장음표시 사용
351쪽
s vera sunt , quae in explicatione S. Thoin. diximus, Christi videlicet praedestinationem in genere finalis
causae ordinc rationis omnium praeordinatione inain Dei mente praecessi illa, ita videtur fore dicendum. Sed nihilominus ut huic prolixae quaestioni ultimam imponamus manum sit.
s. r . Ubi ponitur resolutio responsiua ad primum dubium priseipue auirendo, quod
Chrisus es caput rerum omnium naturalium in ordine adsupernaturatium sinem . CHristus non debet appellari caput rerum Omnium naturalium secundum eorum em natu rate. Potest tamen, de si non admodum proprie, vo cari caput omnium naturalium rerum comparati ne ad supernaturalem finem . Primam partem cinclusionis negasse videntur aliqui Theologi , ex illis praesertim, qui pulant Christum venturum in mundum, etsi nec primus homo, nec qui uis alius peccas set: Sed iamen haec conclusionis pars mihi apparet adeo certa , ut nemo possit eam probabili ratione si nficiar l. Probatur. Ad rationem capitis per se requiritur inlluxus in membra, si non actualis, salie in aptitudinalis: at Christus, ut homo, no habet influxum aliquem in omnes creaturas uniuersi huius, qui spectet ad naturalem ordinem, neq. vllus unqua The logum docuit Christum innuere creaturis motum, aut perfectionem aliquam, quae ad eorum esse nat rate spe tent. Nani tanis,quem Christi aduentus imuentus intendit, non naturalis est, sed supernaturalis. Et sicut ipse tempore suae passonis instanti dixit, Regnum sutim non esse de hoc mundo, id eis, princi palum quem tenet, oc exequitur in homines, non adfinem naturet spectare: ua dicere potuit set,quod illa suprema auctoritas, quam supra omnes obtinet creaturas, non est de hoc mundo, id est, non ita naturae leges pensinda est, neque ex fine naturali regulanda ergo nullatenus dici potest Clirritum capitis rationem sortiri supra totum viri uersum secundum ei sesse naturale. Neque valet illa consequentia dudum Inlinuata . Christus es finis omnium re tu naturaliuquantum ad totum illarum elis,ergo est ipsarum caput. Quoniam ad rationem finis non est necessarius influxus ille, quem ad rationem capitis diximus esse necessarium. Unde nisi Deus influeret Increaturas Perfectiones carum naturales, oc nisi vere potuit letoicere Paul. actorum II. quod in ipso vivamus, mouemur, o sumus, nullatenus caput uniuersi pollet appellari . Secunda vero pars conclusionis probatur. Et primo de partibus uniuersi quae , vel ad mores solent
conferre, ut honores, diuitiae, dcc. vel quae sunt quaedam contingentia, quae ad primariam, & principale uniuersi constitutionem non pertinent, ut generatio alicuius indiuidui, morS, sanitas,egritudo,di c. Probatur, hςc conc. pars. Res ut ς omncs possunt cadereia, de caci ut quam sapius sub christi metatis; sunt enim mestoties praedestinationis effectus: ergo participat influentiam Christi in ordine ad supernaturalem finem: atque adeo Christus aliqua ratione potest earum dici caput Gomparatione ad istum finem. Pro.
batur etiam haec conclusionis pars, de partibus uniuersi praecipuis, & quae ad primariam eius constitutione in spectant. Partes istae ex Christi meritis accipient perfectionem magnam, dc renouationen II die ultimo,cuin consummabitur totus humanae vitae cursus. Nam superius explicantes illa verba Paul. ad Colo. I. Primo'enitus omnis creatura, dc i lia Rom. 8. Ipsa craatura liberabitur a seruitute corruptionis, dixi mus secundum intelligendiam Ct rysosto. a qua non recedunt Ambros. S. Tho in.& alij non pauci graues S. Paul. inlcrptetes, quod in ultima hominum resurrectione totum ipsum perficietur uniuersum, dea seruitute corruptionis liberabitur. Hanc autem perfectionem accipiet ipsa creaturarum. uniuersitas, ex Christi meritis prouenientem , est enim velut quid conseques ad ipsam tiliorum Dei inaniscitationum, quae iunc,oc consum abitur,dcreuelabitur,estque veis luti praemium, dc merces seruitutis qua Omnis crea- tuta seruiuit Christo in expeditione nego iij praedestinationis filiorum Dei; qui in ipso Christo ab aeterno suerunt electi,& praedestinati, de in Christo, per Christum suam in tempore certam tecerunt vocationem, Scipia in adoptionem filiorum Dei fuerunt assequuti. Hac igitur ratione omniS creatur sub Chritio non istum tanquam sub sine, sed etiam, tanquam sub capite comprehenditur: citque proinde Christus totius uniuerti caput per comparatione ad superna iralem finem. Dixi tamen non omni cuproprie late Christ una irrationabilium, dein sensibili uiri creaturarum caput vocari. Quoniam ut S. Th. . par. q. S. ar. q. ad I .insinuauit, caput debet elle homogeneum , id est, eiusaem rationis cum membris.
Vnue propter huius conditionis desectum, Clitinus
non multa cum proprietate poterit caput harum creaturarum vocari: sed appellabitur tamen aliqua bona ratione, quia, v3. eminentiam habe , dc excellentiam supra totam creaturarum univcrsis latent,de innuit praeterea in ipsas creaturas persectiones aliquot, quae ad ordinem pertinent supernat tiralem. Et
hactenus dictum suerit de hoc primo dubio.
DuBITATIO II. V Trum Christus caput sit omnium hominum se
Hoc dubiit in , de si propter rationem a principio huius quae itionis insinuatam, in prima sui specie de Christo procedat, praecipue tamen instituitur ad ania uestrgandunt ipsam gratiae habitualis Christi perfectio Dem, An v s. vere,ae proprie appellanda sit gratia capitis. Et idcirco tota huius dubii disputatio incipiet ab huius rei examinatione. s. I. Proponuntur argumenta in contrarium.
ESt igitur primum argumentum quo probatur
gratiam habitualem Christi non esse capitis gratiam. Habitualis Christi gratia eiusde est speciei simpliciter loquendo. cum gratia aliorum i ustorum ut superlusq. . ari. a.dilliniuimus ex comuni The logorum doctrina, sed gratia aliorum iustoriim non potest ex se referre bona operantis opera in spirituale commodum aliorum, sed in prauatam duntaxat
352쪽
ipsius operationis utilitatem ineqι vllam habet vim, vi posssit ei hcaciter spiritualem aliquem In fluxum in alios causare,ergo neq, competit habituali Christi grat ',aiqi adeo nequit esse gratia capitis. Ratio enim capitis exigit vim ad influendum in membra. Maior patet. Tum quia alias quaelibet gratia cuiuslibet iusti, esset appellanda gratia capitis, tum quia puras homo rustiis non ob aliud nequit mereri alteri de condigno, nisi quia eius gratia ex se nou habet vim referendi sua opera in alterius commodum a Vnde si quando reserantur, talis relatio non erit 1gratia, sed a volutate operantis, Jc consequenter poterit ibi meritum congrui interueni re, minim8 vero meritum codigni. Namque condigni meritam postulat supernaturalitatem proportionatam praemi O, Min substantia operis meritota j,α in relatione, qua in ipsum praemium referatur, neque alia a priori poterit assignari ratio meriti de condigno, quod er
dite docuit S. Doctor l. 2. G. II . ar. .
Dices, quod haec vis referendi opera in spirituale aliorum utilitatem, non conuenit quidem essent la-liter gratiae habituali Cnruti: conuenit autem ei ex subiecto, in quo residet. Contra. Superius praesertim q. 3.ar. 2.& q. q. ar. Et tam secundo ottendimus, quod ex reali coniunctione ad druinum verbum nulla phisica virtus, aut virtutis modus resultat in habitualem Christi gratiam, eo quod verbum, qua ratione exequitur officium suppositandi, de personandi humanitatem, nihil effective operatur in ipsa humanitate, aut in eius accidentibus, sed tantum vnitur ei per modum terminantis ipsam personaliter,& complentis
illam eius dependentiam, qua pendet a proprio supposito. Sed ii qua ponenda esset in gratia vis referendi opera Cluilii in aliorum commodum, illa deberet esse physica . Nam hoc quod est ordinare, &referre proprium opus in altu, α si in oralitatis ha-
ci deos Cluisto Ecclesiae capiti in existens. Nam hac
ratione quodcunque accidens Christo inhaerens diceretur, esset capitale. Neque vero quia est instrumentum coniunctum Christo capiti, quo utitur ad gratificandos,& sanctificandos homines . Nam hac ratione caro Chri isti, & eius pastio, imo & ipsa corporis Christi membra manus, pedes, &c. essent capi talia, quia Christus Ecclesiae caput his omnibus, uti diuinae suae virtutis , diuinique verbi inlitumentis uti iur ad sanationem, & gratificationem animaru .
Igitur nulla est in habituali Chii isti gratia specialis
aliqua ratio, ob quam cum proprietate vocari de beat gratia capitis. Quartum argumentum . Christus non est caput Ecclesiae: ergo nec habitualis eius gratia debet censiori gratia capitis. Huius consecutionis vim 1 principio huius quaestionis ostendimus. Antecedens ver
probatur .christus non est caput Ecclesiae in quanta homo: quod vero sit caput in quantum Deus, est ad propositum impertinens. Quia etiam Ititer, ut Deus esset Eceleliae caput δε simi luer Spiritus sanct trios vero loquimur de Christo secundum speciale in rationem, quae non est ei communis cum alijs lancit ili-mae Triadis persionis: ergo,&c. Probo maiorem, Nostendo, quod etiam si illa dictio,in quantum, specificative sumatur, falsum sit, quod Christus in quantum homo est Ecclesiae caput. Christus in quantum
homo non habuit meritum infiniti valoris, neque satisfecit satisfactione rigorosi. Nam valoris metritoris infinitas, satisfactionis rigor, non ex humanitate , sed ex diuino tantum verbo de arebantur, & participabantur in humanis Christi operibus. At si huiuscemodi valore ab humanis X5i operibus secludamus, nequaquam nobis proderu : neqς
enim alia ratione Christi meritum, M satisfactio ad nos pertinent, nisi quia perfectum fuit meritum, M at admixtionem: reale tamen quid est,& physicu,
de quod proinde physicam vim in ipso referente pret
Confirmatur. Uel ista vis, Sc persectio,qua habitualis Christi gratia potest ipsas Chri Iii operationes
in spiritualem hominum utilitatem ordinare, residet ut herenter in ipsa gratia, vel in eius subiecto du- taxat. Si in subiecio tantum: ergo ipsa reuera, nihil in se habet, quo intrinsece constituatur in ratione gratiae capitis: atque adeo denominatione tantum
cxtrinseca, caprii gratia vocatur et ex consequenti , non est simpliciter , sed secundum quid
gratia captus. Si vero in semetipsa vim illam, perfectionem participat , Oportet explὲ care, Ex quo principio ei competat et cum neque ex intrin- secis suae naturae principi is, eo quod est eiusdem , speciei cum gratia notira, neque, ut susticienter probauimus, ex verbo cui realiter coniungitur, et co ueniat; ergo, Sc.
Secundo arguitur . Gratia capitis specie dictit a
gratia personali: ergo si in Chricto coniiuua inus gratiam capuis, affirmare tenebimur, vel quod in in ipso duplex clt g tat ra, quarum altera est personalis, &altera gratia capitis, vul quod una, ct eadem gratia in gemina subitantiali specie reponitur. Sed utrumque falsum esse apparet: ergo,&c.
Tertium argumentum. Habitualis Christi gra. tia, neque ob id esse potest gratia capitis, quia eit a c. perfecta exactaque fuit satisfactio: ergo in quantum homo non influit Christus in ipsios Ecclesiae sideles communicans eis suorum meritorum , suaeque satisfactionis virtutem: atque adeo non est eorum caput.
Quinto arguitur, Sc probo itidem Christum D minum non esse Ecclesiae caput. Si Christus est caput Ecclesiae, sequitur eum csse quoque ipsius Ecelcsiae
membrum dc partem. Consequens non apparet ad-niit tendum. Quia esse partem,aut membrum imperfectionem importar: ergo, dcc. Sequela probatur.
Caput in naturalibus sau quorum analogiam Christus caput Ecclesiae dicituri membrum est,& pars I
tius supposita, cuius eii caput,& reuera membrUm essentialiter eii superius ad caput, & ad c teras corporis pari , atque adeo haec praedicatio, caput est me bru essentialis eli: ergo,&c. Bene valet consequentia illa, Chri itus est Ecclesia caput: ergo est eius me brum,& si praecipuum.
Confit matur, sequitur ex contraria sententia coricedi posse hanc propositionem Christus est caput ,
imo& membrum Chridi. Consequens autem manifestam praeie fert absurditatem: ergo,&c. Probat Uzsequela Paul. l. Corin .i2. Ecclesiam appellat Chri-itum illis verbis, ita Christiu. Ubi liquet ex contexta illam vocem Christus pio Ecclesia accipi : ergo si Christus caput est Ecelesiae, poterit,& caput Enrliti vocari. Sextum
353쪽
Sextum argumentum extra rationem capitis est , quod per suum influxum constituat in actu substantiali ipsa membra corporis cuius est caput tita quod ex membris in potentia emciat membra actu. Pr prium enim capitis ossicium est, innuere motum,&sensum in membra iam const ituta in actuali esse me
hrorum ,& unita ipsi capiti , & toti composito per
substantialem generationem. Quod ex capite corporis naturalis collat, ad cuius similitudinem Chri lius caput sui corporis mystici, nimirum Ecelesiae, vocatur. Sed Christus propria virtute et licit membra E clesiae in actu substantiali membrorum , eaqtie s bivnit,& copulat, quod est certa fide tenendum : ergo non potest nisi magna forsan cum improprietate caput Ecelesiae dici.
Septimum argumentum. Gratia Christi habitu, lis non causat esticienter , saltem physica essicientia, spiritualis vitet motum,& influxum in omnes homines , qui Christi virtute sanctificantur, ac proinde neque influit m omnia corporis Christi mystici me-hra. At proprium capitis ossicium est, emcienter in fluere in omnia corporiS membra;ergo improprijs-s me appellatur a Theologis gratia capitis . Maior probatur. Primo de illis hominibus, qui in statu legis Mosaycae in fide Christi venturi salutem fuerunt assequuti . In quibus Christi gratia, cum non adhuc extaret, non potuit ullam efficientia praesertim physeam habuisse . Nulla enim causa operari potest nisi prout existi tactu. Quod vero neque in homines,qui in praesenti statu salutem ameqtiuntur eiusmodi habeat emcientem ini luxum. Probatur. Quia cum nullo eos physico attingat contactu, nulla potest phy sica eius actio circa hos homines constare; ergo. . Christi gratia nullum habet influxum, qui ad rationem capitis pertineat.
s. a. Pro parte opposta. IN oppositum autem militat communis Theolo.
gorum doctrina in '. dist. t 3. ubi S. Th. & 3. par. quaest. 8. per totam, sed praecipue arr. I. eam luculenter amplificat.
I. 3. Notanda pro deeisione dubitationis. AD propositae quaestionis decisione illud est prae
uia obseruatione prsmittenduin,quod licet ratio capitis non proprie,sed metaphorice, & similitudinarie Clui sto com paratione ad Ecclesia in accommodetur: sicut & ratio corporis de Ecclesia siue militanti, siue triumphanti, non nisi metaphorice dicitur,& per similitudinem ad naturale corpus. ut ex Paulo i. Corinth. ia. colligitur in illis verbis, Sicut enim corpus unum est, &c. Quamquam hoc ita sit, nihilominus tamen haec figurata, dc si in ilitudinatia loquutio magnam vim habet ad explicandum eum superioritatis modum , quo Christus suae Ecclesiar praec minet. Qui non latri in externa praee minentia,& gubernatione consistit, etsi hanc cognoscamus, Jcob ea in S. Tliom. s. par. quaest. 8.art. I. ad 3.dicat, Christuin pomis saput Ecclesiae, quam eius cor arpellandum fore quSm in spuituali, de interno iri animabus fidelium influxu. Quem vox ista Caput, nobis denotat, proportione delanipla Im,quae in capite
naturalis corporis contingunt. Cuius proprium ossicium est in omnia viventis corporis memora motum, & sensum, iuxta membrotum proportionem x assiduo influxu operari.
Scio equidem persuasium fuisse grauissimis Phil
sophis cum Arist. lib. de somno,& vigil. cap. a. de lib. de communi motu animal. cap. 4. dc s. Ec libro 1. degenerat. animal. salijs, & non paucis, iisque in philosophia, α medicina peritissimis reclamantibus caput in animali non esse principium totius vitae, sed vitae tantum sensitivae, nam primum vitae gradum cordi tribuit. Verum haec limitatio id tantum eri .cit, quod sicut infinitam Dei persectionem, quamlibet uinplicissima sit,non valemus, Dionysio in libro
de divin. nomin. adnotante, unica voce non modo
comprehendere test enim & nomine, de intellectu creato incompreliensibilis verum neque aliquali significatione attingere, sed quam plurimis oportet vocibus utamur: ita spiritualis Christi virtus, quam fidelibus communicat, de modus, quo in ipsa corporis sui mystici membra influit, neque una simplici voce, propter grandem ,& exi miam tantς virtutis, tamque uniuersalis, emcacissimique influxus excellentiam exprimi potest, neque una tantum similitudine ex creaturis desumpta sufficienter explicari . Quo fit, ut sacrς litter diuersis appellationibus ste-cundissimam , multiformemque Christi vyrtutem nobis insinuent. Appellatur quadoque radix Isa. II.
I adix Iesse, qui stat in signum popiastrum apsum gentes
deprecabuntur. Vbi obseruatione dignum ccnseo, quod spiri tus sanctus hoc in loco duo insinuauit, refere explicuit, quae in Christo, prout est supremum de uniuersale Ecelesiae caput, repet iri certa fide credimus. Alterum est secreta quadam spiritualis vivifica vi rius, quam interno quodam, & inui sibili influxu Christus in sua membra , diuersorum membrorum proportione seruata,assidue innitit. Quam virtutem i)aulus ad Ephesios . grauissimis verbis expressit: Veritatem, inquit, facientes in eburitate crescamus in illo per omnia,qui est caput,Christis: ex quo totum cor pus comyalium, G connexum per omnem ιtincturam submin lirationis,secundum operationem in mensuram Tnι cui cunque membri, augmentum corporis facit in aediscationem Di in charitate, occultam hanc spiritualem Christi virtutem insinuat illa dictio Radix. Alboris enim radix occulta est, de recondita, neque hominum conspectui patet: sed ex ea latenti quadadiffusione vivificatrix virtus ad totam arborem, ad ultimum usque eius folium derivatur. Alterum vero quod ad caput pertinet, est vis bilis eminentia in corpore, in quo principem locum tenet; de quasi visibilem exercet totius corporis guis bernationem. Quod Isa .illis verbis subnotauit conuenite Christo: χιά stat in igηum populorum, &
Quem radicem vocaverat , ac proinde occultatam ,& inuisibilem, mox dicit stare in signum populo ru, ut ad ipsum, in conspectu Omnium gentium positu , omnes confugiant tanqua in ad militare Principis vexillum. In quo similiter alia duo,quae inter caput, de corpus contingunt,significantur. Uexillum namque, seu militare signum defensioni militum praecipue deseruit: nam sub ipso adunati, & ao gregati, defenduntur,ec impetuoso hottiuar incursui facilia
354쪽
ga: RELECTIO DE CHRISTI GRATIA.
obsitu ut, ac ultimam tandem victoriam repotiant. stentat, at no ipsum perscit, exornat,3ccousummat. Et milites primarii eo potis linatim contendunt in Unde ut scriptura sacra alia comparatione huius derratio, ne ipsum Principis, aut Ducis signum peri- sicientiam compensaret, Christum lapidem angula-
clitetur. rem vocavit, cuius proprium est claudere, peri cere, Qu e duo in corpore erga suum caput ipsa ducen- ac sun nra cuni firmitate aedificium consum mareia ste natura obseruata reperimus, ii, capite enim adu- atque omnia,quae dispersa videbantur,in unum col nata corporis membra , de capitis in nuxu I bene co- li Fere, ac consummatim copulare .
aptata, facile conseruantur,& coalascunt. Et incon- Iri,& alijs figuratis locutionibus, Spiri tus sanctus scruando,ac tuendo capite uniuersa membra niaxi in cicra pagina utitur, ut unionem Ecclesiae ad Ch time sunt intenta , sic adeo, ut propter capitis conser- itum explicet, mirabilemque, ac fructuosam virtute, uationem alia particularia membra mani fello se cx- Fc vim, qua ab ipsi, suscipit, & qua semota, tota eius ponant distri inini. Haec mutua,Sc vicaria capitis, de & pulchritudo, de substantia evanescerem. Sed em corporis officia in Christo,&Ecclesia conspicietis, cacioribus adhue comparationibus utitur, quaeli tqui attente rem considerauerit . . Chtinus enim li- cuni relatura cur ad ea ex quibus fuerunt duiumptae νgnum est,& Princeps militare vexillum,sub quo saI- figuratam,& metaphoricam acceptione imporient uantur, quotquot in spirituali halus vitae militia sal- subindicant tamen ver8, de proprie ea, quae Chri BO, uantur. Estque caput, cuius inlliixu cessin te,cessarct de Ecclesi, contingunt. Et prathrmillis aliis , dux ipsa omnium Ecclesiae fidelium spicitualis sunt praecipuς. Altera qua Christus spontus ,& VILQuod Propheta magis adhuc explicuit verbis mox Ecclesiae vocatur,de ipsa Ecclesia Christi sposa, Agni- adiunctis, Inium Iortes de ecabuntur. Sed prGerca qlle uxor. Nam ut vir, dc uxor duo sunt, ut inquit in eius gloria tuenda, dc amplificanda Iaborant uni- Paulus Ephes.s. in carne una: ira Claristus,& Eccle- uersi fideles illi praesettim, qui in praecipuo Ecclesiet sta in carne una sunt, non solum speciticae naturae ni- loco sunt a Spiritu sancto, ut robustiores, α valen- tate,sed S specialiori alia coniunctione, quae sp OH tiores milites collocati, & qui potiora sunt huius imo allaciti,dcometoc ciliatur. Unde factum est, invitici corporis membra i cuiusmodi sunt illi, de quod Cluillus nihil sibi proprium reseruatierit, sed quibus Paulus meminit I. Cor. .lbi, Diuis is ve- totum quod ad ipsum pertinet authoritatis,digmtZ-ro gratiarum sunt. dcc. oc ad Ephes. . Et ipse dedιt tis,gloriae,&cxcellentiae,atque itidem potestatis tuet quosdam quidem Apostolos , dcc. Haec obiter sunt sponsae dilectissimae com tminica uerit Ecelesae. Neq; adnotata, non solum vi exabaci rati ex Ila. testimo- enim,S ip in potestate in , quae propria esse videturtiij habeatur intelligentia, sed poti Isitatum ut ratio- viro,oc marito dipna, libi reseruauit Christus,sed Mnem capitis,quae in Cluilio comparatione ad EGI - earn quoque Paecnariissimae sponse voluit esse com siam repetitur, aliqualiter insinuemus. munem. Quod Clitisius Ioan . I .se facturum illis Quandoque vero vitis vocatur, Ioan . II. Ego sum promisit verbis, aesi credit in me,opera qMe Ἀο facio, vitis vera, s vos palmites, ubi non solum vivi lacum, G irae faciet, G maiora horum faciet. Quam sum a ac foecundilliinum influxum , eumque apprime ne- tigri August. haec verians verba, & longo, mirabili- cessarium, quem Christus mi uos innuit fideles, no- que discursu digessit Chrysostomus in nom. 11. ad
his designat: verum oc externam etiam coniuncti populum . Et quoniam nemo carnem suam odionem, quam cum Christo, de in Cluilio habemus, habet, ut Paul. ad Ephes f. dicebat, sed nutrit,& f
aperte declarat. Sed quoniam umo vin s .id palim- uet eam. Isa& Chri ilus,& nutrit,& sonet,uital, ii res , ad fructuositatem potius, itiani ad superiori ra- bilitat, de amplificat Ecdlesiam. Et neque eius cametem pertinere videtur, idcirco haec similitudo tanta D odio habet, sed amat,&diligit, excurus amOIc tan-
per apparet deficiens. Cuius descientiam supplet dem corpus humilitatis notirae remrmabit config similitudo alia, qua se Christus comparata: t luci, dc ratum corpori claritatis suae. illum scriptura sacra boli comparat . Sol enim emi- Verum eis excellens haec sit comparatio,Ecclesiae nemis limum tetici in toto orbe locum, ac per ino- dignitatem magnifice extollens, & dilectione Cliri dum eminenti Isimae superioritatis in hunc vitibilem sit erga Ecclesiam mirificε commendans: sed nequo mundum mira virtute, & potestatemfluit. Sed ne- tamen suificiens Spiritui sancto visa eii ad ιntimam, que coparatio illa satis est adaequata: nam et si Attil. & nurabilem Christi cum Ecclesia unionem , ut par lib. I. Metheor. dicente, Necessumses mundum illum etat, explicandam. Quoniam etsi maritalis haec conis
visibilem cons juvm esse lat IoniuIsverrorιbus, υι ιπ- iunctio carnis unitatem inducat, duo tamen adhuc de tota eius Σιrιus gubcrnctur: at nian tama, iamque sunt vii 5 uxor, tanteis :n carne una. Unde tandem intranea est intcr hunc inferiorem mundutia, ct cs'ic' eo deuent una est,utoninina odam unitatem Spiritus stes orbes coniunctio, neque tam intrinseca unio, ut sanctus intcr Christum, de Eccletiam exprimeret, ut
exactu nouls referre portii cam,quc inter Christum, Ecclesiam Christi eorpus, de Christum Eceleliae ca-α eius fideles tepetatur. pur vocaret,qua plane metaphorica, de si in iliit Id in Vocari etiam solet Cluillus Ecclesiae fundamen- tia locutionis phrasi,verant. realemque spiritualem tum,ut a Paulo 1. Cor. 3. vocatur. Quae plene aiIum- vilitatem,quae :nter Christu est, de Ecclesiam, mite latio exprimit satis, qua ratione totam liuitis spiri- nubis Spiritus sanctus exposuit: illa videlicet, quatritu 1lis Ecclesiae aedificationis firmitatem ad solumis Christus optabar, dc peicbat a Patre, Ioan. IT. cum Clitii tuin reuocale dcbeamus, ut ad tirnaidi:num,dc dicebat, Pater sertia eos Dinomine tuo, quos dedissis olidi iii .num fundamenium z ad quam similiti id me mihi, visim unum, sicut G nos. Et paucis interpositιS. pertinet ea, qua Ciὶristus in scriptura sacra petra vo- Sedo pro eis rogo , qui credituri hunt, vi omnes et numcatur. Verum isthaec comparatio exacta non cit . sint icut tu Pater in me V ego te ,σ ut inim nobis rundamentum namque aedificiunt inchoat, ac su- nummi . Sed oc eadem similitudine manι sta li-.
355쪽
gnificatione insinuatur eminentia, qua Cluis us Ecclesiae praeli det, quae tam amica hilis est , utilis, de suavis Ece Iesiae, quam Christo praeclara , & gloriosa .Qujd enim corpus vitae, motus, sensus, ct perfectiois nis habet, quod a capite non participet Quam vero
caput diguitatem, excelletiam, ac virtutem sortitur, di obtinet, quam corpori non communicet λ Et quae denique maior, intimiorve unitas,& coniunctio esse
dignoscitur, quam ea quae inter corpus,& proprium
elus, ac congen eum repetitur caput Non libet amplius spatiari in his referendis, & ponderandis eius
unionis titulis, quae inter Christum,& Ecclesiam verius, de proprius inuenitur, quam inter res ipsas exuibus haec figuratae,& metaphoricς comparationes e nauretur . Sed ad nostrum deueniamus in te tum,& quibusdam subiunctis conclusionibus breuiori, &strictiori orationis stylo propositae quaestioni laus-
g. q. Prima concisso. FIde Catho Iica tenedum est Christum caput esse
E Iesiae: Ecclesiamque corpus este Christi. Nisi noster hic institu Ge relectionis de gratia Christi iractatus ad desideratum properaret tinem, multa hoc loco nobis se,& diωutanda,& traetanda offerebant, α cum haereticis, Climili,& Ecclesiae hostibus exagitanda, quibus ad amussim explicatum daremus: quonam haec spirituali glutino Chri iti cum Ecclesia co-iuetio,& incipiat, S perficiatur . Nam incipit a tule, de charitate,quae vinculum est persectionis, consummatur. Et num in sola inuisibili Spiritus sancti dilectione , suggestioneque, de ini pulsu, an vero visibili etiam,& externa subordinatione stet. Nam praecipuu quidem, quod ad hanc spectat unionem, nouo Iu
sed externa quoque,& visibili spectu apparet. Visibilibus enim legibus sub uno visibili Romano Pont. capite gubernatur Ecclesia: sed inuisibili fauore, spiritu alique gratia , nobis Christus suprcchum capyt, occulta quadam subministratione, ad harum legum
obseruantiam opitulatur ,&fauet. spiritualemque im luxum suis ingerat membris, quibus ad praecepta virtutum ossicia coalescant,& valeant. Sub viii bilibus quoque Sacramcntis adunatur Ecclcsia, sed sub tegumento visibilium rerum diuina Christi virtus
secretius operatur, ut Mag. Greg. I. quaeit. I. p. multis doctissimis verbis dixit, visibilia, & externa sunt in Ecclesia ministeria Apostolorum, Pallorum, Dictorum,&c. quae tamen ad opus nuni iter ij, quod potissimum spiritu constat, perliciendum , dc consani mandum destinatitur, ut ad Ephes. . cgregius minister Paul. dicebat. Ualeat ergo inordinata Lutheranorum caterua, quae cum vero spiritu penitus vacua sit, totum suae sa- inanicς synagogς ordinem,seu,ut verius dicam, confusionem,ad phairaticum quenda spiritum reuocat. Et nos in nostra vilibui gloriemur Ecclesia, sub uno Christo supremo capite constituta: cuius visibilem locum Romanus Pontifex tenet in terra . Et sub hoc externo , visibilique tegumento, verum abi pis Christo quaeramus participatum spiritum, S ad nostrae conclusionis probationem reuertamur, qu ς certam esse in fide veritatem, docuer ut uniuersi Thm-
logi Scholast:ci in s. dist. t 3. ad cuius explicationem
legatur S. Tho m. s. par. q. s. art. I. & 2. ex quibus constabit,Cliri: tum caput esse Ecclesiς α secundum corpus,& secundum animam, ita quod tota ipsa hu-nianitas Christi ad rationem capi dis in Christo constituendam concurrit. Et similiter Ecclesia secudum Vtrunque,&corpus, v animam, Christi corpus est: singulares itidem fictiles anima,& corpore constantes, particularia sun I huius corporis membra, influxumque recipiunt a capite, qui non solum anun ς sed etiam corpori, prout de ipsi animae, ac Dei subest spiritui, quam plurimum virtutis consert. Regius enim Vates psal. 3 3. dicere solebat: Cor meum,s caro mea exultaverunt in Deum visum. Communis h viri RGque humanae partis laetitia ex communi influxu a capite Christo suscepto stiam deducit originem.
Legantur etiam S. Tho m. q. 9. de vcritate art. q.
Alex. Alenc g. p. q. I a. membro a. de Altisiod. lib. . trach. l. c. . .& 6. de Dii edo. lib. de capi. dc redemptis trach. 2.c. 2. ari I. Testimonia script . iaci pro hac Vz-Iuate confirmanda sim ita , di manifestissimata, praesertim in Pau. ad Ephes. i. Inum dedis caput D. per omnem Ecclisiam , quae es corpus 1 Asus, picnιIudo eius, cui omnia in omnibus assimpletur . Quibus ver bis exprimit Apollotus ab indantiam in Noxus d mi ni, quo corpus suum, singulaq, eius membra perticit,& adimplet omni spirituali pleni tuo me, ut sit perfectum, & plenum corpus,& dignum tanti capri: sconiunctione, in quo&ipse adimpletur, sicut S cu acu ri dicitur in eis, qui ab ipso recedunt. Legatur super ista Pauli verba S. Ambro c. s. Vir, inquit, cap/ιtes
mulieris, sicut Christus caput est Ecclesae. Ad Coluit. I. βιsic ut corporis Ecclesi . . CO . 6. Ictias, quia coryora vestra, membra sunt Chri 3 ad Rom. ii. MI.Cor. 12. diuersa munia, variasque tunci: Ones, alternaqi Osticia, quo ipsa diuersa huius corporis membra exequuntur spirituali Christi capitis influxu gubernata,& confortata mirifice,& luculenter Paulus exposuit. Explicuerunt hanc veritatem Patres grauissimi, Aug, pci s9. a principio,& epist. 17. Sc poti iasinum legatur in lib. de agone Chri litano, cuius verba reserunt Dri ed. loco citato, & Med In . . par. q.s. art. I. Baul. lib. de spiritu cincto c. I. Hilar.lib. 8. de Trin. de lib. de synod .c 38. Sc super psal. I 39.& denique haec veritas constat ex his duobus notabilibus, de
ex script .sacr. ibi adnotatis, que paulo antea me Deiarunt praesupposita. Ex quibuS tnmlbgicae congruc tur, quae ad hanc veritatem exponcndam ametri solent, tacillim appera colligi possunt. Vnde ad sequentes pergamus conclusioneS.
CHristus ut in praesentia de capite loquimur non
in quantum Deus in sua puritale naturae consideratus, sed in quantum Deus homo, caput est sui corporis, quod est Ecclesia. Ad intelligentiam huius conclusionis aduertendue', nos minime negare Christum , ut Deum caput ei se Ecclesiae: eilenini,& Ecclesiae,& totius creatura. rum uniuersitatis caput omnem vitam , dc motum, ac totum itidem esse omnibus creaturis influens tri ec enim sente es ab unoquoque nostrum, Actor. IV. multoque intimius nobiHac una uersis creaturis assi.
356쪽
Bit , qDam caput sui corporis mehris: sed loqv mur in praesentia de capite visibili. S homogeneo, id est,
similis formae cum memhris, quod inter Omnia me-hra praecipuum tenet locum , eminenti virtute complectens omnem vitam,sensum in motum omnium sui corporis membrorum . Qua ratione Deus m puritate suae diuinae naturae confideratus, no es in hoc
sensia Ecclesiae caput. Nam est caput inuisibile alterius rationis, & formae a corpore citi praeeit.
Secundo notandum est, dc ad memoriam reuoc
dum id, quod dixerunt illi Theologi, quorum sententiam praecedenti quaest .a s. retulimus, qui dic hant,Christum neque naeruis te, nec satisfecisse, neqι vero redemisse nos prout est Deus homo , sed prout est homo duntaxat, etsi virtutem satisfaciendi , meis rendi, ac redimendi, a diuino acceperit supposito: nasi humanitas non esset unita verbo, non hac tanta polleret virtute. Vnde gratia unionis antecedentertuit necessaria , ut Christi humanitas nostram Op raretur redemptione: Grinaliter tamen gratia unt nis supposita, Verbum Monoeiici arrit,ad nostram redempi Ionem operandam, sed ipsa ista Christi hi,
manitas, etsi quadam denominatione, quasi extrinseca diuinum Verbum nos redemisse dicatur i quarenus eam personaliter sustentat humanitatem , quς nos redemit, sicut aqua calorem sustentas,dicitur c te facere. Theologi, qui ita tunc dixerunt,dicerent si ita iliter in praesentia , quod Christus ratione latum humanitatis caput est Ecclesiae, et si diuinum ipsum Verbum quadam denominatione veluti extrinseca, caput quoque nostru dicatur. erun nos, quibus ille modus dicendi tunc non placuit, aliter dicimus cum sententia communiori, quae in modo loquendi scripturae sacrae δε Patru magis videtur esse fundata. Nimiru , quod Christus sicut ex humanitate habuit formalem rationem merendi, dc satisfaciendi, val rem autem meritorium, de satisfactori uin , a verbo
diuino per mi, aliter suppositante naturam humana,
de actu cum ipsa concurrente ad operationem meratoriam, de satisfactoriain: sic adeo ut totus Christus Deus homo per se intraret rationem principii totalis satisfactionis, demeriti: tia ipsemet Christus Deus homo per se pertinet ad rationem capitis Ecc Iesinet. Est quidem humanitas formalis ratio Christo, per quam sit Ecclesiae caput. Diuinum autem Veris
Dum, ut suppositans, & terminans naturam hum nam per se concurrit ad costituendam capitis rationem : mutuoque pendent Verbum , de humanitas, si licet uti dependentiae nomineὶ ad constituendam et Ientialem capitis rationem : Verbum enim accipit ab humanitate requisitam esset iam , dc formam, qua possit capitis officilina gerere: humanitas vero accipit a Verbo totam illam pes sectionem, totumq; va.
lorem l IIum , qui per se, essentialiter ad supremicapitis Ecclesiae dignitatem , de officium requiritur. Et quidem ista sententia consequenter se habet ad aliam de merito, de satisfactione. Quoniam influxus huius capitis in membra satisfactor rus est, ek meritorius : atque adeo, quod de principio meriti, Sc tisfactionis diximus,dicendu est similiter de capite. Quod hac sententia conformis sit modo, quo scri plura sacra, oc sancti Patres loquuntur, ex eo c6stat, quod Paulus locis prima conclusione citatis, ab Hlute vorat Christum Ecclesiet caput, dc Ecclesia in ap-
pellat corpus Christi, Christus autem, ut superius aduertimus,neque solam divinitatem, neque solam huluanitatem importat, sed ipsum Dei verbum in humana natura subsistens. Patres etiam tertio quoque verbo repetunt,quod si Christus non esset verus Deus,neque tios potuisse redimere, neque proinde rationem capitis Ecclesiae
habere meruisset. Et ita Aug. in lib. de Trin. inquit, Christus non esset Dei, hominumque meiator, nise esse irim Deus o homo. Relegantur, quae superius dixi. rnus in confutationem praedictae sententiae. Sed aduertendum est, quod quia humanitas, ut dixi, D male principium est Christo, ut caput Ecclesiae dicatur , dc sit, ipsumque capax reddit denominationis huius , idcirco abiblute solet, Ac potest dici, quod Christus, inquantum homo, est Ecclesiae caput. Et ita Paul. ad Ephesi. dicit, quisu Deus imum dedit caput super omnem Milesiam, qui modus loque di designa tot ficium, & rationem capitis competere Chri it O Vt homini, ea scilicet ratione, qua sui, lectus est Deo, ut ab ipso possit dari, Ac prςfici Ecclesiae, honorem queaoc dignitatem capitis ab ipso recipere. Confirmatur, Christus meruit sibi supremam capitis dignitatem, ut quaestione diximus praecedenti ergo haec dignitas simpliciter competit Christo ut homini. Sed obi ter notetur pro his, quae ibi diccbamus, quod cum dici mus, Christum meruisse capitis digni ratem , non fit sensus, quod Christus meruerit virtutem, qua posset influere in reliquos homines gratiam, de gloria, de reliqua supernaturatia dona rnam hanc virtutem liue radicat sterco sideretur, quae est ipsa unionis gratia, siue sumatur pro immGIa to, dc proximo principio formali, quo Christus influit in membra, absque ullis meritis Christus accepi t: sed me rumpiam formalem capitis dignitatem δε quo a
nullus uniretur Deo, nisi prius secundia rationis Priori tate ipsi, ut homini, per fidena copul .iretur, eiusque actuat susciperet influxum, ipsumq; ut Principem, Pastorem Eaput recognosceret. Meruit etia quoci
Deus eius humanitate ut in i m meto uteretur,ad Innuend si in sua membra physico influxu supernaturalem vitant δε motum. Et silmili ratione coceditura S. Th. . q. 26. ait. 2e quod Christus secundu quod
homo, mediator est Dei in hominu . Ex dictis sequitur,l hqc propositio, Christus inquantum homo, est
Ecclesiς caput, vera est, si dictica, inquantuin, specifi .cative sumatur, quς tame esset falsa, si reduplicat in sumeretur. Nolii, et immorari in his terminis explacandis, tum quia scietibus dialectica, sunt manifesti, tum etiam q ria superius a nobis fuerunt explicati, Cude Christi adoptione in q. t. loquebamur: satis fuerit nunc d icere,q, si dictio, inquantu,denotet adςquata, de totale rari me capitis, falsa est illa proposmo,quin modocunq; sumatur,elia specificatiue, quia dignitas capitis postulat per se, 6c necessario diuinu suppositu, est aut e vera, si denotet principi si formale sp cciticam ratione capitis constituens, sub illo tamen dignitatis modo, qui ex dulino stipposito di anat. Et hic est specificativus ad ius,in quo illa admittitur proposi cio.
CHristus capiat est, non solum fidelium, qui in
novi te: tamenti statu commorantur, sed omis
357쪽
hium fidelium, qui post Adae peccatum Christi praecesserum aduentum.
Haec conclusio eadem est tenenda cellitudine, quaversiis finem q. f. diximus credendu elle, quod Christi fideles, qui Christi antecesserunt inca I nationem , gratiam, & iustitiam ex Christi meritis acceperunt. Et eodem modo, quo ibi explicuimus veritatem illa explicanda est haec nostra praesens concluso. Isque in summa legitimus est nostrae conclusionis sensus , quod Christus, ut praeuisus, de praecognitus a Deo in ipsa aeternitatis praescientia, propter homines,dc eorum salutem homo futurus in tempore , caput fuit antiquorum fidelium. Ita quod omnis spiritualis minfluxus, quem a Deo acceperunt, non aliter ad eos peruenta , neque alii et a Deo fuit e coelo dentissus , quam habito respectu ad venturum Christum,ut ad supremum omnium credentium caput. Et ob id in loco superius ex Isaia c. II. cit. Eril radix Iesse,&c.
Chlistus Iesse, id est, Dauid radix appellatur, etsi multo tempore suerit ipso David posterior. Et ob hanc causam Patres in lyinbo sustentati fructu pe
ceperunt illius victoriae, quam Christus de suis hostibus magno peracto bello reportauit, pugnauitque Christus etia pro eis. Vi ex illo Zach. Camico Luc. I. colligi tur. Et erexit cornu salutis nobis, fatalem ex in micis nostris,ad facundam misericordiam eum Patriis bus nostris, qui lain, scilicet, olim erant defuncti. Hanc veritatem docuit August. qui nihil non profunda semper eruditione, de sapientia dixit, lib. de catechizandis rudibus c. . cuius verba, quia digna sunt consideratione, decreui ad hunc locum transcrihere. Sic inquit. Neque enim ob aliud ante aduentum
Domini scrφta sunt omnia, qua in sanciis scripturis
Ieginitis nise τι illlius commendaretur aduentus , Ss
tiara praesignareIur Ecclipa. ideli, populus Dei per omnes gentes, quod es c orpus eius. adiunctis, atque annm mera tis omnibus san iis,qui etiam anιe aduentum eiurin hoc ficulo vaxerunt, i Ia eum oriates venturum esse, scul nos venisse , bicut enim Iacob manum Prius a timn ccreιur, m sit ex Ttero, qua escini pedem prana1rintis miris tinebat, deinde utique sequutu est caput, tum demum neccssario mi mb a caelerae sed tamen caput non avium, G membra, guae sequuta sunt, scd etiam linam manum, qua in nasccndo praecessit, di nitate, ac Polem te praecedit,s quavix non tempore apparendi, tamen naturae ordιne prius est, ita s Dominus Iesus C hristus, eis antequam appareret in carne,c quodammodo ex vitreo secreιisuι , ad hominum oculas med utor Dei , rhominum homo procederet, qui est supcr omnes Deus
benedictus in saecula praemisit in sanctis Patriarchis,N
Prophetis quandam partem corporis sui,qua velut manu se nasciturum esse Pranuncians,etiam populum praecedentem superbὸ, τι mutir legis, raquam digitis quinque supplantauit:quod a per quinque temporum articulas pranunclara venturus, prophetarique non desiuit to huic re a consonas, per quem lex data elidibros quiniaque conscripsit. Et superla carnaliter sentientes,c suam iustitiam volentes constituere, non aperta manu c hri, irepleti sunt benedictione, hed tonstricta, atque conclusa retenti sunt: itaque illιs obligati sint pedes,et ceciderili; nos vero Drreximus,a erecti sumuI . Se murr ergo, ut dixi, praemiserit Dominus Christus quandam par eme orporis surin Sanctir, quι eum nascendi tempore praeierunt,t amor ipse sit caput corporis Icclesia, ιllique omianes eidem corporι, cuius ille caput es, coisserum, ere.
dendo in eum,quem manunerabant. n enim praecurrendo diuulpsunt,sed adiuncti potius obsequedo. Nam
In quibus perpendendum est, qu m citra improprietatem ullam Aug. ipsam aeternam Dei prςscientiam diuinu quasi uter u appellaveru, in quo diuina prefinitione, dc praedestinatione totus ipse ab et terno Christus,&in capite, & in me bris fuit prp Oceptus et ita quod praedestinatio Christi capitis, membrorueius perfecta quςda fuit ipsius Christi in diuino utero coceptio. Cuius coceptionis foetus, quasi immatuto tempore dem castratus fuit in illa manus ex utero
emissione, quς in antiquo fideli populo facta est. V
co immaturum tempus to Ium illud, quod eam teporis plenitudinem praecessit, de qua Paulus ad Gal. . dicebat: AI Ebι venis plenitudo temporis, misit Deus
Filium Dum faelum ex muliere , factum sub lege, &e.
tunc aeterna illa Dei prςconceptao suu habuit adimisyle metum,cum Deus Filium suum in mundii misit. Et quemadmodu dicebamus superius cum Paulo ad Ephesi. quod resurgente Chrulo, resurreximunomnes, id eit,lesurrexit corpus In suo capite, de Christo coelos penetrante, 6c ascendente, nos quoque cum illo coelos cotiscendimus,id est,corpus ascendit in ca iapite: ua Christo capite nostro ex diuino aeternae prς- scientiae tero tunc egrediente, dc nascente, dc nos quoque nati sumus,corpus videlicet fidelium in suo
capite natum est, Ac exortunia.
De linc forsan natiuitate, de diuini vieti partu e plicari poterunt non inccimo de illa vaticinantis Isa. verba C.66. Nunquιd ego,quι alios parere facio, is no pariam dicit Dominus f Fgo, νι generationem caeteras. tribuo, Ilerius ero, dicιι Dominus Deus tuus ' Certe, si
sequentia in cotextu adnotetur verba illa. s Laetamini eum Hierusalem,a exultate, dcc. non poterat haec imtelligentia non videri textui consentanea. Exhorta batur enim Propheta Hierusalem ad lς ritia, eo quod diuinus hic aeterni uteri partu S tandem era I in nanclucem incommodum ipsius Hierusalem suturus . Haec eade veritas constat ex illo Prou. 8. Nondum erant ab sus cis iam concepta eram: quo loco de it carnata Sapienti a seritio erat Salomoni, eamque ab aeterno concepta v al, quia in ς terna Dei praedestinatione, S prsordinatione ipsam quasi in pulcherriamo Dei utero ad partum properantem contempla-hatur. Et quod properaret ac partum, illa sequentia indicar u i verba: Et delicia meae esse cssius hominum. Et hcc dixisIe sat fuerit ad huius tertis coclusionis explicatione, nam ex his, quibus comprobaui sue erius veteres Patres ex Christi passione, de meritis fidem accepisse, de gratiam, potera i quisque petere alia,quet sunt neccssaria ad huius coclusionis probatione, quq probatio ad forma redacta talis est. Antiqui Patres ex influxu Christi fidem acceperunt, de caetera supe
naturalia dona, quae ad eorum iustificationem attinuerunt.Chrtitus ergo capitis rationem habuit comparatione ad fideles illius prisci, de veteris statu1.
g. 7. Suarta conclusio CHristus caput est iustorum fidelium in loco purgatorii existentium. Haec conclusio si materialiter intelligatur, in hoc videlicet sensu,quod illi,qui in Purgatorio existum, sunt vera Christi membra ,de
358쪽
33s RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
, Chinius eorum caput,non potest reuocari in dubiu. dicebat, quod in eo vivebat Christus,& 2. r.e. 3. Sunt enim coniuncti Christo per fidem, & chamse quod in ipso Ioquebatur Christus. Et nos, ut benetem,& ex influxu Christi,& virtute meritorum eius Caret.opus de fide,&op. c.'. dicere possumus,quod gratiae confirmationem ,& stabilitatem in illo statu in nobis meretur, & in nobis satisfacit Christus. Ita accipiunt. Atque itidem ex thesauro Ecclesiae, qui S illae iustorum animς,quc in purgatorio detinetur, meritis ,& satisfactionibus Christi potissimum con- dicere quoque possunt,quod in eis satispatitur Christat, per modum salieni suffragi, a debitis releuantur stus,quia earum passiones inutiles prorsus essent,nisi poenis. At si fot maliter sumatur conclusio,ita ut sen- Christi pallioni inniterentur. Paterentur illae qui- ius fiat,quod secundum quod animae ii Iliae in illo lo- deni, si a Christi essent passione alienatae, ut miseri in eo purgantur, influxum participat a Christo capite, in furno patiunt uriat satis non pati potuissent. Usque& quod capitis officium in earu purgatione exequi- ad statum ergo gloriae incIusiue nihil nobis contin-rur, rationem aliquam habet dubitandi quarta ista gere potest, quod conuenientiae quidpiam ,& utili- conclusio. Quoniam animae In purgatorio non salisi talis spiritualis conferar, quod pretiosissimo Christi faciunt, sed satispatiuntur: ita quod iuxta rationem sanguini,eiusque pallioni,& meritis non debeamus. tormentorum, re propriae passionis quantitate a suis Et ob id m omnibus ,& pro omnibus gratias agunt purgamur debitis, & no virtute applicationis meri- sancti in coelo Deo,& Agno, Ap c. c. . non soli Deo, torum ,& satisfactionu Christi. Sed hac ratione non sed simul S Agno.
obstante, exillimo statuta in coclusionem veram esse
in hoc tormali lentu, quam sic probo: quod illet pas- ρ.2. Quinta eone so .
sones, illaqι tormenta acceptentur a Deo per modusufficientis fati allionis,simq; gratς,6c acceptabiles D Robabile est, Christum fuisse caput primorum Deo purgatorii pinnae,qiribus lustς purga turam ii ς, I parentum m statii innocentiae existentium . totum reducitur ad Dei gratiam,& misericordiam : Haec conelusio explicatione potius indiget, qtili mergo & ad Christi passionem,& merita: quia omnis probatione , suppositis his, quae diximus re supelius gratia Dei nobis collata,nomii per Christum ad nos in hoc dubio,& dubio itidem pigredenti. descendit: nam benedixit nos Iaeur , inquit Paulus, Unde primo aduertendum, hane conclusionem omni benedictione stiratualι In Chraso. Antecedes con- procedere supposita Sancti Thoinae sententia , quae stat prtino, quia si extra gratiam,N eliaritatem, quae docet, Christum non venturum, si nullus peccaret per Christuin habetur,ammae sensibiles illas poenas, homo .grandiaq; pateretur lorine La,nihil reuera prodessec Secundo est aduertendum, non eodem modo lo illis,ut 1 debitis per peccata contractis liberarentur quendum esse de primis parentibus,dum extiterunt sicut non prosunt damnatis inferni tormenta, via in statu originalis iustitiae. & de ipso originali miti poenarum aeternarum liberentur debitis . Quod tiae statur ac de his, quae formaliter ad ipsu in speci probat grauillime Mag. t. cotra Scor. in . diit. I9. bant. Supposita namque praedicta S. Thomae opi- Secundo ad specialem Dei gratiam, cic misericor- uione , ego non reputo probabilem sententiam , diam spectat, quod instituerit locum it tu pinnarum , quae docuerit, Christum sitisse caput statiis innocen in in quo animae possent seipsas expedire ad ebriis,qui- -, formaliter sumpti. Nim cum gratia Christi lithus propter culpas transactas, Deo obligantur: ἀrgo Redemptoris gratia, per se, &ex vi praedestinari α hoc etiam beneficium ad Chrriti merita pertinet. nis Cli rasti, neque Christus aliter fuerit praedestina . Tertio denique, quom a si Deus magno vellet rigore tus, quam ut Redemptor, & in remedium origina. uti, postquam animae sunt extra viae itata coniti itae, lis peccati, & in reparationem ἔuinarum , quae fu posset ad nullum ea tu opus respicere, nullam qi Vzi runt ex peccato relictae: nequit probabiliter dici, satisfactionem, vel sati spat IiOciem earum acceptare, si consequenter est loquendum in quod status inno- sed propter illas debitas pcenas, & maximu propter centiae formaliter sumptus ad Christi gratiam , ω veniales culpas si quas secum deserun ,eastia perpe- ad eius merita spectauerit. Nam status ille, &quae tuum a regito exclusas detinere. Nam licet hoc ad formaliter ad ipsum pertinebant, nullam habu
rigorem pertineret, no tamen ad iniuilitiam, c nOc runt ad peccatum . nec ad remedium eius habitudi- intelligo considerando Deum , non solum ut domi- nem: ac proinde neque ad Chtallum , ut reparat Onum vite, & mortis , qui absoluto, &plenario suo rein naturae per peccatum insectae. Et ita dicebam uteretur iure: sed etiam cosideralido ipsum,ut legis- superius prope finem praecedentis quaestionis, quod latorem,&gubernatorem. Natricum piae animκ in gratia collata hominibus in statum nocentiae per se statu viae no se purgauelint sutrici emer,cum pollent primo non attinuit ad Christum, nec ad eius me- ex vi graciae,&charitatis,&auxiliorun DcI, nulla rita. Sed ex sola Dei gratuita, & liberali voluntate cisti rogaretur imultitia, ii viae cursu peracto, neque fuit donat . ad satisfacienda ra , neque ad sacispatiendum ci da- Caeterum si non formaliter de illo statu loquaretur Iocus .led propter impedi in mum,quod secum mur, sed materialiter potius, non repulo improba deferrent, extorres in perpetuum manerent, hile, sed valde milii probabile est, quod infinitas exules a regno coelesti: Ergo quod earum accc PictuΓ meritorum , ες satisfactionum Christi ad illum satis passio in purgatorij loco, viIdequaque specia ad eua in statum se extendit: quatenus status illep Dei gratiam , ac ipsaque proinde Chriiti Saluatoris tuit subi jci Christo, ut Redemptori, & reparatori , nostra inerita, qui Saluatoris officiu M in omnibuβ, id est, prout consideratur tauquam reparandus per ει ubi quem suis rarenabias operatur. Et in illo cor Christum. Et hac ratione superius eicebam, quod mentorum loco sua iplis metria, A suae pati it m ,vis eadem mei gratia , quam primus parens in instanti tute actu applicat. Ita quod sicut Paulu1 ad Gai c. I. suae formationis accepit, quae fuit innocentiae, Q. . origi- Φ
359쪽
originalis iustitiae gratia . primo qu: dem & formaliter considera Ia,ut erat gratia innocentiae, sine Christin ex sola Dei voluntate fuit ipsi primo homini
data. Sed eadem mei prout reparada per Christum. de ex me rito passionis eius collata quoque suit, ac ex gimino proinde titulo primi patentes gratiam illa acceperunt,quod ibi explicatum dedimus. Neque miretur quisquam, quod dicamus innocentiae statum reparatum surse per Christum e quia licet ad innocentiae statum reuocari nequeat, is qui semel nocens fuit in peccator, qua ratione irrepara-hilis est innocentiae ita tus, sicut status virginitatis. Sed nihilominus eatenus absque improprietate ulla status ille reparatus per Christum dicitur, quatenus homo de secundum animam ,& secundum corpus eam omnem per Christum recuperaturus est per te etionem , qtiani peccando perdidit , imo oc multo uberiorem perfectionem: quod apparebit in illata die cum alligauerit Dominus vulnus populi sui, percus uram plagae eius sanauerit, Isai. o. Qui erit dies gloriose filiorum Dei resurrectionis. Cui pro. inde diei Christus redemptionis nomen accomm dauit,cum Luc. 2I. dixit, us autem rι inclytemibus, respieue,s Luate capita et ejtra, quia apyroyinquat re dem ιο vestra . Resurrectionem simul cum tinali sententia , quam iusti 1 dextris Christi in iudicio stantes audient, Cluistus Dominus redemptionem Vocauit , quia tunc plene apparebit totus factae per ipsum redemptionis fructus . Mitto explica
Igitur nostra conclusio in . hoc posteriori sensiam a tetiali est intelligenda, in quo egregiam habet
robabilitatem : etsi non certitudinem; quia probat Iis est etiam sententia contraria, quae docet statum innocentiae , neque formaliter, neque materialiter
ad Christum pertinuisse: ita ut gratia, flesupernaturalia illius status dona ad pretiosum Christi sanguinem,& ad ipsa Christi merita referri possent. Qua sententia supposita . Christus minime ptisset dicii Ilius caput , quia nullum influxum habuit in totum statum illum, quamuis iuxta superius dicta praecedenti qirastione, Christus cum proprietate appes landus esset illius status finis: eo, quod omnia, quae ad natu rae ordinem, S gratiae periment, praeordinata fuerunt ad Christi gloriam.
.9. Sexta Concluso. IN statu glorioso futurae beatitudinis Christus
perfectissime caput erit hominu beatorum. Haec conclusio non ob id a me statuta est, quia noua egeat Probatione,cum ex dictis constet, quod in illo statu, in quo Christus omnia sibi iubiecta habebit, cum eo tum suum regnum in unum corpus collectum tradiderit Deo, dc Patri, maxime splendescent in ipso Christo suptem' Ecclesiae capite ratio,auctoritas.
potestas. In illo enim statu summa erit conformitas anter corpus, ScaptIt,inter Ecclesiam gloriosam noli abentem maculam, neque rugam ,& ipsum innocentissimum,& pucillimum Cni istum: Sancti enim perfecte erimus sicut & ipse sanctus est. Tuncq; r formatum erit corpus humilitatis nostrae,&configuratum corpori claritatis eius erit: & tunc corpus Plene, Amonauibus suo capiti Christo subiectum:
atque omnia membra summa unione, maxiluoquo spetritus glutino inter se coalestent,unuinque corpus efficient,ac tunc denique summum a suo captae,
supremum suscipient gloriae in luxum. Haec cum tam sint manifesta, de ex superius dictis facili possint opere collrgi, sexta nostra conclusio e tantum fuit proposita,quo discinctius ob oculos p neremus diligenti lectori omnem illum statum, in quo Ecclesia Christo,ut vero si iocapiti coniungitur, Min quo particulares homines membra sunt huius cor poris actu Clui sto copulata. Et cum contrario tueadem sit scientia, & ratio : ex his facillimum erit cuique deducere, quinam sint miseri illi satus, i quibus homines ad Christia non pertinent, ut membra corporis eius. Nam si fides primum vinculum ei ,quo huius corporis membra inter sese , de capiti suo Christo copulantur, promptum erit cuique in . ferre, infideles non actu, ted potentia tantum membra dici, quia Christi virtute ad actualem meminbrorum formam, &vnionem venire posunt. Per Christum nainque,ut dubio ultimo qu eltionis prae cedentis dicebantiis, ad ipsum venitur Christum : Est enim Claristus olliu , per quod ad eius intratur uile, ad eiusque pastoralem curam peruenitur. Si ver totus influxus Christi capitis eo te dit, ut nos sibi perfecte ita statu gloriae coniungat, omnesque m vnam regalem coactos Rem p. in unumque corpus persecte adunatos, Deo tradat,& Patri: quis, non ullo et Ia mostrante deducet, miseros illos homines in extrema infelicitatis miseria constitutos, 1 coelesti Regno, , inique fauore in perpetuum exclusos, Zc te legat , te tertimisque inferni carceribus ad diuos, omnino separatos esse a Christo capite,& neque actu, neque potentia ad ipsum, ad eiusque corpus attinere
Quod in ptimis illius sententiae verbis, quam hi miserrimi asinistris iacentes in finalia Christo audient iudicio,non obscure demonitratur . Ite, dicet, maledicta Patris mei, G. Nam illud verbum , ite, perpetuum designat recessitin , ite nunquam ad me reuersur . Alia verba. Maledim Pas ris mei, ex elusionem a Patris misericordia denotant, quae clonS tionem,& separationem eorum a Christo necestario
consequitur: quia si per Christunti&in Christo, ut Paul. Ephes. I. ait, Benedimi nos Pater Omm benedictione: a Christo totaliter separatis,& in perpetuum relegatis, quid potuit stiperetis aliud quam sola P tris maledictio 2 Neque iam ut Esau, patre Isaac,
Gen. cap. 27. in pinguedine saltem terrae, & in rore coeli benedictionem accipient, qua acceperunt dum in mortali carne viverent: quia temporaria fuit benedictio illa a coeli motu orbiculari, A reuolutioneia pendens. At tunc iam amplius non eri L tempus, a cipiet enim sibi Deus tempus totum, ut iudicet iustiistias,& reddat unicuique iuxta ea, quae fecit in corinpore, siue bene, siue male e sed iam hos miserrimos homines in perpetuum sine Christo, de in exterioribus incentes tenebris reliu quamus, & ad Christum caput nostrum: ad suauissimamque eius gratiam,n nia redeat disputatio.
s. Io. Septima Conclusio. HAbitualis Christi gratia, vere,&lprid dicitur
360쪽
verbis expressis docuit , communis est apud Theolo. gos in s. d. i 3.& in A. d. & constat eius veritas, ex his, quae diximus q. s. ar. a. & q. F. ar. I. quibus locis
explicuimus quo pacto habituali Christi gratiae competat principium esse infinita merita, infinitaeque satisfactionis. Ex quibus sic arsumentor pro veritate conclusionis praesentis: Christus per gratiam lan- quam per formale enectivum principium proximum fluit supernaturalem vitae, de motus virtutem in ipsa sui corporis membra, nimirum, in homines fideles: ergo vere,& proprie gratia capitis appellatur. Consequetia est manifesta, & antecedens probatur. Christus merito, de satisfactione potissimum influit in membra sua , sed gratiae it formale principium satisfaciendia de metendi: ergo influxus capi talis, quo Christus in suos fideles spiritualem vitam, & motu influit, reserendus est in habitualem Christi gratia, ac proinde merito debet gratia capitis vocari. Confirmatur. Gratia infinita est in esse gratiae se cundum ordinent moralis perfectionis: ergo omne meritum , omnisque satisfactio Clarasti, quo metuit nobis,& qua pro nobis satisfecit,clauditur sub potestate & virtute habitualis Christi gratiae z atque
adeo vere dicitur gratia capitis. Et ista pro hac conclusione sufficiant. Nam caetera, quae ad eius explic tionem sunt necessaria in solutionibus argument
s. II. Soluuntur m gumenta proposita initio dubitationis. AD argumenta,quae a principio dubitationis huius fuerunt proposita , necesse est respondeamus. Ad primum argumentum, eiusq: confirmationem in summa respondeo,Christi gratiam non perfectione aliqua physica eius cssentiae superaddita constitui in ratione gratiae capitis, nec habere virtutem reserendi ipsa Christi opera satisfactoria,
meritoria ad nostram utilitatem , nostrumque com
modum : sed totum hoc illi competere ex infinitate perfectionis moralis, quae ex coniunctione ad diuinuverbum in ipsa coningit. Cum autem argumentii instat, quod referre operationes meritorias, de sati si factorias in commodum alterius cuiuspiam ab ipso operante distincti, physicum quid est: ergo necessum est perfectionem aliquam physicam specialem in Christi gratia inuenire, ut Christi operationes tria
Respondetur. Quod i psa habitualis Christi gi
tia , non resert Christi operationes ad spiritualem hominum viilitatem ι sed hanc relationem ipso Christus sua voluntate secit. Ea tamen fuit habitua. Iis gratiae virtus, & perfectio in Christi anima , ut ope tionibus ad nostram utilitatem a Christi voluntate relatis, vim conserret metitoriam,& satisfacto. riam, tantumque valorem i ut non solum de condi.
gno , sed & de rigo rosa iustiua eas efficeret meritorias eius prςm ij,ad quod per Christi voluntatem de
Et hoc quidem specialissimum fuit in Christi gratia , propter infinitatem quam sortitur in ration gratiae, ex qua prouenit , ut opus ab ipsa di manans
eignum sit secundum se omni eo bono, quod induere potest rationem praemii , siue sit honum ipsius Christi, siue bonum alienum, nihilque ei deest aliud
ut actu totum huiusnodi mereatur bonum , nisi.d terminata applicatio ex voluntate Christi operantis faciencla et quae conditio tantum est requisita ad rationem meriti. Et in hoc quam plurimum Christi gratia a nostra di fieri. Nostra enim gratia,cum limitatae sit,& finitae viris tutis in ratione gratiae,operi meritorio quod ex ipsa proficiscitur, non praestat valorem, quod extenda tui ad praemium alteri conferendum, sed limitata
est ad bonum operantis, quem disponit, di perficit in ordine ad gloriam , & ultimam ipsius stelicit
tem. Unde si operans opus suum meritorium in al-
erius hominis commodum referat, gratia materi
liter tantum se ad talem relationem habet , in hoc videlicet, sensu,quod tantum habet illud opus constituere bonum,& Deo gratum, ac proportionatum proinde, ut a Deo per modum cuiusclam meriti docongruo acceptetur. Nullam ei tamen vim confert meritoriam de condiguo in ordine ad bonum ait rius hominis, ad quod ordinatur. Etenim gratia conside randa est, ut forma constituens in quolibet nostrum participationem diuinae naturae, quae nos
ordinat & refert in ultimum & nostrum ipsius gratiae finem: quae est ipsam et gratia per diuinam
visionem consuri mata , quam communiter appellamus gloriam . Et cum natura sit determinata ad unum, ipsa naturalis inclinatio gratiae tota sub hoc fine comprehenditur, sicut inclinatio naturae cuiuia cunque substantialis, non egreditur sui ultimi finis terminos, sed intra ipsos continetur conclusa . Quo fit,ut gratia nostra nostris opera tionibus nutilum conserat valorem metitorium , nisi per respectum ad praedicium finem. Et sicut natura creata
substantialis quaecunque in quolibet indiuiduo id terminationem ha=et indiuidualem ad finem parti
cularem , dc proprium talis indiuidui, neque se valet extendere ad alterius cuiusquam indiuidui, etiam eiusdem speciei finem , de bonum zita quaeli
bet singularia gratia in quolibet nostrum consimili indiuiduali determinatione finem tantum partic larem respicit,gloriam, videlicet, eius hominis , in quo residet. Unde habitualis Christi gratia, si secundum essentiam tantum physicam conlideretur, con
similem habet determinationem: estque determi nata ad propriam gloriam animae Christi, neque gloriam alterius cuiusque hominis respicit: neqi opera Christi ad alium quempiam refert finem. Caeterutra quia est in lubiecto , in quo eminentis. si me & infinite tota hominum,& Angelorum praeis habetur gloria , omnisque itidem eorum perfectio: eam induit moralem infinitatem ex tanta su ieeti dignitate participatam , qua potest ad bonum cuiuscunque& hominis & Angeli extendi, val rem confert humanis Christi operibus, quo omnem de gloriam , &gratiam hominum , dc Angelorum promereri possint, si ex ipsa Christi moluntate ad ipsos homines & Angelos referantur,
applicentur. Et idcirco habitualis Christi gratia ,
sationem sortitur gratiae capitis: quae ratio minime potest competere alicuius purae creaturae gratiae. Quod adeo verum esse existimo, ut crediderim,