuisse. Deinceps vero explicandum erit, an commutatiuae iustitiae ratio in
Chtim satisfaetione perfecta fuerit,& exacta. Ila ut non solam praecliciae iussiciae esseni iam sed & lum. inum etiam perfectionis gradum attigerit, quod duabus sequentibus dubi j eit a nobis exponendum. In quorum primo, quod est in huius articuli ordine secundum, explicare conabimur Christi satis facti nem in ratione latis istionis Infinitam fuit Ie, 6c ta dicem ex qua huiusmodi infinitas ad Chri iti fuit satisfactione in derivata.
Dubitatio igitur est a nobis examinanda. Num Chlim satisfactio infimumqtit valoris. Quae dubitatio, alterum videtur praesupponere, Se alietum inquirit. Inquirit sane id, quod in specie proposuimus, num , videlicet, valor en habuerit Intim tum ipsa Cliti stilatisfactio. Id autem praesupponere vIdetur, quod si Christi latisfactio non fuit in ianito valor praedita, minime et C potuerit periecta,ctae qui uales satisfactio. Quocarea utrumque sub eadem disput tionis seriem praesenti dubita tione explicabimus.
s. I. Pro parte negativa. SIt ergo primu m argumentum, quo probatur inia
finuum valo temno tui siem Enristi satis tacti ne necessarium, ut ellet aequi ualens,&perfecta satisfactio. Offensa , quae in peccato primi parenus pro quo potilliinum Christus satisfe it, non fuit infinitam ratione Cisensi, crgo ncque fuit necessarius infinitus valor in satisfactione Cluisti, ut esset aequi ualens, de perfecta satisfactio. Consequentia apparet culindens. Nam per tectio, oc aequi ualcmia satisfactionis pensancla est penes liabitudinem , dc proportionem
ad offensain. Vnde si ollensa pro qua tit satisfactio
154쪽
infinita non est in ratione offensae . ut satis faetio perfecta sit , Maeciu malens , non Indigebit Infinito
Sed antecedens probatur . Ostensa, quae inerat illi
peccato , non ex eo.fuit infinita, quia erat contraia
Deum infinitum bonum , sed ex nulla alia radice ortis
di potuit eius infinita S:ergo,&c. Probatur malor, in
finuas obiecti nos issicit tribuere infinitatem actui, si cum actus est ad quatus ipsi obiecto,quod simul sc explicatur,&probatur. Quam in sint bonitas in finita simpliciter fit , non tamen quilibet chamatis actus, qui est huius infinii et charitatis dilectio,est simplicitet infinite bonus in ratione charitatis, & dileiactionis, sed ille tantum charitatis actus, quo diligitur summum bonum quantum dilig bile eit, qual:s est solus ille actus . quo Deus suam diligu bonita ic m. Et in visione beatifica proportionati te potest a iserta exemplum . Nam illa sola infinita eli limpliciter in
ratione beatificae visionis, qua videtur Deus & cognoscitur quantum est visibilis. de cognoscibilis. Sed per peccatum primi parentis diurna bonitas no fuit offensa quantum est Omendibilis, nam alio grauiori peccato potuit m agi Gilci di, graums enim ostensa fuit diuina honitas per peccatum traditionis, quo Iudas tradidit Chi istum,& peccatis eorum , qui ipsum Christum crucifixerunt. Et ratio huius te et laest manifesta quia su inma bonitas eo actu cluntaxat summe potest ostendi,& quantum est ostendibilis, quo summe odio habetur tanquam summum maia Ium t quae summa odii ratio non reperta fuit in illo Adae peccato: ergo, &c. Confirmatur. Ex contraria sententia sequeretur omnia peccata mortalia aequalis elle grauitatis, nam in omni peccato erit infinitas ostentionis Dei: quia perqtaodcunque mortale peccatum infinita Dei bonitas offenditur. Consequentis autem falsitatem noest huius loei ostendere, sed praesupponere ex communi Theologorum doctrina in z. d. ελ. legatur ibia
Secundum argumentum quo directe probatur pars negativa huius dubi j. Valor simpliciter infinitus ille tantum esse potest, qui est summus, Ne maximus in genere u loris,& qui eminenter saltem omnem alium valorem inse Iiorem corineat. Sed Christi satisfactio non habuit hunc summum, & maximum valorem, non ergo fuit valoris infiniti,atque
adeo neque infinita satisfactio. Minor probatur. Diis urna nuas multo maioris est valoris,oc dignitatis, quam quaelibet Christi operatio, uiro actiones ipse Dei ad intra, generatio verbi, procellio Spiritus Lancti infinito valore exuperant qua incumque hum nam Christi operationem, imo & omnes eius acti nesc allectute sumptas. Similiter ipse Clit istus munto dignior est, multo pretiosior, multoque maioris valoris,qua quaelibet humana ipsius Chri iti actiori mo&ipsa habitualis Christi gratia, maiorem ii huit valorem, quam sitis factoria Dperatio, cum eae ipsa gratia totus satisfactionis valor emanar H. Estqι etiam certissimum, quod haec omnia, ocalia quae possemus reser re non continebantur eminenter in ipsa Chri iti satisfactione: ergo,&c.
Tertio arguitur. Si satisfactio Christi fuit infinitiva loris sequitur Chri itum unicam tantum habuisse
satisfactoriam operationem,in tOLO vitae suae decuria
Q. Consequens est falsissimum , ergo. Probatur sequela duplici ter. Primo id ,quod uti infinitum in aliquo genere,continet totum quod pertinet ad illud
genus, nam extra infinitum non eli aliud accipere, ut habetur 3. phys. S lib. I . de coelo rex. 2. Arist. dic bar, quod si daretur ala quod infinitum corpus , non possent esse alia corpora pretii r illud unum in fini tu .
Ergo si una operatio Chri lii satisfactoria infinitum
haberet valore in genere satisfactionis, non potuit Christus aliam operationem exercere, quae alicuius ea et valoris intra satisfactionis rationem, & genu Secundo prohatur eadem sequela, nam alias darentur plura infinita secundum eamdem rationem,& intra idem genus. Consequens non admitteretur ab Ariit loco proxime cit. neque rationi videtur issentire, quia si ut paulo ante dicebamus,extra infiniatum non est aliud accipere in codem genere , multo minus erat aliud infinitum Intra idem genus accipere. Sequela probatur, quaelibet operatio Christi s iis factoria fuit infiniti valoris simpliciter rutra genus satisfactionis, si ergo plures habuit Christus operationes fatisfactorias, pli rasueruntii innua simpliciter in eodem satisfactioni S genere.
Quartum argumentum. Si quaelibet Christi satis. factio fuit infinita maloris, i quitur, quod per primam Operationem,qlaam Christus habuit ad genus
satisfactionis pertinente in , dest, operationem nalem, qualis fuit illa voluntas, qua Ctirutus ingrediens mundum,ldest,m primo incarnationis initanisti , Patris praece pro obtemperans mortem obeundam pro hominibus acceptatia i , cuius voluntatis meis
minerunt Propheta Regius, psalm .s'. R Paulus ad Hebr. IO. sequitur,inquam,quod per hanc primam
operationem Christus totum humanum genus reia demit. & quod illa unica operatione lora humani generis redemptio fuit absoluta, dc consummat . Consequens aduersari videtur catholicae fidei, quia credimus Christum sua pastione,&morte num ais num genus redemisse,&proun; uersisIIo mimi peccatis pretiosissimumcxoluisse pretium, propriu, videt Icci, sanguinem quo no S emit, redemit, α ab. luit, ut pallim sacrae testant hir literae miliciat referre id, quod Christus in calicis consecratione Matth. 26. Marc. t . de Luc. 22. dixit, I De 6ι Ianuιs meus,
qui pro volar,s pro multis effundetur e ergo, &c. Sequela probatur ..Prima illa Christi operatio fuit satisfactio infinita , inti tamque valoris faustae orij, sufficiens ergo fuit ad consummandam humani generis redemptionem, & ex consequenti ipsam de facto consummatiat, de absoluit .. Neque enim. assignari ratio potest, propter quam Id non ei eceriticum posset. Confirmatur. Vel Christus primam illam op rationem obtuli, patri in satisfactionem pro petacatis nostris , vel non obtulit. Horum pollertiis dici nequit, cum Christus omnia suae vitae opera, Omne inque ipsorum rationem, re vim,in humani geneis ris reparationem ,& via luvem contulerit. Si vero prius dicatur, manifeste sequitiir, illa unica Operati ne consumma an sutile ipsan hominu redempti nem, quoniam Deus sit t. iii secundum ordinariam .potentiam.& Iegem , non potuit risi acceptare illam operationem a Clitatio oblatam secundum totum eius valorem: ergo si valoris tui t infimi:, totam ly-
155쪽
sam i edemptionem absoluit, dc consummauit, cum sufficientissimum esset,& exuberantissirnum prema,vrpote infinitum.
Quinto arguitur. Si valor latisfactionis Christimit stapliciter infinitus, & ipsa satisfactio in rati
ne satisfactionis infinita, sequitur diuinam omni potentiam exhaustam masisse in genere satisfacti nis. Consequens superius fuit a nobis efficacillimis rationibus expugnatum: ergo, Sc. Sequela probatur. Satisfactio Christi habuit infinitum valorem in genere satisfactorio . Elgo diuina omnipotentia nequit maiorem valorem in eodem genere alicui operationi conferre, non enim dabile est maius i finito, in illo genere , in quo est infinitum, atque adeo exhausta permansit ipsa Dei omnipotentiaia, effecit enim in illo genere totum, quod efficere potuit.
Sexto arguitur. Operatio Christi neque fuit satisfactoria per modum cause principalis, neque petmodum causae instrumentalis,ergo nullo modo tisit infinite satisfactoria, atque adeo neque habui infinitum valorem. Consequentia ex nassicienti diutissione patet. Antecedens vero probatur,& primo quoad priorem partem sic probo. Operationi humanae Christi. v. G. ieiunio, non competat infinitus valor ex propria sorma, de ex virtute sibi connaturali,nam Chtisti ieiunium eiusdem erat speciei cum
ieiunio cuiuslibet hominis iusti. Ergo tutiusmodi
Christi operatio non potuit esse infinite satafracto. ria per modum cause principalis, euidens est ista conseqt utio. Nam illa duntaxat causa est princitatis, quae per propriam sormam,dc virtutem eis ctum operatur. Probo vero illud met antecedens
quoad posteriorem elu, partem. Praedicta Christi
Uperatio, videlicet, ieiunium, non fuit in sinite satis.
factoria tamquam in striimentum verbi, neque tamquam instrumentum humanitatis Christi , dc non possvinus aliam causam principalem assignare cuius esset instrumen tum: ergo,&c. Probo singulas antecedentis partes. Et primo, quod non esset iustrumentum verbi . sic demonstro.
Verbum non satisfaciebat ut causa principalis, repugnat enim diuino verbo secundum propriam, & diuinam formam satisfacere, demereti, quod tam est manifestum cunctis Theologis, ut nostra probatione non indigeat: Ergo operatio Christi in quantum satisfactoria non potuit esse Instrumentum diuini verbi, patet coti sequentia. Quia idem effectus,quem
indiumentum exequitur per modum causae instrumentariae, necesse est fiat secundum eandem rationem . eausa principali, Ergo ut operatio Christi satisfaceret infinite vi instrumentum verbi, necessum erat , quod ipsum verbum principaliter satisfaceret, quod nulla potuit ratione fieri. Probatur itidem,
quod Christi operatio non satisfecerit ut Christi humanitatis instrumentum. Humanitas non potuit ecse causa principalis infinitae satisfactionis, quia huiusmodi satisfactio icta in ipsius humanitatis visn, Scnaturalem facultatem l ranscendit, non ergo Christi operatio potuit eiIe tutiniae satisfactoria , ut liuina
Septimum argumentiam. Christi satisfactio no accepi t infinitum valorem 1 diuino verbo, sed noa
est signabile aliud prancipium huius infimia valoti Mergo nullum habuit. Minor est manifesta, vel qui negauerit, signet principium aliud praedicti satisfaetorii valoris. Maior vero probatur. Non sumebatur ille valot a diuino verbo, prout erat suppositum humanum, quia ut sist diuinum verbum est homo,estq;. proinde inferius Di, ω consequenter non esset
potest radicate principium infiniti valoris. Neque
vero prout est diuinum suppositum, nam hac ratione non ex parte hominis satisfacientis se tenebat, sed ex parte alterius extremi, nempe, Dei satisfactione in acceptantis I nullo ergo modo diuinum
verbum satisfactioni Christi infinitum valorem c
Confirmatur. Verbum diuinum non contulit a. tisfactioni Christi hunc valorem infinitum, prout diuina voluntate dirigebat,& moderabatur actiones voluntatis humanae . Neque vero quatenus simul cuipsis humanitatis potentiis,intellectu scilicet, de v luntate elicitive operabatur humanas Christi acti nes,eo modo atque si esset proprium humanitatis suppositum: ergo nulIO modo praedictu valorem satisfactioni Chri ut comunicauit. Probatur an tecedes quoad primam partem. Divina verbi voluntas non est capax satisfactionis , aut meriti: ergo eius diuina
operatio nequit conferre valorem satisfactorium.& meritorium Cntisti operationi , cum ipsa nequa satisfimoria sit, neque meritoria. Praeterea illa op ratio diuinae voluntatis,qua verbum humana Christi voluntatem in silis operationibus dirigebat, moderabatur , toti ips est Trinitati communis, at nullus Theologorum hactenus dixit, quod ex ope ratione toti Trinitati communi valor latisfactotius in Christi operatione desumatur:ergo,&c. Probatur idem antecedens quantum ad aliam partem secundam . Diuinum verbum hac secunda ratione consideratum , non erat secundum se moratis causa satisfactionis, & meriti, sed quatenus veluti determinabatur per libertatem humanae voluntatis, di per liberam eius actionem , sed hac ratione non potuit esse principium satisfact1onls m finitae, quia ex ipsa humana voluntate,etiam si consideretur ut eleuata per quemcunque supernaturalem habitum,n quit desumi infinitus meritotius, aut satisfactorius
Dices torian,valoris infinitatem in Christi operatione non desumendam esse ex voluntate verbi diis uina, aut ex humana voluntate Clitasts, sed ex peis
nati diuini verbi valore infinito. Contra si animo fingamus,diuinum verbum nulla pollere libertate, quantumcumque esset infiniti personalis valoris, non tribueret huiusmodi infinitum satisfactorium.
aut meritorium valorem humanis Christi actionibus: oportet ergo ad voluntatem,vel i plius verbi di uinam, vel Christi humanam securramus. Antecedens probatur. Diuinum verbum liberistate ab eo semota, non possur esse alicuius moralitatis principium , quia tota moralitatis ratio in libertate fundatur , ergo neque cuiuspiam infinitivatoris meritorii aut satisfactorii: Patet haec con sequentia, quoniam Insii itus hic valor cum sit modus merui, satisfacitonis ad moralem spectat ordinem.
Octauo arguitur. Quantitas satisfactionis,& meis riti in actuali charitatis affactu fundatur,sed affeci us
156쪽
charitatis Christi ad humana pertinens voluntatem non fuit in sinitus secundum formalem, & propriam
sui rationem, ut constat ex art. a. quaeli. s. in solutione ad 4.arg. ubi OstendimuS,nec charitatem, neque alia humanitatis Christi virtutem siue acquisitam , siue
infusam infinitam simpliciter fuisse secundum foria Inalem, de propriam rarionem, neque in esse physico, neque in esse morali: Ergo inruit satisfactio non
Nono arguitur . valor satisfactionis non ex sola operantis dignitate pensatur, sed ex alijs etiam multis circumstantiis consurgit, in moralis digrutas in quacumque actione peti sanda est ex his omnibus , quae ad ipsam actioncm moraliter concurrunt, sed qua do multa concurrunt ad valorem cuiuspia actionis aec si eorum unum sit infinitum, s tamen alia finita lint, de limitata, ipse actionis valor finitae quoqce aquantitatis erit. v. g. ad valorem actualis dilectionisi ei concurrunt Obiectum, nimirum, sum inu bonu, Maliae inutiae circumitantiae in ensio, extentio, dcc. di quoniam actus charitatis ex circumstant ijs nequit habere perfectionem infinita, idcirco qua inuis odiectum infinitum sit, eius tamen valor simpliciter eit finitus:ergo quamuis persona operans sit infinita limpliciter, rion in ob ia Garuli satisfactio infinitu lim. pliciter habet valore in ,cum ex aliis circumltantiis liamitationem accIpiat.
Aliud exemplum afferte possumus ex doctrina satis apud Theologos vulgatam mazeria peccaco tu. Constat enim aliquod peccatum ex proprio obiecto grauius esse quandoq. peccato alio, dc tamen quod
propter circumsta imas, quae vel ipsius graui talem minuunt, vel alterius peccati augent,leui reddatur, v. g. blaS mla contra Ueun ex obiectu grauius pec catum eli, quam quodlibet homicidium, at certum est grauius cum peccate, qui data Opera regem reipublicae valuc nccellarium Interim2Iet,qua qui ex qu dani celeri, S si ibi tanca I ra per Dei vitam deieraret.
V t ergo quantitatem lati Stactioius Cliruti perspicia habeamus, non satis fuerit operamem per na elu'. dignitatem aspiceie,sed ali via ut etiam circunstantiqeonsiderandae . Confirmatur, magis pertinet ad dignitatem,& v larem operationiS OOIccium formale, quam persona operans : ergo si valor ex obiecto desumptus ex circumstantiis limitatur, multo malorem ex circunis stant ijs limitationem accipiet valor ille,qui ex dignitate personae operantis proueint. Antecedens pro b tur , tum ex eo quod obiectum speciiicat actionem , quam specificationem persona operans actioni non tribuit. Tum ratione specia hori nostro intento magis accomodata, Diu Inum veIbum non aliter concurrat ad operationes humanitatis Christi, quam ipsam humanitatem, α eius potetias subsientando,ad eum fere modum , quod aqua sustentat calorem in ipsaia causatum ab igne: ergo quantitas satisfacti in notia ex ipso verbo , sed ex miseeti Oile numanitatis, dia potentiarum eius desumenda est , licut illius calciat actionis quantitas , qua aqua calet acta aliud subiectum calefacit , non aquasta calo It tantum triobuitur. Et augeo huius argumenti dissicultatem . Ob id charitatis obiectum, quamuis situ inmium, ncquit actuali dilectioni humanae voluntatis infinitam tri-
buere perfectionem, quia voluntas 1 qua proce QH,potentiae ii ii mitata, ct ob id eius operatio tantae perlectioni se itincapax, sed haec eadem ratio militat in operatione Chruti satisfactoria, nam propter limitationem elus intrinsecam cx potentia a qua procedit derivata iii, non est capax eius infinita valoris, qu illi praestare poli ut infinita operantis personae dignitas: ergo, dic. Decimo tandem arguitur . Si satisfactio Christi fuit simpliciter in ratione satisfactionis infinita, inrunt lique valoris, sequitur Christum tam perfecte, Mexacte pro uniuersis hominis peccatis satisfecisse, ut nos qualecumque admiserimus peccatum nulli nostris egeamus satisfactionibus. Consequens est ipsa tia eranor uinhaeresis, fidei vectiari contrari ,:crgo illa sentcntia non est admittenda. Sequela pr
baiul. Nam si Cluuii satisfactio fuit infinita, Christus perfectissime satisfecit pro omnibus, & singulis
peccatis nolita S,atque adeo luperuacaneae erunt Omnes uoi irae saliuacitones .
. 2. Pro parte opposita. IN oppostum autem est quod Christi satisfactio
copiola vocatur redemptio Psiry. at nili infinitituisset valoris . non modo non copiosa, sed dc vix posiset adaequata redemptici vocari. Nam cum tot tamaque lint, de tam grauiali ominu in scelera, quamcuq. satisfactio item cura innnatam adaequarent, dc laria excederent: vel saltem si de tacto .ion adaequant, posisent adeo creicere in malitia, de in numero mulciplicari, vi tandem adc quarunt, imocte totam Christi s tisfactionem vincerent, atque adeo improprijssiiuo copiosa vocaretur redemptici.
s. 3. Restatio diabj. HVius propositi dubii resolutionem in duas paris
tes secare decreui. In priori breuiter explicabo eam dissicultatem, quam in primo quaest iotu S argumento insinuaui. Num videlicet in Christi Domini satisfactione, quam pro uniuersis hom in tam peccatis Deo exhibui , necessa ria fuerit uι fini tas. In posteri ti vero par te ipsam Christi sitis factionis infinitatem exponam propriisque Iadi Ibus eruam.
Prima pars decisionis dubij. D Euenio igitur ad primam parte: Cuius dissicul
tas ad duo potiti unum reducitur. Primum eis, an peccatum priuar paremi Sinfinitum fuerit in ratione mali, &omenticii Dei, ita quod vel ex hac rona necessiti a metit infinitas in Cli Iuti satisfactione , ut effet aequivalens compensatio: de eaclem se te est ratio de quo u q. lno Itali pzccato. Nam licet ora gruale peccasu in ,eo quod totam Adae posteritate in iniecit,speiacialem q'raiidam habuerit graui alcm Inter omni mortalia peccata, tamen simpliciter, & secundum es.sentialem speciem non fuit Omni uin mortalium grauit limum, ut magna cum eruditione S. Tho. aductit 2.2. q. 6 .a. 3.Secudum,an suppolito quod peccatum siue iatigmate, siue quodcumque aliud mortale non haberet grauitate, oc in alitiain infinitam, necessaria nihilominus tuerit infinitas in Christi satisi actione,
157쪽
13 RELECTIO DE CHRISTI CRATI A.
ut est et aequi ualens perfecta,& ex toto iustitiae rigo te enim cognoscitur priuatio, ut habet Phi Iosophorum pro uniuersis hominum peccatis. Vuamq. istam bie axioma, de tota priuationis ratio ex habitu pensandauiter absolvemus dissicultatem. est: sed bonitas, qua priuat auersio mortalis peccati, non est bonitas infinita, sed finita,& limitata . Nam
PRIMA DIFFICULTAS APPENDIX. Au peccatum Ahabuerit in itam malitiam pliciter. s. r. Referri sententia negativa.
CIrcam primam dissicultatem diuersa senserunt
graues Theologi .Quidam enim dixerunt nulli mortali peccato inesse formaliter malitiam, dc grauitatem si inpliciter infinitam, sed omne mortale peccarum extrinseca quadam ratione infinitae esse malitiae,eo quod committitur contra Deum infinitum bonum,dc est quaedam elongatio, de aversio ab ipso b no infinito, iuxta illud Isa. 19. Nec curavi stra divisitat inter vor,s Deum vestrum. Quae plane sententia i subitantia ad hoc reducitur, quod malitia mortalis peccati est simpliciter finita, de secundum quid infinita. Ita docuerunt Scotus in s. d. 1 O. q. a. contra ea,
quae dicuntur Palud. ea d. d. q. 2. ar. 1. Favethul copinioni S. Th. s. p. q. I. a. i. ad a. dicens peccatum cotra Deum commi ssum quamdam habere infinitatem ex
infinitate diuinae maiestatis. Certe hic modus loque ei infinitatem secundum quid in peccato denotat. Si enim peccatum simpliciter esset infinitae malitiae, lagrau Italis,non dicet et S. Th. quamdam in sinitatem habere, sed absolute doceret peccatum este in sinitum malum,aut infinitam habere malitiam. Eundem inodu loquendi seruat Mag. Sol. in A. d. I9. q. . a. 2. ad I
Ex nouioribus Theologis no nulli iliaco plectu se te tia. Praecipua quae pro hac opinione possunt fieri argumenta insinuantur in prino huius dubitationis argumento,eiusque confirmatione. Et praeterea eadem opinio sic probatur . Duo sunt in peccat , quae ad eius ellem iam pertinent, scilicet, nuer fio ad comutabile bonum, ad quam pertinent positiva contrarietas peccati ad rationem , S ad lege Dei:& auersio ab incommutabili bono,sub qua comprenendimus priuationem rectitudini debitae Inel Se
actui peccati, Nam si quae alia in peccato reperiri us, cuiusnodi sunt priuatio gratiae,cιiaritatis, d Onmum Spirmis sancti &c. non tam ad peccati essentia in qua ad eius potestatem , vel ei sectivam , vel demeritoria, vel ad utram q. simul pertinent, de qua re r. 2. q. I. a. 6. soleta S. Th. discipulis disputari . Sed neque ratione conuersionis ad commutabile bonum, neque ratione aversionis a bono incommutabili, peccatum mortale habet simpliciter infin: tam grauitate iv, dc ni almam,ergo vera est coii, α Paludant sententia. Minor probatur. Et primo de conuersione, communis e G apparet Theologorum doctrina id indubita
ter amrmans in . d. II. Maliis in locis,cuius doctrinς communis meminit. Mag. Sol. loco citato, Sc S. Th. 1.2. q. 87. a1.4.in cor p.&a d. l. Conana uniterq. dic ut Theologi, quod peccatum ratione couersionis, quia non est hac ratione in finet tum, non meretur poenam
damni, sed p natantum sensus punitur. Quod vero
ex parte aversionis, quae et , ut diximus, priuatio recti tua a s debriae in esse actui. non habeat malitiam, &grau laicin fini phta ier infinita probatur. Tanta, dc non maior est maliva priuatiot: is, quata eii bonitas
eius habitus, seu perfecit ovis, qua priuat, per habitu
rectitudo,quae debita erat incile actui peccati, quς eticonformitas ad rationem,& ad diuinam legem, aisectuosa quaedam ad Deum coniunctio, honum quoddam tinitum est,& limitatum simpliciter: ergo malitia,& grauitas aversionis peccati,no est infinita simpliciter in ratione mali.
Dices forsa auersionε peccati inde infiniti haberer litiae grauitate, quia prmat aram a Deo, qui eli infini tu bonu, unde ipsa eii infinitu malu . Contra, Deus no est bonu intrin secu animae, neq. se habet, ut habitus,cui opponitur auerso, prout est priuatio, sed est bonii extrinsecu habens rationem obiecti,& finis: erisgo hac ratione aversio secundum quid, &extrinseca quadam denominatione e tu infinite ma Ia,Ec no simpliciter. Nam ficut in entitate positrua perfectio, aut imperfectio simpliciter non e it pensanda ex aliquo extrinseco principio,sed ex principiis Intrinsecis, Ha n priuarione, malitia,&imperfectio simpliciter ex intrinseco habitu, quo priuat subiectum,& non ex aliquo extrinseco pentanda est.
s. a. Refertursententia a maliva, qua equitur Aulbor, is probat.
Contraria tamen sententia, videlicet, quod mortale peccatu habeat simpliciter infinitam mali liae grauitatem, sit q. proinde malum simpliciteri genere mali moralis si oti en i m de malo in comuni, vi malu naturae coprehendit in praesentia loquimur docent alii glaurili mi Theologi Alex. Alen. s. p. q. .
memb. 6. ad i. S. Bon. In s. d. 2o. q. q. Ricard. ea d. d.
Et Io. a Med. in codice depcniten. q. I. de satisnet. Cale. dc Med. interpretantes S. Th. . P.q. .ar. 2. Fateor hos duos Authores lubrice tantisper procedere, sed crediderim eos huius esse posterioris sententiae, cuius meo iudieio fuit etiam ipse S Tlio. in illa solutione ad 2. pro contraria sententia citata. Nam postquam dixit peccatum quamdam habere infinitatem
ex infinitate diuinaen aiestatis, mox subiunxit. Tanto
certe vix possent veriticari , si malitia peccati δε edt mellet infinita. Non. n. veru ellat simpliciter, quia di amo grauiore it Olffensa, quanto dignior est perlona quae Orsenditur, neque ex infinitate omen si colligeret Dene S. Th. nece ilariam esse in satisfactione pro re cato emcaciam infinitam. H posterior sentetia mihi vero similior apparet. Tu quia aut horu Authoritate fulcitur, accede lepsit Isti tim S. Tho. qui utant in aduertit hanc sine dubio docuit sentelia. 4 uet quia illa vulgatato qua D. Tn. insinuauit, re late prosequuntur Alcx. Alen. dc alii, ni nutu , quod tanto crescit offensa in grauitate quanto pei sona, quae tenditur in dignitate augescit,v.g. la io maior eit Offensa, quae fit Regi, illa qua ostenditur miles, quato diὀnitas regia militate excellet ossiciu . Vii de cum dignitas Dei in infinitum cxuperet Oem dignitatem cuiuscumq. pe t i , cui poteti irrogati
158쪽
offensa,mani seste sequitur,quoci gratulas offensae c6tra Deum factet, in infinitum excedit in ratione ODfensae, omnem ostensam, quae irrogari potest alicui
Sed est aduertendum ad exactiorem huius rei intelligentiam , suod peccatum potest in ratione mali
dupliciter conliderari, uno modo ut est maluin in rate, idest, contrarium bono rationalis creaturae, alio modo prout est malum Dei, idest, ostensivum mai statis diuinae I Cum ergo dicimus, quod pecca cunia mortale est infinitum malum in ratione mali , potest haec sententia verificari de peccato, secundum utruque malitiae rationem. Etenim quatenus est malunia morale destructiuum moralis rectitudinis, ct co trarium proinde bonς creaturae rationalis, dψplici tit
lo potest infinitum appellari malum, altero, quia
Eriuat rationalem creaturam suo maximo bono, &sine ultimo,nimirum Deo, qui est ultimum nonum, idest, priuat creaturam rationalem coni unctione ad hoc summum honiam itero vero,quia quantum est ex se destruit potissimum bonum totius naturae intellectualis,non solum ut eum nomine, aut in Angelo,
sed etiam vi est in Deo,in quo hadet esse simpliciter infinitum: Et ipsum honum , quo peccatum quantii est ex se priuat , est similitet intinuum simpliciter. Nam cum tota intellectualis natura siue creata sit,
siue increata, ad eumdem pertineat entitatis gradu, puta, intellectualem, in una similiter rectitudino ,εc perfectione conuenit conuenientia saltem analogica. Quocirca maluin illud, quod destructiuum est
lectitudinis, de perfectionis moralis in uno intellectuali Geu rationali subiecto, opponitur ex sua serm Ii ratione implicue, & virtualiter toti ipsi naturae in tellectuali, de est secundum se destructiuum moralis rectitudinis, & perfectionis, qua ratione communIA est toti intellectuali naturae. Hic posterior titulus priori mea sententia est praeferendus, nam ex priori illo titulo tantu videtur colis
ligi quaedam grauitatis infinitas secundum quid ita malo morali. Nam licet bonum extrinsecu quo hoc malum hominem priuat, sit infinitum simpliciter, ea tamen perfectio quam intellectualis creatura ex coniunctione ad ipsum consequitur , simpliciter est finita,& limitata: atque adeo ex illo priori titulo infinitas moralis malitiae in peccato ab extrinseco dein sumitur,& no videtur es Ie infinitas simpliciter.Quia ut argumentum,quod pro contraria sumentia paulo ante Ormauimus, contendebat, priuatiouis grauitas,&malitia simpliciter non est attendenda penes
extrinsecum bonum, a quo ipsa priuatio subiectum priuat, sed penes intrinsecam perfectionem quam ex coniunctione ad illud extrinsecum bonum ipsum subiectum cosequeretur,ut si illa interueniret priuatio. At pollerior alius grauitatis titulus infinitam fimplicitet malitiam in malo morali inducit . Qua ration ad totum intellectualem extenditur gracium . L gantur quae dixi superius in q. I. circa I .conelusione, cum conabar omne iudicium erroneum ab humano risti intellectu repellere , deseruient enim ill quam plurimum ad exactiorem huius secundi tituli intelligentiam. Vetificatur itidem ista sententia de peccato, prout est malum Dei, puta, prout est diuinae maiestatis Offensivum,elque iniurioivin. Nam praeter illam explica-
tam rationem mali moralis, quam explicuimus in peccato, prout rationi,& legi Dei contrariatur,ammam a Deo summo bono, ulti tuoque rationalis creaturae fine avertit, di separat, tepemur in peccato iniuriet, & offence contra Deum malitia,N grauitaS ,
quae in praedicta morali malitia quali fundatur,vel si mauis dicere, in ipsa essentialiter, & intrinsece clauditur solaque ratione ab ea distinguitur. Cosistitque ista iniuriae, dc ostenta diuinae grauitas in eo, quod
peccatum qua ratione contrariatur diuinae legi, au catque animum peccantis ab eo, ut a summo, & maximo bono, creatum ,& incommutabile bonum illi
praeserens, ipsum contemnit inuni,debitumque illi honorem subtrahit, dc quod est ex ipso peccantis affectit, mortale peccatum destructiuum est totius diuini esse,& si id,& peccati ,α peccantis potestati subester, Deum a regno suo deturbareis iupremaque eius maiestate dei jcere, ac ipsius loco sufficeret creaturam . Vnde S magna Deum tristitia ingentique metora peccatum conficeret, si huiusmodi affectionibus diis urna subiaceret natura. Cum ergo mortale peccatum in sua formali ratione latam contra Deum inuoluat
iniuriam,&offensam,merito graues Theologi infinitam in ipsis malitiam , diuinaeque ostensae grauitatem commentantur . Est enim haec iniurios ,& ostensiva peccati ratio cuicumque offensae,&iniuririae cuiuis creaturae factae incomparabilis, &im pro
portionata, atque adeo a m exuperat In infinitum,
ac infinito ab ea interuallo distat. Nam sicut nul l et proportici diuini honoris,diui que maiestatis ad
ipsum creaturarum bonum, sed infinita potius distantia,& improportio,ita&ostensa diuini honoris, de mimia diuinae maiestati irrogata improportion bilis est. dc incomparabilis cuicumq. iniuriae,& flenta, qtiae contra honorem , dc auctoritatem curusiuia creaturae potest irropari.
Ex ista doctrina facile poterit Theologus eas potissimum rationes colligereκx quibus infinitas malitiae,& grauitatis emcacius probari potest. Alia praetera ratione a posteriori,& quasi ab effectu possumus eamdem sententiain confirmare . Peccator punitur poena infinita non totum infinitate extensiva sed etiam tentiva, nam talis infinitas in pςna damni reperitur, quae consistit in perpetua Dei priuatione, diuinς-que visionis caten ta . pqna autem proportionatur culpae: Elgo ex grauitate poenae, non inepte colligere poterimus infinitam malit m mortati peccato gra
Consulatur de hac ratione S. Th. l.2 q. N. am c.. Non culo in hac parte de quibusdam alijs rationubus quibus uti solent nonnulli Theologi, an emc ces sint necne improbabile aliquod assumant, a vero bona cum probabilitate procedant nam in veritate inquirenda, & non in Theologorum sente. tiis exam mandis,au t Improbandis , nollet hic tractatus insudat, probe enim noui . Ioan . a Medi locci citato , de quosdam alios Theologos, quibus haec nostra probatur sententia,nonnullis uti rationibus, quae non immerito Theologis alijs displicuerun r. Quibus
tamen omissis, nostra vlterius inde non leuiter co
fit matur seu tentia, quod fami Patres grauissimiq. aut bores cuin diuini verbi incarnationis conuenientiam ad humani generis redemptionem magnificis verbis,dc rationibussi persuadent, aperte dicunt,quod
159쪽
13s RE LECTIO DE CHRISTI GRAΤIA.
vir unus humanum non potentia, sed iustitia a serui- tio, ex eo, quod peceatum mortaIe Deum offendit tute det monis, qua per peccatum detinebatur, eripe- quantum ello flendibilis, odiique diuinam bonitateretur, necessaria tuli limpliciter incarnati vel bi sa- quanto potest odio habeti, non inde licebit colligetis factio, insinuantque tantam suisse peccati grauitatem, malitiam, ut infinita egeret satisfactione, qua satisfactoriam infinitatem, quia sola Christi satisfactio potuit exhibere, ideo ipsa sola sufficiens fuit ad humani generis redemptionem euiciendam. In qua doctrina Sancti Patres praesupponere videntur, pepcatu humani generis infinitam habuiste grauitatem,no solii illa ex te si ua, quam originis peccato ipsa agnoscit Catholica fides,quatenus Oes in uno Adam peccauimus, et si infiniti homines naturali generatione ex ipso primo patete derivati generarentur, illud unicucontra Issent peccatum. Nam hae cinfinitas extensi-ua tantum apparet,& pure materialis, &non intcn- sua, eo quod istud originis peccatum,& eodem m. Ο- do. ac ordine, & in ea de grailitate ad oes derivatur. Quare sancti Patres in commemorata doctrina non solam hanc extensivam peccati infinitate ni insinuant, sed illam quae in intensua malitiae grauitate consistit. Ma Iitia enim quae Iantum extensue infinita est,non videtur expos)ere infinitam compens allonem . Nonnulla Patrum testimonia dubio tertio sequenti a meremus, quae id huius rei comprobationem ascisci poterunt. Sunaciat nunc unus pro omnibus Athanasius, qui in strinone de passione,&Cruce Domin i se ai t. Cum videret malitiam intolerabilem,neq. ortale genus idoneum ebe,quod morti resilieret, neque
ponam suorum malorum persolvio nam excessu malι-tia tro endebat omnesupplicium. vidensiquesimul pa tru bonitati m , e quam 1 se idoneus esseι, G potor c hristus enim Dei potιηιta, ac Dei sapientis commo-εus fuit sua i amanitate, oemiserius nostrae imbecili
latis se. Expendamur verba. Nam qua oblec Io ratione malitiς excessus omne Iuppimu excederet, nisi infinitae esset grauriatis. Hanc nostram sententiam
insinuar uni Ricard. de sancto Uict. in libro de incarnatione verbi c. s. & Anselmus lib. I. Cur Deus h
s. a. Soluuntur Oblestioneson sit ententia. SEd q uonia argum eta, quae pro contraria sentetia
sunt posita, nos vehementer vigent, Cis prius Occurramus oportet, quam nostra vi tui ius progrediatur disputallo. Igitur ad primum argumentum in fronte huius secundi dubia principalis propositum,negandum et
a ntecedens,eius probatiUnis negatur maior, fic ad ipsius maioris probationem dicitur,quod diurna bonitas per peccatum quod cuinque mortale consideratum in ratione offcnis , re iniuriae , seu ostensivae,& iniuriosae auersionis offenditur quantum offendibilis est, quia quod cuiuque peccatum moriale , si tam valeret effectu , ω' efficacia , quam valet affectu, totum ipstim diuinum bonum totaliter do 1 r.aeret, & demolire Iur , x sufficeret loco eius crea tum,& commutabile bonum. Et hoc quidem duplici ratione superi ias exposita, nimirum , quatenus est deliructiuum moralis rectitudinis, ct persectio uis totius intellecti talis naturae,& quatenus est contem Ptiuum Dei, diuinaeqliemarei fatis omens tuum. Et quidem cum multo facilior sit de iuuato, quam aedi sic
re, quod qui l. bet cliari talis actus, qui peccato coit riatur, Deum amat quantum est amabilis. Diu in enim bonitas a sola ipsius Dei volun a. e amari potest quantum amabilis est . Huius rei in his, quae contingunt apud homines, aliquale sotta ilis reperiemus exeinplum. Nam si plo
ius homo, & infima sorte natus totis viribus c naretur honorem Regium obscurare,&1 Regia maiestate cum deicere, di in seruili loco reponere, quam .uis propter virium , ct potestalis defectum non emisccrct, vere diceretur Regem ostendere quantum OL
sendibilis est , quia si de tacto Lederetur Regia maiestas non alia maior illi post et inferri inautia,&D
1ensa, neque ina ori in honoratione astici. Unde qui hanc Inlullam Icntaret inferre dignitati regiae. noi
nranori esset poena,si ad grauitatem malitiae attendamus, quam s de facto intulisset. At humilis ille limmo, minime posIet regiam ma festatem honorate, devenerari, quItum ipsa honorabilis& venerabilis est, qualecumque, & quantumcun q. et exhibere iob 1 qui tim. Quoniam vilis persona nequit attingere ad praestandum regi eum honorem, cuius digna est ipsa
Rcgia maieitas. Ita creatura, quae Deo comparata sui Lisima est, ct infimat sortis, non valet eum Deo exhibere honorem,eoq. amore prosequi, qui Deu attingat quantu es honorabilis, Mamabilis, nam exiscellens Dei maiestas, infinitaq. honitas multo altiori
modo ab ipso met Deo laudari,& amari potest qua ac a rura quacumq. at q. adeo laus, & creaturae amor cum nulla ratione, neq. effectu,neq. affectu attingere valeat hunc excclientem, & infinitum laudis, α' amoris gradum , nullo modo neque effectu, neque affectu potest dici,vel laudare, vel diligere diuina bonitatem quantum est laudabilis, α diligibilis. Quod essectu non attingat creatura sublimem i Ilum laudis , dc dilectionas gradum , ex re ipsa conii L. Quod vcro neque astetau, facile probatur, quon Iam
scicatura quantumcumque dignitatis excellencis sita edet affecta, quod conaretur, aut vellet, aut sal Iemleuiter desideraret Deum amare quantum amabilis es, tan . tumque oluinae naaiestati honorem deferre ,
quanto apta digna est; eo ipso in stultissimam elati nem,S perbiam incideret, ipsam que diuinani comtemneret tua leuatem, dum pusillum humana voluntaris amorem itinnitae Dei honitati vellet aequare. Et ipsam dii lini honoris axcellentiam digna eqtralis uehonoratione contingere. At in odio, & dehonor tio uia bonitatis, S maiestatis Dei non ita res se habete nam licet peccator effectu, & efficacia nihil postit incommodare Deo , eiusque diuino honori, inordin to tamcn, praesumptuoso, ac siti perbo affectu id intendit,& conatur, ac proinde offendit Deum quantum Ostendibilis est, quia in ordinato suo affectu ιllum summum attingit modum,quo diuina maiectas p
te si offendi. Ex hac doctrina diluitur facile illud argumentum, quo quidam Theologi putant se conuincere fallitatis sententiani nostram . Est ille tale argum e
tum . E flectu nequc peccator ostendit Deum quantum omenti; bilis et t. neque i ultus Deum diligit quantum cst diligibilis , affectu autem sicut peccator vellet
160쪽
ve lyet destria e Deum , totamque Dei maiestate
obscurare, commutabile bonum bono incommuta bile ante potiens. lic homo iustus ita cliuinum bonum
prosequitur,tamqe sibi complacet in ipsa Dei bonitate, excellentique maieitati ipsi iis, ut ii posset augere diuinum honum,ipsamque Dei maieitatem ad a D i rem gradum evehere,id totum ex vi pridieti et iactust xequeretur: Ergo proportionabiliter se habet peccator, & initus, alter ad Dei ostensam, & alter ad gloriam e alq. adera si iustus non diligit, nec affectu nonora Deum quantum honorabili, est, neque peccator ipsum ostendit, & in honorat affectu,quam ii est ostendibilis, Sc in honorabills. Huic argumento Mani festam ex dictis soluti nem accomodo, di nego praedictam proporcionem
reperiri inter peccatorem , dc iuitum . Iulius enim intra suos se limites continens, non eo animatur asinfectu,ut Dem vellet honosa te,de amare, quantum
ipse honorabilis, & amabilis est, quantoque ipse est
amore,dc honore dignus scit enim Deum omni Ia de esse maiorem : Sed quantum ad humana potentia diuinam adiutorii suffulta, amari potest, dc non
rati,nam maiorem alium honorem, excellentiorem
quae dilectionem soli Deo reseruatum eue nouit. At
peccator quasi alterum se Deum proprio amore co-sHuens, atra verum ipsum in Irgit Deum tantum
malum ei cupiens inferre , quantum ipsi inferretur ab alio Deo,qurapso vero Deo altior esset. & pote nor , & qui cum eo supra re*ni ius hosti li bello co tenderet . Unde sicut fictus Deus potentior, & altior affectu laederet, & Offenderet ipsam veri Dei maiestatem quantum est Ostendibilis, ita peccator pravo,&inordinato effectu simili affectiva iniuria Deum on' fend It ,di uinum que ei ius laedit honorem. Et haec doprimi argumenti solutione. Conlimri Mio eidem argumento supposita nonialem nos dricultate premi t, nam vix pulsum ellais gere omnium peccator in aequaIitatem, si in quoli. het mortali peccato infinitam simpliciter malitiae grauitatem admittimus. Pro cuius tamen solutione
notandum est primo, quod in his, quae sunt infinita
non simplicite r,&in ratione entis, sed incerto genere, ut determinata specie, benestat, quod res aliqua ex na parte infinitatem habeat totalem in illo genere,aut in illa specie, ex alia vero parte finita sit, i cin eodem genere limitata. v. g. possumus fingere li
neam,quae uersus unum extremumst ni mirum, versus
oriens, ut infinitae longitudinis, sit autem longitudinis finitae,& limitatae verbas allud extremum, put , versa, occidens. Et ia rationibus respeetiuis, quae diuersa respiciunt extrema, facile eri tinuenire huiusmodi infinitatem versus unum extremum , cum adiuncta limitatione, de finitate versus extremum aliud. Quμ respectiva ratione in rerum natura posita, ita esset consequenter dicendum, quod versus it. lud extremum respectu, cuius ratio illa infinitatem habet, neque potest crescere, neque inter ipsam, a aliam, consimilem habentem infinitatem, aliqua posset dari in aequali tax, sicut Iinea versus oriens infinita crescere minime pollat respectu eiusdem extremi, &s aliam ineam versus illud extremum infinitam constiniamus, nulla inter ipsas versus ex. tremum idem reperietur inaequalitas. Caeterum Iespectu alterius extremi podeL illa ratio augem,
Ac p tetit similiter in qualitas reperiri inter ipsam,
di aliam, sicut prςdicta linea versus occidens cresceret,&cum alijs lineis aequalitatem , de inaequalitate
Secundo est notandum posse facile contingere quod aliqua priuatio sit totalis respectu tarmae squam priuat, neque ex illa parte pollet magis, aut minus suscipere, sed quasi in punio indivisim Ii consistat: & tamen quod ex parte caui e unde prouent: Illa priuario, neque rotalis sit, neque Indi uisibilis , fid magis, di minus possit suscipere, fitque una re
spectu eiusde in formae maior priuatio altera perr spectum ad causam extrinsecam unde ipsa priuati prouenit. Uerbi cause,tenebrae totalem important lucos priuationem, eo quod nihil lucis in corpore diapnano telinquunt, sunt tamen tenebiae tenebris maiores quandoque, per respectum ad causas extrinsecas, quae lucia influxum impediunt, & lucem ipsam per modum impedimenti a diaphano corpore
rem uent, tenebrae unim, quae per interpositionem densioris corporis, & magis opaci inter Solem, aerem proueniunt , maiores sunt,&quasi densiores illis , quae ex impedimento rarioris , α minus opaci corporis originem trahunt.
His ita adnotatis, ad primi argumenti confirmationem neganda est sequela, ad cuius probationem primo dic tur sentaneet ad primum notabile, quod peccatum duo ea trema respicit Deum, scilicet, de creaturam, vel ut alus satis etiam vulgati stimus ut mur terminis, incommutabile bonum, & honum commutabile. Auertit quidem peccatis animum ob incommutabili bono, &ad commutabile bonum conuertia Quatenus ergo ad prius comparatur e tremum,& ab illo avocat animum, quodlibet peccatum mortale infinitum est in genere peccati, m ratis mali . Unde coni paratione ad hoc exilemum nulla ad extremum aliud ratione habita,omnia peccata mortalia paria sunt, quoniam omnia priuant animum rectitudine morali,ex coniunctione ad incommutabile boni na,vt ad summum,de ultimam finem:
ipsumqumque inuin maximum offendunt,&lnii norant , quantum est ostendibilis, & inlicinorabilis, ct ita in quolibet peccato ex hac parte includitur omnis i Ila malilla,quae in singulis, di in omnibus peccatis reperiri potest. Erob id Iacobus in sua Canonica
cap. . dicebat, Ouι tibindit in v factus est omnium
reus. Cetterum quod liuet mortale peccatum comparatione ad commutabile bonum ad quou peccatis
animum conuertit, fini tam habet, & Ilmitatam mathii aegrauitatem ut S. Th. . loco citato nos docuit,
cuius sententia cunetis est probata Theologis,& hae parte inequalitas est in peccatis , & unum grauius censemr alio, de unum, & idem secundum speciem potest quandoque esse grauius , quandoque minus
gaue. Et quoniam peccatum specincatur accommu tabili bono ad quod conuertitur peccantiS animus,&nori ex bono incommutabili a qu auertitur, ut I. a. q. 72. a. l. docuit S. Th. idcirco absolute concedendum est, mortalia peccata non M aequalia ingraturale,& malitia .
Sed dicet quispiam,peccati graui tas & malitia co- sistit sormaluerin hoc quod est offensivum Dei, Scin eo quod rationalem ereaturam prava sua morali rectitudine debita ei inesse: Ergo si hac parte omnia