장음표시 사용
321쪽
sed adest iam tertia expositio , & intelligetia sententiae S. Th. Quae coniistit m hoc, quod in genere cauta finalis Christi praedestinatio antecessit limpliciter decretu creatronis univcrsi,& eleuationis naturae rationalis ad tinem supernaturalem, & ad gratiae ordinem: in genere vero cauce materialis rcse
contra se habuit. Et hoc quidem non soluin executionis ordine,sed etia ordine praedestinationis. Haec intelligentia explicandae it ad eum modum, quo sum citas in hoc dubio collima vim as, & elucidaui mus posteriorem sensum opinionio secundae, hoc uno addito, quod ex parte materiae etiam debent comprehendi peccata, de praesἡrtim originale . Itaque pr. cessit in hoc causalitatis ordine in ini praesciencia nosolum ordo narurae gratiae.sed & omulum mora. tium defectuum , quae utriusque ordinis rec ulmo Obscuram,& ottendunt, & piaesertim originalis ille e sectus, qui to: am humanam laesit,&oeturpalutriaturam . Nam distininam aliorum peccatorii praescientiam, forsan pertinuit ad secundia signum. Eltq; aduertendu, quod natura humana, Ocipia mediante,
Prout est virtuali ter creaἐura omnis, totum uni uc
fam rationem habuit materi , ct ex qua, di in qua . Ex qua, quoniam humanitas,qiiana V cibum sibi copulauit, desumpta fuit ex ipsa humana natura, atque adeo ex ipso ordine naturali , ct si temperata fuerit, Praeparata, de dii posca modo longe excelletiori, qui
totum naturae ordinem exuperauit. Materia m qua,
eatenus fuit, quatenus in ipsa unionis hypostaticaeheneficium, de quoad substantiam, de quoad eius e fectus susceptum est,& participatu . ordo vero gratiae habuit rationem materiae circa qua, habuit enim
Tatione materiae reparabilis,&perfectibilis,eo quod et incarnationem reparatus fuit hic ordo in naturaumana. Et in tota creata intellectuali natura perfectionem,&conii immationem fuit assequutus. Peccatum denique materiae etiam rationem obtinuit, Npotest similiter vocari in ateria circa quam , sed absimili pro istis causi, ab ea ob quam ipsum gratiae orisclinem materiam circa quam fuisse diximus. Nam ordo hic fui ι materia,quia reparandus,dc perficiendus, peccatum vero, quia cle it ruedum .in au scrcndu,
iuxta illud Zach. 3. Et auferam iniquitate in die et , una haec dies fuit tempus incarnationis iChi illi , quae dies durauit ab instanti prina ococeptionis cius usque ad instans mortis. De quare ibi l/rophetae in. cicerat sernao. In quo sensu dicebat Christus Io. c. ix. mbulare dum lucem habetis,ne tenebrs vos comprehendant, vitani suam Iucem appellauit, idcit, diem, v t ibi dicitur. Et quia peccatum hanc habuit materis rationem,idcirco eius praescienta a m hoc causet oi ut in ne praecessit Christi praedeliinationem. Vnae haec Propositio , peccatum praeulsum est a Deo ante prae- delimatione in Clitasti, vera propositio est, absolui dloquendo: quia prioritas cauta mi etialis est iustici esaci eius veriticationem. Quynmis tutum erit semper explicare raἔionem priori tatis, nimirum, quod tuit Praui tum in genere materialis causa, ut priori talicaialae finalis clebitum deferamus honorem, in quo ordine praedestinatio Christi praecelsit.
Sed rogat quis, utrum haec propositio, Christus
praedestinatus est a me praescientiam peccati,sit absinlate concedenda Ratio dubitandi pro affirmativa scolentia ea vit, quod si prioritas cauis materialis
fassicit ad veritatem illius propositionis, peccaῆ iam
praeuisum fuit ante praedesti nationem, cur prior lias finalis causet non sulficiet acl illius posterioris enunciationi Sucrificationem . Responde , neganda esse
absolute, Ne simpliciter hanc propositione in , de qua
cubita Ilo procedit. Et ratio est omnino adnotanda, qu .e desiuimur cxsuperrus dictis circa posteriorem sensum opinionis secudae. Asseroque, quod licet peccatum ad Clitasti incarnationem comparatu, solatri habuerit ratione materiae circa quam, ipsum tamen
peccati remedium fuit non solum effectus in Christi
praedestinatione, per ipsam eius incarnationem per se intentus, sed & nonnullam quoque nitis induit rationem, comparatu ad Chri lium, non absolute co sideratu in , sed secundum illum statum humilitatis, ct infirmitatis, in quo nostram in medio terrς sali tem est operatus .Qua ratione fuit vere humanae naturae reparator, & medicus. Et quia non aliter fuit pridestinat iis, nisi ut medicus, no solam morbi priοῦ uisio in genere cauta materialis eius praedestinarionem praecessit, nam tolle morbos,& tolle vulnera- , dicebat Augustinus,& non est neccsIalius medicus , sed etiam ipsum peccati spiritualis morbi remediupraecessit in Dei pr scientia in genere causae finalis
Christi praedestinationem, prout Christus rabione a praedicta in statu humilitatis medici officium erat gesturus. Et, ut superius aduerti, nihil in conuelin, ut id , quod simpliciter est finis, secundum moduro aliquem induat respectu eiusdem rationem medii. Quia ergo Christus fuit praedes unatus, ut esset Filius Dei pet gratiam unionis, hac conomone apposita, mirum,quod esset Redemptor,&medicus humi- legerens medicantis Officiunt, infirmis deseruien ει ministrans, idcirco peccati remedium, in genere
causς finalis, pr cessit ipsam Chri iti pretdestinatione. Et ob hanc causam , etsi praedestinatio Christi ab δε- lute, & simpliciter prior tuit in ge'ere catast finalis,
non potest tamen absolute concedi, quod Christus ruit prςdestinatus ante peccati praescientiam. ria peccatum ut excludendum, praemon fuit per mo.
cum materiae circa quam , α Ipsum peccati reme-clium fuit pretui sum per modum finis intenti , dc prordinari, in quem praedem natio Christi illo mo-co exposito furi ordinatu .
Suo obseruandum est,discrimen eae magnu interprςscientiam peccati in genere cauta materialis prς- suppositam,& pra scientii remedit eiusde peccati ngenere causae finalis antecedctem. Quod praescienti peccati, iuxta probabilissimam Thominatu sententiam, pertinuit ad vilion 1s scientia, itaque Deus pr.e- sup eosuit peccatum ut inexistens naturae,& non ve
futurum in fallibili ter: eo quod peccatu habuit prς. suppostae materiae rationem, quae secundum prςex ι-nentia debet praesuppon .seterum peccati te med istuon antecellit in Dei prae uisione ut prae existes, sed ut infall. biliter fututu. Et ratio est, quia etsi prςcesserit ut finis, est tamen finis effectus, id est, qui et iciendus erat ab ipso Christo incarnando, atque a Deo neque debuit,neque potuit praesupponi m ordine lorentionis, ut prae existens sed ut tuturum in fallibiliter. Ex hos possumus colligere modum, quo iuxta hac S I n.doctrinae explicationem intelligere debemus
ordinem, quem ex parte retu seiuauit Uciis in Christi piaedet tinatione. Qui ita poterit exponi, quoa
322쪽
postquam Deus scientia simplicis intelligentiae triplicem illum superius positum suae communIcationis modum agnouit, mox in ptimo signo rationis practicae decreuit verbum fieri carnem, ut & in ipso excellentissimo quodam modo diuina manifestaretur , & glorificaretur bonitas , & ut omnia , quae ad naturae,iu gratiae ordinem spectant, ei subseruirent,& in eum ut in finem delimarentur . Et ut denique Dei gloria. &diuitias gratiae eius mapsb redempti. nis humanae naturae opere mire splende siceret. Vnde omnium horum cognitio, & praeordinatio secudum quandam generalem prouidentiam, ad hoc primurationis signum spectarunt.Quamuis specialiter hoc
signum detur istius Christi praedestinationi . Quod
idcirco fit non irrationabiliter, quia in hoc initanti
Christias specialissima prouid c ua praedestinatus fuit,& eius praedestinatio fuit absoluta, & consummata prout ad ipsum Christu pertinebat. At in hoc signo
neque ordo naturae , nequc Orcio gratiae consumma-
tu habuerunt pr destinationis,& prouidentiae coplementum , sed quantii ad id dutaxat, quod necesia tauerat,vi Christi praedestinatio completa esset,& coninsummata. Na alia, quae non ad Christu,sed in particulari ad utriusque huius ordinis copteruentu pertinebant,in posterioribus lignis praeordinata fuerunt, &disposita .Quoniam ergo ad pridestinatione Christi,
quatenus praedestinabatur ut medicus,cic Redeptor,& ut in eo multiformis Dei appareret gratia, oc iustificans,dc sanans, &vt iustalia, cic misericordia inter
alia Dei splendescerent attributa nam hoc totuspectabat ad perfecta Christi pr deliinatione in necessarium fuit, ut praeordinatio um usque ora in S,na luis
rae scilicet,& gratiae . quoad primaria utriusque subis stantiam antecederet: quoru prior exposcebat Angelo eum, dc hominum,dc visibilis huius mundialis machinae consistentiana, Sc posteriat ut in omnimis Angelis sigillatura , quia omncs sunt secundum speciem oti serentes, dc unus no pendet subitantialiter ab alto.
Et in aliquo uno homine, ut in primo totius rationalis naturae principio, Sc capite, & vice naturae pilus fundaretur ordo ad supernaturalem tinctii, clauo ςis supernaturalem cognitionem, spen , dc amori , quae Dei grati inniterentiir. Idcirco Omma hac secun ciugeneralem hac rationem ad it Iud primum rationis instans in Deo attinuere, dc attinuit etiam peccatum
prout huic utriusq; ordinis dispositiona repugnauit. Et ita existimo, quod non si tum spectauri ad illud instans & perniis Ito, de praescientia originalis culpae
humanae, verum dc peccatum angelicum secundum quod eam occasionaliter ortum habuit prin v illud hominis peccatum, quod ad primariam ordinis gratiae constitutionem pertinuit. Nam sicut pertinet ad suavem re tu dispolitionem, quod iusseriora, S. Diony Iio au: hore, per super ora gubernentur, unde inordine gratiae homines Angeloru ministerio, S prssidio debuer ut gubernari, eua ii in statu primς Inia centiae permansit sent:ita a timebat ad eunde pri ina, rium rerum ordinem, ut pcrmitteret Deus,quod natur et superioris .ci mellectualis, peccatum, Occasione peccandi afferret ii, deriori naturae rationali, dc quod noc totum praeuiseretur a Deo ad Cnrti tu in pisdestinandii, vi Redemptorem humanae naturae, ut 1 alnex illo primo signo constaret a cuius serui tui: s rugo homo eiset redimendus, nimirum a daemonis lyrauis
nide,cili homo subiectus ex Dei iustitia per m anserat propter peccatum , in quo ab ipso daemone fuit deuictus. Nam qui sua se ponte vinci permisi , talemsbi promeruit miseram subiectionis, dc captiuitatis
sortem. Praeterea non reputo inconueniens affirma re, quod inter alias causas, nisi proprius occasiones
appel le sirus, ob quas Deus non Angelos, sed semen Abrahae apprehendit, ut dicebat Paulus, idest, non Angelicam , sed humanam assumpsit naturam, haec quoque copuletur, quod Angelus sua prorsus spontaneam alma,absque ulla extrinseca pei suasione peccauit, ipsumque offendit Deum, cui tanto erat dc in Ordine naturae,& in ordine gratiae debito adstrictus homo vero ex alterius,&qui de superioris, & callidioris astuta persuasione captus,& partim dccepturi mulier enim , quae viro grandis furi occasio peccandi, seducta fuit, ut inquit Paulus i. ad Timoth L. Haec igitur omnia ad illud primum rationi S gnureducenda fore arbi trot: Omniaque propter Christum, vel praeordinata,vel periri ula. Et ob id in illom et signo, Chr: sti prae delimatio praecessit simpliciter m ordine causae fina Iis omnium aliorum, quae diximus praescientiam, sed in ordine materialis calici, praescientia istorum omnium e contra antecessit. Superius cum sensum posteriorem secundae sententiae
exponerem,exemplo generationi x instantaneae remiliam explicaui ,relegat diligens Theologus. Sed iam ad secundum signum transeamus In quo Deus in Christo capite in primo signo praedestinato elegit homines, ut ei perfecte incorporaretur, ut capiti membra, in perpetuaque eius laudem essent futuri . Tertita rationis instans distinguere solent communiter Theologi , in quo Deus rerum naturalium
ordinem prouidei et . Sed ego cum bona eorum V nia , nullam video huius tertii ligni, aut rationis i liantis neces litatem. Quoniam ad primariam rerum naturalium constitutionem necessarium non est, cum primo signo fuisset disposita: particularia vero,&ca, quae secunda Hii in uniuerso locum tenent, existi
mo non posse ad aliud tertium signu peti inere, sed quod ad hoc secundum eorum dispositio,& Dei prinuidentia spectauit. 9nia praedestinatio electorum in hoc signo secundo celebrata, constare non potuit, nisi certa esset, Ac statuta horu omnium singularium ordinis naturae dispositio. inia ex eoru quam plurinias pendebat praedestinatio itis ordo, qui no In electione hominum ad gloriam essentialiter sistit, ut a. p. q. 13. ex S. Tli. doctrina solet ostendi. Sed in efficacium inediorii absoluta . & determinata dispositione,& praeordinatione, quibus certi sti me saluatur quiciique saluantur, ut verbis utamur Aug. Haec aut εmedia haudquaqua disponi, & praeordinari potu runt , nisi praevisis ijs singularibus indiuiduas operationibus,& factis, dec. quae ad ordine spectat naturς. Itaque sicut primaria rerum naturalium constituti m genere calist materialis prς scientia Christi, dc prpae lunatione in primo signo antecessit, ita in secundo signo ea, quς secundario ad eundem naturale spectacordine, prςucscinationem prcce Ilit electorum,ita ut clectio ipsoru absolute fuerit prior, eo quod prςd
stinatio eorum finis rationem habuit comparatione
323쪽
Imo & praescientiam omnium singularium peccat
xum,quia ex eorum multis Occasione assu nut Deus saluandi praedestinatos.
Ad hoc secundum signum existimo attinere ea, quae in particulari pertinebam ad Christi vitam, &mortem. Quia licet in primo signo fuerit praedestimatus Redemptor per mortem,de sanguinem suum, at quae, qualisve futura esset eius mors, imo Ac vita, quas, quantasque a peccatoribus passurus esset con .gradustiones non potuerunt euiderer praeuideri, rustdependenter in ordine causae materialis ab horum
eingularium praescientia, possemus quidem horum praescientiam ad primum signum reducere , sed sua Niori modo reponitur in secundo signo , ad quod
reduximus ea , quae pertinent ad secuudarium universi ordinem.
Id tamen aduertendum censeo , quod praescientia omnium singularium , quae necessario fuerunt prinsupposita ad Christi incarnationem,in primo rati nis signo habita fuit. In ter quae singularia praecipuli habuit locum Beati A. Virgo,& eximia eius sanctitas, quae fuit neces laria ,setcundum decentiam erga uni. genitum Dei filium suruandam, ad Christi incarn gionem. Imo existimo,quod praedesinatio B. Virginis fuit celebratam illo primo rationis signo, tu quia eius tanta ad Christi m comunctio hoc postu- Iabar, tum etiam quia B. virginis sanctitas requi fita secundum decentiam ad Christi incarnationem deis Duit esse firma, tabilis,& perseverans,atque adeo ad
praedestinationis spectans ordinem. Et ita eredide-xim, quod in ηenere causae materialis praeuisa fuit B. Virginis gratia,&sanctitas, ut effectus praedestinationis. Dices Beatiss. virgo in Christo,& per Christi merita fuit praedestinata:ergo impossibile fuit,quod in aliquo genere causae Christi praedestinationis antecederet praescientiam.
Respondeo, quod aliter antecessit sinctitas Vir ginis in praescientia Dei Christi incarnationem ,N
aliter res omnes aliae . Etenim res aliae antecesserunt
ut materia quasi aliunde praesupposita, nimirum ex prouidentia generali Dei siue naturali, siue superna- curali. Caeterum sanctitas B. Virginis antecessit ut dispositio tenens se ex parte materiae propriae ipsius
christi. Nam cum Christi caro ex purissimis Mariae sanguinibus fuerit desumpta, ipsa eius sanctitas erat veluti disposi impraeparans, di disponens propriam
christi materiam . At dispositio,quae in genere maiaterialis cauta formam prςcedit,eandem subsequitur in ordine causae formalis , estque in uno genere essi chias,& in alio est causa. Et illud *enus,in quo est causa,effectus est alterius generis. Nam cum Aristot. duxi t, quod causae uini sibi inuicem causae, in hoc formali loquebatur sensu, videlicet,quod prout umi est in uno genere causa essectus est, alterius secuncium aliud causalaatis genus. Dico ergo in praesentia
Mood illa B. Uirginis sanctitas, quae a Christo in genere cauta finalis, &meritori fuit effectus incar nationis Christi, potuit esse prior eadem etiam ordine trirentionis Dei, in genere causae materialis, & dispositiuae. Dico secundo,quod etiam uterque ipse naturae, ac gratiae ordo, qui in genere causae materialis praesu
ponebatur in Dei praescientia,in genere finalis cauit, ut ex dictis constat, pendebat a Christo,& a praescie-
lia inca marion is eius. In hoc autem excelluit B.Vir
ginis sanctitas, quod non solum fuit effectus Christi,
de incarnationis eius in genere finalis causae, sed etiain genere causae merit riae.
Sed contra hanc secundam S. Tho. intelligentia
duo se offerunt argumenta. Himum est, illud duntaxat fuit prius altero ordine intentionis ditiinae, quod ab eo per se pendet in ordine ad finem, quem Deus per se primo intendit : sed in ordine ad finein per se primo, Deo intentum,ordo naturς non pendet ab ordine gratiae, neque ordo naturae,&ord gratiae pendent ab unione hypostatica : ergo notiata ius fuit in genere causae finalis intenta,a Deci hypostatica unio verbi cum humanitate , quam fuerit intentus urerque Dido naturae,& gra tiae. Maior ex suis
petius dictis manifeste constat. Diximus enim,quod prioritas intentionis diuinae no ex parte diuini actus, sed ex ipsis obiectis, & ex ordine, quem inter se habent,debet pensari. Minor vero probatur: ordo naturae ex sua propria ratione, & intra propitum genus habet quod sit manifestativus diuinae bonitatis, diuinaeqι maiestatis,&gloriae absque conIunctione ad superiorem, vel gratiae, vel hypostaticae umonis ordinem. Nam quamuis Det non decreui ilutae communicare gratiae,aut unionis hypostaticae communicatione: posset nihilominus suam bonitatem, suamque gloriam in bonorum naturalium commi ἀnicatione manifestare,& ostendere, etsi minus per
feeie : N si mile argumentum de ordine gratiae fieri potest,imo N erit adhuc emcacius.Quia per gratiam multo perfectius Dei bonitas elucescit , α apparet, quam per naturam,totumqι eius ordinem. A t finis
quem per se primo Deus intendit ipsa est suae bonitatis,& gloriae. arumque persectionum manifest tio,& oliensio. Ergo vera est minor propositio. CG firmatur. Ordo naturae ex se non ordinatur, vel adoidinem gratiae,vel ad hypostaticam unionem: ergo ad mani sellandum diuinam bonitarem, & gloriam, eo modo,quo in bonorum naturalium communicatione mani festabilis e st, non pendent ab ordine gratiae,aut hypostatica unionis. Dices. Quod licet ordo naturae ex se non sit ordinatus ad ordinem hypostaticae unionis,est tamen o
dinabilis, de restribilis, sicut omne imperfectum oriadinabile est ad id,qiuod perfectilis est: & ita Deus de facto ordinauit totum naturae ordinem ad ipsam diis uini verbi cum humanitate hypostaticam unionem. Contra sic argumentor. Et si ita potuerit fieri,
ruis nouit an ita factum si nam quis consiliarius iei fuit lλisterea,& si rationabiliter colligatur ex maiori persectione, quq in communicatione per hypostaticam unionem reperitur,quod Deus in execuiatione utrumque ordinem natur ,&gratiς ad ipsam hypostaticam retulerit unionem, tanquam in finem pwximum, quo mediante tandem retulit in finem
pricipue intentum,in ipsam, videlicet, Dei glotia: In illo tamen primo diuinae intentionis signo, ordo priori tatis,& posterioritatis non debet attendi, nisi ex ipsa dura taxat oblectorum dependentia. Quoniasola maior, aut minor perfectio non sufficit nunc prioritatis ordinem constituere. Recurrere autem ad libertatem diu ins voluntatiS,dicendo, nim ruin, quia Deus ita voluit. Diuinare potius erat, quam
sciemifice loqui. Et quidem ex hoc quod hypostatica
324쪽
vnio sit perfectior diuinae bonitatis communicatio, nihil infertur aliud , quam quod fuerit magis a Deo volita,quam fuerint voliti ordo naturae,& ordo gra- ia, De prioritate vero nihil.
Secundum argumentum . Scripturae sacrae aperte dicunt incarnationis 'verbi beneficium ortum habuisse ex amore,quo Deus humanum genus dilexit, ct ex misericordia, qua commotus fuit, extrema eius miseriam in tuens. Sed iuxta hanc doctrinae S. Tho. intelligentiam hoc eximium Dei beneficium non tam ex amore humani generis, &ex misericordi , qua Deus voluit uti cum hominibus, originem omxit,qua ex dilectione Christi,de ex intentione mani festandi eius stloria. Non ergo haec interpretatio a ceptanda est,& caeteris praeserenda. Manifestu in a parer antecedens pro maiori. Sunt enim innumera scripturae sacrae testimonia , ex quihus eius colligitur veritas. Ex multis cluo tantum adnotemus. Alterum Ioan. t. De DNιs Llex1ι mundum ut filium suum etnι genitum daret Et alterum Luc. a. Per viscera miser Fordiae Dei nostri,in quibus visitauit nos oriens ex alto,sc. Minor vero probatur. Nam primum mouens est finis,&ex amore finis oriunt ut omnia, quae ad
ipsum reseruntur , finis autem quem Deus intendit in incarnationis mysterio Chelitus fuit,&ipsa Chri. sti gloria, ut ista docet sententia,ergo ex amore Christi ,& gloriae eius totum incarnationis beneficium di manavit, & non ex amore immani generis. Con. firmatur. Nam ista intelligentia S. Tlio m. manifeste coincidit cum doctrina antiquorum Hebrgorum. Qui Petro Galatino loco superius citato referente , dicebant, Deum propter amorem Messiae uniuersa tuisse operatum . Haec autem sententia eadem est cum illa opinione, quam in pruna conclusione re
Ad primum argumentum respondetur primo. Quod scripturae sacrae non obscure nobis in sinu λnt, Deum in primo praedestinationis decreto Christum pr destinasse, ut eiset caput,& finis rerum Omnium, utque super omnes de homines, de Angelos principatum teneret. Ac proinde virtualiter nobis dicunuuod prius ordine finis intendit Deus Christi praeestinationem,quam utrumque Ordinem naturae,&gratiae.& quod utrumque istum ordinem retulit in ipsam Christi incarnationem . Secundo respondetur,quod ipsa ratio postulat, ut supposito,quod Deus voluit, tribus illis supradictis
modis seipsum communicare: duos modos naturae,
εc gratiae referret ,&ordinaret in persectissimi im comunicationis modii, scilicet, hypostaticet unionis In quo ipsemet Deus semetipstim immediate communicauit Oinni, etenim dona dc naturae, & gratiae per se ordinantur in Deum tanquam in finem. Unde eo ipso,quod Deus semetipsum voluit constituet
intra reium ordinem , seipsum immediate naturae creatae communicans, omnis alia diuinae bonitatis communicatio induit continuo rationem medii per
se ordinati in Deum sic communicatum . Quia Deus ita se communicans author est naturae, di gratiae. Vnde & natura & gratia in ipsum per se referuntur. Dices forsan , quod gratia, & natura ordinantur
quidem per se in Deum,qui seipsum humanitati personaliter comunicat,non vero ordinantur in ipsummet,ea formali ratione, qua se com municat. Hac en i m ratione non pendent a Deo, sc si omnimodam ab ipso simpliciter loquendo dependentiam
habeant. Quod praesertim de naturae ordine manlis festain videtur habere veritatem,quia cum illa communicatio fit supernaturalis ordinis , non potuit naturae ordo, nas ab extrinseco iuuetur, ad tam subliis
limem finem ascendere. Respondeo huic obiectioru . Quod citra dubium probat, quod hi duo ordines naturae, &gratiae,5
praesertim naturae,neqι per se referuntur, neqἰ petse pendent ab ipsa hypostatica diuini verbi unione
cum humanitate. Sed nihilominus ratio a nobis insinuata in secunda solutione madet,addiuinam proinuidentiam spectasse, utrumque ordinem subordinare totaliter, bc subijcere hypostaticae unioni , ita ut non solum ordine executionis, sed etiam ordine in tentionis, ipsa hypostatica verbi unio rationem sottiatur finis respectu ordinis utriusque ic naturae,oc gratia. Exemplum aliquale huius rei ex sacramentis
Euangelicis potest desumi.Quae cum ab Eucharistiae
sacramento in suis institutionibus,de in proprijs m teri 1s,dc formis non pendeant,tamen quia in Eucharistia realiter de vere est ipse Christus totius cacrani talis gratiae fons oc author,omnia destinant ur i ta n
sacramentum, uti in omnium sacramentorum fine. De quos . par q. 6I. ar. .
Ad secundum argumentum respondetur , quod quemadmodum in omni Theologorum sententia lateri tenemur,incarnationi, beneficiu non habuisse ortum per se primo ex amore quo Deus humanum
prosequitur genus, sed ex amore potius suae bonit
iis,& ex intentione honitatem ipsam diuinam manifestandi,& eo modo quo fieri potest amplificandi*quoniam omnia propter semetipsum operatus est Dominus. Imo esset manifesta ordinis peruersio, si aliter fieret, nam cum Deus sit ipsum summum bonum,omula acl illum debent referri, de ordinari. Ita neque sacris scrip turis,neque rectae rationi derogat. quin potius consentit quainpIurimum, asserere,hoc beneficium potius ex amore Christi ,&gloriae eius, quam ex amore humani generis , aut totius uniuersi climatiasse. Neque hoc quicquam detrahit ab excellentia diuini amoris quo Deus humanum genus dilexit,quin potius ex hoc crescit atagis,& extollitur ipsa di itini amoris erga homines declaratio. Nam
quod Deus tam unice dilexisset Chastili tamq, sibi
habuillet carissimum,ipsi tamen non pepercerit, sed pro nobis tradiderit illum, in eoque consti ructat infirmitatis,& humilitatis statu,in quo hominibus minii rare,& inseruire posset, suasque ope ras,ac labores in hominum salutem, ut in finem referre, valde eximiam Dei erga homines e rivalem comendar. Et hoc satis superque fuerit, ut vete dicam , quod ita Deus dilexit mundum, ut filium suum , unigenitum daret,& quod per viscera misericordiae suae visitaul t nos oriens ex alto. Et quidem quod Deus daret nobis Chri itum,ut finem,& scopum nostrae salutis &gloriae, cum simul eum dedisset, Ne
medium ad nostram salutem ordinatum, in magnam cedit hominia a3 exaltationem ,&gloriam
totumque ipsi Deo , eiusque diuino amori debeiamus. Se . debemus aliud , quod cum nar ram Angelicam potuisset Deus hypostatica rum ne sibi copulare,& in ea divitias gratiae suae,
325쪽
bonitatis ostendere, humanam tamen delegit naturam, quia maiori , S uniuersaliori iniseria tene
hatur, & non Angelos apprehendit , sed semen Abrahae apprehendit,cuius electionis, qua nostram Angelicae praetulit naturς, quam obsecro aliam valemus reddere causam, nisi quam reddidit Euangelista Ioan. illis iam citatis verbis. Sic Deus dilexit mund si,
Te. Itaque & quod Deus nobis filium suum dederit, α quod ita dedit, quod nostram naturam Angelicae
praetulit, totum eius bonitati,&arnor quo nos spontanee dilexit,debemus. Quymam etsi ipse suam gloriam, filiique sui Iesu Christi nonorem cunctis nostris
bonis,& commoditatibus anteposuerit, nihil tamen
sibi acquisiuit, neque silio suo, quod illi est et necet sarium, sed totum tandem cessit in utilitatem, de commodum nostrum. Neque pro se, neque pro suave , priuata utilitate acciperet, nisi ad nostram attineret utilitatem. Neque unqliam humanam sibi ai sociaret personaliter naturam , nisi ut eam repararet,& extolleret. Ut Athanas semone Z. contra Arian. no
Paucis verbis dixit. Ad confirmationem respondetur, nobis nequeo primam opinionem, neque Hebraeorum sententiam eatenus displicuisse; quatenus docet Deum dilexisse Christum,eiusque exaltationem,& gloriam prae cetiateris omnibus rebus ipso Christo inferioribus. Nam in hoc, dc Authores primae sententiae,
illi antiqui Rabini a nobis iunt, idipsu inque sentiis
mus omnes,nam dignitas, dc excellentia Christi, ut aliud sentiamus,non permittit. Displicuit tamen no is his sententia illa, de displicent Rabini, si cum ipsa semiunt, quatenus insinuat, quod in decreto praedestinationis Christi,& in amore, quo Chri lium di I xit,neque formaliter,neq; viri ualiter quicquam diis sposuit, quod ad nos, ad nostramq; salute pcrtineat. tbitramur enim Deum nihil unquam de Chri ni incarnatione,aut gloria cogitaste, quin simul de no Dra salute,&gloria mentionem feci siet. In quo mi. xὰ splendescit amor Dei erga nos. HEc tertia S. Tho m. doctrinae intelligentia, tam multis a me explicata , egregiam cane probabilitatem obtinet, SP caeteri S a nobis assignatis explicati nibus, dc quae solent vulgariter circumferri, iure suo en praeferenda. Sed sub peritiorum censura alium modum intelligendi hanc S. Thomae sententiam in hunc locum afferre decreui, quem insinuatum quidem reperio, sed exili certe eruditione expositum, α idcirco merito a quibusdam egregie doctis r m.
Igitur ut mentem nostram aperiamus, hunc ordi nem circa Christi praedestinationem, de aliarum reis xum praeordinationem in ipsa Dei mente seruatum esse opinamur,vel suspicamur potius , nec enim statutam audeo in hac parte proferre semetiam. Quod postquam Deus speculatrice cognitione nouit tres illos commemoratos modos quibus poterat crea. tu ris communicare, suamqι mani festare bonitatem ει gloriam: continuo in primo practicae rationis si-grio e sticaci decreto, absolutaque voluntate tres illos
comm n nicationis modos acceptauit, decreuitque
seipsum triplici illo possibili modo communicareta. In quo decreto nullam prioritatem sor maliter in
telligimus Inter tres illos communicationis modos,
sed per modum umus integrae, dc totalis communiis
cationis voluit Deus tribus illis modis suam commi nicare bonitatem, sua ruri que perfectionum arant infestationem facere. Non negauerim, placit ille Deo magis communicationem per hypollaticam unio
nem faciendam, quam quae aliis duobus modis fieri poterat, quia id quod melius est,& perfectius, magis debuit placere Deo eique gratius esse, & carius.
Sed tamen cum inter illos tres diuinae communicationis Ordines non reperiatur formalis habitudo, re ordinatio. neque necessaria dependentia 'unius ordinis ab alio in ordine ad finem per se primo inte- tuin a Deo, scit cet, manifestationem bonitatis diui αn .e, ut paulo ante essi aci argumento demonstrauimus, rationabiliter asseritur,quod in illo primo decreto , quod fuit immediatum cognitioni speculatiuae, qua Deus nouit tres hos communicationis modos inter se inde pendentes , re quod quilibet eorumpia r se appetibilis est absq: alterius adiutorio, de conis sortio, nulla formalis facta fuit comparatio, & relatio unius ordinis ad alium secundum habitudinem
medii ad finem : sed per modum unius integrae,3
totalis communicationis decreuit Deus seipsum triplici illo modo communicare. Consulto aixi non reis periri ibi expressam, dc formalem comparationem medii ad finem : quoniam de virtuali, te implicita . aliter res se habet. Nam cu Deus voluerit per umonem hypoliaticam taliter se communicare, ut manifellat et ,&Ostenderet in superuenientibus seculis superabundantes diuitias gratiae suae; implicite voluit, ut tam ordo naturae, quam ordo gratiae ipsi hypostaticae v monis communicationi deseruirent, ad hanc tam eximiam,de excet Iantem suae bonitatis, Wgratiae manifestationem efficiendam. In qua etiam voluntate continebatur implicite voluntas permi tendi defectus, Jc peccata circa utrumque ordinem naturae, de gratiae, de in utraque natura intellectuali. dc rationali , quorum occanone Deus excellentiori
modo am plisti mos gratiae suς thesauros d: munderet, ubi citra dubium implicabatur ipsa originalis peccati in natura humana per mi ilio. Ita ut iam simultas es et consequentiae ex mi illius primi decreti, inter hypostaticam unionem, de ori inalis peccati remedium, iuxta tradita a nobis in secunda intelligentia opinionis S. Thom. Sed neque haec simu Itas, neque aliqua prioritas in illo primo decreto explicata fuit, dc expressa , sed implicata tantum, & virtualiter
Dico praeterea . Quod illo primo decreto non fuit in particulari definitum, quaenam ex tribus Sanctae
Trinitatis personis assumptura esse I creatam nat ram , sed duntaxat , quod Deus seipsum communicaret in una persona, vel in alia , aut vero in tribus.
Quia hoc totum erat ipsi Deo possibile. Item neque
in indini duo, neque in specie determinata fuit natura creata, in qua Deus seipsum erat communic
tutus. Sed in illo decreto tantum fuit dispositumia, quod Deus sibi uniret naturam tali unioni congrua,
qualis est na tyra Angelica, atque itidem human . Non vero praeordinatum ruit, quod esset haec in indiuiduo, aut quod esset humana, vel Angelica, sed hoc totum disponendum reseruabatur in alio posteriori signo.
Sed antequam ulterius progrediar in huius sentetiae expositione, Aduersus hunc modum dicedi ea is C c a offert
326쪽
363 RELECTIO DE CHRISTI GRATIA
osseti difficultas, quod istud diuinae mentis decretu Nam & in natura Angelica, quae in rerum muniuersaliorem, ne dicam confusiorem, inuoluit ra- uerlitate supremu tenet apicein , dein qua proinde, tionem, quam deceat ipsum Dei intellectum,qui mi luxta S. Dionys. sententiam , res omnes infer:ores nutatim, & exactissime v lico simplicissimo intuitu eminenti quanam ratione comprehenduntur: Ne insimul uniuersa contuetur, atque adeo non videtur po natura tacionaliaquae totum ipsum uniuersum quasinendum esse in Deo tam commune ,& uniuersale brcul quoda in ,Δc artificioso epilogo complectitur, decretum . commode fieri poturi haec mi uersaruin rerum exal- Respondetur. Nos in hac parte conformari sen- ta I:Ο, atque utriusque ordinis, naturae , gratiae
tEntiae , ct modo Ioquendi grauissimorum Theolo- adimplementum . . gorum, qui modus in doctrina Patrum non leue sun Sed ra in ulterius pergo meum explicare discursu. . damentum habet. Qui no semel nos docuerunt, lacu Et assero, quod poli prunum illud unaucriale decre-
prius ordine rationis efficaci voluntatis consilio de- tum concitauo se obtulit Deo ratio uactandi desinis creuisse humanam redimere naturam, eamq; ad su- gulis inodis communicationis. Incepit aute in ab impernaturalem finem evehere, quam aliquot hornr- rimo ord: ne, quia erat aliorum fundamentum, d nes in particulati ad aeternam tam eligeret,& prae- creuitque totum ordinem creaturarum constituere,
des maret. Nec in hoc quispia impellcctionis Deo, secundum primatiam saltem uniuersi costitutione, diuinaeque eius cognitioni de prouidentiae se putant quae praecipuis constat partibus. In quibus primu i
tribuere Et id quid cin rationabiliter, quoniana cum cimi tener intellectualeb,& rationales creaturae Quo ita theologamur, non ordine proueniente ex parte peracio ordine naturali ad gratiae ordinem transijt diuinae operationis tili deramus,in qlia,cum siri sim i loquimur admodum nostrum cum transitum n
plicissima , & perfecti IIima, nullum est succestionis minamus & tunc decreuit singulis Angelis propria
vel iguim: sed ordinem euntaxat obiectorum a len- gratiae sit pernaturalia conferre dona Duxta propor-dtinus, & rationes secundum quas obiecta apta sunt tionem naturalis perfectionis Angeli cuiusque et ut offerri, 3c praesemari intellectui,& volumari. Et cum Sanct.Tho m. t. par. quaest. 62. peritiores albia quidem ratio via mersalior, & communior apta na- trantur Theologi. Naturam etiam humanam cIata est sita natura se prius intellectui piguentare,quam riclinus gratiae donis exornari statuit in totius semetipsam otii; cere singularibus rationibus, oc cir- natum capite primo parente Adamo. Sed iam tunc cunstantiis vestitam,& exornatam. in huius gratiae ordini S dispositione, & in homine,
Et hine est probabiliter satis,& quantum existi- de in Angelo desectum reperit. De Angelis enim inmo consentanee ad Sanc , Thom.doctrinam prima promptu est illud Iob . Ecce, inquit,qusserinunι ei par. quaest. I9. artic. 6. atfirmari a petitis Theologis, non sunt stabiles, oe in Angesis suis reperit prauiti
reperiri in Um formaliter voluntatem antecedun- ton, De homine autem ibidem subiungitur. Quantorem , quaere ipsa est potius veleitas, quam voluntas, niagula,quι habitanι domos luzeas, qvi terrenum ha qua voluit Deusomnis homines saluos fieri. Quale- bou fumdamentum, conjummentW velut a tinea . Et nus Dei voluntas illud amauit nunt , quod ei fuit bap. L. cic Ecelelia t. ιδ. multa habemas cxpressa, vi- praesentatum in communi omnium hominum clu- Quergo Deus Angelum peccantem, & eius peccatu, lem , non consideratis singuIatibus circunstanti,s, iniqua de callida impreara cacodemonis masione sed sola ipsa ratione communis salutis. ad hominc in transitasviri. Et ob id celsauit tractatus Proportionabiliter ergo in praesentia dicimus, P ύu ora ine naturae,isc grat:ς:Sciam ad tertium,& suia suppolita illa voluntate,qua Deus voluit ieipsim co nium communicationi S modum diuina peruenit sa- municare, suamque mani festare inaiestatem &glo- pictitia. Cςpitq; Deus deinceps de sui utriusq; de nariam, prunum quod se illi obtulit, fuit triplex ille turae,de gratiae opeias rapa ratione cogitare Neque modus in ratione cuiusdam totalis de intcgra comis enim tantum est ceri: artificem,ut imperfectu sinimmunicationis,nam in eo reperiebatur tota postibilis relinqueret opus, sed quod maiorem potius in repa diuinae comunicationis ratio. In qua uniuersali prae- ratione sapieti Uam dc vi iliatem, quam in prima consentatione neque ex parie intenti finis, puta, manife- stitutione ostenderet. Et quoniam in virtute primi stationis gloria',&ma:estatis diuinae: neque ex paris v niueis alii sim decre itertius hic communicationis te ipsius hypostaticae unionis, aliqua se Obtulit Deo modus non erat separatim , dc scorsim consideranis
specialis ratio, ob quam illa potius diuina person , dus a primis duobus, ut dixi, sed prout unum facit
quam illa, naturam creatam assumeret. cum eis,integram,nimirum, S consummatam diui-Nam ad manifestanduar Dei maiestatem , glo- nae bonitatis communitati nem. riam , aequam vim habebam tres ipsae diuinae perso- Idcirco hunc vltimum ,& maximum communi. nae. Similiter neque tunc se onerebat ratio specialis, cationis gradum decreuit Deus accommodare clu propter quam assumenda potius elIec, ad hum stati. bus inferioris coiminicationis gradibus,ad reparan-cam unionern natura humana,quam Angetica; cum dum videlicet, tu illud,quod primi hominis pec-adfiqem a Deo intentum utraque haec natura susti- catum ex Angelorum culpa occasionatum,per se pricientem habeat proportionem, quatenus utraqueo mo in ordine gratiae,&secundario in ordine naturae in eodem intellectualitatis gradu collosatur. Quod intulerat, Ad cuius reparationem non Angelica, sed existimo esse verisii mim, etiamsi in illa prima Dei naturam clegit humanam assu inendam,quae fundi- intentione inclusa futilet siue implicite, siue explicite tus erat per peccatum euersa ut in ipsa, oc per ipsam
voluntas cxaltandi, e magnificandi totam creatura- repararct, non solum damnum,quod ipsa rationaIrs ruin uniuersitatem , consumandique & perficiendi natura pei peccatum incurrerat, sed ipsas etiam An ut ruit qqe,isc naturae cc gratiae ordinem,quod afficis gelorum ruinas, minihil non resarcitum , de re mare non d. licet. ctum: ac non valde proinde persectum remaneret. - Decre-
327쪽
Decreuit enim terrestres homines coelicolas facere,& similes An eIis constituere, qui Angelis in coele si bus suffecti sedibus neque ederent,neq; nuberent, sed veluti purissimi spiritus diurna contemplatione satiarentur. Qua in rcoitendit Deus, quam unice diligeret rationalem naturam , quamque eam si hi caram haberet, illam AngeIlcis spiruibus praeferens, eiq; me Iiora,& excelletiora ex abundantillimis the saucis suis bona prς paras Quorum illud fuit summu omnem, & nominum , ct ringelorum admiratione excellens, quod i psam Tationalem naturam sibi decreuerit hypostatice putare, seq; per omnia humanis accommoda re officiis, S usibus, una peccandi ratione praetermissa . Sed adhuc rei abat illud, quod maximum erat, maiorique consideratione digni is mum quaenam ex tribus Sanctissimae Tria dis pers nishoe sibi tam grande munus esset assumptura. Certae usq; ad istud rationis lignu nullam fere possumus
inuenire congruentiae rationem, quae se posset offeriare Deo,ob quam filius potius qua pater, aut Spiritus
Lamstus natura & torma creatam indueret legatur Athan. lib. de incarnatio. verbi. At deinceps cateruatim Deo congruenti V quam plurimae se obtulerunt. Iam enim aequum erat, ut sapientia, per quam Deus humanam condiderat natura in , α utrumque naturae,& gratiae coni Huerat ordinem, omnes sui operis ruinas, mirabili, sapientissimo q, artificio repararet.
Et quod qui inordinato, oc superbo appetitu , Deo
reseruatam sapientiam a Sectauerat, ipsam Dei sapientiam nube humilitatis conlectam, ad sui reparationem ,& remedium acciperet videatur Bernardus
serm. I.de Aduentu.ὶ Et quod Filius, qui in Sanctis sima Trinitate medius est inter Patrem,& Spi ritum
sanctum, natura indutus humana medium inter
Deum & hominem teneret, mediatorisque officium aperet. Et quod is, qui In sinu integerrimi Patris
filius est sine matre, homo factus, filius sit virginis
sine patre. Et quoci verbum patris cuius diuinae voci non ob rem perauerat primu5 homo, voces vere sor-m et humanas homini accommodatiores, & quibus homo obtemperare assuescat. Et denique, ut hominem in tenebris peccatorum latitantem , ipse splendor patiis in humana natura quasi lampas accensus humanis in cordibus mira radiatione illustraret. De ficeret me dies in huiusmodi congruentiis, optiuncque, accommodatis rationibus enarrandis, Qtis continuo ut peccavit homo diuino se potuerunt conlitio offerre, ut nigenitus Dei filius prae caeteris diuinis personis humanam carnem allii meret. Et ita in hoc pol tremorationis signo praedestinatus eii Christus, non istum vi esset homo, sed&vt esset hominum redemptor,& aegrotantis naturae humanae medicus Peritii Iimus,ac valde pius,& sollicitus. Unde praedestinatus est filius Dei in virtute,&in spiritu sanctitacationis,in resurrectione mortuorum. In virtut , ais redimendum , fuit enim redemptio exi miae mi tutis opus, in spiritu sanctificationis, ad sanandum animae aegritudines, exitia Iesque morbos, qui nouo vitael piritu ab aegrotis animabus depellendi erant. Et quia contagiose infirmitates illa antiquae ortum habuerant in natura humana , necessarius fuit spiritus anctificans, qui ipsam mundaret 1 terra, terr nos ab ea a rictus euellens, coelestiaque illi desideria imprimens. Sed quoniam peccatum non sola
animam infecit, cui et sit, aegramque reliquit, oc mis
ram, sed & corpoream etiam accersivit mortem, pr
destinatus fuit Christus in resurrectione mortuoru, idest,cum virtute reparadi corpoream vitam. Quod& tune mirabili exequetur artificio , incredibilique potentia, cum reformabit corpus hum litatis nostrae, configuratum corpori cur1tatis sua. ad Philippen. 2.
Quod fiet in illa die. Quando alligauerit Domin vulnus populi sui ,s percussuram plaga eius sanaue
rit. Isai. ro. Huc peruenit ratiocina lacinis nostrae de
cursus, dc hic plane sistet. Nam quae ad praedestinationem hominum, qua in Cnristo, &per Christum praedestinati sunt, non libet descendere, dicam nonis nulla sequenti quaestione. Ex dictis in isto primo, quod fi ad illud decretum, quod in diuino intellectu primum eme diximus , aris
tendamus: Deus quidem non veniret in mundum,si homo no peccasset propter causam iam expositam, non tamen veniret propter remedium peccati , si summo cum rigore dictionem, propter , sumamus.
Quia peccati remediii inedij quidem rationem haberet ad perfectam mana festationem diuinae gratiae,
non vero finis rationem indueret : cum nullatenus fuerit praeintentum Sed duntaxat implicitum, di inuolii tum iii illa prima diuinae voluntatis intencione, ut medium ad persectam intenti finis consecutionem necessarium.
Infero lecundo . quod ex vi solius primi decreti
iam expositi, in fallibiliter quidem Deus venitet i mundum, non vero esset in fallibilis filii Dei aduentus. Quoniam ex vi illius primi decreti no magis ad . uentus in mundum ad Dei filium, quam ad Patrem, vel ad Spiritum sanctum attinebat. Neque vero enset in fallibilis humanae naturae assumptio, si ad formalem praesertim illius decreti dispotitionem tantuattendamus. Quoniam formaliter, de explicite nulla fuerat facta mentio naturae humanae assumendae, sed naturae duntaxat ad assumptionem congruae. Virtualiter tamen & implicite dicendum erit idipsum, quod dc remedio originalis peccati diximus, ni miserum,quod assumptio humanitatis medium erat re quisitain, ut perfecta fieret diu marum gloriae, gratiae Dei communicatio,& ostensio. Nam perfectio consuminata ostensionis diuinae tultitiae . diuinaeque misericordiae , in remedio originalis peccati faciendae, suo iure polita labat, ut Deus reparatu rus,&redempturus natura humana, non Angelica natura, sed ipsam assumeret humana. Ut homo qua peccauerat, satis taceret Deo,& hac iustae,satisfactionis, Ecc6. pensationis gloria, exuberans Dei misericordia,non Angelicae, sed ipsi eidem humanae naturae cocederet. Tettio infero, quod non solum ei concedendum esse , quod filius Dei non assumeret humanitatem, nisi originis extaret peccatum, verum absolute, ec omni cum sermonis rigore concedi debet, filium Dei in mundum veni me propter remedium peccati, & ex amore, quo Deus humanum dilexit genus, quae duo affirmant scripturae sacrae, & passim inculcant. Probatur illud consedi artum. Iuxta doctrinam a nobis ita tutam, prius ordine rationis, quam decreuisset Deus filui Quin nauclum mittere, pr cesserant in diuino intellectu originalis peccati praescientia,& in diuina voluntate intentio redimendi genus humanum, ela reparandi totum illud malum,quod
328쪽
originalis lutulerat culpa : ergo verimine asseritur tau stum praedet inatum fuisse, filiumque Dei incarnatum.& propter remedium peccati,& ex speciali sistino amore, quo Deus spontanea voti male humanam praedilexerat naturam. Neque ob Itat huic ri tati,& proprietati loquendi, quod ex vi primi de-cteti, in quo nulla remedii Origina Iis expressa fuerat facta mentio Deus in fallibilit cr veniret in mundu, cuius aduentus non es Iet in rigore sermonis propter peccati remedium. Non inquam obstat haec obiectio, quo minus Christus proprie clicatur men si propter remedium peccati, quoniam in illo primo uecreto non fuit piςocstinatus Christus nisi inchoa- Dite. Ad eum modum, quo electorum praedestinario inchoationem accepi t in illa voluntate, qua Deus a solute voluit naturam humanam red inere, de homines aliquot ad aeternam vitam deducere. Ipsam
autem Clitas i praedestinationem praecessit expressa
originalis culpae cognitio,&explicita voluntas humanum gent reparandi, atqire adeo verissim8 ais titur Chraium praedestinatu futile propicr nos homines, de propter nol ra si lutem. Ita ut dictio, propter, finem importet, non quidem praecipuum, sed
proximum,& intermedium , quod iam superius exisplicuimus satis. Vnde hae: nostra interpretatio proprietatem loquendi sacrae scripturae Conciliorumia,& Patrum optima ratione saluat,&tia etiar. Et notandu m eli obuer, quod in sacris litteris nusquam, quod ego scierem, habetur, Deum in mundum veniue, ut
hominem a peccati seruitute redi neret, sed in particulari de ipsa secunda Trinitatis pei scina semper iloquuntur scripturae sacrae, quod vel ex circunstant ijs,ex antecedrntibusque consequmtibus collieitur, ut sunt multa , qtiae habentur in illo Zachariae
Catico, quod incipit.Bcnedictur Dominus Deus Israel,
vel ex prellis confinetur verbis, ut ex locis supra citatis colligi potest, ubi dicitur, quod venit filius hominis quaerere quod perierat, & quod misit Deus filiusuum factum sub lege, ut sub lage existentes redimeret. Et quod sic Deus dilexit mundum , ut filium suu unigenitum daret. Et denique, quod proprio filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum Q K omnia maxima cum proprietate sermonis accipi ucbent ,&iuxta ea , quae nos diximus ita sunt accipienda. Non tamen lata cum sermonis proprie. tare arciperentur, si non de filio in particulari, sed de Deo ut tribus personis communi procederent.
Nam primum illud decretum, quo dispositum fuit,
ut Deus creatam assumeret naturam, non praesupp scit, ut diximus intentionem redimendi humanumis genus aqi amuis illam voluntatem inuoluit, Sc implicuit. Fateor,quod posset verificari talis loquendi
modus ad Deum tribus pers is communem cominparatos,qualenus electio illa assumends naturae, qua Deus humanam Angelicae praetulit, ut tun qlle prae-
sipposuit,& peccati praescientiam, & redimendi v luntatem. Sed adhuc pio prior est illa loquutio, cum ad Dei filium in speciali iescitur. Et ob id hac a nobis excogitata sententia lantisper placet, quia videtur magis accommodala, ad saluandum Clgorem, omnemque sermonis proprietatum in modo loquedi scripturae sacrae, Conculorum,oc Patrum, S ad explicandum , quantopere Deus disi xit hominem, di ad manifestandum ipsa viscera misericordiae eius in quibus visitauit nos,oriens ex alto. Sed noti libet eas dissicultates dissimulare, quae hu: sententiae obstare possunt. Nam primum posset obuci nouitas, quae regulariter solet eae de veritare suspecta. Secundo obiici poterit id, quod opponunt
communiter nouiores Theologi Caietan, quod uia illa sua interpretatione a nobis superius reIata, Ordinem intentionis, cum executionis ordine con fundat, cum tamen intentionis ordini contratius sit ordo executionis. Intentio namq; 1 fine incipit, & ad mmula t*rminatur , contra vero executio inchoatam
clijs,& in ipsa finis aflecutione sitit. Hoc uam mi vitium noller hic discursus incurrisse videtur. Qu niam intentionis ordo pollulare videbatur , ut posito illo primo communi, & uniuersali decreto in Dei mente, non de ordinis naturalis dispositione primu tracti ret Deus, sed mox disponeret ea; quae ad hyp staticam , nionem attinebant. Terrio deniqu2 illud ipuim argumentum nostram hane labe iactat intelli genua: n, quos nos Caiet. doctrinae opposuimus, videlicet, quod permissio originalis peceati no potuit esse rationabilis, si te es communis, & suauis prouidentiae consulamus, nisi prasupposuerit Ciui-itum praedelli natum in remedium ipsius peccati, &1n humani generis redemptionem. Eo quod tantualiud malum non debuit permitia nisi propter maiaximum aliud bonum : quod iam Deus haberet dispositum in paratum . Haec argumenta suo ordine sunt
Primum quidem argumentum facilis est expeditionis, tum quia, ut superius aduerti, et ii sententia mittam non legerim expressam, debitaque ration expositam, legi tamen & audiui, vitis doctis inmnuatam,& quasi in suo primo foetu constitutam , quam proinde, vel clamando, vel lambendo, in animatam formam deducere, sumus coirari. Tum praeterea, quod modum quidem nouum prae se fert haec nostra explicatio, sed veterem , & antiquam doctri ianam amplificat. Magnus autem ille & antiquitat ,δc aut horitate Perillustris Vincentius Lyrenensis in suo aureo libello , quod aduersus prophanas haer sim nouitates inscripsit; noua proh iuuit dicere, no ulter autem dicere consuluit*t hvepta ino argumento sum ciant.
Ad secundum respondeo, quod neque Caiet. dita
cursus, qui,ni fallor, cum hac nostra interpretatione omni fere ex parte coincidit, neque nostra praesens ratiocinatio vitio illi incusari debent, ni nurumis, quod ordinem intentionis cum ordine executionis confundat. Nam praesupposita illa com muni intentione, qua Deus bonitatem suam, maiestatemque,&gloriam summo decreuit modo oc manifestate, Ac communicare. Quam intentionem Caiet amplicite exposuit,& nos explicuimus in ipsa Dei mente re periri,continuo licuit Deo ad ordinem executionis disponendum transire . Quoniam communicatio tribus illis modi scipe connumeratis facienda , rationem sortiebatur totalis uredi, sub illa communi intentione contenti. Qui autem de mediis tractat, ordinem executionis necesse est attendat. Nequet
quicquam aduersus nos efficiet, qui, huic iniittendo difficultati, dixerit. Quod licet tres praedicta ordines
ad illum communem tinem comparati unius lotalis
media conditionem induant, debuit tamen inter
329쪽
ipso1 partialiter col sideratos dehitus seruati ordo, ita ut is qui perfectissi inus est, titus teneat locum ad
alios comparatus. Atque adeo volumas ab eius in te. tione ad alios descendat,via fine ad media. Huic enim obiectioni sic respondeo. Quod ille supremas communicationis modus, qui hypostatica sit unione, non ita finis est alterius utriusque coinis municationis,qui ad naturae ordinem,&gratiae spectat,quod ab eo sit necessario desumenda ratio b DIIatis,& coni enientiae per comparationem ad fine Praecipulim,& vltim tima Dera intentum. Nant,ut ostendi super ius,in quolibet isto tu ordi-
DC potuit diuina bonitas de maiestas demonstrariatisque dependentia ab hypostatica unione ,saltem Liatilianti aluer. Unde non tuit necesse quod post primam illam communem intentionem, post primu q;i Iliad uniuersale decretum, Deus inciperet suae communicationis negotium ab ordine hypostaticς viii
Dis,cum illa communis intentio non esset necessarioaCcommodanda ad inferiores gratiς,dc naturae gracius mediante unione hypostatica, sed immediata maci quemlibet gradum istorum trium habitudinem
haberet ,& sine dependentia ex parte finis unius ab alio. Non ineptum huius rei afferri potest exempluita Principe,qui ut magnificentiam suam, magnam- qtie diuitiarum copiam ostendat , insigne pararet conuiuium tribus distinctum ordinibus. In quorum infimo vulgares, & plebei locarentur homines, in secundo viri nobiles ciuitatis, in tertio tandem &supremo Principes & Magnates Regni. Certum est, quod supposita illa intentione manni ficentiam gloriae suae ostendendi,non esset nece L se,ut inchoaret dispositionem conuiuij faciendi a supremo gradu, a mensaque praecipua magnatum,qi Iamuis huius mensae dispositio magis sine dubio esset a Ptincipe intenta: sed quia nulla est clependentia aliorum graduum ab isto primo, neque aliarum mensarum ab ista, nulla esset necessitas inchoandi ab hac praecipua conuiui j parte. Similiter est in praesentia dicendum,imo multo cum maiori ratione . . Nam conuemens procedendi ordo, ipsisque rebus accommodatus postulabat , ut primum inchoaret
Deus ab infimo naturali ordine,quia ab ipso pendebat tanqiram , fundamento tota diuinae bonitatis communicatio per gratiam,& per hypostaticam
unionem faciendam : Inde enim debuit totus dispositionis rerum ordo desumi,unde se offerebat dependentiae habitudo. D:xi quod secundum substantiam alte ordo debuit seruari. Nam si per ch onem diuinae communicationis attendimus, uterque ille ordo naturae,& gratiae ab hypostatica unione pendebat. Sed quoniam non a perfectione accidentaria, sed a subsantiali erat i crioandum: Idcirco ita nostro more, & concipiendi, α loquendi diuinae mentis processum disponimus. Quod post illud generale, & commune decretum
immediate tractauit Deus de communicatione pertinente ad ordinem naturae, disponendo no ommia, quae ad huius ordinis perfectionem attinebant, sed ea duntaxat ex quibus primaria &substantialis uniuersi , tum visibilis, um inuisibilis constitutio necesIario pendebatis .
Nam haec erat fundamentum necessarium ad gratiam , imo dc ad hypoliaticam unionem, quia Deus
non intendebat illam separatim,& seorsum a naturae & gratiae ordine, sed ut utrique potius coniuncta, de ut perfecturam Je consummatiuam utritasque. Et similiter conueniens fuit, ut post hanc prima riam uniuersi dispositionem, immediat8 tractaretur de ipso gratiae ordine. Tum qiuia proximiores ordini naturali . Tum etiam,quia ordo hypoliaticae unionis illum ut perficiendum praesupponebat. Et tandem ultimo deueniretur ad tractandum ea , quae unionem livpostaticam concernunt. Hic fuit debitus procedendi ordo, ut apparet immediate post illud commune decretum ,& post,ntentionem illius
finis,qui etsi communissimus sit, de uniuersalusimus est tame proprijssimus Deo. Sed hoc peracto discur
is, qui substantialem tantum attendebat dispositio- Irem,ordine retroῆrado procedendum erat ad perfectionem,& consummationem in praediciis diui communicationis gradibus constituendam. Nani in huiusmodi perfectione ordo naturae graintiae ab hypostatica pendent unione, atque adeo sub hac persectionis ratione unio hypostatica locum de buit habere finis poenitenti ad vitumque Ordincm,& naturae,& gratiae. C terum illud primum originale peccatum,quod Deus praevidit substantiali ordini gr tiae,imo & nain turae contrarium , interclusit diuino intellectui adi tum, quo pertransiret ad hunc perrectionis statuendae progressum. Sed ne essario fili Deo si ita nobis fas est loqui) gradum sinere,& alia tensere via, vi nimirum reparationis. Unde prius tractauit de r paratione in utroque ordine re gratiae, Δc naturae fa cienda, quam desuperaddenda aliqua perfectione operi constituto. Fateor quod tale voluit reparatione adhibere,ut simul ellat S completa repara Io,&consummatissima, absolutusimaque perfectio: 'Ut
posset doctissimus Apost. Rom. i. dicere non secut licium ita G donum . Et paucis interiectis . Vbi abundatiu delicium, superabundauu a gratia. Et
ex his superest plene Glutum argumentum secundum nostrae intelligentiae, inter prelationi obiectum. Sed iam tertio argumento occurramuS, quod no
nulla nos difficultate premit. Cui primum respondeo, quod cum in illo primo
communi decreto implicite, de virtualiter comprehenderetur voluntas efficax redimend genus h manum,& quidem redemptione superabundanti,d copiosa, iam suit locias permissioni diuinae qua originale permisit peccatum. Quod citra dubium Deus
non permisislat,nisi in illo pruno decreto praeinclusum habuisset tale remedium . Sed respondeo secundo, vel potius explico solutionem priorem . Quod impia prima utriusque ordinis, naturae, & gratiae substantiali constitvuone voluit Deus ostendere quid Nisi natura L qtildue possit gratia. Decrevitque de Angelis& hominibus ob oculos ponere suae viriusq; naturae debilitate e ga diuina, dcoitendere quanta eIs sit indigentia diis
urni adiutorii & auxili ,quamque verum sit id quod pollea dixit Apos .non longe ab hoc intento loquus. Itaque qui staι videat ne cadat. Et hoc vi Deus luce
clarius ostenderet tam graudem in Angelis permisit ruinam,&quidem non in inferioribus tantum spiritibus,sed in eorum supreniooc proinde naturς, &gratiδ
330쪽
gra uae donis omnium excellentis Ismo, ut ego cum blagno Gregorio,& alijs clarissimis auctoribus, sentio, vi qui in officio perseuerarunt, & ad eum perum neri in t finem, quem Deus omnibus aeque propola
rat Angelis: non sibi ipsis, suaeque naturali virtuti
tantam tribuerent perseueram iam, atque in semet.
ipsis gloriarentur , sed sub potenti manu Dei humi
irati omnia bona ei reserrent accepta,& in maximas gratiarum eius prorumperent laudes. Hominem autem mirifice exornatum , clarissimi δῆ donis praeditum , quae Ecclesiast. 17. connumerantur, ita reliquit in manu consili j sui positum , quod dedit ei tamen sufficientissimum auxilium unde perseuerare pollet, si vellet,&se in officio virtutis continere, sed quoniam, ut August. verbis utamur, unde perseueraret illi non est datum, id est, non fuit illi concessum efficax auxilium, quo actu vellet Dei gratia, diuinisque donis,&adiutoriis uti, breuit simo stetit te mispore, citi sis me ruit,& ab illo felicis imo, eminentiq; innocentiae,&iustitiae statu, in miseram ct calami i sam descendit instini seruitutem . Ita ut non immerito Christus ipsum comparauerit et, qui 1 Hierusalem in Ierico descendens i qui plane de sicensus in
sacris scripturis in malum,quam saepius sonat in latrones incidit, qui eum gratuitis spoliauerunt donis,& in naturalibus laceraverunt misere. Ita ut plagis impositis semiuiuum telinquerent. Quod eo sine factum est, ob id qtie Deus maxime sua prouidentia
urens tantum permisit malum, ut cinio, terraeque
constaret, quam debiles sint uniuersi rationalis naturae conatus, ut Deo non specialis inae opitulanti, assurgere valeam ad coelellia insequendum bonata: quamque parum s aces nccessum est habeant exitus lai ullae aeternae candidati, qui suae naturae viribus,
suaeque indastitae freti aliquid moliuntur,& tentant. Et ut cognoscerent homines ex primo parente propagandi, quod si homo in terra pacis unde quaque vallatus, munitus, & circunseptus, securus non fuit, quid poterit illis accidere, qui sunt in superbia Iordanis constituti , nisi specialillima Dei ope dese
Sed ad solutionem praecedentem reuertamur, quam minime excludere,sed praesupponere intentiis mus, uxta quam credimus, Illud quoque Duum voluisse , saltem implicita voluntate, ut cum Deias no-ino factus gratiam conserret hominibus, virtus gratiae per ipsum donatae manifestior appareret: miri Rite splendesceret modis, cuin ad ipsam protoparentis gratiam innocentiae, iustitiaeque praesid is munitam com parata, multo excellentior, illustrior, potentior, ac fortior, vel ipso experimento monstrante cognosceretur . Quam rem insumare tantum decretii, quia memini me superius quaesione praecedenti articulo tertio dubio ultimo, non nihil amplius de excellentia gratiae per Christhim collatae dixisse .
Propter has omnes igitur causas rationabilis finiata, pria dentissimaque, acolum iustitia oc aequita te plena fuit illa diuina primi peccati permissio, quae N in eximiam,augu uisirmam qi Ie Dei gloniam, & in in gnam naturae humanae utilitatem, praecia tamque
ipsius dignitatem cςssit, de qua re legantur Cyril.
lib. 8. thcs. cap. I. oc Allian. or. 2. contra Alia. ex quibus haec nostra intelligentia poterit facili opera desumi: N ex orat Ioue etiam I. Allianas. conti
Arian. Praesupponunt enim hi Patres Christum non propter se primo, sed propter nos venisse, idest, pro pter remedium nostrum . quod aliquo modo etiam per modum finalis causae praecessit in Dei mente ipium Christi aduentum . Et hactenus dictum fuerit de sententia S. Thom.& i plius intelligentia . Illud duntaxat aduertere
oportet, nos in conclusione quarta, in cuius expositione tam late no it radi Tufa est disputatio, non casu, & lemete,sed consulto potius de originali taruum peccato mentionem fecisse. Quia licet Christus noniolum voluerit nos ab Originali culpa redimere, sed ab uniuei sis,& mortalibus, de menialibus, ut ex his, quae diximus versus finem praecedentis quaestionis poterit constare, pro qua re lege Conci l.6. Iez. c. e.& S. Leon. epist. S. Et iis quae superius dixi, hanc una addam rationem, quae conuincit falsitatis, & erroris contra fidem, sententiam , quae negauerit Christum pro venialibus δε pro poenis satisfecille. Sacramenta secundum fidem applicant nobis virtutem passionis Christi, meritorum eius,&satisfactionum . Et ob id mes Saltiatoris Is a. cap. t a. appellant ut . Sed sacramenta praesertim baptimatis N poenitentia vim ha bent ad mortalia, & venialia remittenda, atque itidem poenas omne s. Quod in Concit. Trid. & in Ecclesi e tradi lione, V lia Patrum doctrina reperiet niscite Theologus esse mani testum: ergo,&c. PDῖcipue
tamen in rem diu in originali S peccati, quod totam naturam infecit, Christus in mundum venit. Et ita
Ioan . I. v bi nostra lectio habet. Ecce qui toltit peccata mundi. Graeci Patres communiter legunt, peccatum mundi, videlicet originale. Quod S. 4 hom. s. par. q.
cap. 18.&opusculo 12. cap. 33. Et quidem licet ali sint peccata intensiue grauiora,& tota peccatorum mortalium collectio maiorem malui aegrauitatem impol et, quani sola oris inalis culpa , nihilominus conuenienter asseritur, Christu in propter remediuoriginalis peccati potius venisIe, quam in remedium Omnium aliorum, etiam si collective sumantur. Quia fuit peccatum commune, ut dicebam, totam humanam inficiens naturam . Et ita sicut bonum gentis, magis est procurandum, & promouentium, quam particulate,&priuatum quodcunqi ebunum . Ita malum commune maiori cura repellendum est, qua quodcunque priuatum malum, etiam si intenti uemaius sit, & grauius. Tum etiam, quia Originis peccatum radix tuit, & seminarium omnium peccato.
rum , & ex hac parte mulio pernitiosius quocunquaalio peccato, quantumcunq; graui,&enormi. Et ob id in scriptura sacra appellatur quandoque peccat , Psal. FO. Ecce in iniquitatibus Manceptus sum, G mmccatis concepit me mater mea.
l'raeterea id volui dicerem coclusione, quod Christi praedestinationem antecesiit quidem peccati originalis praescientia in diuino intellectu, non vero necesssum est dicere, quod praecessit etiam praescientia
Posset hic disputari, an si Adam non peccasset, imcarnatus ellet tilius Dei in remedium peccatorum alicuius, vel aliquorum hominum.
Cui dubitationi respondeo. Satis esse vero simi Iri& quantum opinor certum, quod si vera est S. Tho. doctrina, asserentis Christi praedestinationem uianis iactam