장음표시 사용
161쪽
138 RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
sunt patia , absolute concedendum est , uniuersaia Proportionabiliter ergo de iniuriosa peccati inermortalia delicta simpliciter esse paria , ςqtralisque sione dicendum aibitror, quod secundum se est tot grauitatis. Et secundum quid dumtaxat neganda , lis priuatio rectitudinis moralis, & infinita malitia, est eorum aequalitas, scilicet cum illo addito,ex con- ut autem se tenet ex parte conuersionis, neque tota- uersione ad commutabile bonum. At consequens s lis priuatio est neque simpliciter infinita malitia, seclnae doctrinae non consentit, nam inscriptura sacra magis,&minus suscipit induens ipsius conuersionis passim vntim peccatum absolute praefertur allelisein modum. Quoniam vero peccatum ,vidiati x conue1 cundum grauitatem, de malitiam. Sufficiat nobis sone ad commutabile bonum specifieatur, idcircoptonnncChristi Domini testimonium Pilato dicen- cum absoluid de peccato loquimur , consideramusus Io ls. qui me tradidit tibi,maius peccatum habet: auersionem eius non seorsum sumptam, sed ut cociis ergo nim l ubsistit alIi nata solutio. . uersioni annexam . & idcirco absolute fatemur non Respondetur nos in statuta solutione non abistute dixisse, peccata ex parte aueisionis ab incomm tabili bono aequalis esse grauitatis, sed cum limitatione, scilicet, solitario, M praecise considerata ipsaia aversione. Unde ita meam nunc explico salutionem. Quod solla iniuriosa , dc ostensua auersio peccati Deo incommutabili bono seorsum consideretur,no
est maior,aut minor in peccatis,sed aequalis in omnibus, quia est totalis priuatio affectiva diuini hon ris, de totalis priuatio substanualis rectitudinis mOralis : quae conlistit incoluimctione ad summum ,&incommutabile bonum. Neque potest sic consid rata crescere, quia est in ratione offensae ,&moralis maluinsimpliciter infinita . Caeterum comparata eademmet iniuriosa Dei aversio ad commutabile bonum,ad quod peccans per peccatum mortale con uertitur, ex qua conuersione Ipsa auersio sequitur, minorem potest, & maiorem graui talem habere , Reque hac ratione et censenda infinita: nam quanto bonum commutabile , in quo tenuit peccati conue
sto, magis con Ira Natur rationi, & legi aeternae, tanι
grauior est aversio, quaerode consequitur, vel quae tui essentialiter inuoluitur nam quod ad praesensati,net parum retulerit sic vel aliter loqui. Muod vero nulla sit contradictio in hac doctrina,qua u1cimus auersionem peccati secundu se consideratam,elle totalem priuaticinem subsairitalis rectitudinis moralis, de infinite off. nsiliam Dei , &.quod ad aliudi extre-
multi, scilicet,bonum commulabile comparatam magis, & ininus sit capiat, manifestat nobis exemplum illud locis paulo superius adnotatum . Etenim negari nequit quin renebra sutamur singulari pro plurali per semetipsam considerante absique respectu ad causam loc.s impeditiuam, eli totalis priuatio lucis, de si lux eilet infinitum bonum, tene bra infinitum esset malum. Et si luminosum lucem causans in corpore diaphano ex tali priuatione
ostenderetur. dc iniuriam acciperet, tenebra cura
dubium csset infinita ostensa,& iniuria. Cum hoc tamen stat , quod ad causas extrinsecas lucis impeditiuas compara a magis, ac minus recipiat, qua immis una causa impediens, verbi gratia, corres valde densum, & opacum magis remouet, & elongat diaplianum corpus ab influxu lolis, BC ab eius m-ce percipienda , quam aba causa , videlicet, corpus minus densum , dc rarioris quantitatis: Quamuis utraque causa sussiciens sit inducere priuationem totalem lucis . Itaque tenebra comparata ad cauissas unde prouenit , induit quendam modum ipsarum , sic adeo ut tenebra, quae secundum se est i talis priuatio lucis, per comparationem ad causas reditur nou totalis, suscipitque Proinde magis , ac
Omnia peccata aqualia e sse, sed unum grauioris esse malitiae altero. At cum solam eius auersionem seor sam contemplamur . verissime sset mus,quod cum que mortale peccatum infinitam habere malitiant, Ee ex hac parte non esse unum peccatum mortale grauius altero. Et quoniam ista consideratio auersi
nis peccati est veluti secundum quid, quia simplaitet auersio debet considerata in peccato, ut conuersoniannexa , propter causam assignatam. idcirco S. Tho. 3. par. loco citato non dixit peccatum esse simplicitet infinitum in ratione mali, sed quod habet qua . da infinitatem ex infinitate diuinae maiestatia. Quem loquendi modum seruauit Mag. Sot. supra citatus,5c seruaueriint alij graues Theologi , &en sine dubio ab omnibus seruandu . Cum quo tamen stat, quod in quolibet peccato mortali inti inseca reperiis
tur ostensae, dc rnaturaeir finitas, quae et simulta alia extaret cauta , ob quam necessaria esIet diuini verbi incaritatio ad ipsam humani genetis redemptione , noti potentia,de vi sed tuita latisfactione,& ecina penissatione eniciendam , haec moralis peccati infinitas suffieientissima esset huius tantae necessi talis causaia , Elt enim suificies ratio,ob quam ver8 dicamus, quoa nullius purae creaturae satisfactio resipondere posset ostensae in Deum admissis secundum aequalitatem,&exoinni iustitiae rigore.
Sed adhue superest soluendum argumentum illud
quod a principio huius priinae paries decisionis secundi ptincipalis dubii formavimus pro lantentia
Siti. Cui non dissicia Iter ex dictis respondetur. Et dico,peccato conueni re infinitatem malitiae ex parta auertionis ab incommutabili bono. Ad cuius impu. gnationem primum assero , quod quantitas malitiae auessionis non solum est consideranda penes illam rectitudinem interinsecam,qua priuat Jc actum
cati, ipsam peccantis animam: sed potissmuni pensanda est ex ipso summo hono Deo, a quo animam
peccantis auertit. Et hoc prouenit ex eo, quod illais auersio non si qualiscuinque priuatio, sed priiratio iniuriosa Deo, di ipsius Dei ostensiva. Instatuenda autem offensae, di iniuriae grauitate potissimum est attendenda persona , cui fit osseusa , 5c eius qualitas ac dignitas. Unde non mirum,quod nonnuIli Theologi in hac tractatione cum Scoto desecerint, quin tantum considera run t auersionem, quae est in peccato mortali per modum sitnplicis priuationis . cum tamen esset consideranda, ut priuatio ostensilia , dc iniuriosa Deo. Sed addo praeterea, quod dc si avem so mortalis peccati non consideretur explicue per modum offensae, de iniuriae, quae irrog tur Deo, ad linc considerabilis eis in ipsa quaedam malitiae m talis infinitas. quatenus est priuario lotaus rectit udi nis substantialis moralis. Nam,ut retro dicebam omnis
162쪽
nis mortalis culpa ratione a uernonis priuat quatumeli ex se naturam totam intellectualem suo vero sine ultimo,sam inoque bono, ex quo tota ori tur moralis rectitudo, de bonitas . Deit ruit namque allective huc finem verum, filis iraque supposititium ita luit. Tvia vero intellectualis natura unum, de eumdem habet finem , unaque prom de morali rectitudine pollet, unitate proportionabili , dc analogica, ut superius dicebam I atque adeo malitia moralis peccati ex se ipsa tendit ad hanc unam rectitudinem toti intellectuali naturae communem destruendam, de dii sipandam, Sc non solum in illo particulari actu, quo peccatur, & cui haec mortalis malitia ineli, sed de absoluiei nomni morali actu, qui ex vero sine ultimo per se pendet. Defici ut enim Etiam quam plurimi illi Theologi, quatenus putans per mortale peccatum nullam aliam moralem induci priuationem, prae et prauationem illius rectitudinis , qu.e dcbita erat ineae ipsi actui,qui est mortale peccatum. Valde enim in hoc errant, non aduertentes, quod mortale mccatum non solum priuat hac lectu udine, sed ipsum met etiam peccantem priuat substantiali rectitudine morali , qu.e conuult mallectiva conuersione ad ultimum sinem, sam inuinque verum bonum, videlicet, Deum . Tota cui in moralis rectitudo ex ultimo vero fine,& ex rectitudine conuersionis ad ipsum essentialiter pendet. Unde peccatum mortale relinquit hominem auersum a Deo tanquam ab ulntimo fine,&ad creaturam tanquam ad finem vitimum quasi per modum habitu conuellum,ua quod creatura non est tantum finis operis, sed ed ipsius operantis,de implicite cist fini S Omnium eiusdem operantis actionum. Nam per se eit, quod sinas ultimus operantis, & in quem Operan Sse lotum, sitamque voluntatem retulit . in Otnm morali talis Operantis actione
locum habeat finis prino paliter, de viti mare intenti, de per accidens est, quod ita non ut Ingat: atque adeo mortale p calum, quantum est ex se,eil totalis diti patio, & demollito moralis rectitudinis, noni tum in ipso actu peccati, verum Sin ipso pcccant , imo implicite , ctum ualuer etiam in tota intellectuali natura. Et idcirco malum, quod inter peccat iam mortale irreparabile eέt per vires naturae, ut S. Tho m. i 1. in iolucione citata, N alijs in locis dicit non semel.
Scio oppositum sensisse Caietanum de mortali
peccaro, prout priuat rectitudine morali , non consi. derado eleuationem ad ordinem gratia; exilii mauit
enim I. a. q. l . r. I. de S. quod licui viribus naturqpotest quis retractare voluntatem, qua volu i in tem
perate agere . & temperatum sic ri, ita potest naturae viribus repellere a se aversionem. ab ulti mo fine naturali, quam tibi peccando intulerat. Uς te tum posteriores Thomiliae expressam S. Tlio m. doctrinam se. quentes opposi tum asseruetum,& communiter alleiarunt,& id quidem merito, nam finis ultimus in m ratibus eum tene I locum,que prima principia tenent in speculatiuis. Unde sicut is qui errat circa principia, non potesta se ipso corrigi, quia deeite pti inu co rectionis principium ined extrinseco eget corrigente, ita qui deordinatus est a fine ultimo, ncquit se me ipsum in ordine morali reordinare , Ec reparare , quia deest illi pri mum principium totius reparati rita, dc moralis rectitudinis, quod est finis vicimus, ut
ait b. Thom. I. 2. q. IO2. ar. I. sed de hoc alias, nam ad n cdtriam intentu in citis fuerit statui te, id quod nullus Theologorum , ex his quae recte sapiunt, inficiabitur, nimirum , peccatum mortale priuare nora
solum ipse in actum peccati debito ordine ad ultima finem, sed ipsum mel etiam peccantem. Nescio plane
an hoc negaret Scotus, qui transacto actuali peccato solum reatum agnoscit in anima, quem ipse putat n esse pri irationem,sed relationem quamdam rationis animae ordinatae ad poenam secundum diuinam lcge,& voluntatem, neque aliam deformitatem, & maculam,in eo qui peccauit admittit. Verum Scori sent εtram confutat erudite Caiet. I. a. q. 89.ar. I. ubi de elus
argumenta dissoluit. Et adtenus de prima parte deci'
sonis secundi privi palis dubi j.
SECvNDA DIFFICvLTAS APPENDIMAn supposita malitia peerati in ita fueris neeuseria Christi siti ae io de
SEeunda difficultas accedit in eadem hac prima
parie decisionis dubii principalis explicandaia . Ut tum si vera esset Scoti sententia, V eorum Tne logorum , qui negant infinitatem malitiae reperiri in peccato mortali , consequenter o cendum foret non suilla necessariam infinitatem in Christi coris factione , ut exacta esset , de ad aequalitatem cominpensatio pro unime res hominum peccatis. Eaque est dubitandi ratio proastir manua sententia .Quyniam
si peccatum non est infinitum in ratione mali, &ODfensi ui Dei, sed finita simpliciter grauitatis nulla est causa propter quam ad exactam eius compensati nem, ipse Dei iustitia exposcat satisfactionem simpliciter m finitam: ergo,&c.
Sed pro altera parte militat, quod Sancti Patres Iocis in tertio dubio citandis, absolute definiunt ne cessariam sui Ise Chri iti satisfactionem , id est, satisfactionem Dei,oc hominis, quς non potest non esse in finita satisfactio, supposuo quod decreuerat Deus humanum genus non tam potentia, quam tuli itia rediis mere, δc ad diaboli seruitute et i pere. Nu Ilam autem mentionem faciunt patres de infinitate peccarizerga etiam non stante peccati infinitate necessaria ellet
infinitas in Christi satisfactione, iuxta mentem sanis
Non demere Theologi,qui existimarent illam i
finitatem extensivam, quae reperitur in originis pe cato τ quatenus potens est humanum totum genus in fi rere, sussicientem esse causam, ut dicamus necessariam fuisse infinitatem in Christi satisfactione, ita quod alias et si Christi satisfactio pro alijs peccatis mortalibus posset esse aequivalens , dia secundum iustitiae rigorem sufficiens: non tamen pro ipsa originis culpa. Et ut hanc sententiam probabilioreme ilicerent,conati sunt fundare infinitatem , quae eit moriginis culpa non esse pure extensivam, sed aliqua infinitatis intεsiuae ratione vigere. Hanc opinionem ego improbabilem minii ne censeo, neque in eius impugnatione immorari decreui, nam totum, quod vero simili ratione intrat ad Radendam incarnationis diuini verbi necessitatem , aut congruitatem liben ullima amplector. verum enimuero non possum
163쪽
R ELECTIO DE CHRISTI CR ATI A.
non lateri, me non satis bene percipere illam inten- suam grauitaris, & malitia infinitatem, quam illi Theologi in originali culpa commentantur.Quod si extensiva tantum in eo reperitur infinitas, vix potest
probabili suaderi ratione,quod ad iustam pro hac culpa compensationem nece uaria fuerit in te asiva satisfactionis infinitas, cuius necelsitas ex ipsa originis peccati extensiva infinitate desumatur. Hanc ergo praetermitto sente. tiam , quam neque improbo, neque approbo, sed eius aut horibus defendendam commitio. Et pro resolutione huius dissicultatis vincam assertionem statuo.
ASSERTIO. Vamquam in peccato mordii siue originali,
siue actuali non reperiretur mali lae grauitas
V infinita simpliciter,sed secundum quid du-
taxat, ut Scot. Jc Paul. censuerunt, adhuc necessari
erat infinitas simpliciter in Christi satisfactione, ut
exactὰ,dcadaequalitatem dc ex toto luit illae rigore
pro uniuersis hominum colpis satis taceret: Heccon. cIusio probanda est allignando rationes huius necessitatis. Sitque prima latio. Christi satisfactio generalis debui tesse compensatio pro uniuersis hominum peccatis,& commillis,dc committendis, imo dc p Lsibilibus comitti,alias redemptio per Cnrilium tacta improprie copiosa diceretur, sed nisi Oriisti tist Gi mnnitatem haberetantensivam, non edet sulficiens compensitio, dc aequi ualens pro uniuersis huiusmodi peccatis: nam in ipsa tota collectione pecca torum possibili intensiva reperitur infinitas, quam Proinde non poterit adaequare, nisi illa satisfactio, quae in ratione satisfaaionis simpliciter fuerit inmcatum offendit, atque adeo necessaria fuit ipsa citis.
Ex hac ratione infero contritionem gratia, iccharitate Grmatam , quam purus homo offert Deo pro suis peccatis, non ei leae qui ualentem salis facitonem pro ipsis peccaus mortalibus, aut pro eorum aliquo. Non intendo in hoc corollario aliquid statuere adouersus illam g cauissimorum quorundam Theologogorum senten liana, quae affirmat, quod iniustifica tione impii ipse innitens per actu ni contritionis satisfacit pro culpa, dc offensa, qua Deum offendit. Nam de hac re nihil in praesentia defin:o Sap. Mag. Banes nostra uniuersitatis Salmatinae in Theologia prim mus: intellione istim sumina cum eruditi ne pertractauit in suis doctissimis commentarijs ad i. par. D. Tho m. q. 2 r. Sed nostrum corollarium proponitur
contra Caiet. sententiam, cui nonnulli subscribunt Tneologi, qui in Φ. p. q. I. a. 1. docuit, con Iritionem
puri hominis iusti, quatenus gra tra,& charitate sommatur, aequi ualentem esse sitissaetionem pro culpamorrainvideturque Caiet. sentire,quod si huiusm di contritio non praesupponeret saltem naturae ordine mortale peccatum ex Dei gratia temissum , misericorditer condonatum . aequivalens esset pro ipso peccato satisfactio , dc ex vi huius aequi ualentis fati, tacitonis, poecatum prout est ostensa Dei remita
teretur. In hanc sunt entiam inducitur Calet. Ex eos
quod putat, quod iii haec formata contritio tantum bonum reddit Deo,quantum ipsa culpa mortalis a stulerat. Ex quo infert, quod si aliqua fuisIet pur
creatura cui contritionis, S ctraritatis actus proprii essent,& conaturales, talis creatura potuisset ex Pr prus viribus Deo pro mortali culpa ex rigore iustitiae,oc ad aequalitatem satisfacere. nita: ergo, occisSecunda ratio. Et Scot.& Paludan.& uniuersi s rentur Theologi , quod licet peccatum mortale non
habeat malitiam simpliciter infinitam in esse mali moralis, & in ratione offensae Dei, habet tamen infimatem quamdam ab extrinseco desumptam, quam appellant secundum quid, ex infinitate diuinae inal statis, quae per peccatum offenditur, desumptam : sed hanc malmae,de ostenset infinitatem,quamlibet minima n,6c secundum quid nulla potem satisfactio adqquare, quae non procesIerit 1 persona laniae aut hocitatis idc maiestatis, quantae dignitatis est. dc excellentiae ipse Deus per peccatum offensus. Nam illa graulistas, quae ex maiestate personae laesae, & Oiscnsae prouenit, non aliunde quam ex clignitate personae satisfa-
Clentis compensationem admittit, nam quantacunque fuerit satisfactio, si non habet valorem aliqualiter infini tum infim tale personali, idest, ex dignitate personae satisfacientis desumpta, non compensabit Pro ostensa , quatenus Includit illam infinitatem le-cundum quid,& extrinsecam, ex maiestate personς laesae ad peccatum derivata: neque ita satisfactionis necessaria infinitas aliunde poterit compensari, quia cst asecrius rationis a quacunque alia perfectione, de dignitati quam in opere, quouis satisfactos Io communici possumus: Ergo, ut satisfactio pto hominum peccaris. imo pro quocumque mortali peccato fuerit aequivales, Sc ex perfect3 iultitia,necetium fuit: quod perlona satisfaciens esset infinitivatoris,oc ante m Ieilaus, quanta eli Dei maiestas, quam mortale Pe verum cum bona venia in praedicta ratione assi-gnλnda defecit Caietanusinon aduertens, quod illa precati grauitas, & qualiscumque fuerit otietita infinitas, quae ex dignitate personae offense in mortali culpa participatur, nullatenus compensetiir per hiari ut inodi contritionem,uuia deest ei infinitas ita satin factoma ex persona satisfaciente desumpta. Vndo
falsa est sententia, quam ex praedicta ratione inferἔ,
n uitrum, quod conicitiosita qui ualens pro mortali culpae latisfactio. Neque quiu quam efficit dicere , quod contritio habet illam infinitatem , quatenus procedit ab Spiritu sancio per charata tem amma Inhabitante, imo de satisfaciente pro nobis per illam forma iam contritionem: ad eum modum quo Paulus Rom 8. dicit Spiritum sanctum postularesrom bis dimitibus inenarrabilιbus . Hoc inquam nihil e Gficii au iundandam praedictae sententiae veritatem , quoniam Spiritus sanctus non est persona satisfacies, sed ipse paenitens qui conteritur: Et cum dicitur Spiritus sanctus postulare pro nobis gemitibus inenarrabilibus, tractaphorica locutio eii, de figurata, qua nomen effectu principali eius causae tribuimus, d cIturque postulare pro nobis quatenus non facit Deu obnixe pol tuta re : ocua similiter dat nobis virtutem satisfaciendi Deo per contritione, ex no ipse satisfacit. Quare pei sona latisfaciens est siti, pliciter finitae dignitatIs, atque a Deo contritioni deest valor fati se
facientis persona, qui necessarius erat ad constituen dam aequi ualentem satisfactionem pro offensa infinita Dei ina Iestali arrogata.
164쪽
Sed hoc loco aduertenduin, quosdam S. Thom. mensicut ex infinita maiestate Dei offensi, non re- interpretes falso impoluule Caietano. quod aiserum dundauit in peccato infinitas simpliciter malitiae, Mrit contritionem praedicta messse perfectae, Δ exactae offensae grauitas , sed infinitas tantum secundum iustitiae satisfactionem pro mortali culpa, quod Caie-lan. minime docuit, sed aperte satisfactionem im perfectam appellauit. Dccepti sunt fortassis ii Tli mittae, quia existimarunt idem prorsus designare, satisfactio aequi ualens,quod satisfactio perfecta, quod tamen verum non est . Nam, ut satistactio aliqua sit re ipsa aequi ualens, satiSfuerit quod tantum hianti mreddat, quantum peccatum abstulerat.Cetterum ut sit perfecta satisfactio, requiritur praeterea quod noria
fundetur in gratia eius, cui facta est offensa , o quod fiat ex propriis, &ex allas non debitis, quae
omnia contritioni desint, nam in gratia Dei totus
eius valor fundatur, neque ex ptoprijs est ipsius ca-tisfacientis, sed ex acceptis a Deo per grariam, tria odi forsan eit alijs titulis debita . Unde licet censi retur aequi ualens, nullo tamen modo appellari debet per tecta. Exliis rationibus,&alijs, quς causa breuitatis omitto, dis loluitur illud argumentum factum pro rati ne dubitandi, videlicet, quod pro culpa finita sum ceret finita satisfactio . Respondetur enim luxi primam rationem nostram alligna tam , quod si t ra possibilis peccatorum collectio sumatur, infinitam moralem importat malatiam , & si cuiuslibet parti iacularis peccati malitia sit modis omnibus finitaia . Quocirca, ut Cluilii satisfactio eam haberet vim quam habet de facto, videlicet, quod sit sussiciens co pensatio pro singulis,o omnibus peccatis,' a vi quocumque dato peccato satisfactio Christi pro illo sus.ficienter compensaverit,oc quod non tot possint dari peccata, quae sufficientiam satisfactionis Eliri isti ex nautiant: sed quod quibuscumqtie peceatis designatis ulterius progrediatur virtus latis iactionis Ch ii sti, ut hanc, inquam, tantam haberet satisfactoriam virtutem , necessaria et tuit intinita virtus. Si Christi Q. tisfactio ad uelut minatum peccato Ium numerum esset limitata, tunc fateor primam illam nostram rationem in emcacem esse ad eius intinuatem saadem da in . Verum res est in Theologia cotistans nullam signabilem esse peccari speciem, grauitatem, aut numerum , ad quem satis tactionis hristi virtus non se valeat extenuere . Quod si hoc verum est, ut est plane verit simum , nece lana consequutione deducitur , Cliti iti satisfactionem limpliciter estu in ratione lati stactionis infimiam. Praeterea dico iuxta secundam nostram rationem,
quod cum in suolibet peccato mortali secundum communem Theologorum cuiuscumque scholae sententiam,aliqua reperiatur graui talis munitas ex inmnita Dei male ita te, quae per peccatum ostenditur dein sumpta, necessu fuit, quod Christi catisfactio aliqua etiam valoris infinitatem ex dignitate personae sata G facientis participatam haberet. At si per inna satisfaciens valoris et ,& dignitatis in fina tae,no poterit eius operatio satisfactoria non participare infinitum satis iactorium malorem . Fateor quidem secundam hanc nostram rationem edicacius quidem suadere neces litatem intini talis in persona satisfaciente,qua in in ipsa satisfactione. Nam uice Iel qui S , ne cellarium quidem esse, ut persona satisfaciens sit tantae matellari 1,atque fuit ipse Deus orseusus. Vetunta- quid, ut censuerunt Scotus,& Palud. ita cxrnrinll Ris . personae satisfacientis maieitate, non resuliat m ope ratione sitisfactoria valor senipliciter infinitus, ted quaedam tantum valoris infinitas secundum quid ,
per qua sit eroportio, i mo oc adaequatio inter ipsam satisfactionem,& offensam. Sed quidquid de hac soluti ne fuerit,de qua Paulo inferius in hoc dubio est amplius dicendum, satis id nobis fuerit probasse , quod etiam si peccatum non haberet simpliciter i nni tam grauitatem , necessarium tamen fuerit ad aequivalentem pro ipso satisfactionem, quod persona satisfaciens ei let limpliciter i infinitae dignitatis, excellentiae. Et lita suificiant de prima parte huius 1 candidum.
Secunda pars derisonis duli secundi
Ubi examinatur ansatisfactio ChriBi δεινδε
s. I. Referuntur varia sententia. AD secundam partem decisionis huius secundi
dubi I nostra deinceps perueniat disputatio, in qua examinare oportet. Nuin Chri iti satisfactio v loris tuerit smpliciter infiniti vnde hic tantus satisfactorius valor ad ipsam Cntuli operationem de scenderit Qua in re duae extremae inter Theologos
graues sentcntiae versantur, inter quas & aliam meo iam quidam alis Doctores iuniores confinxerunt. PIIma sentcntia in uno extremo adirmat Christisius tactionem fuisse simpliciter valoris finiti, imo intinuat illa sententia, quod Christi satisfactio ex natura sua non tuit aequalis grauitati peccatorum, sed hanc aequalitatem habuit ex Dei beneuolentia,& e trinseca eius acceptione,& quod operatio purae cIea litrae, ta in potuit essem ordine supernaturali per se cta ex Del adiutorio, di gratia, ut ad tantum satisf
ctorium valore accederet quamu habuit de facto ipsa Christi satisfactio. Na potuit Deus tua beneuolentia,& gratia ima acceptare acl eosde enectus, ad quos Eli ritu salis ractione acceptauit. Hanc sententiam do
α abs quidam Scholastici in citatis dist. In alio extremo alia sententia docet Christi satisfactionem fuisse simpliciter infinitam in ratione satis- tactionis. Et hoc quidem non ex speciati Dei benevolentia, ἐκ extrinseca acceptatione, sed ex intrinseca ipsius satisfactoriae operationis ratione. Ita docent b. Tho. q. p. q. I. ar. 2. &q. . ar.I.&6. contra gent, cap. 14. Alcx. Alen. s. p. q. I. memb. q. f.&O.& q, 7 per lotam S. B n. m s. o. IO. q. 3. Ricar.ead. d. q. 6 Paul. q. 1. Mars. In φ. q. I 2. a. a. Andreas a Uega lib. . in Oc. Tri. c. S. Hostus in cofessione fidei c. i t. Mag. SOL in q d. I9. q. l. de 3. lib. de nat.&grat. c. s. DT
do lib. cie cap t. de redempl. a principio. Et s ij auci
Ies Ita hoc ueniunt; quod uulli operat ioni cuiuspia purae creaturae haec talis,& tanta potuit infinitas, eua per ah sciuiam Dei potentiam communicari .
165쪽
r a RE LECTIO DE CHRISTI GRATI A.
Media vero sententia a quibusdam excogitata , aliqua praesertim interior et estque satis conueniens, admittit quidem infinitatem simpliciter in Christi quod interior animet dolor in sesibile aliquam se e satisfactione, dicit tamen eam non ob id infinita . pIicet pςnalitatem . fuisse , quia erat actio a diuino verbo essecta, sed ob Ad propositum ergo dico, quod cum his, quae in id, quod Christus se ipsum, suam vitam, proprium- hoc secundo notabili habentur etiam Wetillimu esseque sanguine Deo incompensationem pro uniuersis crediderim,quod in nulla Christus in toto suae tuor.
hominum peccaris obtulit, iram quia istud pretium talis vitae decursu operationem prodivit, quae nota infiniti valoris est propter diurni suppositi infinit fuerit pro nostris peccatis sitis factoria. Censeona. iem, idcirco satisfactionem Christi infinitam consilis Christum Dominum omne suae mortalis vitae in tuit simpliciter in ratione satisfactionis. Haec se tentia, ni fallor, non omnem operationem Christi satisfactoriam infinitam fuisse censet, sed eamduntaxat, qua Christus seipsum , suamque vitam , & sa Ruinem Deo obtulit qualis fuit ipla praetiosissima Christi passio . Et illa similiter voluntas, qua ingrediens in mundum moriendi pro hominum salute praeceptum sporaneus acceptauit, seq. ipsum habuit ad crucis mortem destinatum. In alijs enim etiam laia tiosis Christi actionibus, abstinentia, ieiunio, mintione, deci Christus non semetipsum Deo offerebat, sed illam praecise studiosam actionem quam opcrabatur, atque adeo iuxta sententiam praedictam eluia modi actiones non fuerunt infinite lata tactoriae.
s. a. Dccν o dubν .ΡRo decisione quaestionis notandum est primo,
quod cum inquirimus de satisfactionis Christi
valore, eiusque intinitate, non in dubium vertimus:
Rn Clitisti satisfactio fuerit simpliciter infinita secudum omnem rationem valoris, certum est enim ea
non tanto valore prae sitam fuisse,quanta es ipsa Dei bonitas, & maieitas, non enim de infinitate valoris in esse entis absolute diiserimus. Neque vero quaerimus, an omnem valoris moralis infinitatem habuerit, ertum est enim. quod satisfactio Christi in rati ne satisfactionis non habuit formalem meriti val rem , nam alia est ratio meriti, & alia satisfactionis: sed in limitatiora sensu nostra disputatio procedit, idque tantum inuestigamus. Num Christi satisfactio
infinitam habuerit latisfactoriam virtutem, ita ut nulla maior, nullaque perfectior, aut aequi ualentior fieri posset, aut excogitari sitis iactio. Sed α obiter disputabimus,ari etiam infinHatem valoris meritorii
habuerit ipsa Christi operatio, nam ex eisdem fer principi js uterque iste valor de sui inur.
Notandum est secundo, quod iuxta commune Theologorum doctrinam in ψ. d. t F. I9. α 2 . inter alias conditiones ad rationem satisfactionis requisio 1s, una est quod sit operatio ps natis,ita quod Oolor.& voluntatis poena olseratur Deo in compensationε omnis contra ipsum irrogatae. Haec autem psnalitas p raecipue con sinit indisplicentia qua satisfacienti displicet de ostensa in Deum commissa, ex cuius displi-
entiae virtute oritur, quaecumque alia poenalitas liue interior, siue exterior, quam prenitens aitum it quasi
in vindictam pro peccato commissis, siue a se, si pro
peccato proprio satisfacit, siue ab eo, pro cuius saristacit culpa, quam pinnalitatem ,& vindictam Deo ii compensationem tribuit. Ex quo sequitur, quod non Omnis actus bonus ea ratione, qua bonus est,& laudabilis,imo & a virtute chari tatis perfectus, satisfactorius est pro peccato, siue proprio, siue alieno, sed praeter bonitatem praedictam neessaria est pinnalitas
mentum , omnemque Operationem cuiuscumque
fuisset virtutis opus,in ipsam humani generis redemptionem,& in satisfactione pro cunctis nostroru ommum peccatis conui illa.Quod ex tribus colligo. Primo,ex eo, quod nihνl magis sibi proprium , nihil dignius,nihilque augustius, & antiquius sibi fore Chrivus iudicauit,quam nostris utilitata bus, nostraeque re deptioni se totum tradere, ut Paul. Ephes. I. utamur
ver bis, qui , & pro Ecclesia, & pro ipsomet Paulo Chlistum seipsum tradidisse,sicut, dc eum pro nobis
omnibus tradidit pater, aperta alte statione praedicauit; quod vel ipsum Christi ab Angelo praenuntiata
nomen, Iesus, manifeste nobis declarat. Nam quia salvum facturus erat populum suum ab eorum peccatis, hoc nomen sibi a patre datum accepit. Et hine factum est, ut redemptio per Christum facta merito a regio vate PDI 29. appellatur copiosa, de ab Isai. c.
2o. e xuberans iustitia. Sic en in Illa verba, columina.
tio abbreviata inundabit iustitiam, uenaeus ad mentem septuagintai terpretum,exposuit. Et quidem quod per columna alionem abbreuiala ipsum incarnatum verbum intellexerit Propheta,non solus Irenetus,sed&alij quamplures grauat Iimi intellexerunt Patres,neq. a me te Paul. ad Rom.9. tecedentes qui hoc Isai.
vaticinium ad Christum retulit. Anactetus Pont. in r.epist. quQ in t m. i. Conc. habetur, Augu. lib. I. ad Simpl. q. a. Cypr. lib. I. contra Iudaeos,& concione 6.
Fateor , quoa iustitia in hoc Ioco posset non tam stricte accipi,v t pro catisfactione,oc pro iusta redemiaptione sumatur,sed pro effectu ipsius redemptionis, qui est ipsa animae canctitas Omnium virtutum perfactionem complectens, in quo sensu Christus iustitia
accepit cum dicebat Mat. 6. Lucrιle primum rrenam
Dusta. Et quidem tulima haec exhuberans effectus fuit iustae redemptionis nostrae per Christum fact*.iux illud Pau. Rom.1 Vbi abunda ιι iniquitas, perabundauit,s prat M. verum & n sensus hic non sit contemnendus,quin& magna approbatione dignus, cum intentus esse vi.
deatur a pr dictis patribus,atque etiam aboli g. dc
Ambros. satis tamen vero similis est sensus, que prius inlinuauimuS,ita ut exuberantia,& inundatio iustiti ad eam referatur iusiluam, quam In opere nostrae reis deptionis,& salutis Christus fuit opera tus,cuius est cius fuit ipsa iustilla, quam praecedent explicationere tulimus. Colligo secundo praedictam sententiam, ex eo quod plurimum refert ad excellentiam humanitatis Christi quam summo opere extollere, & v nerari debemus in quod in nullum unquam morale opus exierit,quod ex feruorOso Dei amore,eximiaq. dilectione primam sui non traΣisiet originem. Chaiaritas autem qua Christus humana voluntate Deum amavit, ad hominea et voluit quadaren tua reue G
166쪽
berxtione terminabatur, recto namque in Deo tendebat, dc quia ipsa amoris vis ulterius nequibat prodire,ad homines reuertebatur. Sicut fortissimus lucis radius dum corpus densum,&opacum ferit, quia ulterius transire nequH ad diaphanum corpus cucustans feruida quadam reflexione reuertitur. Quam sane divini amoris reflexionem mrtassis nobis insinuauit Christus Io. I . Vι cognoscat mundus,
quia ditigo Patrem, σβcut mandatum dedi ι nubi Pater sic facio, surgite eamus hinc, nimirum ad spotanea
mortem pro hominum salute subeundam. Vt videlicet, in tanto amore per voluntariam pastionem hominibus demonstrato quo maiorem nullus unquam
habuit,sed nec habere poterit veluti in terso quoda, Ee limpidulimo speculo ipsum diuini amoris radium quo Cnristus feruentissime Patrem diligebat, mundus ipse quamlibet ad diuina intuenda cςcus, vel inuitus,& repugnans conspiceret . Hunc vero tantum humanae voluntatis Chrilli amore in ,duplex nece IS uerat comitaretur doloris pq na. Altera qua Christus de offensa ab hominibus in ipsam Dea maiestatem irrogata doleret vehementer, di altera qua super ipsa humani generis calamitosiam sollem quasi flebili
compassione moueretur. Ad eum modum quo flore. lassiniam olim ciuitatem Hyerosolimam propia SO-culis intuens,& futuram Iplius miseram calami talem
praeuidens, grandi compastione ductus, Meuitsuper illam dicens cognouisses, Itu,sc. Et quidem non
minus eii Ipsa tuitae a tum aeruina deploranda, & Iachrimis digna, qua Hyerosolimae ciuitatis, Salom inni'. templum excidium olim fuit deplorandum, urverbis grauissimis dixit S. Hyeron. in prologo super
Denique tertio id ipsum colligo,ex eo quod Chrisus ab illo primo suae incarnationis instanti, quo imgrediens in mundum clixit, Ecce Cento,ut me.f. in hostiam Deo placentem, S strauissimam In cruce prototo humano genere offeram, semper ante oculos habuit sibi positam ipsam,quam erat in cruce morin subiturus,ua utetram in monte Thabor, cum quadasuae gloriae, & maiestatis manifestationem fecisset noeius excideret memoriam excessus ille mortis, occlucra quem completurus erat in Ierusalem: cul veritatiataeitatur illua, quod ipse dicebat Luc. ret. Baptimo habeo baριιχari, e quomodo coarctor donec persciam 3llud.Coarciabat entin Cluilium desiderium pro hominum salute moriendi, coarctabat q. &eum ipsa mortis Ierribilitas, quam ob oculos politam assidue gerebat. Ex hia ergo constat omnem Christi actione, praesertim , supernaturalis ordinis non enim in praesentia definio, an humana Christi voluntas in aliquam
exierit quandoq. morale actionem in naturale tanturationis finem ordinatam, de qua re q. t. dixi) quid Piam pςnalitatis annexum habuisse, re eam quidem Poenalitatem pro humana salute fuisse suscepta,atque deo constat, omnem huiusmodi humanam Christi actionem satisfactoriam fuisse pro ipsis hominu peccatis. Quantum autem habuerit valorem,finitu, aut infinitum potius, paucis interpositis, explicabimus. Notandum est tertio,in gemino polle sensu vel sari ista praeses quaestio de infinitate satisfactionis Christi. Alter est,an Christi satisfactio intrinsecum habue1u infinitam satisfactorium v alorem,ob quem lause
factio esset secundum se aequivalens pro uniuersus hominum peccatis,& si infinita fuissent,& infinitae grauitatis,ac malitiae. Alter vero sensus est, ut tum fuerit infinita per extrinsecam quandam deputati ne in ,&acceptationem Dei,cui placuit eam acceptarem sulficientem compensationem pro uniuersis hominum
offensis aduersus Deum coinmissis,& in polierum comittendis. Prior sensus est, quem intendit nostra disputatio. De extrinseca enim infinitate parum solicitus debet esse Theologus. Nam haec infinitas non ad Valorem operis pertinet, sed ad liberalem, dc gratiosam Dei acceptationem,quam neque Scotus negauit. Neque vero negari po elt Christi operationem a ceptatam fuisse a Deo incompensationem pro peccatis omnibus totius humani generis, siue acceptatione gratuita, siue ad ordinem iustitiae pertinente. Co stat enim ex literis sacris, & ex gratussi in is Patrum munumentis,& communis totius Ecclesiae consensu,
liristi Domini satis faetionem acceptatam a Deo
fuisse pro uniuersis hominum peccatis, siecundum eorum numerum speciem , de malitiae graui larem
qualiscumque , oc quantacumque suerat eorum grauitas. Exauditumque eae Christum a Deo pro
Sed hoc loco non possum non succensere quorun dam Doctissimorum virorum squi apud me magnae sunt aut notitatis sententiam, quae affirmat, quod ut
aliqua operatio censeatur sufficiens, aequivalens,
iuIta satisfactio, non est necesse, quod habeat secuduse aequivalentem proportione cu grauitate ostensae, ne q. st sm se digna, de aequi ualens com pensatio pro culpa,& Omensa peccati, sed satis fuerit sit pro potii nata legi,& voluntati eius,cui fit satisfactio. Itaq. noest necesse, quod satisfaciens, tantum bonum operatione satisfactoria reddat, quantum fuit malum ci Dfensae,& irrogatae iniuriae, sed quod reddat illud bonum, quod exposcit is, cui est facienda satisfactio,&quo ipse est contentus, siue hoc communa lege,siue priuata suae voluntatis manifestatione exposcat. Haec inquam sententia nunquam mihi placere potuit, quoniam huiusmodi satis actio legi quidem,aut voluntati personae laesae, aequi ualens poterit censeri, ostensae autem, & iniuriae nequaquaquam. Unde totuquod illi deeit condigni tatis, dc aequi ualentiae com paratione ad ostensa m,& culpam,suppletur ex graua ,& beneuolen tia acceptantis, quae reuera est liberalis, ct gratuita condonatio, siue hoc fiat priuata volunta-Ie,sue communi lege . Neque quidquam detrahit aratione gratuitς condonationis,quod haec acceptatio
siue per modum legis, sue alio modo pr edat satisfactoriam operationem, vel quod sit ipsa posterior.
Missum facto , quod ex contraria sente Ira non
dissiculter inferri posset quod & eius authores libenter admittunt quod contritio, qua ratione in actu
poenitentiae, ordine naturae gratiam,&chata talem
antecedit, sit de iustitia aequivalens pro stensa, de culpa mortali satisfactio. In cuius sententiae consutatio nem, non libet in praesentia immorari, sed neque libet eam ut gratam,& probatam acceptare. Nam vic teraprstermittam,clutissimum mihi apparet vera aliquam lustitiam inter hominem ,& Deum ad mitia tere,quae in gratia,& charitate in animam infusis nosuum habeat intrinsecum fundamentum. Unde apud
me nullaestvere aequivales, de condigna satisfactio quae
167쪽
1 RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
quae secundum seipsam non fuerit digna acceptari, tibus, pro nobis egenus factus,succubuit. Haec ergo ut sulficiens compensatio pro iniuria, oc Oiscnsa, tra- λ reuiata con umatio suis meritis, & satisfactioni- quod tantum reddat bonum, quantum fuerat ipsius bus tm extulit cora Deo iustitiae vexillum, vi alti eis offenci malum. leuari minime pollit Et ob id dicitur inundasse iustiua Qua itide ex causa Ps. ias. dicitur. Copiosa apud σφ. 3. PrIma conelu o. rrdem ιο , si per quem locum legendas eit omnino Rug.oc videnda ea Patrum testimonia,quae dub. . adHIs ita suppositis. Prima statuitur coelusio.Chri- proo ndum iusiuiae rigorem in Christi satisfactionesti satisfactio infinitum habuit satisfactori u va ustcremus; ean dem enina fere vim habent ad sati Glorem , fuitq. proinde infinita simplicitet satisfactio factionis infinitatem probandam. in ratione satisfactionis. Probatur primo ex scriptu- Suinciat nunc in huius veritatis confirmationem ris sacris, S in primis pondetentur illa. testi onia, Vnum Clcmentem VI. Pont. Max. in medium asse quibus praecedeti dubio ostendimus in Chruti saris- Ie,qui in extra uag. unigenitus de poenitentiis. &r lactione veram,& propriam Dille iustitiam.Omnia m. itionibus multa decernit in huius nostrae conci enim, si bene expendantur, denotant Christum eam si Oms conurmationem: sed tria potissimum dicit quet tantam patri compensatione in pro uniuersis homi- suin i opere sent ponderanda. Primum , quod notanum peccatis obtuIisse, qua maior ne q. exigi potui t, inium Christus, quia Deus erat, suificiens fuit ad saneq. vero excogitari. Istam enam empnasi in habent ii tacienduin Pro uniuersis hominum peccatis, veruilla verba Pauli. Em ι estis pretio magno, dc illa Petri. quod N Vmca gutta sanguinis eius, propter coniun-Novcorruptibatibus argento, Gauro, ita c. sed pretroso Gionem ad veroum, ad hoc ipsum etat sufficientissi- sanguine immaculati, Ee. Et quid enm aliud ij duo ma. Secundum quod thesaurus Ecelesiae ex meritis, Apostolorum Princeps his tam in agnificis verbis ex- α Chruti satis tactionibus constans infinitus est, ct plicare voluerunt, quam quod pretium 1 Chri ito in quod Ob id exhauriri minime potest. Tertium deni- nominum redemptionem Patri Oblacu, incompara- quc, quod merita Clitisti fuerunt infinita . Et quod bile fuit omni alii excogitabili pretio , siue argento, Iuiplum sit de Chrasi latisfactionibus censendum sue auro , siue lapidibus pretiosis limis, siue quouis constat, tum ex paritate rationaricum ex ipso praedi- alio modo fiat Quod si pretium fuit cuicumque cια ex irauag contextu,Indifferenter enim Pont. Ibi alij pretio incomparabile,necessiim est, ut illud insi- delati tactionivus,& de meritis Christi loquebatur. nitum in ratione pres ij faiecmur: nam inter ea quae Sed quid obsecro dicent ad hanc tam aperiam finita sum admittenda eii comparatio, si ad idem p rq Pont. ocu ultionem Authores, qui satisfactionum
sertim genus pertineant, ut pertinet omnis sati, ta- α meritorum Christi Infinitatem negant, recurrent caiora omne latis iactorium pretium t ad ordinem forLassis ad extrinsecam illam Dei acceptatione . enim eundem iustitiae satisfactoriae pertinent. lyraete- qua Deus, inquiunt, Christi satisfactiones,& merita
rea quo pacto verificabuntur illa Pauli verba, ad id- pro uniuersis nominibus, imo pro infimus si essent sonem tu illissus, si satisfacts O finita fuit,& limica- suscepi. ,αacccptaulit verum haec acceptatio praeterti valoris, incliguitque extrinseca Dei liberali acce- qua quod in tertio notabili dicebamus, ad Dei gratiaptatione, ut censeretur aequivalens. Neque vero Clari oc misericordiam pollus per tinet, qua ad iustitiam, itus multa cum proprietate dici posset a Paulo, factus cuius actu sunt sati facere, & mereri, ac proinde nobis iustitia si sati,factio pro nobis exhibita piλ in- inpertinet S est ad constitualidam meriti, & satisi diguit Dei gratia. acceptatione liberali. Id pr*te- factionis infinitatem , praesertim cum sit pro rea,quod in testimonio ibidem citato ad Colos 2 di sus cxl inscca, quae nihil vel in satisfaciente , citur,scilicet,traduxit confidenter palam, o c. Illud. n. merente, Vel insati,factione, metito ponit . verbum, considenter, sata factioiicin denotat ex toto Plaeter hanc , inquam , rationem , quae eit enica rigore tui titiae tactam per aequivalentem, de Infiuria cillima ad prAEdicta in solutionem expurenandam , satisfactionem. Praeterea ad Roman. c. I. mi illubest ex ipso extrauagantis textu liquet huius solutionis S. Paul. in explicanda satisfactionis Christi abundan debilita . Etenim Pont. ibi ad infinitum satisfacti tia.Cuius verba referam,& expendam dub. sequenti, num , S meritorum Chri lii valorem statuendu mi is eum explicabitur Clitaltum satisfecisse de toto luitl- ni .ve recurrit ad illam Dei acceptationem extrinitae rigore. Fauet etiam quam plurimum illud quod seca,sed ad ipsam verbi cu hamanuate subit intialem clud si rese rebamus ex c. I . lsa. c onsummatio abbreuia coniunctionem, inquit. n. quod Christus, quia Deusia mundabit ι iitram , Inundatio en in i uitulae Elὶ ι' erat,potuu humanu in genus redimere, & pto illosasti,quid aliud ucsignat, qua Humen litate eius, α ιΠh tisfacere, re tuereri. Certe ego vix reperio solutione, nitate Dixi musia istu locu de Christo esse in sellige quae probabiliter possit hoc argumentum ex auctoridu:ipse. n. Christus verbueit abbruuIatu, vi γ . intcr- tate Pontificia desumptum diluere. pretes transtulerunt, vel ut nostrae vulgatae intcrps Scio diceI hanc cloctrinam non esse habendam,ut vertit, eo ummaIιo abbreuiaIa dici tui, naipso quali dei initionem pontιficiam, quia non id ex primari breui quoda compendio, α epilogo cosumauit Ucu. intentione Pontifex delinire intendebat , sed dea omnem sitorum operum suini nam, cum verbum ca- choruate concedcndi indulgentias, quae in Romanoro faci um est,ac plenum graῖις,& veritatis b-bit λuri Pontifice residet ex in lentione tractabatur, atque in nobis: In uno naq. Christo iacum reperieb, dc hO- adeo doctrina de infinitate satisfactionum ,& meta
minem;cclestia,S teric stria mulio eui supp8sitos torum Clituti non definitionis loco habenda est edimo de sint ut m unum diues,eu pauper. Na in ipso buς rationis adductae ad explicandam definitionis vertis oes thesauri sapientiae, di scicHAE Uci, dc uno peccato lateria. Rationes autem quibus Pontifices genera excepto omnibus ipse liu uram. ιmscrιj ,&calantita- liacuam Concilia pro suis explicandis definitionibus
168쪽
bus afferre solent, non si alida in semper auctoritatem obtinen t, ut plerique Tneologi variis in locis ad n rarunt. Bene quidem haec se habent. Verum acueristat Theologus quam ex profesIo, quamque de arti culatim doctrinam isam de valore sati stactionum, de meritorum Christi linoni. in citata extra i aganti tradiderit, imo aduertat, quod non solum ibi ilant. definit potestatem Ecclesiae ad concedendum indulia gentias, verum cria in voluit stabilire thesaurum Ee-elesiae ex meritis&saris factione Christi potis limum constare, ac minus principaliter ex Sanctorum sati sis actionibus, ad cuius thesauri indeficientiam explicandam,ad meritorum, satisfactionum Christi infinitatem recurrit . Et cum communi loquendi modo scripturae sacrae, de Sanctor. Patrum haec summi Pont. doctrina conueniat, non potest non esse certissima, de quae in contraria sententia plus te C. Titatis, quam probabilitatis relinquat. Mulum facio, quod Scot. adhuc non videtur admittere Christi l a-tisfactione actu esse infinitam per extrinsecam Dei acceptationem. Nam dicere apparet, quod solum fuit acceptata actu pro ijs hominibus, qui de facto erunt,aut suerunt in mundo,& pro eorum peccatis, quae infinita non sunt, & s congruetitiam habuerit, ut pollet pro pluribus acceptari. Sed iam rationibus probatur ista conclusio. Prima Christus obtulit vitam suam , de sanguinem suum Deo, imo S se in et ipsum in satisfacti Otaenia
pro peccatas noli ris ad Eph. s.cbrinus tradidit semet. 3 μm pro x Obis oblationem , G hostiam Deo, sed resinae sunt innniti valoris,&aenimationis coram Deo:
orgo Christus obtulit Deo infinitum pretium pro
redemptione nostra,atque adeo exhibuit latisficti nem infinitam. Consbnat huic rationi id quod retulimus paulo ante ex Clement. 6. in extrauag. Vni-
gen tus , dice me, quod qualibet gutta sunguinis Christi, proprer eoniunctioncm ad verbum 1ι euiens erat ad
redemptionem totius mundi: consentit etiam id quodHmbr. ait in praefatione in Ps. bonum aurum sanguis Christi , dives ad pretιum, pro lucus ad lauanisum
omne peccatum . Expendendum cit illud vcrbumia, prouuens , dc notat enim superabundantiam super omnia peccata, supra omnemque eorum possibilem malitiam, de grauitatem,atque adeo viati quandam satisfactoriam infinitam denotat. Seu de bac ratione, quae in pacticulari videtur procedere, de quibusdam Chri iti actionibus, videlicet, de circuncisione, in qua Christus primitias sui pretiosi sanguinis pro nobis dedit Deo, de prol:xa, de anxia in uert oratione cuin sanguineas ni illi caro sudauu guttas, de ipsa denique hristi pallione, quae tot, lan liiqile toromentorum generibus fati consum mala, in sequentico lusione uicemus latius, de nunc in communi probemus oninem Christi latasta crociam operationem infiniti fui iIe valoris. Sit ergo secunda ratio. Operationes satisfactoriae,
atque itidem metitoriae Clitasti Domini tantum proportionabiliter excedebant in valore satisfactio nis, ta meriti operationes nos ras, quantum persona Christi in latione personae, excedit quain cum qu 2 peribitam creata ii; sed persona Chri iii, in ratione persona , excedit in intinuum omnem creatam per sonam: Ergo eius operationes in ratione ineriai, msati si actionis excedebant in infinitum Oinnes Oper
tiones elicitas a creata persona . Maior probatur. Non poteli negari quin valor moralis o p rationum proportionetur dignuasi personae Operantis, nam quis negare poterit quin morali extimatione pluris debeat fieri operatio Regis. V. G. Gennii ex Io, quam operatio alterius hominis minoris dignitatis Ergo valor operationis crescit in si io genere proporti nabiliter ad valorem personae operantis: nain i qua, obsecro, alia proportione ciescere potes EGgo si personae ad personam fuerit infinita distanti
in ratione personali , erit 6c ii milis distantia inter earum operationes in valore morali satisfactionis,
Confirmatur. Si quis, ex homine infimae sertis,&de media plebe, ascendat ad nobilitatem, aut ad dignitatem grandem, continuo et iis actiones in multo maiori habentur pretio, oc quo altior fuerit dignitas, ad quam evehitur, eo pluris eius operationis et laa prudenti illinis , dc grauis limis Reipublicae viris aestimantur. Mani feltum ergo signum est, moralem
operationum dignitatem , oc valoi em crescere pro-
porcionabiliter ad personae operantis dignitate. Sed huius rei, quae vel sentibus patet, dc a nullo bene composito ingenio negarI vix potest, rationem a priori reddere non est admodum facile. Dicunt comuniter sapientes Theologi, quod per-Qnaequalitas, seu dignitas,eui secun clum se sit circuis
stantia in morali ordine consideranda, transit tamein rationem oblecti operationis: dc idcirco tribuit et valorem iuxta proportionem suae perinalis dignitatis. Verum haec ratio non videtur huius rei punctua tigille. Primo, quia non est certum, quod personaequalitas transeat in rationem obiecti operationis,
imo oppositum est certissimum ιs ex ipsa non des matur specifica operationis diuersitas, de qua re I. 2. q. T. dc q. I S. solent S. Thom. discipuli ad satietatem usque tractare. Et quamuis in praesentia satis dicatur
probabiliter , quod dignitas personae Christi mutat
speciem moralem actionis, quia conlimne illam foris maliter in ratione cum Ham excelleniis iustitiς, qualis inter puram creaturam,oc Deum nu Ita reperitur : at non semper est necesse, quod perinae dignitas speciem actus mutet: nam latisfactio ducis enicdem est speciei cum satisfactione militis,quamuis ilista sit illa dignior propter maiorem persisnae ducis ualitatem , quae est quaedam circunilantia , quae ahylosiophis moralibus appellatur circunflanti . Muis. Illa ergo ratio non et adaequata ad praedictae
veritatis explicationem. Secundo sic impugno eamdem rationem. Obiectum non consert actui totam suam dignitatem , de perfectionem, neque ex eo, quod obiectum sit infinitum in ea ratione formali , in qua obi jcitur actui, potest colligi ipsum actum Infitiuum esse in rationeta Iis actus. v. G. quamuis obiectum charitatis sit sumum, de infinitum honum, non tamen actus chariistatas, quo nos diligimus sirin mum honum , aut quo ipsa nutriana Chri iii voluntas illud amat, infinitae ei persectionis in ratione charitatis: ergo ex hoc quod digni aspersonae transeat in ratione o hiecti, non sequitur, quod digni licet actum iuxta prvportionem suae quantitatis, ita ut si infinita fuerit coniiuuat actu in siniti valoris moralis.. Hac ergo prima ratione uti insufficienti praetermissa ad aliam deue uiamus, qllae
169쪽
x is RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
quibusdatn etiam doctis imis placet. cum ipsa actione submissam & subiectam ei eui fit Et ratio secundo loco assignanda est,quod idcirco satisfactio, nihil nurum,quod in ratione satisfacti
personae circunstantia auget, aut minuit operationis nis Includat totum ipsum valorem, qua desumi p valorem iuxta suae personalis dignitatis quantitate, teli ex personae dignitate. quia est circunstantia quasi intainseca operationi, & Haec ratio , quae apud me non leuis est ponderis, ipsi realiter coniuncta, ad eum modum quo intensio vel inde suadetur, quod nonan omnibus actionibus actionis,quamuis sit pura circunstantia, neque in ra. humanis dignitas personae in ipsas actiones refunditionem transeat obiecti, auget valorem satisfacti tur; non enim actus medendi capone maioris est nis,& metati in operatione iuxta sui proportionem: valoris,absolute loquendo, in duce, quam in milite Inam actus. V. G. charitatis tanto magis meritorius esset tamen dignior operatio ducis, peratione mili erit,quanto magis fuerit in lensus,& si attingere poc tis si ad satisfactione in alicui faciendam referretur, set infinitam intensionem,ualorem quoque infinitu nam genuflexio ducis cola priuato milite,ad satisfa- meritorium assequeretur. Quod neque in obiecto, chione in ei exhibendam ordinata, ni to esset ma neque in aliis circunstantiis locum habet, eo quod ruris valoris, maiorisq; aestimationis,& pretii, quam ex inseca sunt operationi. particularis militis. Ex quo vero similis sit assignata Hec secunda ratio bonam certe probabilitatem ratio,nimiru, ob id in satisfactione crescit moralis affert. Fateor quide in , quod intensionis exemplum dignitas , & valor operationis, quia ipse fatis faciens adductum non in omnibus videtur quadrare,quonia se ipsum humiliar,& submittit ei cui saristacit. uoctintensio actus moralis eatenus operationem in va diximus de satisfactione in merito proportionabi-lore meritorio aut satisfactorio dignificat, quatenus liter dicendum eli in operationibus obedientiae, o eam in semetipsa per tectiorem reddit intensioneis seruantiae ,humilitatis, religionis, & in uniuersum in reali, & intrinseca, at personae dignitas nullam re illis omnibus actionibus, quae ab inferiori superiori, Iem,S physicam perfectionem ipsi inducit actioni. vel quali superiora exilibetitur. Unde non satis apparet ex quo proueniat valor mo Sed quid de actu charitatis dicemus charita talis quem ad ipsam resumiit actionem . Sed huic enim in ratione mi malis charitatis non est inferio. obiectioni,ut pracicta in secundam tueamur rwo- ris ad superiorem , amor enim amicitiae qualis est nem, sic respondebit Theologus, quod quia intensio cliari laus amor, aequali latem potius, quam superi eit circuitantia pure in Irmiacis actioni,iucirco vcraqi tatatem respicit, inter eos enim est amicitia, inter perfectione, & physica morali eam perficit. Et mo- quos est lultitia, &e conuerso , iuxta doctrinam ab talis quidem persectio meritoria ,&satisfactoria in ariit. lib. S. Ethicor. traditam, dc prouerbio fertur, phy sica perfectione fundatur , at persona realitet quod non bene in eodem domicilio morantur in quidem coniuncta eit Operationi, non vero est ei m- iectas, & amor. ttin seca. Vnde quia intrinseca non est nequic ope- Respondeo,& primum dico, quod amor amicitis rationem inta inseca prasectione, & phylica imum- est patiisima operatio, in qua operans se totum traia tare & perficere, quia vero realem habet cum ipsa di I ei ad quem Opcratur, nam is, qui vere amor coniunctionem, ut ipsam Incl Oaira, continuans, amiciu ς amat,& se.&omuia sua in obseqtitum ami-pei liciens moralem ei dignitatem,& valorem Ita- ci habes parata,&exposita,&ob id clici solet amico. buit. Et quidem in hac partu illud eii Obseruandum, tum ocimia esse com munia. Neq; ob id tamen amotqrod in principio activo operationis uu repertun- actus est inferioris ad superiorem, sed ad aequalem,tur, quorum utru nque per se ad Operationem effi- quia postulat in altero extremo mutuam,& reciproacienclam concurrit, nimirum. Quod &Quς, princi- cam traditione, amor enim amicitiae amot mutuus pium Quod , dicitur ipsum suppositu operaus, Quoa est,ic reciprocus: qtram rem sufficiat in praesentia vero est fornia per quam operatur. Cam, Inqua , leuiter attigille . haec duo in principio cuiusuis humanae actionis Ie- Secundo eidem obiectioni respondeo, quod licet periantur, subitaturalis, physica,vι ita loquar, cliaritatis ainor hominia ad Deum sit veri amicitiae species actionis nou a principio. Quod, sed a prin- amor propter rationes assignatas 1 S. Tnom. &aticipio Quo, deminitur, actio enim tu formali rari Cius interpretibus 2.1.quaest. 13. ar. I.ex parte tamentione a solus a sotinali principio activo speciit -- hominis magnam inaequalitatem habet, quoniamtur,iuxta doctrinam traditam a S. Tho. .a q. i. a. q. homo non diligit Deum ut aliud botium sibi com- Α principio autem activo Quod , iacit, a suppolito, par.&aequalc,ncque aut bonum partiale, & limita- quod pei formam talem et Macaci vinum, non essen- tauit,sed ut lan, ne completum M totale Donum,mtialis species, neq; perfectio aliqua phystea actionis ui quod homo,α seipsum,ec bona sua efficaci, actois
desuinitur: prouenit autetia ab ipso moralιS digni- talidit etione,refert. In hoc autem charitatis amo tas, de Walor actionis,qui ad me reiadum , dc Ωιὲ f rc manifestae ii ex parte hominis inferioritas, de to cientium conducit. talis sui ipi ius traditio in obsequium mi, que super Sed tandem teri iam adhibeo rationem, prOp .cs omnia , α ex toto corde , dc ex totis viribus diligit, quam qualitas,& dignitas personae in valo em 11 - iuxta praeceptum Duut.6. traditum . Et quidem licetralem actionis iuxta suam proposIionem retund memum In ratione communimentis Oi annone tur. Quae ratio in noc conlista , quod is qui it cris poscat, quod me reus teipsum totum in praemiatoristisfacit, non solum suam Operationem, scd dc istinet- Obsequiu subimrtat,sed sat est, q Iu ei suas det op ipsum illi subiicit. Et si militer qui meretur seipsum, ras,hoc tamen exigit nectaramo meritum, quod est suamque personam submittit in obsequiu Ciu ,apud hominis ad Deli: eo quod prima eius radix est ipse quem ineretur,unde cum satisfactio includat in t in charitalis effectus, quo homo se totum tradit
170쪽
mplicans ipsam e ritatis vini,cui neque terra, neq; coelum summe placent,sed ipsa sola sumnii Dei bonita Vnquit: Deus cordis mi ι, Sc. Uocat Deum ipsum Deum cordis,idcit,cordis dominum, plenarium eius dominium obtinenS,&ius, per charitatis ait erum ipsi Deo spontanee traditum. Hinc sequitur, quod cu Christus in omnibus suis operationibus ex primaria intentione operantis, &o substantiali cla primaria actionis specie se gereret cum Deo, ut inferiorem & minorem illo, seque proinde in Dei obsequium tradiderit, diuit, aeque eius voluntati se totiun prout humanum erat suppositu subiiceret, non porint omnis eius Opera tio, iuxta valorem & dignitatem p cisonae Christi in filo morali . valore meritorio, S satisfactorio non crescere, atq; adeo cum persona Christi esset reuera infinita , infinitaeque dignitatis, consequens eii dicamus uniue fas Christi humanas operationes infiniti valoris extitisse, malleque proinde in sinite meritotias, dc sati Gfactorias. Et haec eli fundam n tali s nostrae conclusionis ratio, quam ii tantum qui eius virn, Sc radicem non intellexerunt , libera quadam dicendi contem Pserunt alid acta, negantes Latis laetorijs Christi operationibus cum vat Oium quem & Sancti Patres, ac Pontifices graui stimi, imo & sacrae literae fere expressis verbis eis tribuerunt.
Sed iam ulterius in nostrae conclusionis probati ne progredior. Nulla operatio potuit esse dignior uis I eperatione, ctiam secundum absolutam Dei Potentiam, nam ct si pater fieret homo,aeque persectam,& dignam operationem elliceret quidem, digniorem vero nequaquam: Ergo Christi operatio uit summe digi a ,sunt inaeque dignitatis, & valoris,
quo maior nulli potuit creatae operationi compete in xe,atque adco luit infiniti valoris moralis. Dicerent liuid argumento contrariae ictitentia authotes,quod illa operatio,quae ab inlcrisiore gratia, vi charitate, qua sit intcnsio grati et de charitatis Christi, proficisceret tri,s ni se esset maioris valori, satisfactor ij, dc merito: ij, quam Christi operatio, ta iiii illi deesset: lla acceptatio Dei extrinseca, qua Deus Chtisti operationem acceptati H in compensitionem proteccatis omnium hominum. Et cuin posset Deus il-am purae creaturae Cperatiotici sinu liter acceptare ita compensationem pro peccatis torius mundi, c nissequens fit, quod talis Operatio citet simplicucr di gnior , & maioris valoris, quam operatio Christi. INam secundum extrinseca in acceptationem essent aequales. Sectio dum vero intrinseca in pei lectionem, o ignior esset de persectior operatio a pura creatura elicita: Vnde simpliciter eli et censenda dignior, &maioris valoris. Ita dixerunt quidam Chri iliam homines, sed ne quis eos inale Christianos arbitretur, quia tam humiliter, ne dicam miluer, de Christo , eiusque actionibus senserunt, eorum nomin silentio velare dccrcui. Et sic arguo pro conclusione
Sequitur ex contraria sententii, quod operatio purae creaturae ranti posset esse valoris meri torij, &catis factorii,quanti fuit ipsa Christi operario. Conis sequens magnam praest fert absurditatem , & falsitatem tam insignem, ut nullus Sanctorum Patrum eam non exploderet tanquam Christi dianitati iniuriosam , ipsique proinde blaspuemiam, quod conin
stabri ex testinioni j quae dubio siquenti citabimus, in quibus nihil aliud lyattes magis auersamur, quam quod humani generis redemptio potarern iusta compensatione, iatisfactione, qualis fuit Christi fatis.
factio, per actionem purae crea turae fieri: Ergo, Sc. Probatur sequela, quia potuit Deus purae creaturae conferre intensiorem pratiam , & cnaritatem ea quam tribuit antinae Christi, potus tque ipsam acceptare pro uniuersis peccatis Omnium hominum ex Adam trahentium per naturalem generationem originem. Sed talis Operatio in acceptatione extrinseca aequalis esset operationi Christi, & in intrinseca perfectione eam excederet: Ergo tam esset aptata, tino & magis apta ad humanam redemptionem enficiendam illa purae creaturae actio,atque fuit operatio Christi. Duae possent huic argumento solutiones adhiberi. Altera, quod ille purus homo non posset pioso ipso satisfacere,& pro peccato oliginali, in quo con
ciperetur , atque adco non satisfaceret pro toto genere humano ex Adam derivato. Sed huic solutioni facillime occurritur. Nam supponamus,quod Deus assum ei et Angelum ad humani generis redemptionem faciendam, qui nulla pro se latisfactione egeret. aut vero quod tot maret hominem miraculose, qui nullum proinde originale peccatum oen traheret, sed in natu innoccntiae sicut primus parens
Secunda solutio, quae apparet veros milior est, quod licet dignitas personae Clitasti non contulerit suis opera tuanibus infinitum valore in satisfactortu,& meri tortu in , contulit illis tamen valorem aliquem, quo non perficcretur operatio a pura creat ra clicita, quantacumque gratia dc cnacitate fuisset
Hrcωlutio citra dubium non nihil habet proba
hilitatis,nam cum initat replica contra illam in huc modum. Illa perfectio ptoue mens operationi Cluisti ex dignitate person ς, non est infinita, ut admittit praeuicta solutio : Ergo potest adaequati per aliam perfectionem , quam Deus tribueret operationi elicuae a pura creatura, imo posset cxccdi: nam omnis perte citra finita, ab alia persectione finita maiori vinci potest, si absolutam praesertim attendamus Dei potentiam. Fingamus enim, quod illa persectio, qtiς ex dignitate reison ς Christi m eius operationem re funditur, sit ut centum. Ttinc sic poterit Deus dare operationi pu creaturae persectionem ut milleia, infundendo illi habitum gratiae intensissimum, o specia Iissima ei auxilia conferens: Ergo non solum adaequabit ded desuperabit pra dictam Christi op Iationis perfectionem . Huic tamen replicae probabilis occurrit solutio, quae ellicaci argumento conuinci falsitatis non poterat. Solutio autem ea est, quod valor ille ex dignitate personae ad humanam Christi operationem d riuatus,& si finitus sit,& limitatae persectionis,est tamen alterius rationis ,&ordinis ab omni alio valo. re qui aliunde potest ad operationem purae creatur deuenire, Pam est valor personalis, & non formalis, qui proinde intrinsecam habet, ec sormalem habitudinem ad personam ex qua prouenH: atque adeo quantumcunq; crescat perfectio ex intelione gratiae, di et inritatis in operatione elicita a pura creatur adi 1 nun