장음표시 사용
191쪽
1ες RE LECTIO DE CHRISTI GRATI A.
operationibus commentantur: sicque ipsos urgeo. Vel illa congruitas sumitur ex magna intensione gratiae habitualis,supernaturalium, coelestiumque donorum ipsam comitantium,vel ex dignitate personali, quatenus, videlicet, verus eii Dei latius,innitaeque ,
Si primum dicant nihil reuera dicunt, quod non diceret Nestorius, qui illum hominem, quem ipso appellabat communem,&quasi Deum fere tem ,
gularissimae d igni tatis ei lepraedicauit,secundum ha bitualis gratiae, oc supernaturalium donorum praero. gatiuam. Quam in men gratiar,de donorum excellentiam non suificere ad humani generis redemptionem ex iustit:a operandam , alleverantissime tellati sunt omnes illi Ecclesiae Patres, qui aduersus Nestorium d sputauerunt, ut aliqua ex parte ex testimoni js a nobis adductis constare potem. Et id quidem merito Patres dixerunt, quia talis excellentia , gratiae praerogatiua non excedebat limites purae
Si vero ad personalem dignitatem referunt congruitatem praedictam , quia obsecro aliud erit haec congruitas: quam specialissimus quaeam satisfacto
rius,& meritorius valor ex infinit aaec summa per δε- ne operantis digmtate ad ipsius operationes aeriuaistus, atque idcirco haec congrui in erit re ipsa condi gnitas,& aequalitas ad offensas uitatem. Nam vel grauitas otienis infinita eli insanitate desumpta a maiestate Dei omenti, ut nus arbitraicius, vel finita eit
simpliciter, & secundum quid duntaxat infinita, ut eum suis existimauit Scotus. Si infinita est offensae grauitas, etiam ornis finitus fata factor: us valor operationum Christi: qua enim ratione infinita dignitas Dei offensi grauitatem inseri in ipsa offensa, ea de ratione infinita personalis dignitas, matellas Cutisti satisficientis refundet liacuis opera uoue is infinitum satisfactionis valorem. Quod si cum Sc to sensuris peccati grauitatem sit iplicicer elIefini. tam , infinitam autem secundum quia, tunc facilius adhuc erit intelligere, quo pacto ille satisfactorius valor ex per itali Cntilii digauate desumptus aequalis fuit grauuati Discnsae. Quia sicut grauitas offensae fuit secundum quid , α secundum extrins cam rationem Infinita ob maiestatem Uel per peccatum laesam, ita eisc titultus, qu negaret, quod ex dignitate personali Chri iti, non referebatur ad eius operationes similis secundum quici inti as satisfactoris valoris, qui ad aequaret infinitam secundum quid Oilensae grauitatem . Igitur in quacumque sua. tentia, siue grauitate in Ossiens e in sinitam elle dixeris cum S. Tlio m. siue cum Scoto finitam, fateri oportet Christi satisfactionem vere ad aequalitatem futile, re
metipsa illicientem, ad compensandum Deo pro mortali peccato, atque adeo dc ad iplam generis nu-mam reparationem.
Omnia argumenta,quibus praecedenti dubio pt hauimus infinitatem satisfactiou.s Chri iii, prooant& eius sui si leatiani, M aequalitatem, uno de saper bundantiam adfatis faciendum pro uniuerus hominum peccλtis. Crediderim tamen multo elle cetistius , quod Christi satisfactio fuerit secui dum se aequi ualens, cc condigna, quam quod fuerit valoris simpliciter innui u,quoniain primum multo capIesitius asseritur ab uniuersis Ecclesiae Patribus. Vnde si libete licet loqui, de propriam proferre sententiam,
ego existi marem eum non satis consentanee ad sanctorum Patrum doctrinam docere, qui huiusmodi aequi ualcutiam,&condignitatem Chiilli satisfactioni, & metuo negaret, qui contrarium non ut probabilem opinionem : sed ut certam veritatem contraia haereticos Nel orianos. Euihichianos,& alios non semel pro Ecclesia docuerui. Et illa extrauagas Sem.
6. superius citata, me in hanc sententiam venemenIerampellit, ubi non BIam condignitatem,&ςqui ualentiam, ted & infinitatem meritorum Christi expressa habemus. Quae etsi non de omnimoda infinitate,sit necessario accipienda , eam tamen infinitatem tria Chri iti satisfactione fateri nos cogit, quae suificiat eficonstituere dignam, aequivalentem, Im Imperabunda mem, oc quae nos reddat securos indeficientiae
thesauri ecclesiae ex Christi meritis, ct satisfactionibus constantis.1 raeterea,quod Deus Christi Domini passionem,& sanguinem ad humani generis redemptionem asi sumpserit propter fiolain quandam congruent amisomni sublata necessitate, parum certe ipsam Dei sapientiam in hoc tanto mysterio absconditam extollit. Quin re eam videtur deprimere. Nam quis sa- . Plemnum , di prudenti sΙimi consilii opus illud esse
iudicauerit, in quo pretiosissimus thesaurus expenclitur, cum aliis multo facilioribus mediis fieri posset oc perfici, Ob quandam tantum congruentiae rati
ne mi Certe cum Paul. ad Galat cap. a. dixit, που ex lege i titia Christusnatis mortuus elyt, non ga
muli polle nonnullam assignari cangruitatem, obi quam Christi mors suillet expediens nominibus, eorumque reparationi', SE saluti, etsi lex tultitiam suis praeliaret cultoribus, & obseruatoribus. In negotio ergo tan Io non congruentiam solam , sed &necessi. tatem attendere oportet, aliis Christus gratis moria tuus esset. Et hactenus aictu sit de priori nostrae con clusionis lenia. Ad potieriorem eiusdem conclusonis sensum ne celle eit nostra disputatio deueniat,quo statuebamus Christum ex proprijs, & non ex fratia acceptis,neq. ex debitis alio titulo pro nostris satisfecisse peccatis, quae veritas magna ex parte constabit ex solutioailius argumentorum.
Sed praeterea nunc probatur breuiter. Christus satisfecit Deo non solum ut homo, sed etiam, ut De , homo , sed hac ratione Omnia sunt ei propria, nihil alicui debet, nullaque ei potuit fieri gratia, nam licet Cliri iti numanitas gratiae lit, di beneficii suscipi cadi capax, at Deus nomo incapax est culus cum que tuscipiendae grauae z ergo, occ. Maior proba tur Christus eli qui fatisfecit pro nobis , non eius humanitas, at Christus quid aliud eit quam Deus h mo: ergo,&c. firmatur,illo comuni,sed no melli caci ai gumum . Actiones sunt no naturarum,sed suppositorum: Ergo Christi satisfactio non ad solam huinanitatem,lud ad eius suppositum est referenda, suppolitum autem eit ipsum diuinum verbum . Secnndo probxtur ea de veritas, versatisfactio Xpi, ipsiusq. satisfactorius valor , ad soIam eius humana. tatem eii referendus, vel etia in simul cum ipsa liuis manitate ad diuinum verbum et si ad humanitatem tantu referas. Ergo operatio Chruti no fuit infinita sausis
192쪽
satis Lictio, neque infinitum habuit His factionis ,&meriti valorem, humanitas namq, qua uincunque supernaturalibus sit ex Ornata don: s, non potest infinitatem huiusmodi suis operationibus tribuere, alias
purus homo posset infinite Deo satisfacere, qd nullus Theologorum concedet, nisi qui ad illam i mperia
tinentem extrinsecam Dei acceptationem recutarunt. Imo de infero, quod non solum non potuerit non esse infinita Christe satisfaetio, sed neque con digna, fic aequi ualens, quia non habet illam dignita. rem personalem, perquam aequi ualeat grauitati, quς ex infinita Dei maiestate laesa, ct olfensa ad peccatum cleriuatur. Namque si dixeris non esse necessaria eiusmodi a qui ualentiam ex dignitate personae satisfacientis desiimpta, concedere teneberis aduersus Sanctorum Patrum doctrinam, quod purus homo potueri r ς qui ualenter,&condigne, pro mortali peccato satisfacere, nam seclusa praedicta per sonali dignitate , qtiam dicis necessariam non Esse, totum
aliud ad praedictam satisfactionem requisitum, fuit Iuro homini communicabile. Si vhro non ad solamumanitatem , sed simul ad diuinum 'verbum eius suppositum satisfactio Christi reseratur, trabemus in lentum, nimirum , Christum ex proprijs, dc alias indebitis satisfecisse. Sed dicent forsan secundae sentemiae aut hores, contra quos ista procedunt, quod Chri iti satisfactio non quidem est ad verbum re se te da, sed ad humanitatem, On tamen nudemn si aeratam, nequet Vero tantum prout eleuatam per habitualem gratia,
de supernaturalia Spiritus sancti dona, sed ut grata, α Deo acceptam,atque itidem sanctificatam per gratiam unionis. Quae sanctificatio,& gratitudo nulli
aliae creatae naturae competere potuit. Et ex hac
unionis gratia Chri iti satisfactio induebat quendam
pecu Irarem valorem, imo de infinitum, quem nulla pura creatura, id est, cui non sit personaliter coniunctus Deus, poterat suis operationibus inbuere . Veroni Ilus appare ista solutio, prater tim si stipponamus id, quod dicebatur superius, videlicet, Claristi
humanita em ex conrunctione ad verbum quam
clam moralis dignitatis infinitatem acquisiuisso,
quς potest ipsa personalis dignitas appellari. Nimquis vetat, quod hanc infinitatem humanitas Christi ad Mas operationes trans niserit, ipsisque communicauerit
Sed c6tra hanc solutionem sic arguo. Primo, quia
non videtur esse ad mentem Patrum, neque eorum doctrinae consentanea inam legenti testimonia paulo ante a nobis adducta constabit, quod redemptio, di reparatio generis humani non soli Chri Ili lium nitati a Sanctis Patribus tribuitur, sed Christo Deo,& homini. Neque Christi actionibus, prou t a solata, humanitate processerunt,accepta tribuitur humanae salutis operatio, sed quatenus tuerunt Theandricae, id est,hominis Dei actio S.
Secundo, si ad solam Christi humanitatem eius
satisfactionem reducimus, non posIemus valorem sitis actorium simpliciter infinitum eis concedere, quoniam illa dignitatis infinitas , quae comperit huis
manitati ex coniunctione ad verbum, non est lant ,
ut virtute praehabeat infinitum simpliciter satisfacti opis esc metati v aiorem. Sed augeo explico vim huius argumeti imitum modum. Peccatum habuit
o mensae grauitatem siue infinita fuerit simpliciter, siue tantum secundum quid j ex infinita Dei mai
state per ipsum peccatum iniuriose ostensa deri u ta in tergo necet Iaria eli in satisfactione ς qui ualente& condigna, limilis infinitas ex persbna satisfaciente desiimpia. Hanc autem infinitatem non possumus inuenire in Christi satisfactione, si eam ad solam Cluisti humanitatem referamus. Etenim dignitas humanitatis Christi quantacumque sit, nas simul includat diuinum verbum,non e ii tanta, quanta est dignitas maiestatis diuinae per peccatum ostensa : e go oportet dicere, quod ipse Cluistus Deus homovere catis secit δε quod ex infinita eius dignitate satisfactio suscepit valorem, per quem sortiebatur aequalitatem ad offensam contra Deum, infinitamque
Neque quidquam retulerit clicere, quod dignitas inhumanitate Christi participata, tandem reducitur ad verbum cui hypostatice vivitur. Et ita valor iis factorius ad ipsum quoque verbum tandem reducebatur : hoc, inquam,non sustecerit ad euadendufacti argumenti vim, quoniam verbum re ipsa non satisfecit, iuxta istam sententiam, sed sola humanitas in verbo sustentata, sicut cum aqua calida calefacit manum, ipsa aqua reuera non calefacit, sed calor in illa suilenta tusin si denominatio activae calefactionis aquae tribuatur. Sed humanitas Cluisti non est tantae digni tatis, quantae e st diuina maiestas per peccatum offensa: ergo satisfactio ex illa proue mens, non induit aequalitatem ad olfeniam Diuinae Maiestati irrogatam. Praeterea contra secundam sententiam, & in sa-uorem nostrae conclusonas sic arguitur. Illud fundamentam cui innititur praedicta secunda sententiata, videlicet, non esse necesse, quod actio Chri sti humana procederet a supposito, sed satis fuerit , quod ab ipsa procederet humanitate, falsissimum est rergo
tota illa sententia ruit. Probo anteeedens. Primo ,exilio axiomate mulgarissimo, scilices, actiones simisupposito rami, quod in doctrina Arist. non leue fundamentum habet, nam etsi in primo lib. Meth. cap. r. tantum dixerit Aristo t. quod actiones simi circa singularia, at in secundo lab. de anima,& alijs in i cis a trie dicit, quod natura non operatur , sed suppositum,&quod non operatur humanitas, sed si
mo . Secundo diuinum verbum supplet exactissim dulcem humani suppositi, sed nulli dubium est qum
stippositum humanum operetur per humanitatem,& oppositum dicens non est arguendus, sed irridendus: Erso stinuiter fateri tenemur, diuinum verbu, prout est humanitatis suppositum, vere Operari h manas Christi operationes. Confirmatur. Nam si verbum, non vero humanae opera per assumptam humanitarem operatur,nia satis proprie conceditur, quod Deus Ictu nauit, or uit alias huiusmodi pro salute nostra operation ex exercuit, sed ampla quadam, &.larissima acceptione hoe diceretur, sicut diximus aquam calefactam caIe- facere . Quod autem hoc non ad muterent Sancti Patres, qui eorum oriri legerit, cum de incarnati nis cacramenti oeconomia α dispensatione loquuntur, in nullatenus poterit dubitare. Legatur S. Athan. lib. de salutari aduentu Christi contra Apolina. ubi non longe a principio causam Curisti aditentus inis
193쪽
i o RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
quirens,& reddens,inquit, Lura Deus decreuerat ex Confirmatur, satisfactio Christi non potuit simplemiud me deitatis suae , primi illius exemplarisque plieitet esse exactae. & rigorose iustitiae, si Deus illa
homin ιs informalionem in Mare, G ex utero Vrr se acceptare non tenebatur, sed ex grariae mirericornis , nouam conssiuere in Ie ipso naιurali tenιιura, s dia acceptauit: ergo si verum est, Undisti latis tacito- coum ιιοne, qua dolorem non haberet, τιIalutis huma- nem exactam,& tigo rosam fuisse, consequenter fa-ἡ e neeotium absolueret, morte, fresurrectione homia teri tenemur, Deum non potuisse non acceptare . num redemptionem perfecit . Notentur illa verb; , Secundo probatur. Operatio satisfactoria Christi ex plenitudine diuinitasis . Et qua obsecro ratione & si materialiter comprehenderetur sub uniuersali Patres graui itinii, M sapientes Theologi Christi iure,& dominio Dei,non tamen prout a verbo pr operationcs Thead ricas,ideis, Dei viriles appellare cedebat,qusa verbum nullo praecepto,nullaque po- potuerunt,si re ipsa ab humanitate tantum,& nolia tuit ratione obligari ad operandum , sed ex sum Ra vel booperante proce: lere Ergo ut rem in Thein propriae voluntatis libertate se applicauit ad operIIogia certissimam statuamus non Christi humanua- dum per humanitatem: Ergo ex hac ratione potuit tem, sed ipsum Christum Deum merum & homi- de sumi perfecta iustitiae ratio inter Christumnem nos redem ille, pro nob:borasse, pro nobis ieiu- Deiun, quatenus id, quod Christus dedit Deo, non nasse, pro nobisque&passum & mortuum titillata. plene continebat ut sub uniuersali ipsius Dei potest Quod non leui argumento confirmo . Christus ut te,& dominio. Deus & homo,mediator fuit Dei, & hominum, hoc Rationes istae probabilem efficiunt priorem hu- enim designauit Paulus cum dixit. l. ad Thimo. 1 ius secundae conclusionis partem . Inqita non dici. Vnus e vim Deus , et xks o mediator Dii, o hominum mus necessitatem acceptandi Christi satisfactionem christus Iesius, nsi solum dixit Iesus,quod sufficeret, si prouenire Deo,vel ex fideli ipsius promissione, vel ratione tantum humanitatis fuisset mediator,sed di- ex summa voluntatum Dei, & Christi concordi ,
xit Chripus Iesus, ut designaret, quod ut Deus homo simul,quod importat illud nomen Christus, Dei fuit& hominum mediator. Quod & ratione etiam oste- do, nam cum mediator sit veluti medium inter duo
extrema, oportet vicum viroque extremo conue
nientiam habeat. Ergo ut Christus vere&proprie Dei & hominum dicatur mediator,non debet solum ratione humanitatis considerati, sed etiam secundu quod diuinam includit personam. Ita quod in natura cum hominibus. in persona cum Deo coueniat.
Et quidem si per solam humanitatem mediatori
consiliueretur, creatura esset formaliter loquendo mediatrix , vel salte esset tota ipsa mediatoris ratio, ab eaque potissiimim media totis olficium penderet: quod nullo modo est concedendum , ex creatur enitia, nequit sussiciens ratio ad mediatoris officium desumi,ue qua re l. p. q. 26. ar. h. vhi fortassis aliquis ostendet in doctrina D. O.existimans eius suisse sententiae,quam nunc impugnamus. Sede contra res se habet,ut ex Caiet. ibi in solutione ad primum potest constare. Ex his autem omnibus sic arguo, Redemptio generis humani actio fuit mediato t. inter Deum homines: ergo fuit effecta a Christo, prout includit naturam humanam, simul ta diuinam γέ sonam . .
. . Seeunda Cone sis. N On est improbabile,qood Deus exui rectitudinis iustitiae necellitare uir ad acceptandam Christi satisfactionem pro nostris culpis oblatamia, longe tamen probabilius est oppositum. Prior pars coetusionis,quq ut superius aduerti,quibusda graui
simis viris placuit,probatur. Satisfactio Christi,ut inprtino dubio huius secundi art. in a. concl. diximus, includit formalem commutatiuae iustitiae rationem,& rectitudinem: ergo respondet illi ex parte Dei stricta necessitas aec piandi satisfactionem ipsam. Probatar consequentia, qui altatio iustitiae commutatiuae aequalitatem in utroque extremo ponit, it quod si vitiis dat quantum debet,alter acceptare teneatur,& debitum remi se te.
quod dixerunt viri quidam doctissimi, ut superius retulimus,in cuius intelligentiae defensione parum esset difficultatis. Sed diximus in nostra conclusione necessitatem illam prouenire ex iustitiae rectitudine. Neque diximus praeterea Deum teneri aliquo iustitiae praecepto,nam illud esset omnino falsum ,&a surdum. Nam diuina voluntas sicut nullum habet superiorem, ita nullo praecepto, nullave lege potest constringi. Sed diximus ex iustitiae rectitudine ne. cessitari. Quod eo modo est intelligendum, quo dicunt Theologi Deum necessitari adamandusemeta ipsum, ad non mentiendum, & simi lia, in quibus est intrinseca rectitudo &bonitas: quae quidem necesistas non prouenit ab extrinseca, sed ab intrinseca di-umae voluntatis rectitudine, etsi tanquam a conditione pendeat ab extrinseca iustitiae rectitudine,qus teperitur in ipsis Christi operibus. Et quidem cum omniς humana Christi operatio,& omnis eius rectitudo sit tandem reducenda ad liberam Det voluntatem,qua voluit verbum humani tari hypostatice uniri tota necessitas , quae ex Christi operationibus ad Dei voluntatem inducitur , necessitas est ex suppositione. ex ipsa Dei voluntate primam trahens originem, sicut dicebamus de necessitate, qua Deus t netur suis flare promissis. Praeterea aduertendum est, quod haec iustitiae tectitudo, ciat Deus necessitatur attendere,ad iustitiam commitatiuam spectat, ijs tamen imperfectionibus sublatis, quae in nostra commutatiua iustitia repernantur. Nostra enim commutatiua iustitia consistit in aequalitate dati M accepti, quae sane aequalitatis ratio non ad amussim petanda est inter Christum,&Deum , Deus enim nihil accipit, quod ad eius emolumentum attineat , cuin nullo egeat, nullumque
in proprijs bonas possit augmentum suscipere. Similiter nostra commutatiua iustitia mutuam constituit inter eos, in quibus reperitur , dependentiam . quasi subiectionem,eo quod necessitas,&obligatio, qua quis alteri ex iustitia obligatur, eique tenetur, proueni t ab extrinseco,idest,ex vi operis iusti ab alio exhibiti N.G. qui ab aliquo emit equum, ex vi em4ptionis,& vedilionis , & ex vi traditionis equi tenetur
194쪽
tur pretium repedere,quae obligatio cu ab extrinseco proueniat,est veluti seruilis quaedam subiectio. At necessitas, qua Deus Christi meritum acceptare t Metur,non ab extrinseco prouent i, ut dini sed ex sum. ma voluntatis diuinae rectitudine, quae proinde p tius appellatur necessitas, quam obligatio, & pr prius dicitur Deum necessitari, quam teneri,ad a
ceptandam Christi satisfactionem. His ergo, di alijs similibus imperfectionibus sublatis , quae ex
conditione subsectim nostia commutatiua iustitia reperiuntur, nulla improbabilitate dicitur, Deum necessitati ex rectitudine commutatiuae iustitiae ad acceptandum satisfactionem, & meritum Christi: saluantur enim ibi ea, quae sunt necessaria ad commutatiuam ius mam, scilicet, aequalitas rei ad rem,
puta , satisfactionis ad offensam, dc meriti ad praemium,& aequalitas inter ipsas peristias Deum, videlicet & Christum , haec dicta sint ad probabilit tem prioris partas nostrae conclusionis elucidandam,di tuendam.
Uerumtamen longe probabiliorem e me crediderim sententiam, quae obligationem, & necessitatem commutatiuae iustitiae omnino remouet a Deo. Quae sententia videtur esse consentanea doctrinae S. Tho. I. p. q. at .ar. t. in qua de iustitia Dei disputans, nullam in Deo commutatiuam iustitiam agnoscit: Qeiusdem videtur esse sententiae 1.2. q. t I .ar. I. Et
quidem licet S. Tho. his locis non loquatur de iustitia Dei,erga Christum , eadem tamen videtur esse ratio ad tollendam huiusmodi iustitiam a Dei voluntate respectu cuiusuis creaturae. Duae autem sunt ra tiones praecipuae, quae me in hanc sententiam induiscunt, quarum memini superius, ct earum solutione ad hunc locum reposui: quae iteruin erunt necessario repetendae,quia noua egent explicatione. Prima ratio ad hoc reducitur,quod obliga tiλα necessitas commutatiuae iustitiae,subiectionem quanis dam inducit voluntati eius, qui ex iustitia obliga. tur. At omnis subiectio diuinae voluntati repugnat:
Dicent contrariae opinionis authores,quod necessitas volun latis diuinae ad acceptandum Christi satis factionem demeritum,ob id diuinae voluntati nulla subiectionem inducit,quia non ab extrinseco, sed ex intranea, & essentiali ipsius voluntatis rectitudin
prouenit. Sed aduersus hac solutionem lIc insto. Neiscessitas qua diuina voluntas teneretur acceptate
Christi satisfactionem lsi qua esset talis necessitas oriretur ex aequalitate personae satia cientis, dc ex
aequivalentia satisfactionis ad nenian , nec enim
allam rationem praedictae necessitatis assignate v lemus . Sed licet necessitas, quae ex prima causa Pr uentret, posset forsan censeri non ab extrinseco,
quia aequalitas Christi ad Deum est omnino ipsi Deo
intrinseca,& secundum essentialem ident talem. At necessitas ex secunda ratione desum pia,esset sne dubio ab extrinseco: operatio enim Christi,& omnis eius satisfactorius valor extrinsece se habet ad Deu: nam satisfactio cum omni suo valore quid creatumia est: ergo,&e. Confirmatur. Si necessitas acceptandi satisfactionem Christi ad ordinem iustitiae comm latiuae pertinet, ut astetit contraria sententia τErgo fundatur in ipso satisfactionis malore, quatenus aequi ualentiam constituit inter satis factoriam Christi
operationem,&ossensam Deo irrogatam, dia hoc
quidem non solum tanquam in conditione requisita, siciu dicimus de necessitate adimplendi promisi sonem,quae postulat, vi conditionem quandam requisitam,illud opus,quod ipsa Dei pronussio ad sui
adimplementum postulauit, sed tanquam in formali ratione. Nam formalis commutatiuae ius uiae ratio,quae in satisfactione repentur,per se dc formaliter requirit huiusmodi aequi lentiam: Ergo praedicta necessitas , si ad iustitiam commutatiuam perti net,ab extrinseco pendet. Confirmatur secundo, supposita contrariae sententiae veritate vera effet haec causa lis, quia Christus est aeqtials smo, de ei obtulit satisfactionem condi. nam , a qui ualentem pro offenci, necessitatur Dei voluntas ad eius satisfactionem accςptanda . Ergo necessitas diuinae voluntatis pendet ab extrinseca Christi satisfactione tanquam a sui causa. Pr ho antecedens,quia si illa causalis non est vera, nulla ratio esse potest, propter quam necesiitas diuinae v luntatis acceptandi sinisfactionem ad rationem iustitiae attineat. Secunda principalis ratio pro nostra sententia ea est,quod licet valor satisfactorius operationis Christi praecise consideratus, ut procedit a verbo, siue ab eius libera voluntate,sue ab infinito eius esse, non sit debitus Deo alio quouis titulo , neque subsit uniuersata dominio Dei, e in ob id Christus dicit ut ex propriis,&alias indebitis satisfecisse, absolate ramen, de secundum omnem suamentitatem est ipsius Dei.&suti eius ampIissimo dominio, oc iure clauditur. Itaque in illo temporis,vel naturae instanti , quo intelligitur productiis extra suam causam, intelligi tui simul comprehendi sub uniuersali Dei dominio, eo quod est ens creatum ,& participatum a diuino esse tergo exhibitio huius satisfactionis, huiusque satisfactori valori non potest inducere iustitiae obligationem , seu necessitatem in Deo acceptandi ipsam Christi satisfactionem. Patet consequentia,qu niam totum id, quod datur Deo per huiusmodi satisfactionem est ipsius Dei, atque adeo satisfacrens, re ipsa, nihil dat Deo, quia id quod dat, ad dominium Dei alio titulo pertinebat,quatenus, videlicet,
Argumenta quibus probauimus priorem huius
conclusionis partem, suis egent solutionibus, mi haec pars posterior firmior maneat, dc omni ex parte stabili Ia. Primo igitur argumento respondeo, quod sicut
dicere soletu Metaphysici lib. s. Metaphys. Q ad
longum tractauit Caietan. . p. q. I s .a. Z in relativis, quando extrema non sunt eiusdem rationis, sed unuper se pendet ab alto,dc non econtra,vr scientia pendet i scibili,& no scibile , scientia,& creatura a cre tore,& non e conuersio, retallo, quae fundatur in illa dependentia unius extremi ab alio, est realis ex pariste extremi dependentis, dc ex parte alterius extremi est relatio rationis, ita se iubent omnes relati
nes,quae reperiunt v I anter Deum , dccreaturas et ad
eundem modum in praesentia dixerim , quod pr ter Dei excelletiam,& uniuersale domitatum, quod abet supra creaturas omnes, non inconuenit, quod ex parte Christi,quatenus offert satisfactionem creatam Deo, reperiatur ratio pertinens ad commuta- P a riuam
195쪽
1', RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
tiram institiam,m quod eius satisfactio aequi ualens Ceterum si confideretur in facto esse, deest ei una est offensae, re ipse Christus est aequalis Deo, expw- ex conditionibus necessariis: nimirum, quod ita nat. πι- λε lori, ritae ex proprijs satisfacientis, quod non sit omnino sub plenario iure, & dominio eius, cui fit satisfactio. Nasi mente fingamus, quod aliquot bona perimen i ad plenarium dominium duorum hominum, ita quod totaliter sint unius & totaliter alterius, bona huiusmodi non essent apta,& proportionata materia , Ut unus illorum pollit alteri ex illis bonis satisfacere pro aliquo debito,quia re vera nihil illi dat, cu eiu modi bona tribuit. Nam cum is cui soluitur debitu, haberet antea plenum dominium,& ius il Iotum honorum,nahil reuera de nouo accipit, nihilque prO- inde illi datur.Quod si hoc non est certum inter hos duos homines, quia posset quispiam dicere, quod is cui fit talutio,& si non acquirat de nouos inpliciter illa bona, acquirit tamen nouum titulum ,& nou proinde titulo fiunt ei propria, pluribusque deinceps titulis eorum habet dominiumsit in Deo illud, quod diximus videtur esse certissimum. Quia nullum potest nouum titulam acquirere,nequo ex nouoiitulo potest crescere eius dominium,& ius circa aliis quam rem creata,propter elus dominil,& iuris amisplitudinem, S uniuersalitatem , quae nulla ration potest crescere. Sed de hac re iterum redibit sermo inter soluenda principalia argumenta huius te tit dub0. In quibu5 soluendis,&enodandis deinceps insudabimus .
ptiis, & non ex alienis satisfaciens, & nihilominus, quod ex parte alterius extremi, scilicet Dei, nuli respondeat Iustitiae obligatio, eo quod id quod ei datur iii compensatiouem pm offensa, eo ipso, quod
ponitur in rerum natura extra suas causas, pertinet ad ipsius dominium , etiam si neque Christo, neque ab alio ei offerretur. Unde re ipsa nihil Deo
Scio,quod nonnulli graues Theologi, non libenter acquiescent huic nostrae solutioni, eo quod existimant non posse constitui commutatiuam Iustitia in uno extremo,quin constituatur in alio.Sed huiusi ptarum opinionis ego nullam video necessariam rationem occausam. Uerum si quis obnixe contendat eorum opinationem nostra esse probabiliorem, ut ei morem geramus , possiemus explicare id ,quo. diximus in secunda coelutione primi dubii huius secundi articuit,in hunc sensu in . Quod ob id diximus in actu satisfactionis Christi formalem reperiri lu- sitiae commutatiuae rationem, quia quantum es ex se, de prout a Christo satisfacie me procedit, habet mnia , quae requisita sunt ad inducendam iuit uiae
oblimationem in altero extremo,quatri tamen nratia
inducit de facto propter eius excellentiam , quae ipsum reddit incapax totiuS Obligationis,& propter illud uniuersale dominium duclum a nouas expolitu, quod habet super res uniuersas. Et quoniam ratio illa non videtur pertinere ad ali in virtutem, qui nulla alia virtus et , quae praedictam conitituat, o attendat aequalitatem, idcirco illam reduximus ad commutaturam iustitiam. Ad confirmationem respondetur ex his, quae nucdicebam,quod Christi satisfactio dicitur ex tuititiari σorosa & exacta,quia habet secundu se omnia requisita ad inducendam militiae commutatiuae Obll. Eationem , quod tu non inducit, non est ex defectu eius, sed ex lumma Dei excellentia , ob quam nulli
Secundo argumento, facilla etiam respondetur ex his Mirae paulo superius diximus, nimi tum , quod si Clituti satisfactio cum suo infinito valore tantum consideretur, prout exit a diurno verbo, prout ab ipso infinitatem sortitur, nulli est debita, neque ipsi etiam Deo , quia verbum nihil debet Deo, neq; vli
obligatione tenetur suam personalem dignitate aliis cui operationi communicare, & hoc est latis, ut illa operatio satisfactoria, considerata praecise , prout 1 suo egreditur principio habeat omnia necessaria, ut in orediatur formalem iustalae comutatiuae ratione. Tamen hoc ipso,quod verbum in aliqua exit actio. nem,suam quae illi dignitatem, suum qi valorem c6
In cat,constri ult eam cum omni communica to va
lore,sub uniuersali Dei dominio, & iure, atque Deo eo ipis, quod illa actio eit producta,fit inepta, & improportionata ad inducendam militiae obligatione in Deo. Et ex hoc possemus aliam intelligentiam deis sumere ad id, quod a lximus in Christi satis tactione
reperiri formalem luitulae commutatiuae rationem,
potest namqidici,quod si satisfactio Christi conside retur,p tout exij ta suo principio,nimirum,a Christo
Deo homine, linbuit totum requisitum ad formale rationem commutatiuae iustitiae.
.6. Solutiones argumentorum in oppossum. AD primum igitur principale argumentum P
spondetur,iliu Pauli locum variis expositioni. hu, gaudere. Et primo quidem , haudquaqua existimanduin ei quidqua Christi passiovi defuisse,q uod
ex par te ipsius ad redemptione, & salutem nostram fuerit necellarium . Et oppositum asserere sacrilega esset,blasphemum,& plane haereticum,de qua re legatur Osius Card. tract. de satisfach. p. 8. . Sitque prima illius Paulini loci intelligentia, quod desecius passionum Christi,non ad ipsin Christum referuntur,sed ad Paulum,non enim absolute dixit, Qua desunt passionum Chrisι ,sea addidit, in carne mea. Itaque re adimpletionem, & defectus passionuChristi, ad carnem suam retulit Paulus. Est igitur sensus,adimpleo in carne mea, quae in ea desunt pasi sonum Christi. Haec intelligentia colligitur ex S. Hieron. ita dicente, ubi versat illum locum Pauli. Vmeadeo praesentibus non terreor perseeutionibus, mrnwl parum este v Maonr,qκod patror, quoadesque in me passio ιmpleatur,secm ad IIebr. I o.dicit Faul.vι ηεμιις Mn ammis vestrιs descientes : nondu enimus au Iavusnem restitiῖ I. Suffragatur eidem interprCintationi Rein igius inquiens dimpleo illaspassionen
quas c brassus pro nobis es passus, auae desunι in carne
rores, sputa,colaphos, morte,& ego quotidie quantum valeo, suppleo in carne mea huiusmodi passi nes,scilicet, quod haeri minus fuit in me de pallionibus, hodie satago in me adimplere. Et quod hodii eli minus,cras supplebo. Et hoc totum facio pro corpore eius,quod est Ecclesia, formando, scilicet, micem alus exemplum fidelibus similiter patiendi pro risto capite suo.
196쪽
Seeunda interpretatio est, quod passiones, quae adhuc restabant Paulo,& supererant tolerandae pro Ecclesiae utilitate, eatenus passiones Christi appellauit Paulus, ela ipsi Christo deesse dixit, quatenus passiones,& persecutiones,q uas ipse in opere Euangelicae praedicationis tollerabat, non proprio ntamine- , sed nomine Christi id faciebat, vice cla aut horitate
Christi Euangelium praedicans,& spiritualibus Ecclesie insistens commodis. Itaque Christus,& Paulus ac caeteri Ecclesiae fundatores ApDiloli unum constituebant, eo quod pro Christo suffecti erant in E clesia, Paulus de reliqui Apostoli ad aedificationem corporis Chiilli, quod est Ecclesia. Nam ubi est unupropter aliud ,ibi censetur esse unum tantuin,ut Ari
stotelica habet regula . Unde passiones illae,quae restabant sustinendae a Paulo,& ab aliis, Eccletiae Christi fundatoribus, non immerito dicebantur deesse
Christo. Late prosequitur Athanasius hanc interpretationem inter alia multa haec dicens. Neque secus
se hic habet Apostolus, atque faceret miles quo μιam
absentis gerens , creditam sibi phalantem pugnando
acrius, ct tuendo, ut Principis locum Icruet, vulnera principa debila ipse Chro excipiat . Lege alia multu, quae magna cum eruditionis copia b. Athan. super hunc locum Pauli prosequitur. Ad hanc interpretationem reducitur illa, quae habetur in glosa ordin. quae palliones a Paulo tolerandae rob id Christi passiones essed: cit, quia Paulus Ex praecepto Christi eas pro Ecclesia tolei abat, de in ipsarum adimplemento persiistebat. Tertia interpretatio cst , quod quia Sancti sunt membra perfecte unita Christo capiti, idcirco cinrum passiones dicuntur passiones Cliti iti, iuxta ea in loquendi phrasim, qua Christus baulo Ecclesiam persequenti dixit Act. 9. Saule Satile quid me perse queris 3 id est, quid persequeris corpus meum ,
membra meaὶ unde passiones, que a sanetis viris tolerandae supererant, dicuntur a Paulo deesse pallio. nibus Christi. Ita interpretan Iur Sedulius, Lyranus,& alij non pauci. Et ad hanc interpretationem reduisci poterit ea quam super hunc locum S. ho. adhibuit,videlicet, quod passiones Sanctorum, quς Christi passiones a Paulo vocantur, ob id dicebatur deesse, quia satisfactiones Sancto taran, quae ipsorum exuperant debita, reponuntur in Ecclesiae thesauro limul cum meritis Christi pro spirituali totius Ecclesiae utilitate. Et quia satisfactiones tilae deerant adhuc Ecclesiae thesauro , idcirco Paulus dixit, aliquid
adhuc deesse passionum Christi , quod ab ipso,
caeteris Sanctis adimplendum erat pro ccii pore ipsius Christi,quod est Ecclesia. Hanc S. Tho m. interpretationem acrius quam par erat carpit Adamus super eundem Pauli locum, lura certe nili: l habet improbabilitatis, qlrln potius est satis pia ad eam catholicae doctrinae de thesauro Ecclesiae veritatem conisti in andam,quae in saepe citata extrauaganti Unigenuus habetur definita. Quarta denique explicatio est ea, qtr m prosequiatur Adamus ex Theodoreto desumptam, nimiruin, quod Paulus dixit se adiis pleturum ea quae deerant passionum Christi, quatenus constanti animo in t ro orbe praedicaturus erat gentibus euangelium, quς
sane praedicauo restabat facienda post Cntisti mo
rem ApostoIorum ministerio, quae proinde deess ex Paulo dicitur. Et ob id Euangelicam praedicationem Passiones Christi appellauit Paulus , quatenus & in Christo primo Euangeli j praedicatore,& rn Apost
lis eius nomine, se vice praedicantibus, multarum fuit
passionum occasio. Vtiturque proinde ea loquendilthrasi Apostolus, qua nomen effectus eius causae sinemus tribuere. Et haec interpretatio valde, ni fallor, textui quadrat. Legatur Tlaeodo retus, qui eam, ec erudite,& late prosequi tur,& hactenus de primo argumento.
Ad secundum argumentum multa essent dicenda, nisi circa finem conclusionis secundae huius diabij, inter solue dum qtioddam secundum argumentum, non ea dixissemus, ex quibus facillime colligi potest
huius argumenti solutio,&lpis nostrae mentis, nostraeque doctrinae intelligentia. Unde breuiter dico. Christum ex propriis satisfecisse, si erus satas factoria operatio cum omni suo pet sonali valore consideretur praecise, prout ab ipso Christo egrediebatur . Naso ti plius Clitasti, S diuinae elus voluntatis, nullus habebat neque habet dominium: ita neque operatio eius, ac satis faetorius valor, prout ab ipso, ab eius infinito esse,& a diuina ipsius voluntare proce-cleb.it, nullius subiacebat dominio, S iuri . Atque adeo Christi satisfactio sub hac tantum ratione considerata perfectam sortiebatur luItiliae rationcmia, quam tamen habere non potuit considerata ipsa Christi actio in facto esse, propter rationem in solutione citata a nobis assignatam. Quam & insinuauiamus in hoc argumento secundo, cuius incumbimus solutioni.
Sed est hoc loco obseruandum, quod cum satisfactio formaliter in ratione satisfactionis consiti retur potius secundum quod egreditur a satisfaciente, quam prout est operatio in facto esse constituta , idcirco absolut8 concedi debet Christum satisfecisse ex propriis,& ex his, quae nullius subiacebant do
minio,& uiri. Itaque cum Christus seipsum ino exhibebat humilem, seu Dbedientem, ut sua humilitas,& Obedientia compensaret Deo pro offensa, quam suptibus& inobediens Adam ipsi Dco peccando i rogauerat: Christi num illitio non tam conlider
batur in ratione cuiusdam rei creatae,& in rerum natura existentis,quam in ratione culilla an acilonis,ut
ab ipso Chtalto egredientis, Sc per quam seipsum
D, subniittebat S humiliabat. Et similiter de Geis clientiae actu dicendum est. Sed&illud est praeterea summoperε animadue tenuit m , praecipuaquc Obseruatione dignum , quod licet actio humilitatis, seu obedientiae, sub uniueriali
Dei iure, di dominio comprehendatur, non tamen
ipse Christus simpliciter loquendo, eo quod est verus Deus. Et quoniam, ut explicuimus cub. praeced. Christi satisfactio ob id infinita fuit, & ad aequalitatem satisfactoria, quatenus quali re nectebatur supra ipsum Christu, proiit, scilicet, Christus seipsum Deo subiiciebat,& humiliabat: Idcirco Christi satisfaetici ea ratione, qua infinitatem habuit, non fuit clebit a Deo, nec sub eius dominio contenta. Nam licet tota enti ias humiliationis Christi, qua se Patri humiliavit, pertinuerit ad ipsum Deilus,&domimu : cae- te tu non erat debita Deo illa res lexio supra persona
C. tisti, ita quod Christus seipsum Patri humiliaret.
197쪽
Non negauerim , quod Christus prout homo, teneretur se coram Deo humiliare, seque Deo submittere, nam hoc libentissime concedo, qua ration. Christi humiliatio, etiam in ratione humiliationis, ae submissionis , & debita fuit Deo,& sub amplissimo eius dominio comprehensa . Alsero tame ,
quod quatenus humiliatio Christi, non in sola eius
humanitate Deo humilianda,&sub inittenda sistebat,sed ad ipsum humaria talis suppositum , puta, diuinum merbum transibat, neque debita Deo fuit, neque sub eius ditione,Wdominio contenta . Et
quoniam totum suum satisfactorium valorem, ex illa extensione ad diuinum verbum accepit ipsa
Christi humiliatio,idcirco absolute fateri debemus, quod qua ratione fuit satisfactio infinita,infinitoque praestans valore,ex propriis fuit, & ex aIias indebitis. Quocirca duplici titulo Cnrilli satisfactio suit ex propriis,& secundum quod procedebat a Christo,ut est Deus homo,& quatenus reflexione praedicta s
pra verbum humani latis suppositum reuertebatur, ipsum humiliando,&mbinittendo maiestat diuinς, qui duplex titulus abude sui ficit,ut absolute dicamus Christum ex proprijs satisfecisse Deo. Ex his sequitur sollitionem inter arguendum assignatam susticientem esse, cic legitimam . si iuxta exispositum a nodis modum loteiugatur. Et prima replica, quae aduersus ipsam inter arguendum obiecimus, facilem ex ante dictis solutionem habet, tantum enim probat, quod satist actio entitatiue considerata,& secundum quod a ChriIll humanitate procedebat,&supra ipsa reflectebatur,debita erat Deo. ec sub eius iure,cte ditione coinprehensa,qua ration neque fuit ex proprijs nec valotas infiniti, secus est autem ut procedebat a verbo humanitatis supposito,supra i psumque reflectebatur . unde infinitum , satisfactorium forma fuit valorem , qui sane valorentitat me sumptus etiam fuit sub vitiuersalissimo Dei dominio consti tutus z dependebat enim a Deo, dc prout a conseruante Christi humanitatem,ac subinstantiam eius actionis , in qua suscipiebatur, oc ut a principio efficienti, de conseruanti hypostaticania
unionem verbi cum humanitate: nam ii s duobus sublatis ne issimi esset, ut totus evanesceret satisfactio.usChrriti valor . Caeterum consideratus per re
spectum ad suppositum,a quo procedebat, & lupi quod ipsa satis tactio,ut diximus, rencctebatur,no magis pertinebat ad dominium Dei, quam ips-met humanitatis Chri lii supposituin. Ad secundam replicam , auiliores illius secundae
sententiae,quam veluti inediam inter duas extremas retulimus,concedunt Christum tantum ut homine,
idest,secundum humanitatem, Deo satisfecisse, de si satisfactio ipsum quoque suppositum denominet,
satisfaciens,eo quod humanitatem satisfaciem emissusteiitat. verum hic modus dicendi reprobatus fuit a nobis circa secundum sensum prunae nolirae comelusonis. Vnde cum communiori Theologorum sententia dico, quod Chrilsus fausiacit in quantum Deus de homo collectιue. Ita quod subitantia satisfactionis ab humanitate, infinitus autem eius valor, diuino sumebatur verbo. Huin antlasque erat sotm
te princi pium satisi,ctiuum,seu ut aliis vel bis, principium. QuQ,vel bum autem prinopium , quod .
Sed dicet quispiam, verbum in viisfactione pntum concurrit ut humanum mppositum, & non qui diuinum, seu ut suppositum humanum, nec est Deus, neque valorem tribuit operationi infinitum : ergo
Christi satisfactio non habuit infinitatem ex principio,1 quo processit.
Respondetur primo, quod etsi formaliter diuinuverbum non concurreret ad operationem Clitisti satisfactoriam, prout erat Deus, sed ut erat suppositum humanum duntaxat, non tamen inde tollitur valor satisfactionis infinitus. Nam fatis fuerit, quod materialiter, &secundum rem, ipsum humanumis suppositum verus est Deus. Si quidem valor iste physicus ellat, conuinceret forsan illud argumentum, natota physica effectus perfectio prouenit, non ab eo, quod tantum concurrit ut materiale subiectum,sicut aqua in calefactione manus,quae a calore ipsius aquet calefit, sed prouenit principio, quod vere,& formali quodam modo ipsius et sectius productionem attingit, verum, ut diximus superius, va Ior hic physicus non est, sed moralis, qui proinde ab ipsa mat riali liumam suppositi dignitate desumi potuit. Etenim aettimatio m aratis non solum attendit ad foris malem Operandi rationem, sed ad ipsam etiam in teriaIem operantis dignItarem.
Respondet ut secundo, quod diuinum verbum t eundum quod est suppositum humanum,duo esse traliter importat, scilicet, esse suppositum,& esse humanum,quod sit humanum,habet ab humanitatevivam suppositat,oc terminat,in qua ratione co ueni Rum supposito humano creato. Quod vero sit suppositum , nequaquam ab ipsa humanitate des mit,sed ex semetipso habet: propria enim ac diutiana personalitate terminat humanitatem , supplens vicem humani suppositi,qua ratione, potest quoque aliquo modo humanum suppofitum appellari: implet enln totam capac larem, quam humanitas sua natura habet respectu personati talis propriae, totu83 eius proinde appetituita saliat. Secundum ergo vir que litam rationem ,& qua suppositum,& qua humanum per modum unius sumptam , concurrit diruuinum verbum ad humanas Cliti iti operationes, ac proinde verissime dicitur, quod ab ipso diuino verbo , quatenus per modum supposi ii humanitatis ad humanas Christi operationes elici mad concurrit, linias dignificat, & eleuae, atque infinitum satisfacti nis & meriti eis valorem confert. Estque hoc loco obseruandum , quod etsijn ea ratione, qua verbum est humanitatis suppositum, clxudatur intrinsece t tum id,quod in ipso ad diuinum pertinet suppositu, nihilominus prout est suppositum humanum ratio ne differt a seipso,prout cit suppositum cliuinu .Quia includit aliquid ,ut humanum,quod non pertinet ad ipsum,ut diuinum,nempe terminare, M personali. ter ipsam complere humani tatem. tertiam replicam respondetur primo, quod infinita virtus diuini verbi,ex qua derivatus fiut i finitus satisfactorius valor ad Clitilli operationem, ita est toti Trinitati communis, quod singulis pers ms est propria , in hoc sensu,quod conuenit illis naturaliter,& cura dependentiam unius ab alia, quod satis est,ut Christus dicatur ex proprijs satisfecisseia, nam satisfecit ex virtute,dc dignitate, quae si bi nac ratis est,& intrinseca,&m qua a nullo pendet. Haec solutio quibusdam apparet susticiens, merum mihi
198쪽
plene non satisfacit, quia per hanc siolutionem, non evadimus: llud inconueniens, scilicet, Christum satisfecit se ex his quae simpliciter, & omnibus modis,& secundum eandem omnino rationem commuis
massint satisfacienti in ei cui fit satisfactio, quod citra dubium non modo perfectam, verum essentialem aufert satisfactionis rationem . pniam sis L
faciens cum ex communibus satisfacit, reuera nihil dat ei cui satisfacit,nec etiam nouum titulum ad rem quam prius habuerat. Quocirca secundo respo-det ut illi tertiae replicae, quoa licet infinitus satisfactionis Christi valor desumeretur ex infinita dignita ted e virtute Dei, qua toti est Trinitati communis, non tamen desumebator ab illa,ut communis est , sed tantum prout perlinet ad personam verbi, quatenus est una persona ab aliis duabus realiter distincta: quς res ex eo fit manifesta, quod verbum non conferebat per septimo valorem infinitu operationi Christi, prout Deus est absolute, sed prout tale supposituet , personaliter terminans humanitatem, & siniti lcum illa humanaseisiciens eliciens actiones. Quae ratio non communis est toti Trinitati, sed soli verbo specialissima, ut nos docet catholica id es, qua tenemur credere, solum verbum carnem factum esse plenumque gratiae,& veritatis habitati e nobiscum.
Et quod ipse solus Dei filius homo factus in tertis
visus est,& cum hominibus conuersatus est, cum hominibus operans, cum hominibus laborans, m
hominibus denique, & pro aptis hominibus patiens
Sed arguit quispiam. Ex hac solutione satis probabiliter colligitur, Criti bina ex rigore iustitiae potuisse quide satisfacere alijs duabus sanctissimae Trinitatis personis Patri α Spiritui sancto, i modi ipsi
Deo, ut tribus personis communi, eo quod valor 1 a
cis factorius operationum Christi, non sumebatur a diuinitate ut communi tribus personis, sed praeci se, ut pertinet ad verbum. Ad cum modum quo generate filium soli diuino Patri competit,eo quod essentia non est principium formale generandi, nisi prout est in Patre,& prout est coniuncta Paternitatis relationi, de non absolute, ut est tribus sanctissimae Triadis personis communi S. Caeterum non ξoteit ex illa solutione vero similiter in serri, quod Christus cati si
face rei diurno verbo,cum ab ipso secundum peculiarem verbi rationem sumatur totus satisfactorius v lor. Atque adeo nulla ratione euauimus illud inconia ueniens in tertia replica insinuatum, videlicet, quod
satisfactio fit ex his,quae sunt satisfacienti ei cui fit satisfactio communia. At fateri tenemur Christum sibi ipsi, prout est diuinum suppositum satisfecisso, ut conitabit legenti ea, quae in primo dubio huius secundi articuli diximus. Ergo in sussiciens est ista secunda solutio.
Posset huic obiectioni responderi, ea quidem sufficienter probari, quod Christus non potuit per soptimo & immediate diuino verbo satisfacere, secundum iustinae rigorem licet posset ex iii Ruia non rigo rosa Poetuit tamen mediat , S in ad .equate, ut de tacto satisfecit. Diximus enim in primo dubio huius Atticuli, quod Christi satisfactio immediate facta fuit Deo,ut Deo,cuius male it fuit per se primo per peccatum hominis offensa, ee quasi secundatio, A mediate tribus ipsis diuinis personia. Neq; enim
inconuenit, quod satisfactio fiat ex bonis, quae sunt communia satisfacienti δε ei cui secundario media-tein inadaequa te fit satisfactio. Et ad hoc intelligendum , & aliquantisper elucidandum, quam plurimunonis deseruire poterit illud simile de mercatore
qui in duabus societatibus partem habet δε prout est pars unius satisfacit sibi ex bonis, quς habet, prout est . pars alterius. Legantur, quae diximus de hoc simili in praedicto dubio primo, ct huic loco applicentur. Et ista quidem, ni fallor, sufficiunt ad tuendum cum satisfactionis modum, qui de facto contigit ad rigo- rosam eius , & exactam iustitiam. Verum si ulterius velit quispiam defendere, quod etiam si Christi satisfactio immediate fuisset fac aia verbo, esset nihilominus rigo rosae& perfectae iustitiae sicuti modo est, alia via tenetur procedere, quia minime sui licit praefata solutio. Vnde tandem dico, quod quia, utan illo primo dubio citato dicebamus, 3 ubum prout est humanitatis suppostum, ratione cineri a seipso, prout est suppositum diuinum, commode poteti intelligi,quod satisfactorius valor operationum Clytisti sumatura diuino verbo, prout est suppositum humanum, Q qua ratione satisfaciens est: & non ab eodem verbo, prout est diuinum sup- pomum, cic qua ratione ei fit satisfactio. Atque adeo quod satisfactio non fiat ex bonis, quae satisfacienti, de ei cui fit satisfactio communia sunt, secundum carationem, qua sunt eis communia.
Ad cuius intelligintiam aduertendum est, quod infinitus satis tactotius valor ex supposito desim pius duo inuoluit :& quod sit valor infinitus infinii aequσaestimationis in quod sit satisfactorius. Et quidem hoc secundum determinat primum: contrahit enim infinitatem valoris ad determinatam ratione, α speciem, nimirum, satisfactionis. Secundo est notandum, quod infinitus valor quem Christus satisficiens obtulit Deo pro offensa in eum admissa, non fuit qualiscunq; valor, sed valor satisfactorius, id est, contractus ad hanc rationem & sipeciem valoris moralis scilicet, ad speciem satisfactionis. itaque ad fundandam rigo rosae iustitiae rationem in Cntii licuis- factione , tormatissime debet considetati infinitas valoris sic determinata in contracta: alias enim, non habebit formalem proportionem, S correspondentiam ad ot sensam ct iniustam, in cuius compensa Ilo nem Oiser ibatur.
Quibus suppostis dico,quod valor ille si in ratio
ne praecise valoris infinita consideretur, tantum desumebat ut a veibo, mi est diuinum suppositum, at cosidera ius cum determinatione praedicta, in i possibile est, ut desumatur 1 verbo, niti Eut est siupposita ohumanum,includens illam utramque humani luppositi rationem, paulo superius a me expositam . Nasicut substantia satisfactionis in operatione Christi nequit formali ter de sumi a natura Christi diuin ,
sed ab humana duntaxat,ita illa conditio de contra iactio valoris ex diuino merbo desuinpta , non potest praecise referri ad verbum ut diuinum , sed formaliter Oritur a verbo, ut induit humani suppositi ratiorem. Quare absolute concedendu est Ch ristum non.
satis lacere ex bonis ipsius creditoris, seu quod idem est, eius cui fit satisfactio, sed ex bonis ipsius satisfacientis, prout satisfaciens est. Quoniam verbo diutino non fit satisfactio, neque fieri poterat, prout est
199쪽
humanum suppositum, nam ut sic non fuerat per peccatum offensum, sed ea tantum ratione, qua est suppositum diuinae naturae,id est, prout terminat naturam diuinam, eiusque diuinas operationes efficit,& operatur. Secundum quam rationem, non potuita verbo de sumi valor satisfactorius infinitus, qui in Christi satisfactione repetitur. Et si infinitas eius,in ratione praecise infinitatis considerata ab ipso verbo
diuino, prout diuino, sit apta nata originari: verum ut sic ad satisfactionem minime pertinet. Ad tertium argumentum,authores secundae opinionis concedunt antecedens, argumentique disticultati succumbunt, concedeo te S Lotam iustitiam, quae
in Christi satisfactione repuitur, fundari in grati unio is Christi humanitati facta, u loquuntur certe consequenter ad suam sententiam. Qua niuis nescio an satis consequenter dicant, quod satisfactio Christi in gratia unionis lundata continet iustitiae rigo te. Quoniam gratia rigorem iustitiae temperat,& riuit,ac prorsus tollit,& si no piam iustitiam. Imo, ut superius contendebam tum potuit in Christi satisfactione,iuxta sententiam illam , aequalitas reperiri ad grauitatem Offensae. Caeterum hac sententia praeis
term issa ad argumentum negatur antecedens, qu
niam satisfaciens non est humanitas Christi , sed Chri itias Deus homo,& vnio hypostata ca in qua fundatur totus valor satisfactionis hri Iti, S: si summa gratia fuerit respectu humanitatis, non tamen res ectu verbi,cui nulla potest gratia fieri,at valor satisfactionis, non ad humanitatem, sed ad ipsum verbum referri debet acceptu, prout ipsam humanitate personaliter sui entat. Itaque licet verbum prous ab ipso infinitus satisfactorius valor oritur, non consid retur pure, ut est diuinitatis suppositum, ut dudum dicebamus: sed neque ut iam consideratur, prout informali conceptu humanitatem intrinsece claudit. Sed prout eam quasi conorat, ut dialectici dicunt, in obliquo. Contideratur enim, prout propria verbi persionalitate actu terminat dc suppositat humanitatem. Itaque actualis haec terminatio intrinseca est, is essentialis verbo, prout humanum est suppositum,&prout ab eo valor sariSfactionis oritur: numanitas vero extrinsece se habet. Secus autem ad substantia satisfactionis: nam haec ab ipsa humanitate, ut a prancipio formali dimanat. Unde licet satis tacti ciuis valor tunde iur in hypostatica unione, non tamen tunis datur in ea,prout habet ra lonem grati pNam quod verbum actu terminet,&suppositct humanitatem ,
nulla fuit gratia ipsi verbo facta.
Quarto argumento respondeo, non sussicere solutionem inter arguendum ex Scoto recitatam : nam
illam efficacissime uti pugnat replica ibidem apposura . Quocirca aliter clico, quod unicam et Christi peratio, propter sui valoris infim tatem & eminen. tiam, potuit plene satisfacete simul pro uniuersis debitis,quibus & ipsa Christi humanitas,& totum humanum penus Deo tenebatur ζ fuit enim omnibus titulis infinita, ut mirum, titulo gratiarum actionis, titulo satisfactionis,&c. Nam hunc tantum valorem ei contulit infinita personae operantis dignitas,
Sed urget confirmatio quarto argumento supposta.Cuius antecedens nego, & probationi prunum
dico . Quod Clitisti operatio non fuit aequalis valoris simpliciter cum beneficio incarnationis , quod
Deus humanitati contulera , fuit tamen maxima, &summa,& qua nulla maior neque esse, neque intelligi potest gratiarum actio, atq; adeo in ratione graciarum actionis aequalis fuit suscepto beneficio. Quet aequalitas non est simpliciter aequalitas, sed summaia proportio,quae inter supremum heneficium, & ma-XImam graciarum actionem, quae setiam secundum omnem potentiam in fieri potesti&intelligi. Itaque scut incarnatio diuini verbi supremum fuit beneficium, quo excelletius, dc augustius nulli potui t Deus creaturae praestare rita & gratiarum actio a Christo exhibita a prema fuit & maxima, quae Deo nes chori referri poterit,& quam ipse Deus posset exigere. Quo loco illud est animaduertendum , quod quida Theolosi num me considerarunt,videlicet, quod is qui alicui beneficium exhibet,neque debet, neque rationabiliter potest petere, ut id , quod ei loco gratiarum actionis rependitur, tanti sit valoris, & pr tit ineste entata duo, quanti aestimat ut ipsum extra bitum beneficium. Nam qui hoc postularet, haudquaquam censeretur beneficium praestitiae, sed quanoam feci ite suo sum bcnorum pro alterius bonis c6- mutationem. Sed tantum licet ei postulare eam gratiarum actionem,quae in tali ratione, & genere ipsuadaequet beneficium susceptum . Et qui talem gratiarum actionem suo benefactori exhibuerit, plene satisfacit debito, duo titulo gratiarum eidem ben faetori tenebatur. Et iniquub ille esset, qui maiorem ab eo compensationem efflagitaret.
Secundo responderi posset ad praedicti antecedentis probationem, quod sicut Christi humanitas in
verbi incarnationis i nysterio, ipsum accepli diuinum. elle, ita &Christus cum gratias Deo pro hoc beneficio egit, ipsum mei totum esse diuini verbi Deo obtulit,& religiosa veneratione submisit, ex qua submitsone qua Christus se totum submisit, de subiecit Deo,coningebat in eius operatione infinitus valor, ut dicebamus superius. Unde manifesta fuit aequalitas inter ipsam gratiarum actionem ,& beneficium feeptum. Sed licet haec posterior solutio egregiam habeat probabilitatem, soluti em tamen priorem susticientissimam esse censeo. Ad quintum argumentum , primo resipnndetur, non esse fortasIis certum, quod si ab aliquo offeratu rsatisfactio sulli cientillima pro alterius culpa, is qui
culpa fuit Offensius non teneatur talem Latisfactione acceptare. Neque quidquam refert exemplum Regis,oc Imperatoris in argumento adductum, quom a1atisfactio ab Imperatore exhibita nequit esse susti- ciens, secundum quod exposcit commune Reipubl. bonum, quod non modo non promoueri, sed neque
sustentari poterit, nisi prςmia dentur bene operanti. hus,&condigna male agentibus inferant ut siupplicia: At si omnibus pensatis Imperator equi ualentem satisfactionem osterret Hispaniarum Regi, tener tur Rex eam ex iustitia acceptare. Sed respondetur secundo,quod iuxta sententiam, quae nobis visa fuit ph abilior circa conclusionem secundam, Clit illi satisfactio non ob id petfecta, Ac rigo rosa iustitia dicitur, quia obligationem aliquam Deo inducat ad ipsum acceptandum, sed quia secundum se aequi ualens est, imo superabun dans, ex proprijs, ct exaltas indebitiS, habetque omnes r quisi-
200쪽
uisitas conditiones ad exactam.& rigo rosae iustitiae
atisfactionem. Quod vero Deum non obliget,non ex ipsius satisfactionis imperfectione, sed ex summa Dei excellentia prouenit,qilem certe Christi satisfactio obligasset, si fuisset ipse cuiuspiam obliga
Aa sextum respondetur, quod ut supra quaest. I. ostendimus impossibile est,quod Christus peccet, de satisfaciat pro peccato proprio, no enim effiet Deus. Si tamen semel admittamus per impossibile, quod possit peccare,& de facto peccaret , absque dubio satisfaceret pro peccato proprio ex omni rigore iustitiae,quia Offerret exlprijs,&alsas indebuis operationem infiniti valoris sicut modo. unde sicut si ima. ginaremur duos Deos omnino aequales, posset unus xlteri satisfacere ex omni rigore pro Offensi commissa contra eum,sic&m nostro casu, semper enunChristus maneret aequalis patri ,& infinitae dignatatis,alias non esset idem Christus, qui modo eli. Et tandem dicimus,quod ut vulgatum habet axiomata, ex impossibili sequitur, quodlibet: unde supposito peccato in Christo utrumque inqueretur, & quod
satisfaceret Deo pro ibo peccato ex iuuitiae rigor ,α quod non satisiaceret,neque vero aliqua ratione
post, nisi gratia Dei supposita.
Septimum , vltimumque argumentum dissoluat lector ex his, quae circa secundam diximus huiusteriij dubij condusionem. Et hactenus de hoc te tio dubio, BC de toto secundo quintae quaestionix
ARTICULUS TERTIUS.IN articulo tertio quaestionis quintae de Christi
merito disserendum est. Quam tractationem sequentibus complectar dubitationibus. Prima,nu in Christus mereri potuerit , merueratque de tacto. Secunda, an meruerit ipsam diuini merbi incarnationem. Tertia, num meruem gloriam suam , tum
animae, tum corporis. Quarta cientque quid nobis Christus promeruit.
An Christus Dominus mereri potuerit, O de
facto meruit. g. I. Argumenta pro parte negativa. IN prima igitur dubitatione probatur sequentibus argumentis Cluillum taeque meruit te,neque vero potuisla mereri . Primum argumentum, Christus neque meruit, neque mereri potuit per actum charitatis: ergo per nullum actum valuit mereri. Consequentia est euidens supposita S.Thom.doctrina,quae verissima est.
1.2. q. II a. . dicentis,quod charitas est primam
riti radix . imo & ipsa charitas niuersis iiudicissactionibus formaIem tribuit metatoriam rationem, omnes enim aliarum virtutum actus ex rotatione ad Deum summum bonum,dc ultimum finem, quam ex charitate tanquam ex communi omnium viri tum forma participant,vim sortiuntur meritoriam.
Ergo si actus charitatis in Christo fuit incapax me
riri, nullus ei relinquitur merendi locus. Probatur vero antecedes. Acius charitatis,quo humana Christi voluntas diligit Deum , necessarius est,&semper fuit adi instanti incarnationis Chri Iti. Nam eli actushratificus ex faciati, beatificaq, visione proueniens, semperque beatificam lianc persectionem habuit, quia semper Christus fuit beatus. Sed amor ille beati ficus,quo beari summeque felices Deum prosequu-tur,necessarius est, ct necessitate exerciti j, dc specificationis neceuitate,quod nunc aduer sus Scoti doctrinam in hac parte minus probabilem, suppono ex sententia S. Tuom. . par. quaest. S .ar. 2.& r. a. quaest. q. art. 4. Sed operatio necessaria non est meriti capaX, nam una ex necessario requisitis conditionibus ad meritum est libertas merentis operationi merit ris communicata, iuxta communem Theologorum in s. d. 18. paucissimis, hisque ignoti norninis exceptis,sententiam.
Confirmatur. Non solus ac iit charitatis in Chimsto est necellarius sed uniuersalij actus, quos hactenus effecit, in posterum est facturus necessarii quoque sunt, di non liberi. Ergo nullus actus fuit
in Christo per quem mereri potuerit. Probo antecedens. Christus non .solum pet scientiam diuinam, sed per scientiam beatificam creatam , imo& sor
san per scientiam infusam euidentem , primo suae
incarnationis momento nouit omnes actus, quos in tota aeter tale facturus erat, nouitque eos et e diuina prouidentia dispositos,& praeordinatos, & quod
proinde infathbaliter erant futuit. Ergo cum humana Christi voluntas non potuerit repugnare diuinae prouidentiae, de praeordinationi, neque talem repugnantiam posset velle,eo quod est impeccabilis, iuxta superius dicta in prima quaestione,non potuit non prodire in tales actus pro tempore & loco, quo sta Dat fuisse adlulna prouidentia praeordinatos, atque adeo humana Christi voluntas non libertate , sed necessitate semper operabatur. Alias enim si libe talem habuit non operanda pro tempore, quo ipse nouit talem osse rationem diuina suiue prouidentiR dispositam, haberet quoq; libertatem ad repugnari dum diuinae prouidentiae, possetque se non conformare voluntati diuinae , quod est dicta absurdissimum: Ergo,&c. Secundum argumentum . Christus non meruit peractum obedientiae, at si quod meritum in Chrino fuit, maxime ad obedientiam referendum est: nam S. PauIus praemium Christo collatum ad eius obedientiam tetulit ad Philippen 1. Humhauit J- metipsum,nempe Christus factus obediens usique ad mortem,lIc.propter quod oe Deus exaltavit illam,sc.& Rom. F.Sicuι per ιnobedientiam unius hominispe eatores conjiιtura Iunι multi,ita a phr eius obediemιε iusis constituentur multιe ergo, &c. Maior vero pr batur. Primo, Christus non fuit capax praecepti re go neque actus obedientiae: obedienti* namq; prae ceptum suppotnt. Probatur illud antecedens. Praeceis plum non Imponitur,neq, vero imponi potest, nisi ei, qui est capax culpae ἰ praeceptum enim obligat sub culpa eum,curam ponitur, potestque in hunc modupraecepti vis explicari: Si non mihi obedieris,oc eris mihi ininticus,&poenae subeunaae reus. Et quidem scut Paulus dixit ad Rom. 6. ibi non est sex, neque praeuarιcatio, ita dicere potuisset, ubi praeuaricario es