장음표시 사용
291쪽
Tettium argumentum non aliqua difficultate caret,sed ab ea nos facile expediemus. Et primum dico, illud argumentum non procedere uniuersaliter de omnibus atlxiiijs gratiam subsequemibtis. Nam multa sunt ibbsequentia auxilia,quae nullatenus stan triebita gratie, quae tamen nobis sunt omnino necessaria ad salutem aeternam. Quorum praecipuum est auxilium ad perseuerandunt in gratia,quod,ut supe-tius ex sacro Concit. Trid. referebamus definitum, sub nullis potest nostiis meritas cadere. Specialia liliadem Dei adiutoria non pauca,quae ad hoc praecipuureducuntur auxilium,sunt necessaria n cibis, propter naturae nostrae infirmitatem ex originali peccato co- tractam. De his igitur auxiliis argumentum nullatenus procedit, sed constantissimum est,& certa fide tenendum t ex oti his constat , quod haec auxilia acicipimus , ex Christi metriis nobis misericorditer ad actualiter operandum applicatis. De auxillis vero regularibus , quae in ordine su- . Pernaturali debita sunt gratiae, di virtutibus infusis. ut se possint in sitas actio les exercere , a Ii qualis est Hi fficultas. Nam cum lint debria homini iusto, qua- te nus iussus est, non videtur esse necessaria noua meritorum Christi applicatio, ut isthete homini iustificato coserantur auxilia,cur dissicultati duo arbitror
fore dicenda. Primum, Meo iudicio quod subiicio meliori) non pertinet ad fidem dicere,quod ad haec auxilia suscipienda sit necessiaria, aut quod de facto cotingat,specialis applicatio meritorum Christi,sed satis fuerit il la applicatio, quae facta est ad ipsam gratiae infusionem , Nam ex ut illius antecedentis appli-'eationis debita sunt haec auxilia homini rustificato
Propter ipsia Christi merita. Et si veta est illa sententia,quae alIerit, Deu n necessitari ad acceptandum
merita Christi . consequenter dicendum erit, quod tenetur Deus dare haec auxilia hominI iustificato. Sed dico Geundu, probabilius esse, & magis con sentaneum modo loquendi sacrarum liter alum,Cωciliorum, la Patrum quod respectu horum auxiliorum interuenit specialis applicatio merit rum.
Christi. Voluit. n. Christus tacete nobis debitali ea uxiIta pluribus modis , dc tituli I. Ita quod non Q. lam sint debita ex connaturalitate quae reperitur inter ipsa ,&giatiam : sed etiam ex debito morali iustitiae rigorosj per ordinem ad Christum nolit, su merita applicantem. Voluit praeterea, ut non solui riserent debita ex implicata, & quasi praeterita ipso-Tum Γm Tito Lil applicatione licta io actuali infisione gratiae, sed enam ex applicatione explicita, dc formali, & actuat aer concurrente cum nostris ope. rationibus. Nam hunc actualem influxum moralem postulat ex parte risti ipsia ratio capitis,peristinet enim ad ptoprium capitis ossicium, δc munus,
ut membra nullum habeam motum, nullamve ais
chionem . absque actuali ipsius capitis influxu. Arisqui in Christo perfectissima moralis capitis inueniatur ratio, ac proinde omnia, quς per se ad officium perli ctissimi moralis capitis attinentinunt ei tribu da. Et ob id forsan dicebat Pau Gal. 1. vivo ego iam non ego, vivit in me Christus . Ipse enim Omma no-nta OPeratur hoda, actu influens, ut caput in me inishra, de sicut in membris explicatur vita capitis, α magis pertinet membri motus ad vitam capitis, quam ad vitam particularis me aibri. Ita Christus
magis vivit m iustis,quam ipsi vivant. An vero mense pii yilao Christus sit caput homi uunt , & Angel rum, physicii inque trabea t influxum, sequenti qtiaestione ex phcabitur. Confirmatio tς ruo argumento supposita ex lias facile dilui tur. Diciturque illi,quod prunum auxilii necessarii debitum,quamuis radicaliter fundetur in ipsis Christi meritis, sirq. ex ccm2quenti debitum moraIe, si eius radicem contemplemur, at proxime, & ex immediato principio consideratum,non tam est inorate,quam physicum debitum istud Oritur enim ex natura ipsius gratiae, qua- lenull ad na laxae eius authotem attinet,conferre mnem illum supernaturalis ordmis concursum, sine quo in operationes sibi conaturaleo prodire nequit. Vt ergo illud debitum quod radicaliter latum m rate eit,dc meritorium, sit quoq. sernia i ter, & proxime metitorium, & morale , necessaria elt actualis
meritorum Christi applicatio iuxta modum supe-
s. q. Tertia eone so . CHristus metuit nobis remistionem omnium
peccarorum, remistionem aeternae pς-,ac denique remissionem omni spinae tempor lis. I rimapa is conchisiqnis, si de peccatis mortalibus intel ligatur,certa est secuntium fidem: Nam eadem testim nia scripturae sacrae Conciliorum. Sc Patrum, quibus
probavi mus Chri lium meruisse nobis iust: ficatione α gratiam probant efficacissime Christum meruisse remissionem horum peccatorum: una enim pars uissificationis est peccatorum remissio, Nam Hadicit Con . Trid. ses .6. eap. . Unde in ipsa ius eatione cis remissione peccatorum, bce omniasimul infusa accipit homo dem,spem,eharitatem, re. Et prae crea proprius effectus ivllificantis gratiae est peccarum ab anima expellere, & hominem constituere formaliter
reconciliatum Deo,quae sine peccatorum remissione constare nequeunt. Pr batur praeterea ex illo Paul. ad Ephes. 2.cum es mi i mortui peccatis,conum se banos in Chri 1ιo, item Paul.ad Rot i. . pro eodzm reputat hominem iuilificari , et rem illi peccat loquens enim de scelicitate eius, qui sine meritis in
uificatur , afleri illud Psal. 3 i. Beati quorum remissa sunt iniquιta:es,G quorum ιedia funt peccata, et go eadem fiue qua credimus Christum meruisse iustιficationem nostram, tenemur credere metuιile peccatorum mortalium remistionem.
De peccatis autem venialibus non eadem est ratiO,quoniam non priuant gratia,& amicitia Dei, ne que nos re uni simplici lemniustos. Unde ex eo, Christus nobis meruit gratiam, diluit iam non et-ficaciter colligitur meruisse peccatorun; venialium rem tilionem. Est tamen conclusio adeo certa,ut non solum telneratium,sed periculosum in fide censea in illam negare, imo,si manifestus non esset error.esset tamen errori proximum. Etsi nonnulli Theologidiisentiant. Et primo no poterit non esse temeritas, quonia opponeretur in re graui communi Theologorum sententiae,inq. dist. 19. & colligitur ex STh. . p. q. r. ar. r. & 4p.ar. I. sed quod sit periculos , mo proxima errori probo. Apocali p. capy. hab
tur, quod Sancti lauemunt, s dealbaverunt stolassos suas in fanguine avi. Illud verbum e dealbaverum,
292쪽
a o RELECTIO DE CHRISTI GRATIA.
denotat omnem animae munditiem, cum qua non suis sitisfacimus peccatis assimilamur,&conmrma- compatitur veniale peccatum I. Ioa. .dicitur,qmod inur. Quod vero concit. do omnibus peccatis etiar
sanguis christi mundat vos ab omnι peccath. Certa hse venialibus sermonem secerit, se colligo. Conci .l verba totalem clasgnant munditiem,etiam a pecca- quebatur ibidem de satisfactione, quae tertia pars erito veniali , quoniam peccatum in sacris literis notia saeta menti poenitentiae , sed haec satisfactio non solussilum mortale, sed etiam veniale designat,de qui to est pro mortalibus. sed etiam pro venialibus. Nam vim dicit nihil excludit,ut resula iuras liabet. Praete litet venialia peccata non fini necessaria materi rea ostendo, quod in hoc testimonio peccatum coiri huius sacramenti, sunt tamen materia sufficiens,er-prehendat etiam veniale. Nam S. Ioan . intendens sone diminutus fuerit sacri conci l. tractatus, de s Ibi probare, quod egemus Christi sanguine , cuius tisfactione pro uniueisis peccatis, quae ad poenite proprium est mundare ab omni peccato , post illa , tiae sacramentum afferri possunt, eius doctrina acci- verba mox subiunxit. Si dixerιmus quod peccatum no Pienda est . . habemus,ipsi nos seducimus,sc. Si Apost. Ioan. ver- . Sed iam rationibus eadem probatur sententia . his praececlentibus de mortali tantum peccato loque Christi satisfactio fuit infiniti va loris, pretium simitetur, i mpcrtinentissime adderet hanc sententiam liter pro nostra redemptione oblatum , preciosissi- nunc relatam i quia haec sententia, secundum fidem mus nempe,sanguis eius,infinitim fui ,ergo utraq. catholicam, intelligenda est de peccatis venialibus, & satis tactio, & redemptio , omnimodam habuit sine quibus humana vita transigi nequit,absque spe- uniuersialitatem,& ad omnem culpa m,& mortalemciali Dei priuilegio, quale condemum fuit Beati ili- re venialem se extendit. Confir. Christus fuit 'niuermae Virgini. Hoc argumentum apud me est magni salis redemptor, fuitque eius redemptio Copiosa, ut . Omenti, propter quod existimo contrariam sun- dicitur Ps. 119.ergo ad omne se extendit peccatum, itentiam proxime ad errorem accedere, si modo no alias uniuersali L non fuisset. est error. Et adhuc magis vim eius ex praecedeqti- Secunda ratio. Ad Christum pertinet homines , bus verbis confirmo. Si autem, inquit Ioan . In luce quos redemit ad gloriam perducere, quod patet, taambulamus,sicut,sipse est in luce societatem habenius ex officio redemptoris, quod ad sui petfectionem adinvicem. Et mox addit. Eι sanguis Iesu Christιfili' hoc exposcit. Tum ex illo Pauli ad Hebr. rapit. a. eius emundat nos ab omni peccato Ei continuo subiu Qui multor filior inglariam adduxerat, Sed peccata git. Sι dixerimus, quod peccatum non habemus, Ge. venialia impediunt introitum ad gloriam, in teste Manifesti stimum apparet. Ioannem loqui de emun enim illam Hierusalem,in qua Deus se exhibet omindatione,quam Deus facit tuitis , qui habent socie- nium bonorum prςmiatorem magnificum , nihil talem cum ipso m ilice ambulantes. Et nequis exit introibit coinquinatum , 5 immundum, ergo adstimaret,quod eo ipso, quo qtris iiii,is est,& in luce a Christum spectat venialia peccata delere, di remitis ambulans, non eget Christi sanguine,qui eum mun tere, ut hoc impedimetum perueniendi ad gloriam det, idcirco addit loan. illa verba. Si dixerimus, M. ab hominibus iustis a se redemptis auferat,vide Th. Ego plane solutionem non video, dc id tandem 3. p. loc.cit. unde podsunt rationes ist amplificari,&vincor, ut affirmem hac veritatem esse in fide cena. extendi. Ex qumus omnibus, dc ex comm uui fides uEtenim horii verborum S.Ioan. consequentia aper- consensu, quibus haec veritas semper fui persuasa te demonstrat,ipsum de peccatis quoque venialibus existimo non posse absque erroris periculo, imo δέ sermonem ibi fecisse . Fauet illud Apocalip. t. ab . manifesto errore oppositum huius tertiae con- Dilexit nos, s lavit nos a peccatis nostras in sannune esulionis affirmari. Cui sementiae non refragatur suo. indefinita, a peccatis pro viii uer Ii ponitur, Et Mag. Sol. in dist. I9. q. I .ar. . in quodam secundoquidem tam grandis Chri iti dilectio, non potuit no argumento, quod pro conclusione quinam secunda omnium pecea totum absolutione facere. Quid ni ibi formauit. Praeterea ci Hebr. 9, aperte docet Apost. quod neq. in veteri, neque in nouo testamento contigit pecca- I. I. Quarta conclusio . torum rem imo, absque ianguine:Moquitii rabsbli id de peccatis, in alattractione a peccatis sue moti a- Hristus meruit nobis aeternae poenae remissi
libus, lute veniatibus. Et oen firmo vim huius arguo nem. Ista conclusio est certa secundum fidem mentI. Virtus sanguis Christi omnia illa delet peo staclem certitudine credenda, qua credimus Christucata, pro curias remissione offerebantur olim in v fuisse redemptorem,Wiustificatorem hominum, uti testamenso sacrificia legalia , praesignababant metuisseque eis mnem iustitiam,&gratiam,ac dein enim sacrificia illa magnum crucis sacrificatim , nique meruisse peccatorum remissione in . Probatur,
sed illa sacrificia offerebantur etiam prolemissione reinissio poenae aeternae per se,&intrinsere consequi, venialiuin, quod vel ex verbis Paul. loco dudum clia turremissionem mortalis culpae . ergo qua fide cretato non obscure colligit ut sic ait L semel in anno sin dimus Christum meruisse nobis peccatorum mO Ius t Ontifex non sine sanguine qαem offert pro talium remissionem, tenemur credere meruille re- sua,& populi ignorantia. Hoc verbum, ignorantiat missione aeternet poenς. Probatur secundo. Potna ςter certe omne peccatum comprehendit, etiam venia- na essentialiter consistit in priuatione aeternae vitae, trinam in omni peccato aliqua ignorantia , seu im in perpetuaque diuinae visionis catentia. Sed Chri- consideratio interuenit,est eniιn omnis peccas igno. Rus meruit nobis aeternam vitam, Ioan . t O. Veni virans: ergo, 6co vitam babeant,s ut abundantius habeant. ergo, Sc re Colligitur praeterea haec veritar ex Concit. Trid. mistionem sternae poenς, Tandem confirmatur sest. 14. cap 8. v bl expres,e Concit. dicit: Christum illo Ioan . ubi explicans Christus potissimum sui pro nostris peccatiS satisfectae, cui nOS dum prono. aduentus fructum,ua inquit. Vt omnis qui credit in
293쪽
issum non pareat, sed habeas vitam sternam. Noria
perire quid inud eit, quam non aetern liter damnari λ Per Curistum, ergo ab aeterna damnatione libe.1amaratque AEdeo aeterna pinne remissionem nobis
omeruit. In hac conciusione uniuersi Theologi unanimi consensione coeunt vide S. Th. p. q. s. ae s .ad 3. Et alijs locis in quibus docet Christum meruisse apertionem tantae cet testis.
g. 6. Minta conetasA . CHristus meruit nobis temporalis poenae remiΩsionem. Illa temporaliis poena vocatur, ad quas eundam vel in hoc teculo,uel in purgatorio, obli. ga us manet pinnitens post remissam cespam. Hanc
conclusionem nonnulli Theologi putant non pertinere ad fidem. Verum ego existimo tam certam es se , quam esse dixi conclusionem tertiam, in qua fit Ἱermo de peccatis venialibus. Et omnia argumenta quae pro illa conclusione feci, accommodati possunt ad huius conclusionis probationem. Et quidem cum
sacrς scripturae dicunt sanginem Christi emundar
nos ab omni peccato, intelligendae sunt eum hace tensione, ut peccati nomine etiam pamae peccatoruintelligantur. Quae intelligentia non est, nobis con ficta, ued in factis literis fundata, ex quibus constat pinas quibus subeundis is, qui ivllificatur manet a.
st rustus peccata vocari, Δ earum remissionem appellari remissionem,aut Blutionem peccatorum. In hoc sensit dici tur 1 aib. Machab. c. I a. Sancta ergo, sfulubris est cogitatιo pro defunctis exorare, ut a peccatis soluantur. Palil. ad Rom, . vocat peccatum p alitates,que ex originali culpa dimanarunt. Sed prς- ter argumenta quibus probauimus tertiam conciu sionem,notium se argumentum offert pro hac quinta conclusione,qlaod etiam potest conferre ad tertia conclusionis confirmationem. Thesaurus Ecelesiae,
qui ex Christi meritis, A satisfactionibus conflatus fuit mecclesia relictus, applicari potest ,& de facto
applicatur per aut horitatem Pontificiam ad remis sion om poenarum , quae debentur post mortalem culpam condonatam, ergo necessum est fateri,Chri ira meruisse harum poenarum remissionem, satisfecisse pro peccatis quantum ad culpam , poenam. Antecedens est 1ides catholica definitam extra ganti uni penitus depcni remijs,&remis . de habetur ex certissima ecclesiae tradditione,de qua re non est in praesentia cιisputandum. Legat ut Caietan. in primo tom. opusc. trin. II. a principio. Consequentia vero probat tir, quia si Christus non meruit harum poetiaram remissionem,neque plene pro uniuersis peccatis siris fecit quoad culpam, S p nanu, actiam esset de thesauro Ecclesiae. Non enim ulla
pollent extare Christi merita aut aliquae ipsius sa- istacitones , quae remanerent repostae in Ecclesiae thesauro ad has pinnas delendas, & remittendas. Ce rt Ceadum certitudine, qua credimus thesaurum indulgentiarum ecelesiae, credere deberemus Christum metu: lle remissionem harum temporalium
poenarum. Aldicit Palla d. quod saliam ah quot pcenas ex his temporalibus Christus resi v et nobis, ut nos proipsis satisfaceremus Deo, ut in earnm liberalit Iima rem ilione omnimodam iptius Delsib ralitatem δε gratiam experiamur. verum haec limi.
tatio cum nullum habeat fundamentum , magna temeritate carere nequit. Ratio vero cui innititur,
est impertinens, & ut crediderim iniuriosa Deo, qui ut nobis maximam gratiam, & misericordiam suam ostenderet, Christinia dedit mediatorem, &vniue salem redemptorem. Qui abutidantissima pretiosi sui sanguinis effusione nos ab omni vana nostra conia uersitione plene redimeret ut S. Petri rei bis ut mut) cvii eximiae Dei misericordiae non potest non esse iniuriosiis, qui dixerit,quod in ea peccatratu aut poenarum remi litone, quam sine meritis Christi impetrassemus a Deo, splendescerent magis misericordia, & liberalitas Dei quam in ea, quae sit ter Christi merita &per redeptionem, quae est in Christo Iesu. Quod ex Conc. Trid. sess. 6. can. vlt. non obscure colitigitur, imo defini tui aperte. Ista omnia,quae diximus de rem isIione peccatorii& pinnarum,procedunt quantum ad sit sticientiam , nain quantum ad emcaciam non omnibus prosunt Chresti merita, eiusque satisfacti nes, quia non m
nibus efficaciter Ch ristus applicui t s. 7. Sexta concluso. O voties homo iustus satisfaci t, vel pro culpa v
niali,vel pro poenis temporalibus,quibuS propter mortalia iam reinissa tenetur, accipit actualem
influxum a Christo, actualuerque ipsi applicantur,& merita,& satisfactiones Christi, Ista conciuso colligitur aperte ex his,quae diximus praecedentibus c5 lusionibus. Ex quibus constat Christum meruili omnium harum poenarum remissionem, sicut nobis meruit gratiam, & gloriam , ergo sicut in omni opere meritorio, quo gloriam ,& augmentum gratiae meremur, adest nobis actualis Christi influxus, actualiterque applicantur eius merita ad illud metpraemitim,quod nostris meritoriis operibus respondet: Ita cum satisfacimus pro hisce poenis, aut provenialibus culpis,actualiter applicantur XHi merita
ad harum pinnarum, aut culparum remissionem,
adestque nobis ipse actualis Chri iti influxus. Omnes rationes, & omnia testimonia, quae adduximus i prima conclusione adduci poterunt ad huius sextae tonclufionis comprobationem. Nam fere eandem vim habent an eam comprobandam, atque habent ad probadum illam conclusionem primam. Et quidem cum huiusnodi satisfactio si topius membri viventis, Sc persecte coniuncti Christo capiti, adhuc mihi certius apparet ii maior esse potest certitudo quod banc satisfactionem habet homo iustus ex Christi meritis , &exactuali eius influxu , quam quod habet auxilia praeuenientia gratiam , i dispositiones impet fectas remotas ab ipsa . Circa has omnes conclusiones lege Caiet. s. tomo Opus tract.
Consulto in hae conclusione nullum feci verbum
de remissione peccatorum mortalium , aut aetcrnae poenae, quia decreui in hoc loco non disputare dii fi cuItatem illam, cuius disputationem iam superius repudiam. Nimirum, an cum homo iustificatur inistisfaciat Deo per contritionem pro Offensa mortali. Siquidem aliquis hanc satisfactionem admiser l,dicat proportionabiliter ad ea, quae ducamus de sari Liactionet
294쪽
factione pro poenis, & pro venialibiis culpis. Qui
vero contrariae adi aeserit sentenci ς, dicat, quod con-irmo si comparetur ad hominem, qui iustificatur nullam habet satisfactionis rationem, sed est latum dispositio, qua homo auxilio Dei praeuentus,&adiutus se praeparat, &disponit ad gratiam suscipienda. Comparatione vero ad Christum habet rationem medii, quo applicantur homini ipsa Christi satisfactio,ac et iis meritum . Ita quod remisso peccatorii. quae respectu hominis p nitentis est summe gratuita, ad Christum comparata, & ad eius merita rigorem habet iustitiae. Quo loto aduertendum est, quod scut causae uniuersalis in fluxus ad naturae ordinem spectans, quandoque determinatur a causis e meientibus secundis infe riotiti ux, ut solis concursus ab igne determinatur ad producendum calorem, S ac n- cursu et Iedimo a Quae determinatur ad producenda frigiditatem. Quandoque vero determinatura causis materialibus, ut a materiali dispositione terrae determinat solaris virtus ad produce du mure,aut aliud quodpiam imperfectum animal, neque ulla ibi interuenit causa partim laris activa, quae determinet uniuersalem solis virtutem ad huiusmodi effectus, sed tota eli passiua,& materialis det ei minatio. Ita in ordine supernaturali quid simile contigit . Et ut
omittamus alia, ea dicamus, quae nostro intento deis seratiunt. Dico ergo, quandoque contingere uniueris
salem Cliti iti Redemptoris virtutem , quae est ipsa solis iustitiae virtus determinari si ita fas est loqui cuipiam ratius determinet,& aceto inodet2 pet concursum est echivum nostrum, nimirum, per opera nostra meritoria, aut satisfactoria ad supernaturales effectus, ad augmentum, videlicet gratie, aut gloriae, vel
ad remis Itanem poenarum, quae debitae sunt post peccata, quoad culpam condonata,& remista: etenim operatio nostra satisfactoria, aut meritoria effectiva habet moralem concursam , & qui moraliter infl ut effective in praedictos effectus. Quandoque vero,ipiam et Cntam virtus determinatur tantum 1 causa materiali, nimirum,ab operatione, quae neque meti torie, neque satisfacto ri e concurri t a d Q pe r naturalem effectum , quem ipse virtutis Christi concursus attingit, Sc emcit, sed dispos ruit diin taxat . Et hoc mola determinatur ad nostram formalem iustitiam cauandam ab ultima dispositione ad gratia, quam Tneologi contritionem appellant. Quae nullatenus e flective concurrit ad ipsam gratiae productionem. Q a1m tamen ipsa Christi virtus essirit, nosolum moraliter, sed&phisice fortassis, de quo in quaestione sequenti. l
. 8. Septima eouet D . CHristus Dominus vera fuit causa meritori
gratiae Patribus antiquis mi litae, la ornnium et lain supernaturalium donorum, quae illis fuerunt a Deo concessa. Ista consulto certa est secundum fide, quam uniuersi Theologi,imoisc antiqui Patres alleuerantissim h docuerunt. Et primo hant conclusione probant efficacissime uniuersa testimonia scriptur sacrae,Conciliorum, & Patrum, quorum in hac tota quaestione meminimus. Ex quibus constat Christum luisse uniuersalem totius humani generis redemptorem . de salutis omnium uominum autho remia,& consummatorem. Sed probatur speciatim ex illo ad Titriol. 3. Quem proposuis Deus propitiationem
per fidem in sanguine ipsius propter redemptionem prἀcedentium delisorum . Quxnam autem fuerint haec praecedentia delicta, quae per Christi sanguinem remissa fueruist,&condonata, explicuit ipsemet Paul. ad Hebr.'. ita inquiens. Et ideo noui tota molι mediatores, ut morte intercedente in redemptionem earMm praeuaricationum,qua erEt sub priora testimento ,rem ι sonem accipiant, qui υocati bini aeterna haeredit Mis .
Ecce quemadmodum praeuaricationes, quae tuerunt sub veteri testamento id est, peccata eorum qui tuerunt sub lege Moselea , morte, & sanguine Christi abolitae scint,6c reinissae. Huc attinet,quod Ioan . Apocali p. 7. Christum vocat agnum occisum ab origine mundi . Quod idcirco dixit Euangelista
IIannes , quia i iisti omnes , qui fuerunt ab origine mundi, virtute sanguinis Christi in eius passione effusi iustitiam sunt,& Dei gratiam adepti. Ex Paul. . ad Corinth. io. eadem colligitur veritas, ubi de an tiquis Patribus loquens ita inquit. Omnes eundem potum spirituale biberunt,bibebant autem de Dirat uali co .
sequentes eor petra, Petra auιem erat Chridus. item constat ex eo, quod fides antiquorum, oc nostra eadem est seeundum substantiam .etsi quasdam accide-tias temporis diuersitates admittat, quod docuit Ρaut .ad Eph. . u Deus Una fides. Salum tempus variatum est, inquit Augiist. Sed per fidem applicatur nobis C diristi merita, & pretium sanguinis eius, ut Paul. tertio quoque verbo in epistola ad Roman. dixit. Notentur illa verba c. 3. Ovem proposuit Deus
veritatevi Augusti. super Plal.86. versans illa verba.
Iunior fuit et enim senui. Caput nostrum, inquit, Chrι- sitis est corpus captur illιus nos sumus, nuquId soli nos, G non etiam illi qui fueruut ante nos ' omnes quι ab anili Ofaeculi fuerunt ι is, caput Chrdium habent.
QImuis haec septima conclusio certa sit,& lnduis bitata, non tamen est omnino facile ad inteltigenduquo pacto Christus mereri potuerit gratiam , ikIustificationem antiquorum Patrum, cum neces Ium sit; ut meritum antecedat praemium. Multa diximus
supra in secundo dubio huius terti j articuli, quae ad hanc dissicultatem expl: candam non parum possunt conferre, lino sum cient, nisi fallor. Sed nogr uabor aduertere, displicere mihi modum loquendi quo ruis dam Theologarum, qui absolute, cic sine distinctione dicunt, Patres olim non accepisse gratiam 1 Christo, ut a causa metitoria, sed ut a causa duntaxat finali . Qui melius, omni dubio vrocul, dicerent, saccepisse gratiam a Curisto, ut a causia meritoria, habente tamen modum causae finalis. Etenim si ita antiqui Patres accepissent gratιam, ut est medium ordinatum, ad hoc, ut Cliti stus ita mundum veniret, utque verbum fieret caro,& habitaret in nobis, vera
est et illa Treeologorum sententia . At conira se res habuit, Non emm data fuit gratia antiquis Patribus, ut Christus veniret, & ut ipsa conferret aliquid ad hoc, ut verbum caro fieret,sed potius, quia Curiis stus venturus erat : Ela verbum carnem erat assumis . plurum, & in ea, & peream communem totius humani gzneris se lutem sitis laboribus, & meritis erat opera tutum , & exolum ruin pro humana redem. ptione exuberaliziminum pretium e Idcirco gratia,
295쪽
&sin hilax data suit antiquis Patribus. Itaque inia tellectus visionem , atque adeo crediderim , quod Bune modum loqui debet Theologus, ut nec ab ipsa omnia praesentia, praeterita,& futura in uno, di eodcvetitate , neque 1 communi modo dicendi Patrum rationis signo praesentata fuerunt diuino ipsi aeternia recedat. Quod antiqui Patres acceperunt gratiam, talis oculo, Scabsque ullo lii ccessionis vestigio nuda& pegratorum rem usionem propter Christi merita sunt omnia, & aperta in oculis Dei. Non negauerim in diuina praescientia,&praevisa,& acceptata a Deo, tamen,quod respectu scientiae approbationis,aliquet M quod Christus habuit rationem cauis meritoriae res prius rationis ordine obiiciuntur diuinae cogni-
praeuiis,& accepta tae. Quod non est extra rationem Noni,quam res ali . Nam finis priusquam media per causae meritoriae , Nam cum sit causa moralis, quae hanc scientiam cognoscitur. Et ita in praesentia dico, operatur iuxta intentionem ,& liberam conuentio. quod incarnatio Christi,quia rationem habuit finis,nem merentis,& prς mi antis: nihil inconuenit quod prius fuit cognita a Deo, quam gratia, & merita an- antequam exilia i suum sortiatur effectiim , induens liquorum Patrum. Quae antecellio diuinae cognHi modum causae finalis,cum tamen ver8 sit causa me- nis semiens est ad vera latem doctrinae traditet,qua Titoria, & non finalis. Causa enim quae mouet op quid fuerit de cognitione pertinente ad visionis sciorantem,non ut futura sit, sed quia satura est,non est tiam, siue simul fuerint visa gratia Patrum,S incarvere,&essentialiter causa finalis, si modum quen- natio Christi, siue rationis ordine piaecellerit visiodam eius induat. Unde aut e prouenerit, quod Deus gratiae. Nam cognitio scientiae visionis Dei non ei Propter Chri iti merita in aeternitate praeuila gratia, per se requisita ad certitudinem diuinae provide ει sanctitatem veteribus contulerit Patribus, non . tiae . sed satis superque fuerit approbationis cognia vacat in praesentia ad longum examinare. Sufficiat tro,quae est scientia veluti praetica in diuino intelle-Pro nuc clicere,quod Deus praedestinauit Christum, elu,quoniam est dispositiva,&praedefinitiva rerum ut esset causa non solum exemplaris, sed etiam meriis futurarum . Et huic scientiae innititur tota certit toria totius sanctuaris,& iustitiae, imo& forsan prae- do , de infallibilitas diuinae prouidentiae, re non destinationis innium hominum, unde, disposiuit ' ipsa scientia visionis si formali ter,& rigorOSe loquae ut ipsa Christi opera, quae in tempore ex diuinae vo- mur. Quicquid non pauci Theologi in contrarium Iun ratis consilio determinato, &praescripto futuraia pugnent, cum quibus in libro citato sortes conseruierant,meritoria essen Ommu coelet tum bonorum , mus manus. Et haec dixisse sat fuerit pro hac quinta quae Deus decreuit hominibus, silieni poli ridae pec- satis prolixa quaestione. In qua illud exponendum catum, conferre, ita ut vere potuerit Paulus dicere, testat, an satisfactio, vel satis pas Ito animarum exi quod braedιxιι nos, idest, totam humana naturam, stentium in purgatorio ex Christi meritis valore
omni benedictione spirituali in Christo. Ex quo factum aliquem,& fructum sortiatur. Sed hoc explicabitur
est,ut cum ipse Cnristus in mundum venit,antiquis quaen .seq. dab. Dei consiliis annuens , &quaecumque ab eo circ humanam salutem fuerant olim disposita approbas,stia merita, propriasque misfactiones , non solum Q V AE S T I o SEXTA.
pro praesentibus aut futuris hominibus, sed de propraeteritis, S pro toto denique humano genere ob--m Uaestio iam sexta suo loco disputam. tulit. Qua ratione vere dicitur tunc meruisse gratia, da succedit, in qua id proposuimus quae praeteritis temporibus Dcus intuitu meritorum fit ad disputandum; num habitualis eius,vetustis parentibus contulerat. Chtilii gratia sit gratia capitis AnSed insurgunt quidam ingeniosi Theologi in . gelorum,Sc hominum. Ad quλm hunc modum argumentames, Merita Patrum et Ii disputationem inchoandam illud intentione polletiora fuerint i P diuino intellectu se mihi aduerte dum offert. Quod incarnatione Christi,& meritis. fuerunt tamen exe si probatum dederimus Christum, ut hominem ca-cutione priora, erga priuS Ordine rationis fuerunt 1 put esse Angelorum . & ho num . Consequen ver Deo in et ternuate ter icient tam visionis praeuilaia, fateri tenebimur, capitis excelletiam,&dignitatem quam incarnatio Christi , eiusque merita: atq. adeo non competere per se primo, & principaliter Chri Patru merita non habuerunt dependentia a Christi sto ratione habitualis gratiae, feci ratione potius gra- meritis,neq. et ut Pulsis,dc praeacceptatis. Hoc argu timvmonas, quae prima radix est Omnium perfectiomen tu illam insinuabat dissicultate,num, videIicet, num,quq Christo,ut homini conueniunt. Sed tamevisionis scientia Dei , qua res omnes: qtiae in aliquata, proxime, & immediate competit Christo h supretemporis differentia habebunt esse,in sua aeternitate mi capi tis auctoritas, virtute etiam ipsius habitualis ala aeterno, ut praesentes intuetur, ita sit conformis gratiet , quς ex ipsa hypostaticet unionis gratia i tam ipsarum rerum existenti js,&durationibus, ut Deus vim,& dignitatem participat, ut grataq capἰtis no renDila prius ordine rationis c0gnoscat,quam prius me absq improprietate mereatur accipere. Ipsum- existat exi ra suas causas producta . Caeterum haec que Christum, ut hominom vere constiἔuat caput, cliniculta&elusque examinatio ad alium pertinet lo- pet modum proximi,& immediati formalis princi-- cum . Ego quidem In lib. t. de origin.& potest.grat. dij. Et quidem si verum est id , quod in tertia quς traei. q. nanc controuersiam in partem negatiuam stione probare conati stamus, habitualem,nimirum, me resolutila memini, in cuius persuasione adhuc Christi gratiam moralem ex hypostatica unioue inpersisto. Existimo enim , quod tori succesIio creatu- firmate ni in ratione gratiet sortiri, id quod nunc di rarum in suis temporariss durationibus, materialis cebamus, nullam habere poterit ut probabilitatis eit Omnino, pe accidensque se habet comparatione emgiem . Nam quid virtus infinitet gratiς ad omnes, ad excelle lissiinain illam aletnam qu iuinae in. & Angelos,& gratificandos,&pe inciendos se exte- data
296쪽
α RE LECTIO DE CHRISTI GRATI A.
dat, quid mirum)Cum ergo ex utraqiae gratia ,α- mo aeternitatis signo, in quo Deus bonitatem suam unionis,& habitualis ratio ca pilis in Christo constris communicare decreuit. statuerit se communicar gat , ut exacta,&completa huius quaestionis haberi possit resolutio non possumus non ad utramque gra ram attendere ς quamuis praecipua intentionis disputatio eo tendat , ut omnem habitualis Christi gratiae dignitatem, perfectionem studioso lectori oculos proponamus. Imitabimurque proinde:S. Tho m. qui s. p. q. s. cum de gratia Christi, prout est gratia capitis tractare instituisset , de ipso Christodisserim, an esset caput . permixti ue de Christo, Meius habituali gratia egit, ut in eius habituali gratia rationem capitis inuestigaret. Sed iam ad rem istam distincta explicatione pertractandam nosti a se conuertat dispillat D.
Quam ut suis numeris absoluamus necessum erita gemino ovo, ut aiunt, tractationem isam inchoatare. Ita ut primum omnium examinemus. Num Christus caput sit omnium rerum. Neque vero haec
tam generalis disputatio ab ipsis noliret quaestionis
propositae intento Ionge recedit. Non enim ab sol ra potest resolutione ce finiri, an Christus Angeloru,& hominum pro omni eorum statu ,etiam innocenistiae originalisque iustiti e veram habeat capitis rati nem , nisi prius generalem istam disputationem a soluamus. Quod ex ipso tractationis Clus, lorius quaestionis sextae discursu manifestum esse poterit consideranti.
Ad tres principales dubitationes tota huius sextae
quae istionis disputationem reducendam es tu duxi. In priana disputabitur illa generalis nunc proposita quae illo,an scilicet, Cluilius sit premum sit omniumrcrum caput. In secunda. An caput sit omnium hominum,secundum omnem eorum statum . in tertia tandem, utrum caput sit Angelorum , dc quem haheat in eos influxum.
An Chrsussupramum sis omnium eaput.
s. r. Exptitamur termini dubitationis. ΡRimi dubii disti cultas explicatione primum in.
diget, ut pIene intelligatur quidnam illud sit, quod ad disputandum propon Hur, Et quidem qua- Dis sequenti quaestione septima de Christi Domini praedellinatione specialis sit a nobis habenda disputatio, non poter imus in hoc dubio non aliqua ait in ingere, quae ad ipsam c hristi pra destinationem attinent. Non quidem ad eius subitantiam, nam nocte seruabitur ad sequentem quaestionem, sed ad ordine ec amscessionem quam nostro more miciligendi, qui in re tamen fundamentum habet forma suerit in intellectu diuino , comparatione ad dispositionem, de praede finitionem omnium alia tum futura
igitur id pio ponisur ad disputandum in hac prima clubitatione. Num C Iarallus prius Ordine rationis praedet inatus tuerit, quam Deus de aliarum omnium rerum creatione de dispositione quidquatraetauerit,aut cogitauerit. Praedestinationis Christi nomine intelligo in pia semia decretum intellectus diuini de incarnatione verbi futura. Ita quod in pri- mirabili hypoliaticae unionis communicatione. Et
quod omnia, quae postea in alijs posterioribus signis facere proposuit ad Christum in primo signo praedestinatum retulerit tanquam ad finem,& omnium eorum caput. Quo loco antequam ulterius progrediamur, obseruandum esse censeo. Nos ita de actibus diuini intellectus,divinaeque voluntatis loqui,atque si reuera in eis successio pii oris,& posterioris reperiretur. Nam loquimur ad modum nostrum. Qui tamen non ficti laus est, neque impetunens au explicandum id, quod vere,& realiter in diuino intellectu diuinaque voluntate versatur. Quoniam,& s in Deo omnia sint simul , in ipsis tamen rebus intellectis, & volitis, ordo verus est. Ita quod una realiter ad aliam ordinatur. Vnde sicut inter ipsa Vel attri huta doctissimi Theologi dicunt reperiri rationis Ordinem, S si nullum fit ibi causalitatis vestigium: Ita quod unum attributum sic est ratio alterius, ut si itia
Deo locus esset causalitati alicui. unum attributur esset vera, ct realis alterius causa. Causa lita te tamen propter summam Dei simplicitatem sublata , relinquitur Inter attributa eadem verus rationis ordo, sic dici solet, immutabilitarem naturae diuinae rationem esse aeternitatis Dei. Ad eundem ergo modum, quamuis volitio unius rei non sit causa volitionis alterius,eo quod in voluntate diurna Unica lamum est S simplicissima volitio. Sed tamen, ipsa mei volun talis diuinae volitio, prout attingit unum obiectum, est sibi ipsius ratio attingendi oblectum aliud, v. gr. volirio qua Deus vult homini aeternam vitam, est ratio da uinae volii tari volendi eidem homini gratiam, charitate in ,& reliqua si per naturalia dona, quaen cel Iaria sum ad aeternae vitae consecutionem . t movi quaestione praecedenti a. s. diccbam, ipsam et aeterna vita prout volita a Deo, potest esse secundaria ratio diuinae voluntati volendi gratiam, dcchari a te ,
Neq, hoc quidquam derogat perfectioni diuinae volum alis quidquid graues quidam Theologi,ab inuesusiicienti in fundamento, contendant. Neq; ista sententia contraria est S. Tho. doctrinae, quin potius est ei va id e consentanea, ut puto me sumerenter ost εdissem lib. de orig. grat .rra c. s. Ad te igitur rediens dico,quod ad plena cognitione habeda eius ordinisque habent obiecta inter sese, prout cognita, & volita a Deo, per ipsiusqire prouidentiam disposita, necessu in nobis est loqui more nostro, atque si in diuino intellectit, in diuinaque voluntate verrus successionis ordo reperiretur.
Sed est secundo notandum, triplice in diuino intellectu nostro more intelligendi reperiri cognHi nem,& scicntiam. Prima eli scientia simplicis intelligentiae. Secunda scietia approbationis, Tertia sci tia visionis i loquimur tantum de scientia Dei qua cognoscit creaturas Por primam scientiam nouit Deus t es ut pestibiles fieri, di est ob id scientia pure speculativa. Per sicunda cognoscit res ut faciendas ab ipso met Deo, vel immediate, vel mediis secundis causis,unde haec scientia, praetica es,ad qua pertinet iria Dei prouidentia. Vnde satis in eludite quida moderni hanc scientiam cofundui cu scientia simplicis intelliget: , quς, ut dixi,est purEspeculativa. Ad hac scientian aua diximus esse approbationis reducitur
297쪽
soelia permissionis. seu permissiua,qua Deus cognoscit mala culpae, ut futura per malitiam humani, aut
Angelici arbitrii: quoci ex permistione Dei sua abutitur libertate. Per tertiam autem scientiam cognouit Deus ab aeterno res omnes in aliqua temporis differetia futuras, ut coexistentes suae aeIernitati, ac proinde, vi sibi praesentes. In hoc loco suppono id, quod Iatissime, & nisi decipior , efficacissime alio in loco
Probaui,vs. quod futura omnia contingentia,etiam ea, quae ab libertate arbitri, pendet, cognouit Deus ala aeterno utraq. ista cognitione. s. approbationis,&visionis certo,de infallibiliter. ita quod ad certitudinem diuinae prouidentiae statuendam,& saluandam circa huiusmodi contingentia, non est necessarius recursus ad scientiam visionis: Cuius oppositu censernoci pauci Theblogi,cum quibus dunicauimus lib. ade oris. grat. sed satis superq. fuerit certitudo quς mest scietis approbationis. Et de hac scientia in praesentia loquor, nam parum retulerit ad ordinem diuinae prouidentiae statuendum , quod Deus ab aeterno cognouerit res, ut praesentes, scd satis fuerit, quod primum cognouerit,ut possibiles fieri,& deinde cognouerat easdem, ut factandas, vel ex Dei ordinatione, re praedefinitione,si fuerint res honaen roni conformes,vel ex ipsiusmet Dei per m I iii Ine, si fuerint prauae , de rationi dissentientes . Et ne saepe eadem re-Petamus,supponamuScognitionem pertinentem ad
scientia simplicis intelligetiae praesupponenda eine ad
em alia cognitione: aonia est cognitio necessaria miri libertate diuinae voluntatis nostro modo concipiendi anteuertensem. Nec de hac cognitione ullatenuli loquimur in praesen la,cum quaeramus quidnafuerit prius cognitum in Deo, quid prius volt tu , aut Intentum scd de cognitione scientiae approbationis totus hic noster tractatus versatur. Tertio notandum, tres duntaxat ella rerum tindines , intra quos potuit Deus suam bonitatem creaturis comunicare. Primus est ordo naturae . Secudus ordo gratiae. tuus deniq. hypollaricae unionis. Si ad ordine executionis alte damus, res est cunctis meoiocriter sapietibus nota, primu ordine praesuppobi ad secundu, de ad tertiit, esseq. utrius i. funda metu. Secundu vero ad tertium etiam fuisse praesuppositu.
De ordine autem intentionis non tam inter sapietes
constat . Nam quis ordo horum trium pDor fueritici intentione Dei quisue prior fuerit volitus,&intetus: atq. adeo & praecognitus per approbationis scietiam, sub lite adhuc positum est . De qua re nostra
rςsens instituitur disputatio,in qua simul examina i mus celebrein illam difficultati, quae inter S. Th.
M Scotum et q. discipulos valde semper fuit controuersa . Num v s. Christi,praedestinatio, seu, quod iciem est, decretum de incarnatione verba futura , Praesupposuerit in mente diuina peccati originalis praesciuntiam, sic adeo quod hoc non extante pecca.
io,verbum caro non fieret, Et ex omnibus tandem
colligemus id quod 1 principio proposuimus disputandum, an, videlicet, Christus caput sit totius uniis iacris,ac denique rerum omnium. Reseram primumaas Theologorum sententias, quae de hac re communiter solem circunferri, & circa quamlibet sentemtiam ea proponam argumenta , quae tali sententiae faetin t propria in ei magis accomodata.
g. a. Refertur primasententia eum fuis
E Si ergo prima sententia, suet docet Deum prae
destinasse Chilitum prius quam decreta aetcreare hominem , Angelum, aut aliam quam libit, vel spiritualem, vel corpor lem creaturam. Itaque
in illo primo rat onis signo, Deus nihil decreuit de productione alicuius purς creaturet, sed de ipsa dumtaxat communicatione diuini verbi ad humanitatem per hypostaticam unionem . In secundo vero rationis signo, intelligimus decretum diuinum prPdestinationis Angelorum , de hominum', quos in Christo praedestinauit. In tertio vero signo deci
tum creationis omnium rerum naturalium: quas
omnes Deus retulit in Christum tanquam in finem, in quem & propter quem utrumque ordinem, naturae,&gratiae disposuit. Estque a cluertendum, quod ad secundum decretum praedestinationis h
mlnum,& Angelarum pertinuit totus ordo gratiae, in quo etiam Includimus permissionem peccatorffomnium,quatenus gratiae opponuntur. Ad tertium Vero decretum pertinuit etiam permissio peccat rum , quatenus rationi naturali per se, & forma liter aduersantur igitur iuxta hanc sententiam intentio nis ordo totali ter fuit oppositus ordini executionis.
Nam primum locum in diuinae mentis intentione hab Hordo hypostaticae unionis , secundum ordo gratiae, ertium denique ordo naturae. Sed est praeterea notandum , quod tria haec diuinae mentis decreta, quae in tribus signis rationis considerantur, ita se habuerunt,quod primum decretum inloturum omnino fuit ab aliis auobus independens, ita quod in Christi praedestinatione nulla fuit facta mentio praedestinationis hominum, & Angelorum,aut creati nis uniuersi, S: multo minus dependentiam habuit in aliquo genere causae, vel ab ordine naturae, vel ab ordine gra tiae. A t duo posteriora decreta dependentiam habuerunt ex parte rerum decretarum a primo decreto in genere causae finalis , quia Christus finis fuit in intentione Dei totius vitavique ordinis, ct naturae,in gratiae. Docent hanc sementia Ambr. Catarinus lib. I. de eximia Christi praedestinatione. Albertus Pighius in lib. 8. deliberiator tr. p. 2.α I.
Gulielm. Patisiens lib. 2. de uniuerso. Uiguer. in m ni tui. theologiae in materra de incarnatio. cap. si &1O. Petrus GaIaim. lib I. De Archan. thol. verita cap. s. usque ad s. dicit hanc fuisse olim, doctis 1im rum Hebrς rum sententiam , Melctitor nauius lib. de regn. Ehristi, Iacobus de Ualentia Psalm. 8 I. Alphonsus de Mendo2ta in quodlib.q st. l. Si Iastica . Verum est quod hic author in aliam semen tiam videtur paulo inferius propendere. Haec sente-tia sic explicata quaedam habet fundamenta communia cum aliis quibusdam senteti is postea referendis, suntque omnia illa quae sumuntur ex parte ordinis causae finalis, quae ego quoque primo loco volo proponere, tum quia communiora sant, tum e iam qusa praecipua.
Primum igitur argumentum desumitur ex illo Paul.ad Coloten . cap. r. ubi Christum appellat pri. . mogenitum omnis creaturae,& loquebatur de Cliti sto secundum eius humanitatem . Quamuis i verbis
298쪽
verbis prςcedentibus , quibus ipsum imaginem Dei inuisibilis appellat, ipsius diuinitatem explicaret. Itali uellexerunt Hyeron. & Anselm. super eundemia Paul. locu . Exqito testina onio sic arguitur . Christus non ei primogenitus Omnis creatui ς in Lempore , cum pol mullos annos , i. culi creatione, v cIbum factum sit caro, ergo ordine prς deliinationis , Qintentionis vocatur a Paul. primogenitus omnis
Et confirmatur ex his, quae in contextu sequutur. Sic enim habent. Κuonsam in ipso condita Iunι vn Wrsa in calis, S in Icrra, visebilia, s inuisibilia. c. Omnia per ipsum, N in imo crearasu vi, o inees anae
Omnes G omnia tia ipso c on iam laiyse est caput corporis Ecclesia, qui en prini tyium , prι moxensius ex mortuis , et Isitan omnιbus Usc ρrιmatum lenens. Ex quibusve ibis nonnulla aia pio positum colligi mus. 9rlmum eii Paul. ibi loqui de L mito, ut li&mine, nam hac ratione Christus cst caput corporis Ecclesiae. Eitque primogenitus ex mor suis, lacit, pIunus, qui ad immortalem vitam resurrexit, Estque principatum in omnibus tenens . Secundum eii, quod ob id omnia in ipis creataeite, 6c constate uicuntur, quia ex vi decreti primi , quo Deus cccreuit verishum fieri hominem , omnia, tam quς pcrutient ad ordinem natur et , quam quae ad ordine in gratiς, creata sunt,&disposita, ut pcrmanemur in tuo ordiis ne persilierent, di uti pii Christo prian Optque ilina. to omnium retum fini , & captu desei uirem. Tertium colligitur antecessio divini decretiae licistipi destinatione ad decretum utriusque ordinis , de grati et, & naturq, hoc enim designant illa vetua . Et sine es ante omnes . Nam supposito, quod de Christo, ut homine sint intelligendis, Ut aiximus, ncm aliter potest veri sicari Curistum esse ante omisnes creaturas, id ipsis in Cia Iligitur, ex aliis verbis, scilicet, Viset in omnibus φθρrimatum tenens. Quae
uerba ad Uhraiiuiu , ut nominem tiare Leterenda , docuerunt Chrysostoria. Tilmpn. l. α do ni communiter illius loci inter P cte S .
Quod si Euristus, ut nominin omnibus principatum tenet, ergo etiam In diuinae mentis inlcnil ne, diuinaeque voluntati S amore, intur omnes creaturas primatum tenet. Pouderant praeterea alit illud verbum, primoge ullus , quod cicum , n ιιω- tum des gnare Chri itum prunum locum ob unu In se in diuina intentione, inier rcs Omnes, quas inus decreuit efficere, sed etiam intinuat creatura Omncs quasi genuisse Cliri ἐum ipsum, quia tuit livis omnium earum ,& fructus, ac communis quidam earum partus, in quem a Deo omnes prinio uerunt Drum alae, &Instuu ἔς: ad eum in ocium quo Christus in sacristiteris gerineti vocatur, oc fructus terrς sublimis. Sed hF ita telligentia,& ponderatio si quidem teferretur ad Christum qualenus in temporc , dem sacro virginis v tesonatus est , de ex mortuis potest etiam olem Ictur Icxit , pr ara rix, oc optima in rationem haburet, oc iri lactis scripturis hemis fundatam. Verum quod hac otione Christus primo gelu tus dicatur, secundum quod In diumς mcntis decreto antecciiit omnem creaturarum aispositionem, fragiae at I S, Scam pertinenter asseritur. Quoniam finis piout anteces in intentione, pinum rationcm Parii, Ic spectu mediorum poste a
duere, quam aliquam filii essigiem haberer cunia
finis in intentione positus omnia media prςcedat, a ita sit eorum causa, ut nullatenus sit ipsoru efiectus, filius autem, fructus, de partus, effectum designant, non causa tu , finis vero in executione consideratus rati nem potest et sectus sio miri respectu mediorum in genere causς ethcientis, sunt enim causς fibran- uicem causet. Et hoc modo consideratus finis fili j, de fructus,ac denique partus, rationem aliquem posset accipere. Secundum argumentum sumitur ex illo Paul. ad Ephes. I. Fleg ιι nor in ipso ante mundi conjutut ιο-nem, erc. vlai Paul. loque at ut de Christo ut homine, ut ex com cxtu liquet,&ibidem aduertit Hieronym. Dicit ergo Paul. Deum elegi IIe praedestinatos in Christo ante mundi connuutione uia . Quod plane non ira debet intelligi, quod cle erit prς destinatos antequam crearet mundum . Haee enim et celio nihil magnificum designaret, &inis quo prςdciunati excederent reliquas mundi creaturas, uniuet' namquam dispositς fuerunt in diuina
Tum sic, ergo. Electio prς destinationem in Christo pi cellit in diuino inicii uetia ipsam mundi consulti l inciem, Id sit, ipsum diuinae mentiS decretum de ictu porali mundi fabricatione, atque adeo habemus, quod totus naturae Ordo, in intentione d
urna pollet Ior fuit decreto incarnationis Christi. Et quod id i plurii sit de ordine gratiae dicendum, constat similiter ex eo, quod Paul. dixit, homines fuisse in Christo praedestinatos, ex quo mani seste colligμtur Christi praedestinationem , seu, quod idem est, decretum de incarnatione verbi, praecessisse in ipso Dei intes lectu. Occasione huius testimonii, de aliorum, quae mox referam ex Paul. tertium de immo pro conclusione argumentum. Praedellinatio hominum, de Angel rum, prior fuit in diuino intellectu, decreto creati nis omnium rerum ad naturae ordinem spectanisti uni,sta praedestinatio hominum, & Angelo tunia: posterior furi decteto pra destinationis Christi, ergo de primo ad vitam uin, uectetum creationis rerumpo iterius fuit decreto praedellinationis Ebristi. Minor constat ex testimonio in praecedenti argumento citato, quatcnus in eo dic: tur Deum elegis te nos ina litis O, idcit, homines in Christo praecellinam. Neque enim pote it intelligi , quod homines in Christo tuerim praedestinari, quin ipsa Christi prae-
deiti Moantccellerit. Maior vero probatur exil-
sen: ia , pue fui Ara , υmaa vestra suas. os autem christi, L hi inus autem Dea . Ex quo loco colligitur, quou sicut L milius eli De', id eit, propter Deum, ut tinem. Nam caραι Chrsiis, Deus, dicit alio loco Pau. Ita praeducti nati sunt Christi, id est, propter Christu, ut propter tinem , di Omma denique alia sunt praedellinam ru, id est, propter praedemnatos, ut propter
finem . . Rursus,ctgo Oecmiu praedellinationis Chri. 1ti praecellit ordine intentionis, & electionem omnium praedestina corum,& decretum, creationis omnium naturalium t erum. Electio vero praedestinat riun praecessit ipsum rerum creationis decretum. Patet consequentia, quia id, quod habet rationem. is,
299쪽
finis , necessim cst praecedat in intentione electionem omnium eorum, quae ad ipsi ini v c ad finem ordinantur . Et quidem irati in intentione praecedat snis, non potest ex ipsb ratio mediorum sumiane 'itercspectu ipsorum mediorum exercere potest in iis causalitatem . Causa enim finalis mouet, ex cata sat prout in intentione praecedit. Confirmatur ex illo Pauli Romanorum S. FVGILIio creaturae reuelauone m filiorum Dei expedi.it. Quae verba,cum aliis, quae ibi sequuntur, non facilem habent intelligentiam , ut visum est Augustino lib. 83. quaest. 67. quorum verborum sensus legitimus is csse videtur, quod omni Screatura , id eil tota mundi fabrica ingema: cit, de expectat quasi parturiens gloriam consumma Iam prςdestinatorum, q futura est io ultima corporum resurrectione. Eo quod ab ipso Deo in primo creationis mundi decreto uniuersς creaturς pio plere lectos, & propter eorum gloriam instituiς sunt, Sconditae, S ita per quandam prosopope iam dicuniatur hunc linem expectare. Et quoniam spes, quae di fertur, affligit animum, ingemiscere dicuntur μ electormia gloriam quasi parturire. Eo plane orati nis schemate , ut bene vi per hunc locum aduertit Ada mus, quo psalmo 97. flumina plaudere, & mo
tes Exultare dicuntur. Hoc autem manifesto nobis argumento e muniuersas creaturas, totumque natur Ordinem ad ipsos prςdestinatos ordinari ta quam in finem. Atque adeo electorum praedestinationem antecesIisse in mente Dei decretum constitutionis niundi,& totius ordinis naturalis. Et cum decretum
pret destinationis Cluisti hominum ,&Angelorumpi destinationem anteuerterat, fateri tenemur, i in
sum simpliciter praecessisse, fuisseque prunum emcretum ipsius diuinς mentis. Quarto Mobatur ex Paul. ad Ephesi cap. ι . ubi non solum dacit homines
in eae gratiae,& gloriae prςdestinatos suis Ie ad Christum , & propter Chri itum, & ut essen t in laudem
gloria eius, verum etiam aperte insinuat, omnia,
quς sunt in uniuerso, suisse a Deo condi ta propter ipsius Christi gloriam, sic enim dicit. I ro μιι iueo in dispensatione plenitudinis temporum.1 taurare omnιa in Chrιlio , quae ιn cadis , squa in terra funι in ipso. Illud verbum, Instaurare, vέ coimmuniter expositores huius loci aduertunt, idem poller, quod recapitulare,&quasi in epilogum reducere. Unde sun-sus is esse videtur, voluisse Deu in omitia, quae sunt in coelis, & in terris, siue quae ad ordinem naturae, siue quae ad ordinem gratiae periment,r.ducere in Christam Dominum, tanquam in egregium, & cxcelle tem quendam epilogum , praeclarissimumque omni iam eorum finem. Confirmatur hoc argumentum saltem, ut procedit de ordine gratiς ex Concit. Trid. scss. 5. c. 7. dicente, gloriam Clatani finalem causame ne i ulliscationis notirae , ergo c. Quintum argumentum, quod ex doctrina Scotiinferius referenda desumitur, est veluti confirmatio Onanium eorum, quae argumentis factis propolitiis ritus. I ii hunc modumq; habet: Omnis Droinate v Icris , prius vult finem, quam media, de ex mediis
prius in magis vult illa, quae sunt fim propinquiora,
es mag: sprupor Horrata, ergo Deus in toto ordine cli spositionis rerum ambicntis tres illos supra comt umeratos ordines , prius volvat trianifestatione nastix gloriae, suaeque bonitatis, qza cii finis vitiinus,
quem Deus intendit, de post manifestationcm suae gloriς immediate voluit Clutilum, ipsumq; praede-itinaim. Quia certum est, Cli rivum, ut hominem,
perfectius medium esse, de magis proportionatum ad mani istationem diuinae bonitatis in gloris, qua totus vlcrque ordo naturae gratiae simul,atque adeo decretu praedestinationis Chii iii absolute prς- cessit in diurno intes lectu de te tum utrumue Ordinis naturae, S gratiae. Confirmatur. Incarnati OChristi elt bonum per se amabile, Ze quidem muli
nragis, quam creaturae omnes collective sumptς, siue ad ordinem naturς, siue ad gratiae ordine spectent, ergo non decebat perfectionem capientiae diuinae , quod verbi incarnationem Deus no propter semct ipsam vellet,sed propter creaturas inferiores. Et prς sertim h repugnantia apparorat magis in eo, quod Deus occasione peccati ipsam Verbi incarnationem,ucduisset. Nam tunc non perse,sed per accidenses Iccvolita, quod valde apparet rationi dilIcmaneum. Omnia argumenta, quae hactenus formavimus,
de sumi videntur ex ratione finis. ita quod Christus fuerit praedet inatus ut finis in caput rera omnlum, dc quod omnia in ipsum , de propter ipsum institui λfuerint a Deo condita. Deinde eadem sententia aliis modis probanda erit. Sed prunum hete omni argumenta facta confirmanda sunt authoritate Rupem Abbatio, qui eunde prorsus sensum intendens,
quem argum eiacteta praetendunt, in lib. s. legior. Trinit. de processio. Spiritus sancti , c. I9.2o. N 2I. hanc sementia aperte docuit, dicens, inter alia homines, & Angelos creatos esse propter Chri itum hominem,ut habcret praeparatam ex utroque late te familiam. Idem iii subitantia dicit q. t s super Matth. de gloria in honore filii hominis. Eidem sententiς fauet Anselm. versans illa verba ad Hebr. 2. Promer quem omnia. Omnia propter C sium, inquit, qura propter eius lavdem, a gloriam omnia creata hunt . Sexto probatur eadem sententia ex illo Prou. g. Dominus possedit me in ita: tio viarum Juarum , ausc- qnaM Fucquam faceret a principio, seii, ut alia i cesto habet: Dominus creau ιι me, dec. ubi sermo sit de Sa-pFentia uacarnata, quam Spimus sanctus intro di cit ibi Ioqiientem secundum humanitatem allum Cn. dam, quod asseruerunt Clemens Pontifex lib. I. institui. Apostolic. cap. 2ι. Basil. contra Eunomi uin lib. q. Athanas sermone s. contra Arianos, Gregor. Nazian Zco. iii oratione a. de Filio, Cyrili. Alexand in lib. s. thesauri cap. 8. August. sermone 1iti de ve his Domini, & lib. I. de Trinitate cap. I 2. Ambros. l. b. t. de fide, & gratia cap. 7. Hilarius 12. de Trinitate, Gregorius diissenus de fide ad Si inplicianum , sarius dialog. 2. Chrysostomus de sancta,& mirifica Trinitate. Hieron. si per Epistola in ad Eph.2. dicit,m Hebraeo non haberi, Creanis nie, sed Possedit
me, utrunque tamen verbum referendum ei se ad Sapientiam incarnatam. Damascen. IIb ψ. cap. 9.
Eandem amplectitur intelligentiam Concit. Hispaleia 22. cap. 13. Quae intelligentia sine dubio est valde consentanea textui. Et alijso inlisis expendenda sunt illa verba: Et deliciae meae esse cotiis riminum equae me Iba ad incarnationem referenda , κ ad ipsam Claristi humanitatem, res ipsa prodit, & ex. plicuit Iulii iii alius in sermone de Eucharistia. 1 milia verba ijs, qua nuuc retulimus, habelmi Eo.
300쪽
cles 1 . Ab initio, ess ante secula creata sum, T vsque
ad futurum siculum non demam,d . Ex toto contexin il capreis, cxx interpretatione Patrum , qui in eodesensu haec vetba, in quo praecedentia intelligunt, D- stat fieri ibi sermonem de sapietia diuina incarnata . Quae idcirco ab initio ante secula creata dicitiar, quia antequam Deus qii id quam facere decreuisset, Vetbi incarnationem suturam disposuit. Diciturque creata in initio viarum Dei, quia fuit primum initium Operum Domini, rion in temporaria executione , sed in aeterna eorum praedefinitione, oc dispositione. Et quidem opera Domini vias Domini iuxta phrasim scripturae sacrae vocari , nullus est qui ignoret. Ita. cap. 1 F. Si cIit exaltati sum coeli, s terra, ita exaltata funι vix mea a υιιs W1bris,dι ιι Domιnus. id est opera mea ab operibus veli ris, psalm. 16 . Iustus Dominiis
in omnibus viis suis, ta sanctus in operibus suis . Et
quidem non immerito opera Del, viae cius vocwtur , quoniam Opera Dei sunt veluti quaedam eius
Septimum argumentum. Ex his quae referuntur Genes i. dc ad Ephes. s.cotigisse in formatione Euet, ex costa quam tulit ex Adam dormiente , colligitur quod Clitasti praedestinatio ordine rationis praecessit hominum praedestinationem , sed vero simile satis eli praedestinationem inminum antecessii Ie in Dei
mente ipsum creationis totius uniuersi decretum ι ergo absolute decretum de Verbi incarnatione 1 tura , praecellit in ipsa Dei mente decretum produ-etionis rerum omni lim, siue ad ordinem naturae , sue ad ordinem gratiae spretantium. Alinor con- sat ex dictis. Probatum est enim, praedestinati nem hominum finis rationem habuit te, propter quem Deus lotum hoc cre luit uniuersum t finis autem necessiani est in intentione Opurantis praecedat. Maior vero probatur ex illis verbis Adae : Hoc nuncos de ossibus , S caro de carne mea. Propter hoc relinqueι homo patrem, G matrem, G adhaerebit uxori suae . Ad quae verua, de ad coniunctionem matcIi lem inter Adam, de Euam ibi contra etam alludens Paulus ad Ephesi cap. f. anquit: Sacramentiam hoc
magnum est, ego autem duo in Chriso , G in Ecclim.
Q aibus verbis Apostolus in arctiale in illam coniunctione in inrcr pirinos nostros parentes, Dei a uilioritate celebratam , prae liguras te docuit coniunctionem Cliri iti cum Eci testa: atque adeo & iplatu verisbi incarnationem ; fuit enim h. comu actio in In carnatione facta , quae in Christi passione suam coimiammationem accepi I, ut ex b. Leone epili. 22. Atigustino trach. p. in Ioan . lligitur. Necem mavis nixi tenda est Dric do. cxplicatio, qui In lib. captiuit.& redempt. genclat. human. cap. a. dicit, hanc con iunctionem Ecclesiae spiritualem , non ad Christum vi hominem, sed ut ad Deum esse referendam . Falla eit haec expositio. Etenim cum Paul. Haris verbis usus fuerit hoc nomine, Christus, quod non solam diu in Naielia, sed simul huiu an Hatem sua complectitur signincatione, ut aduertunt Cyrill. lib. ce incarnatione, cap. I. & anathemat. s. oc Damascen . lib. s.cle fid .cap. . a petie ipse insinuauit Paulus nonce Cluilio iamiam ut Deo, sed ut Deo homine sermonem fieri. Et Nacommuniter intelligunt ibncti Patres, exponente illa vel ba Pauli, speciati in Ambrol. iii Iloilom. Anselm. de Tertuli. contra Marcionem, August. traction Ioan . de serm .f. de tem 4 pore, & Bernard. in sermone quodam denatiuitate Christi. Estque ex contextu intelligentia haec marini festa. Narrantur enim in illo capite beneficia praeclara, quae Christiis ut homo suae dilectissimae exhibuit Ecelesiae. Et quidem quod ipse prolliopa rens noster Adam bac cognouerit significationem. vel cognitione fidei, vel reuelatione prophetic vel, ut quibusda in selli minus probabilitetὶ visum
fuit, per mani se stam duas nae essentiae visionein, ne agari non debet. Primo, quoniam communis est Theologorum sententia, ex doctrina Patrum e si impia, de a Sancto Doctore Q. q. 73.ar . explicata, quod boni, Sesancti Prophete intellexerunt subiastantialiter ea. quae prophetice pronunciarunt. Et si non semper calluerint omnes sensius a Spiritu sancto intentos, & hoc pertinet ad dignitatem dono Pr phetae debi tam . Constat autem ex Paulo citato loco. illa verba, quae tunc protulit Adam , Propter hoc re. linquet bomo patrem,s matrem, de . prophetica fui sie, quia praesignabant magnum llud sacramenis tum spiritualis . dein dissolubilis futuri coniugii inter Christium, de Mesesiam. Non ergo fas est dicere, Ada m nullatenus intellexisse huc mysticum, de propheticum suorum verborum sensissim, quodque non cognouit in carnali suo matrimoni cuin uxore Eua lubrato, praefiguram sacrum illud spirituale coniugium, quod erat inter Christum, & E esam futurum . Praeterea Patres grauissimi hanc expresse
docuerunt sententiam. Hieronymus exponens illa Pauli verba, S. Leo epist. H. Airg. Isb. 9. super Genes. ad litteram cap. t s. Prosper lib. de promission . ocpraediction. Del, I. p.ir. cap. I. S Bernard scri n. r. in Septuagesinia, occlesiique S. rho m. 22. q. 2. art. .dc3. Par. q. i. art. q. ad s.
Ex iri, omnibus desumo argumentum ad probandam illam maiorem praemisIam DP cio argumento propositam : Ante peccatum Adae, de anicipii usi praescietiam Christus i iit praedelli natus, praecellitq; in diuina mente decretia incarnationis eius, sed prPdestinatio hominum p r stipposuit in druino intellectu originalis culpae pix scientian : ergo prςccssit Christi praedellinatio ipsam hominum prςdcit in tionem. Minor,communiter solet admitti a S. Tl . discipulis, qui in hac parte sequuntur apertam de Aug. de Tho m. doctrinam. Maior probatur: Adam, a mequam peccaret, prςscii ut Verbum incarna dumtatque adeo de pr cognos ut ipsam Clitisti pr destinat onem, ergo manifestum signum est, quod Cliti- ill pix destiaratio in diuino intellectu antecesserat I p. lius peccati pis scientiam. Cotisentaneum enim est ration , dicere, Deum in mani se Iiatione, quam fecit prςdestinationis Christi ,eum seruasse oria inem, que ipsa prςdcli in alio habuerat in diurno intellectu . Has,oc aliis argumentis Glet probati hcc prima se lentia , quam eius a uiliores sibi etiam ex Augustino colligere videmur in lib. t. denupt. dc concupiscent. cap. 21. Vbi Inquit, matrimonium Adae, quod fuit tantasti eius coniugii cum Ecclesia sacramentum seandem habiturum dignitatem,ei iam si non sequeretur originale peccatum. Ex quo manife ita conla-quution deducitur, decretu incarnationis Chtam non prssiipposuisse in diuino intellectu culpae Or ginalis pIςscientia. Ali1s en tu non exta me peccatos