장음표시 사용
331쪽
actim suisse per Ise primo in exaltationem , de gloriam humanae naturae, se d in remedium naturae eiuΩdem per peccatum insecta, Christus non veniret nisi originali peccato extante, quia remedium naturae ab
originali peccato fuit totalis causa aduentus Christi, totalem voco causam , in sensu quem exposui superius,nimirum , quod aliae omaes quaecunque num C. rari pollini, ad hanc causam tanquam ad primam, Scraclicalem reducantur.
Si vero Christi praedesti natio alio modo fuisset facta, ita quod Christus venissct nullo extante peccato,ego Censere in , quod non mutaret incorruptibi-lItatem corporis,etu ire immortalitatem toti naturae communem: corpusque mortale, & corruptibile assumeret propter remedium alicuius hominis, vel aliquorum,qui in illo ita tu peccasset. Quoniam lamcxcellens bene licium, puta qnod Dei filius scipiti exinaniret, seruilem formam accipiens, ut in ca m Teretur , non debuit heri nisi propter excellens borium, quale cst bonum gentis, ela toti naturae commune, ne isti licet tota gens pereat. Iuxta notissimum
Calptiae vaticinium , di si verum sui decreti sensum ignorantis. Et quidem in illo statu, in quo perseue-x a sset innocentia ,& Originalis militia in pauciori-hias, ut rationabiliter apparet hominibus, peccatum mn lingeret, quia ab intrinseco D ulla, ab extrinseco vero non tot se onerrent homini ad peccandum o
casiones, quot se illi corruptae naturae ita tui passim
Sed censeo praeterea,& si cum formidine, quod si
suppona inus Catactu in in illo statu venturum , ita quod esset viator, capaxque proinde meri ti: Offerret
sua meri ra in sussiciens remedium pro peccatis eorti hominum,qui in statu illo deliqtierent. Quod qui-ciem ego alleveranter dicerem, & non sub ea formidine, qua reuera duo, si Christus in illo statu capax esset satisfactioni so: terendae Deo . Sed satisfacer
non posset, qlii a ratio sitist actionis, non solam operis bonitatem , sed aliquam etiam poenalitatem exposcit, ut communiter Titeologi in .dist. I s. diceret olent,cuius poenalitatis Christus tunc non esset ca Pae , cum immortale corpus, fis incorruptibile indueret. At te medium pro peccato, non tam constat Irierito, quam satisfactione, per quam fiat compensatio pro iniuria Deo illata. Unde non posIum certam in hac parte ero ferre sententiam .Quamuis non improbabile censeam, quod Christi meritum in illo statu et qui ualeret, propter sui infinitatem,satisfacti ni debitae pro peccato.
S. Chrysost ι & Theophila. super illa verba Paul. Irilexit me,& ιradidit semeι ipsum promς, ad Gala. 2.
videntur dicere, quoa etiam si unus tantum homo peccasset, Christus pro ipso moreretur. Caeterum non aperte id dicunt, neque vero illa Paul. verba ad id dicendum nos cogunt. Habent enim illam explicatione legitimam,quod Christi passio tam prodest cuicunque nostrum,atque si Chrillus pro quoliis et nostrum in particulari mortuus esset, ut S. Tho. s. par. quςst. r. art. . ad 3. Chrysost. lib. 2. de inia punctio. cordis luculenter explicuit. S. Dionys. in Episto. ad Democrit. mentionem facit reuelationis faetet cuidam S Carpo , n qua Christus ei dixit, se paratum esse iterum ad moriendum pro hominibus, si Oporteret. veru h reuelatio, si ut certa admittitur,
ea habet sum cientem explicationem, quod Enristus erat paratus mori pro hominibus, si alias milis superueniret eis necesutas, videlicet peccatu, quod tO- . a it cru inliceret naturam, sicuti a m Oirgina te peccatum infecit. Sed de iis, quς tam incerta sunt rebus, de quibus non postumus certum de determinatum
proferre iudicium , quia planci pus ad iudicandum sufficientibus caremus, hςc pauca uixisse sat fuerit
g. i l. Quinta Conesusio. Non licet affirmate Christia ira in carne passibili,
ela mortali venturum, sicut venit de tacto,n nuxtante Originis peccato: absque vi lo tamen erroris
aut temeritatis periculo dici poteti, quod alio modo, puta, mpassibili veniret : sed absolute nihilominus concedere debemus, quod Christus propter humani generis redemptionum , ta salutem in mundum
Prima huius conclusionis pars adeo est certa, mi oppositum esset manifestus error in fide. Docentia uniuersi Theologi, quς manifella est ex testimoni j x sacrarum literarum, Graci horum , & Patrum , q=ι ad probandas duas prccedentes conclusiones attulimus,quet si non probant Christum absolute non ventu tum nisi ex aret originale peccatum squod satis probabiliter suadentὶ probam tamen efficacisti me quod saltem non veniret in sorma seruili,& in mortali corpore, Neque oportet huius vervatis maiores aut plures probationes afferre, quoniam testimonia citata illam probant sufficietissime, aliquot in s lauius conci . parte ex Patribus addam loca,quq adnotari debent pro ista I , Oncl. parte. Secunda vero pars conciusionis ab uniuersis docti miniis cocea itur. Quam unus videricus, quem re- νfert Dionys. Carthus. in s. dist. l. q. 3. negauit, afferes S. Tho. sententiam adeo certam este, ut eius oppositum sit plusquam temerarium , sed hic Author singularis fuit in hac rigo rosa sementia . Nam omnes alii Theologi , ipse etiam S. Tlio. ut sit pra retulimus, docet illam sententia, quam postea aftirmam i Scol. este probabilem. Et quidem rigorosum esset plus nimio, non probabilem eam censere sententiam, qui viri grauissitni ut veram: vel vi valde probabile tuentur. inter quos annumerari debet Alex. Alens. Nam licet aliquando visus fuerit sententi et S. Th. ad liq:isse,aut saltem non repuguasse, sed tandem in sententiam propendit Scot. ln 3. par. q. a. naembr. L 3. Si a tem quetras in qua Christus veniret carne, si non peccaret nomo. Aliqui dicunt, quod in carne impassibilieu gloriosa, qualis est ea in qua resurrexit AE ad dexteram Patris sedet,ac proinde fatentur, quod Christus neq, viator ellet, neql merer, potuisset. Alij vero,& probabilius mea lententia,clic ut, quod venitus in carne eo modo impassibili, quo nomines eam ha buiment in primo innocentiς ita tu, atq, adeo capax est et meim, sicut fuit Adain. Ob id censeo hoc secundum dici probabilius, quia primum accedit ad sententiam , quς dicit Christum mille prςdelli natum in carne gloriosa venturus. Quod est dictu intolerabi
Tertia vero eiusdem conclusionis pars mihi apparet omnino vera, quoniam siue scriptura sacrata,
332쪽
explicemur, oportet tamen ut no discedamus a modo loquendi ipsius sacrae scripturae, Conciliorum , dc Patrum . Constat autem ex praecitatis testimoni j sin sacris his omnibus libris abiblute, & simpliciter proferri, Christum venisse in mundum in peccati remedium . Nam cum dixit Ioan . Sic Deus dilexis mundum ut filium suum unigenitum dares , ut omnIs qui credit in ipsit non pereat, Ge. non dixit pallibilem
aut mortalem daret , sed absolute daret. Praeterea Patrum testimonia , ouae superius in huius veritatis confirmationem retulimus , legendi sunt. Hierony.
in cap. 7. Ecclesiast. ubi ita inquit, aeuia homo infixur peccatir maiori indiguis auxilio . υσι ι ipsa Dptemia, Erc. Chrysost. homil. . in Luc. circa parabolam de
Samaritano, Gregor. Nazianet. in orationes x. fere per totam . Damascen lib. s. c. t. de lib. . c. Tl e
philat. in illud Ioann. s. Deus dilexit mundum, Sc. Iustin. de vera fidei expositio. S Dionyl. Iib. s. xlcit.
hyerar. par. I,versus finem, Laetant. lib. 4. de vera sapientia cap. 2 . dc 21. de denique nullus est inter
Patres,& Autho res graues, uno tbr an excepto Ruperio Abbat. qui non immerito inter graues Author es est recensendus qui docuerit Scor. sententia. Imo nullus est,qui non expresse affirmauerat sententiam S. Thom. Non desunt,qui Iren m pro sententi i Scot. Idcirco referant, quia sib. 3. cap. I s. ita dixit. Praedes in te Deo primum animalem hominem, ut aspirituali saluaretis . Nam eum praera teret saluans,
oportebat, quod c qui salvatentur serent, Ut non vacuum esset fatuans. Quibus merbis dixisse videt ut Christum prius fuisse praedestinatum , quam Deus decreuerit efficere primum hominem: atque adeo quod fuerit praedestinatus ante originalis peccati praescientiam. Sed certe Irenetus in locis supra cuaris manifeste suam explicuit mentem pro S. Tno m. sententia, & verbis nunc citatis eandem insinuat, in cO, quod dicit Christum praedestinatum Saluatorem , id et , Redemptore, loquebatur enim de illa salute, ex qua Christo impositum fuit Saluatoris nome, ni mirum Iesus, quod nomen vocatum fuit ab Angelo, quia ipse saluum facturus erat populum sum a petacatis eorum . Cum autem Irensus dixit, quod oporistebat fieri, qui saluarentur, dcc. hac uerba vel non referuntur ad primu hominem,sed ad alios ipsius primi hominis filios, vel, si cleptimo homine intelliguntur,illud verbum, fieri, idem pollet, quod prςd
stinari, nam quia reprobi nihil sunt in Delaetiti natione, neque eos nouit dominus approbationis notiistia; idcirco grauissimus iste Pater pro eodem reputauit fieri homines, qui saluarentur per Christus ii , atq; praedestinari in Christum,& per Christu . Guligitur haec explicatio ex illis verbis. Praedestinante Deo πι mum hominem animalem, Ut a Dirιιuaei salva retur, vel ladem dici pollet sensum Irenti huirce me, quod postquam Deus ab aeterno Chri lium praeucit
nauerat Saluatorem, necessum erat neccstitate coi
sequentiae, quod in tempore produceret homines sauuandos, siue primum hominem, siue alios. Qui se suseit verissimus. Sed adhuc non caret oifficultate
explicatio Sanctorum Patrum. Nam si Patres nihil aliud intellexerunt, quina quod Christus propter
peccaturri, 6 in eius remedium in carne venit mortali, de pallioli:, qua ratione tam sine distinction . tamque ore pleno dixerunt Christum non ventutu,n Hi homo egeret remedio Dicunt aliqui docti. quod certe Patres tam sunt in hac parte absolute, de indi stincte loquuti, tamque in fauorem sententiae S. Tho m. quod si scriptura sacratam aperie in eius fauorem loqueretur, non possemus integra fide ab ipsa S . Thom .sententia recedere, verum hic modus dicendia me nullatenus probari potest. Nam qui faleretur Omnes Patres, quorum retulimus testimonia, sententiam S. Tho m. affirmantet docuisse, valde temerarius esset si contrari uiri eius alseueraret. In oωertaret in fide: concors enim Patrum sententia in explicatione alicuius scripturae sacrae testimo-mj certum in fide facit illum sensum fuisse a Spiritu sancto intentum . Si ergo Patres tam unanimi consensione illa sup rius 1 nobis citata scripturae sacrae te timonis In eo sensu explicuere , quod non extante hominis peccato filius Dei nullo modo in humanam carnem veni rer,certa fide teneremur credere hunc esse legitimuillarum scripturarum sensum. Quocirca dicendum est, quod 'Sincti Patres in omnibus illis locis,in quibus fauete videntur sententiae Sanch. Tho m. nihil aliud docuerunt, qua in quod Christus originali peccato non ex lante, non moreretur, neque carnem proinde passibilem de mortalem indueret.
Et cum in seripturis sacris hoc nomen, caro, regulariter designet carnem non abiblute, Ied sublectam passionibus , & miser ijs per peccatum Originale introductis, in quo sensu communiter sacrorum Bibliorum interpretes intelligunt accipi carne in prian: s verbis nostra pro ille malis, scilicet, 'erbum
Hinc fit, quod Sancti Patres intendentes docer Christum non venturum iti carne passibili originali peccato semoto putauerunt se hunc sensum suincienter explicare,ut edo hoc nomine carnis, aut nomine
sanguinis, quod similem etiam tutelligentia habet. libus vocibus Patres quam saepius utuntur, aut alijs similibus, ex quibus haec eorum in telligzn l lata fatis potest verosi militer colligi. Verum quare tam absolute,& tam absque aliquo distinctionis limit affirment. Cnristum,nisi peccaret homo, non vetur inri in mundum, non fatis adhuc est explicarum.
Dicunt aliqui Theologi, quod quemadmodum siqius ita tuto decreto, efficacique voluntate decreti rit Romam venire, praeserus tamen, quod vocamdus esset ab amico Ronaae existemi : dc ob id differret Romam venire, usque ad ipsam amici vocati nem, quam certo scit esse futuram , vere diceretur Venire , quia vocatus, εἰ quod alias non veniret. Ita Christus dicitur venisse propter nostram salutem,&in peccati remedium: de non venturus nisi initaret remedii nostri nece ilitas. Quia licet decretum, statutum apud se habuisset in mundum venire, nutula consideratione habita ad peccatum humani generis,ad eiusque reparationem , de remedium, prae scius tamen saturi casus totius humanae naturς distulit aduentum usque ad tempus opportunum , In quo homines a peccato redimeret, ab eiusque miseria liberaret . Caelerum haec expositio nonnihil apparet violenta οῦ quoniam certe valde improprie homo i l. te, de quo cxemplum procedit diceretur venire Romam caula amici vocantis, cum nulla vocationi 1 clus
333쪽
eonsideratione habita effieaci voluntate decreuerit Romam proficisci. Et adhuc improprius loqueretur
qui diceret, hominem Illum non venturum es e R mammisi fuisset ab amicta vocatus Icum antequam praescius esset futurae vocationis decretum haberet Romam pergere.
Dicunt alis idcirco tam absoIute Patus dixisse, Bescripturam insinuasle, quod ita Christus venit in
peccati remedium, quod peccato semoto non veni cset inmundu , quia ita Chri lius animatus erat adhuc ita sinu Patris existens, ita affectus ad hominum gloriam ,& exaltationem , ut cum primum origi
nalem maculam in humana natura existens praeiIidit: ita decreuit venare in mundum , ut rem diu
afferret homini, quod si in alio priori signo non habuisset apud se ita tutum,& decretum hominem fi ra,tune primum illud ipsum statuisset,& decreuillet, di ita quasi denuo statuit. Uerum hic dicendi modus sufficientissimus plane est ad saluandum proprietatem sermonis illius, qui familiaris est seripturis sacris, nimirum Christum in remedium peccati venisse,& propter hominum
Nam illa animi praeparatio, quam modus iste dbeendi non irrationabiliter commentatur in Deo, dum tamen omnis silccessionis, & mutabilitatis secludatur imperfectio J susticiens est ad hune modum loquendi omni cum proprietate verificinduino.Quemadmodum Philosophus cui ratione haturali antequam ad fidem veniret, constabat Deum esse Omnipotentem & unum , postquam fidem Christi accipit, non improprie dicitur fide tenete γεutatem eandem: Quatenus paratum habet ahimum , ut quamuis cessaret omnis ratio ex Iumine naturaIi
desumpta, quae illi praedictam veritatem ostende. ret, eam nihilominus certa fidei persuasione amplecteretur.
Caeterum praefata illa animi praeparatio in Deo,
de noua complacentia decreti praehabiti, ex cuius vi Christus in mundum esset venturus: nallatemissu Lficit , ut cum proprietate dicamus, Cluilium non . venturum in carne, si natura humana non indiguisset peccati remedio . Quoniam indigentia naturae humanae consequenter,& per accidens omni
no se habuit ad decretum illud primum, ex quo necessarius fuit, suppositionis necessitate,ipse Christi
Hac eadem ratione impugnatur id quod dicunt alii . Nimirum, quod postquam Deus in primo illo
decreto statuit, ut Christus in mundum veniret, in alio rationis signo esti aci voluntate volui t origina. te peccatum permittere,ut esset occasio ipsius Christi aduentus,quod satis est,ut Christus dicatur venisse , in peccati remedium. Asserunt exemplum, qui ita dicunt, ex illo I. Reg, 16. ubi postquam Dominus Samueli praecepit,ut iret Bethlee in , ut ibi David in Regem ungeret,Samueli dicenti, aeuomodo vadam, audici emm Saul, F interficiet me Respondit Domi-
nux,Accipe vitulum, die, ad sacrificandum Domino veni. Quod ipse Samuel fecit , & respondit, di id quidem sine mendacio: eo quod licet sacrificium
non esset prima,& p aecipua causa , erat tamen imis mediata, & proxima respectu aduentus Samuelis in Bethleem.
Hic modus dicendi primo non adhuc tanta cum proprietate,atque modus praecedens saluat proprietatem sermonis illius, quo scripturae sacrae dicunt Ciuilium venisse in peccati remedium , quia sicut sacrifici uim Samuelis non erat assumptum a Deo, ut sufficiens caula itineris in Bethleem , neque enim Deus illum ad sacrificandum mitteret , nisi exta relcausa regalis unctioms. Ita iuxta hunc dicendi in dum peccati remedium rationem tantu habuit Impulsivae causae,& non motivae, & sufficientis: nequeentin sufficiens causa esset, propter quam Deus filiustium in mundum mitteret,nisi decretum iam,
statutum habuisset in primo signo, ipsum in huma
Authores autem praecedentis sis tutionis libenter satentur,quod peccati remedium,& si non fuerit prima causa, fuit tamen vere sufficiens, ita ut si alia prius non occurrisset Deo, propter quod decrevit filium mittere mundum,ipsa sufficeret sola ad huiusmodi diuinum decretum.
Sed quicquid de hoc sit, illud tamen est certnmis,
quod neutra ratio harum sulficit ad velificandum id , quod Sancti dicunt, puta, quod Chriitus non veniret in mundum,ni si Instaret humani generis necessitas. Nec enim posset dicere Samuel absque mendacio,quod si non esset sacrificaturus Deo, non 'veniret acl Bethleem, priusquam tractatum fuisset de sacrificio, praeceptum iam erat illi a Domino, ut in Bethleem pro fucisteretur. MuIum facio,nul Ia ratione fieri verisimile, quod eo mocio scriptura sacra incarnationis Christi in sana nobis exponat, quo Samuel volens iniusta Saulis iram effugere, praedicta fuit eqtrmocation usus,quae ob Saulis malitiam Sem ueli tui licita,quanis inde Saul occasonem deceptionis acciperet, Occa sionem,scdicet, existimandi i lia m esse praecipuam causam et nam talis deceptio ipsius Saulis malitiς erat imputanda. At scriptura sacra veram nobis voluit rationem,&causam Christi incarnationis exponere,& non errandi occasionem praebere. Nulla enim ex parte hominum malitia est commentanda, propter quam licita esset talis aequi uocatio.
Missum praeterea facio illud Samuelis exemplum valde esse di ssimile ι Quoniam postquam Deus praecepit Samueli, ut in Bethleem sacrificium offerret, aeque tenebatur obedire Deo in oblatione sacrificis. atque in unctione Dauidis In Rcgem ratque adeo respectu eius sufficiens, & efficax causa erat onerendusacrificium,ut Bethleem adiret. Dicunt tandem alii, quod Sancti Patres executionis ordinem, GiI intemtionis considerarunt: & secundum executionis ordinem, decreuit Deus filium non mittere, nisi In pe cati remedium. Quod ob id permisit, ut in eius remedium veniret Christns, & non alias. Hetc interpretatio haberet locum ra illa priori intelligentia opinionis secundae, quam nos penitus su erius improbauimus,secundum quam in ipso Chrii incarnationis decreto implicite inuoluebantur,& peccati permissio, & numani generit reparatio,
tanquam media in executionem necessaria. aeterum sentent sa Scoti hanc virtuale continentiam non admittit zunde non potest e lita accom
dati solutio & doctrina .Qu'd vero no procedat si lutio ista,si Christi prNestinatio non inclusit virtuais
334쪽
I iter peccati permissionem, eiusq; remedium, patet. Illud praedestinationis Christi decretum fuit absolutum, & efficax , & toraliter independens 1 peccati
permissione, quia neqtallam in aliquo genere causae Praesupposuit,lIeq; ut necessarium inediu virtualiter Inclusit. Unde ergo ab ea in executi ne pendere potuit nisi per accidens forsan ex volutate Dei superueniente,& id ordinante, luet constare nequit nobis. His ergo & alijs praetermittis. Dico primum 1 huius rei expositionem . Absolute Jc sine distincti
ne fatendum eli seti 1 iupposita Scoti opinione qtiod
Chri itus venit in mundum in peccati remedium. Patet, quia ita loquuntur scripturae sacrae, a quarum i quendi modo nemini recedere licet. Non enim per Inperbolem,aut per figuram ita loquuntur, sed pro-Prio,& plano,aceis familiari sensu, quem proinde loquendi modum,& possiimus, di debemus imitari. Et mihi quidem valde placet secundus ille modus dicendi relatus ad proprietatem huius scripturarum
loquutionis tuendam, vidi licet, quod prae uiso peccato Deus paratum habuent animum , re ita expeditu
ad mittendum filium suum ua mundum, atque si ante illud facere non decreuicit. Dico secundo. Supposita Scot. opinione non esset ab Iute concedendum, quod Christus non veniret in mundum nisi extaret humanae naturae necesti as, sed hoc dicendum esset aliquo additamento apposito,ex quo, vel formaliter, vel virtualiter daretur intelligi, quod Christus non veniret in carne passibili, di mortaIi,crucisque morti ad ictus, nisi talis instaret necessitas,& ita loquuti sunt Sancti Patres , ut supe rius aduerti. Qui tamen prauermissere disputationem, de qua nunc agimus,an scilicet, Christus no extante peccato aliter veniret, & quia nihil certum ad eius resolutionem poterant ex sacris scripturis an ferre,& quia eius resolutio parum referebat ad fide, α mores. Iuxta haec, quae diximus, intelligenda est tertia quintae conclusionis pars . Solutionibus argumentorum deinceps insistere oportet. Et primo quidem soluenda sunt argumenta, quae pro prima informavimus sententia.
AD primum igitur argumentum principio ag
ro. Non esse certum, quod illa Paul. verba, scilicet,TYinisumitus omnιs creatura, referri debeant ad Christum ratione humanitatis eius,qi iam uis sit valde probabile. Quia praeter aut hores, quos in argumeto pro nac retuli intelligentia, docent id ipsum Allianas. in serm. . contra Amanos,&intractatu de definitioni b. R Cyrill. in lib. de incarnatio. unigeniti C. r.& Dialog. de Trin lib. 4. Et Concit. Sardi censet Epist. ad omnes Episc. Dico tamen non esse certam hanc Paul. intelligentia in , quoniam alii quidam Patres,& graui ili mi Bibliorum interpretes censent illa verba ad Christi diuinitatem fore referenda, it Ambros super illum Paul. locum,&S. August. lib. . de Trinit. cap. ι 2. Chrysost. super haec verba Pa li. Et si in r. cap. ad Hebr. tantisper visus luerit pri ri interpretat soni fa iere. Et Bisil lib. 4. contra Eunomi. inquit, quod sicut Ciuilius dicitur primogenitus ea mortuis, quia eli causa omnibus mortuis r
surgendi, ita ipsemet Dei filius, ut patris verbum diis
itur primogenitus omnis creaturae , quia est omni bus causa essendi . rerum siupposita priore intelligentia, quae ad humanitatem Christi illa veitia ae
commodat . Respondeo primum, quod in eo sensu. Paul. Christum appellauit primogenitum Omnis creaturet, in quo vocavit illum primogenitu ex mortuis,cui intelligentiae fauet Cyril. citato in loco. Et multo clarius Concit. Sardicens in episticitat.& col. I igitur aperte ux Athanas. locis citatis, & quidem intra a. de defini tion. quaerens quare Christus dicatur primogenitus, nihil aliud respondet, quam quod
eo quia primus ab inferis surrexit non amplius m II turus. Et serru. s. citato, exponens illa verba Paul.
ita dicit. Veritas ipsa docet eum primogenitum ιηι rmultos fratres appellatum fuιsse ob carnis nostra eo
gnationem, et imogentium quoque ex morauis , eo quos per eum , a cum eo reIurrectio morιuorum ιnceper 'Primogenιlum porro omnis creaturae, eo quod ξαπμo in Domines amore per verbum suum non Iolum
omnIa condere . Terum etiam, quιa creaιuram , de qua
loquιιur Hkiar, accepta reuelaιuine Inιorum Dei liberare et oluerit ab omni servitute corruptionis tu Iibertatemglorioliorum Dei in q; ua creatura in libertatem vindicata futurum est,ut υ βι Dominus noster ,σUtius, G cmnium adoptιuorum Πιmogenitus , o utini in D, ι primus duiιur, hi qui post ipsum subsequuntur,
queant . Et paucis interiectis sic ait . Ita vi patris qui dem Lugem tus,quonia ex e olas I unicus es, Crea tura aulem HIm enlius, quoniam omnes per eum ιur
liorugi, ado ιοἀemque adipiscuntur. Ex his verbis, ocali multis, quae ihluem habent ut , manifeste coli
guntur duo. Alterum, quod nomine creaturae in illis. verbis. mogem tus omnιs creatura. non omnε creatura , ut in senii bilem, S ututam comprehendit, sed homo duntaxat intelligitur, qui 1 S. Paul. ibidem aduertente Albanas, noua creatura vocatur. Si qua,
inquit, in Christo nova creatina, Ge. Illa interposita Athanasii verba, Creaturam de qua loquitur Apostolus, ii tud primum ita sinuant. Sed expressioribus
vel bifida stetit ibi Athanas. reputans magnum ab surduin, quou Chrii ius comparatione ad Druta animantia, di ad rebanscnsibiles primogenitus dicatur, quia non debet, neque potest harum rerum frater vocari. Et in eadem fuit lententia Hieronym. er-fans illud Pauli Roman. 8. Expectario creatura, Ic. Alterum quoq; ex Athan. verbis colligitur, Cluist 4
scilicet,ob id primogeni tum omnis creatiirae vocari,
quia primus tuit piadustinatus, di in ipsis praedestiis
nati sunt omnes, qui per iactam,& consum matam filiorum Dei adoptionem accipient; quae tunc erit undequaque perfecta, quando in ultimo die Beatorum ammae realium em corpora in glorio immo talitatis statu costi ut a,ad instar resiui rectionis Christi,qui fuit primitia dormientium. Extrac autem Athanas intelligentia, nullatenus
inferri potest, Christum fuisse praedestinatum prius
ordine rationis, quam Deus totum illud crea turaruvniuersum futurum praeordinaret. Sed colligitur duntaxat, quod prius ratione Christus prςdestinatus fuit, quam caetera pIaedest marem tui homines. Poliet etiam dici & non longe a mente Athanasin eodem loco quod Christus dicitur primogenitus Onan Is
335쪽
cceaturae, non comparatione ad ipsam primm crea turarum pio ductionem, & creationem. Haec enim
non ad Christum, ut hominem, sed ad ipsum, prout Dei Verbum,est referenda: sed dicitur omni u creaiaturarum primogenum,comparatione ad eam resormationem,& novi tatem, quam omnis creatura acci-iet, cum in ultima hominum resurrectione reuela-itur gloria filioru Dei. Tunc enim,ut Pau. Rom. 8.dici t,omnis creatrura liberabitur a corruptione seruitutis. Nam tunc Deus Hlum nouum,& terram nouam faciet, non secundum substantiam, sed secundum n uam eorum perfectionem. Et omnis creatura in ipsa hominis renouatione qui Marci cap. vltimo, om nisdicitur creatura) reformabitur,ct renovabitur,ac simul cum homine resurgete in nouam resurget vita.
Ac proinde quasi de nouo generabitur, sicut ipsa hominis resurrectio, regeneratio in scripturis sacris vocatur . Respectu igitur huius nouae totius creaturae natiuitatis Christus dicitur primogenitus omnis creaturae. Clirysos . ho m. II. ad popuI. hanc interia pretationem ve rbis expressi ii imis docuit. Tettio responderi potest cum Hieronymo exponente eadem illa Pauli verba: Primogenitus omnis creaturie, quod primoSenatus appellatus eli Chri itus non duratione prseesIionis, sed dignitatis prioritate.
Itaque non vocatur primogenitus ratione aeternae
praede finitionis, sed ratione temporalis generationis, in qua non tempore,sed dignitate creaturas Ourinnes antecessit.
QuArto respondetur, argumentum illud primum nullatenus procedere aduersus S. Tho. sentem iam , in illo sensu, quem caeteris esse dixi praeferendunia , nimirum, quod licet in genere causae mater alis prPcessctit etiam in tetionis ordine ipsa totius uniuersi, totiusque & naturae, de gratiae ordinis constitutio, in genere tamen finalis causa praecessit simpliciter
ipsa Christipi destinatio. Dixi simpliciter, quia secundum quid, humanae naturae redemptio, etiam ingeriere finalis causae, ut si perius exposui, eande orae
cessit Christi prςdeliinxtionei . iEciandu quod Chrinus praedesti natus fuit non absolute,se,l vi venturus in carne passibili, & mortali humanae redemptioni
accommodata. Iux ta hanc sententiam argumentum
illud nullam vim habet. Nam concedi nausea, quod in te dit, Cluilium scilicet primogenitum csse Omnis
creaturae.Quia decretum incarnationis eius,quae peneratio in luteris sacris quandoque vocatur, Ut pi a.
Ego hodie genui te, prius fuit prioritate causae finalis, quae est prioruas simpliciter, quam totius uniuersi constitutio . Non autem tam facile Elii itur hoc atis gumentum , si se 'iramur modum alium a nobis e cogitatum,& vltimo loco in quinta conclusione positum: iuxta quem in primo decreto non fuit facta expressa incarnationis Christi mentio. Posset tamen dici,quod ex vi illius primi decreti, in quo Deus v luit se communicare triplici illo possibili communicationis modo, & potiminum summa communicatione, quae est unio hypostatica, ortum habuit spe. cialis illa Christi praHestinatio, quae in alio signo,& alio decreto conmita est. Nam in illo primo decreto, ut superius dixi, implicabatur efficax volu tas permittendi originalem culpam in natura humana , ac proinde & assumen in eandem naturania
per hypostaticam unionem. Imo S quod persona
hanc natura in assumens,ipse esset Dei Filius. Et hoc ultimum probatur, quia posita originalis peccati
praucientia, continuo insurgebant congruentiae illae superius a nobis expositae, & aliam numerς, ob quas conueniens erat, ut potius diuinu in Verbum negotium reparationis humanae sibi assumeret, quam alia diuinae Trinitatis persona . Et inter alias congruentias, quarum non meminimuS, quae fiunt mna. merae, de quibus legatur Alexand. Alens. q. pari. 'uaes. I. memb. I. art. l. illa est praecipua, congruum
fuisse, &diuinam sapientiam decens, vi Filius, qui est figura, de substantialis imago Patris repararet, Mreformaret illam Dei imaginem, &similitudinem , in qua homo a principio ex praecipua ipsius Dei co
sideratione fuerat conditus , ut constat ex illo Genesis a. Faciamus hominem ad imaginem , G simit tudine in nostram. Quam simili tuu ineri peccatum abstulerat, ipsamque deturpaverat , & toedauerat Dei imaginem . Huic congruentiae attestatur Pa Ius ad Romanos 8. illis merbis , aeuos praedemnavit conformes feri imaginis Filii eius . Cum ergo in illo primo communi diuinae mentos decreto, imia plicita fuerit Christi incarnatio, quamuis explicita, dc formalis eius pr destinatio non intelligatur, nisi
post decretum creationis mundi: non improbabiliter dici potest , quod Christus hac ratione potuit
primogenitus omnis creaturae vocati . Seci cui haec solutio non placuerit, recurrat ad alias praecedentes,
uae sunt susticientissimae,& in ipsa Patrum doctrina
undaret. Ad secundum argumentum omnino negandum esse censeo, quod Paulus per illa verba, Ante mundi constitutionem,non intellexerit ipsa in rea Iam pro duinctionem creaturarum, sed aeternam eiusdem productio ilis dispositionem, de praeordinationem. Ne qu reperio in Patribus illam intelligentiam huic Pauli textui accommodatam: sed plano sensu procedentes intelligunt Paul. fuisse loquutum de illa externa mu-di conlii tutione , quam Moys. Gen. t. factam descripsit, In principis, inquiens, creauit Deus coelum, I rediram. Legamur sacri expositotes super illum locum , speciatini Hieron. & Ambr. Legamur Patres locis in hac quaestione citatis. Et qui legerit, videbit hanc fuisse Patrum sententiam . Ad impugnationem autem eius in argumento insinuatam dicit ut eam fui Gis Paul. mentem in illo loco, quod antequam Deus
in tempore crearet mundum, ab aeterno nos elegie
in Christo principali electione. Ita quod aliarum
rerum creandarum electio huic comparata. pro nihilo reputabatur in ipsa Dei aestimatione, nec creaturae aliae, quamlibet perfeciae pertinuerunt ad princi
palem,& potissimam Dei esectionem,&praedefinitionem solis praedestinatis concessam . Nam qua minuis volvae fuerint, & electae a Deo res omnes aliae, quas produxit in tempore, in earum tamen electi
ctione quasi ludens, & fere nihil agens se gessit Dei
Sapientia. Cum vero ad electorum praedestinatione peruen tum tui t, uerio, & magna consideratione tractatum est negotium , agebatur enim de re valdὸ
chara Deo. Utpote de membris Christo capiti miro unionis glutino incorporadis, & in dissolubili vinculo coniungendis. Solet ad hoc notari id, quod diuina Sapientia Prou. S. dicit, Eram Iudens coram illo
per singuos dies, ut eit, ludebam in dispositione Uriaud rerum.
336쪽
rerum, quae spatio sex dierum Genes. t. narrantur a Deo creatae, M subiungi t,Eι deliciae meae esse eum Aliis hominum . Notetur verbum, esse, denotat enim per manesiam,& perpetuitatem, quae ex ipsa oritur pret- destinatione. Expendatur praeterea illa dictio , Et , quae causalem, vel quali causale reddit sensum, lHinc scilicet, idcirco in aliarum rerum dispositione lud ham, quia deliciae meae non illis in rebus, sed esse cust ijs hominum . Legatur ad pleniorem huius solutionis intelligentiam S. Th. I, p. q. 2. art. s. Secundo respondetur eidem argumento, quod si velimus intelligere illa Paul. verba, in sensu quem argumentum contendit,ita quod constitutio mundi non ad externam , & temporalem eius creationem,
sed ad et ternam ,& internam ipsius in Dei mente , pr ordinatione sit referenda, facile dici potest,quod
illa particula o me , non denotat antecessionem durationis, aut naturet prioritatem,led auctoritatena,&. dignitatem elector u in Christo. in quo sensu loan. Ba p t. Io .ca p. I . dicebat,2bi post me tenieturane me fa rius est,ante me, id est dignior me, miliique pr latus eli, ut inquit August. Itaque sensus Pauli eit, quod
in illa ς terna rerum o murum constitutione,& prq-ord ina tione , praedestinatorum electio multis partihus in dignitate,& excellentia praestat consti tutioni, α praeo romationi aliarum rerum, conside ratis i p sis obiectis diuinae praeordinationis,&inter sese comparatis. Nam ex parte diuini actus, omnia sunt qualia . In hoc sensu refereba paulo superius S. Hieron.
tura, ita ut primogenitus solam lignitatis prior uatem, Jc antecessionem in numana Euristi generati ne importet.
Tertio denique respondetur,illud argumentum , ut plurimum probare Christi pr destinationem in genere caust finalis prccestisse qlcrnam rerum omnium prςordinationem: quod nos libenter admitti.mus. Sed quod attinet ad ordinem prςdestinationis
electorum, per comparationem ad constitutionem totius uniuersi, nisi duas supra positas solutiones am. plectamur, hoc argumentum non facilem in doctrina S. Th. solutionem habebit a secundum quam non possumus negare,quin hominum prςdei inatio prς- suppositerit Originalis peccat pr scienciam, ac prs scientiam proinde hominis creati, & totius uniuersi coniti tutionis. Possemus quidem dicere, hac stante
S. Th. doctrina, quod sicut de Christi prςdes inatione dicebamus,eam prFessae in genere rinalis causet
prςordinatione ordinis vir iussi uri di naturς,& grariae , fuisse autem ui genere matera lis causὰ postetiorem : ita hominum praedestinatio in genere cause finalis antecessit aeternam uniuersi totius constitutionem , quam tamen prι Oritate causae materialis praesupposuit, quantum ad primariam saltem eius constitutionem . Nam multa singularia, quae effectus sunt praedestinationis , in nullo genere causae ipsam praecesserunt in diuina praescientia. 4lec solutio eli satis accommodata ad inulta soluenda argumenta , oc existimo esse valde rationabilem, ac proinde amplectandam, iuxta quam ita tenemur pr cedere in disponendo Ordine diuinae pr ordinati nis: quod postquam Deus speculatrice notitia tres nouit ordines sepe connumeraros, quibus suam pinierat bonitatem diffundere, mox in primo signa roilonis practicae praedestinauit Christum , ut esset
Filius Uei naturalis, atque itide Redemptor,&Saluator hominum , principatumque super Omnia teneret. in secundo vero eiusdem rationis signo quos.
dam homines Deus in Christo,& per Christum elegit, ac sane praedestinauit; quos praefecit, & miseris reprobis quorum reprobatio ad idem signum reri ci potest) atque cunctis aliis rebus homine inferioribus. Nam sicut omnia propter semetipsum operatus est Dominus, ct impium quoque in diem malam, ita & eadem omnia sibi dilectissimis praedestinatis
subiecit, neque plane niarum, nam cum sint coniunctissana Christo capiti membra: ea quae capiti deseruiunt, aequum erat in seruitium quoque ,&obs qui iam corporis destinarentur. In tertio tandem signo praeordinauit totam earum rerum dispositi nem, quς ad ordinem spectant natur . Caeterum
haec dispositio, quae simpliciter pertinet ad lettium signum, secundum quid, id est secundum ordinem cauta materialis pertinet ad duo priora signa, elique prior in isto materiali genere utraque praedestinatione & Christi δε sanctorum.
Tertium argumentu nunc nunc assignata solutione diluitur: neque oporteret ullum verbum addere, nisi nos cogeret noster ille ultimus dicendi modus circa quintam conclusionem excogitatus. Iuxta quet
sanctorum praedestinatio praesupposuit absolute d
cretum constitutionis mundi Iecundum ordinem
naturae, & gratiae dispositum . Imo & ipse Christi praedestinatio formaliter sumpta,illud praesupposuit
decretum, Iuxta modum declaratum ibidem. Unde aliter oportet hoc argumentum diluere, ut illud diacendi modum probabiliter tueamur. Secundo ergo respondet ut huic argumento terti pet in eremptione ni praemissae maioris. Probationi dicitur, quod ex Pau. testimonio ibi citato colligitur,& id quidem non infirma deductione, Christum finem esse rerum omnium . Praedestinatos similiter omnium eorum finem esse, quae sub ipsis continentur. Aci hanc autem subordinationem saluandam, niselt nece ite, ut in praedestinatione , & praede finitione in Dei aeternitate constituta , prius rationis ordine Christus fuerit praedestinatus, quam fuerit ordinat RIerunt na Iuralium creatio. Nam cum ad manifesta
dam Dei bonitatem gloriam, qui est ultimus finis,
ct praecipue a Deo intentus, rerum naturalium crealio, ipse que naturalis ordinis constitutio non per se pendeant a Christi praedet inatione,& multo minus a praedet matione sanctorum, nulla est necessitas c stituendi illam prioritatem,& antecessionem finalis causae in decreto praedellinationis Christi, aut sanctorum respectit de ereti creationis te tu . Sed potius ratio probabilis postulat, ut cum Christi praedestinatio, atque etiam sanctorum per se pendeant in gen re caulla materialis ab ipsa uniuersi constitutione , quod tota Dei praeordinatio,& rerum dispositio incnoauerit si meliciter a decreto constitutionis mundi, tanquam a fundamento omnium disponendor v. Non me latet, hanc dependentiam pr.edestinationis Christo, & sanctitru a mundi constitutione, ut i fundamento non esse fit stici emem ad inducendam pri citatem limpliciter: quia poterat esse ex alio extremo maior dependentia, videlicet formalis, aut finalia, dc ita tantum induceret prioritatum secundum
337쪽
st, dest in suo ma:eriali genere, quod iam supernis ipse dixeram. Sed tamen siipposito, quod non
sit, ut superius probaui,dependeri tra orituris natur
iis , &eonstitutionis mundi a praedestinatione Christi,aut sanctorum in genere mi mali, aut finali respectu diitinae proindentiae , quae licet magis respicia Christi praedestinationem , 5 sanctorum, quam lota
rerum uniuersitatem , non tameta prius , nec imm
diatius: idcirco illa fundamentalis dependentia inducit prioritatem simpliciter in diuinis decretis . Quia ex alio extremo non est unde coarctetur, & Iimitetur li prioritas: atque ita manet prioritas simpliciter a nulla prioritate alterius generis penucia S. vi autem vere .ec propriis ii Icamus, quod omnia Daturalia ordinantur in Christum , & in praedestinatos tanquam in finem, aus fuerit dicere cum S lues r. mq. I. primae Dominicae Aduentus. Quod&alil ir uissimi docuerunt Theologi, quibus annumeraci uincenseo Caiet. s. p. loco cita lo, quod postquam Deus tribus decretis in sua aeternitate staturi mund si creare,Christum incarnari ,electos saluata. Inter quaed creta primum mit creationis mundi, secundum prae destinationis Christi, A tertium electorum praed stinatio tus, quae ab uno prina o uniuersalissimo decreto quasi primam traxerunt origine, in quo Deus voluit festim mo possibili modo communica re, quae communicatio consistit triplica illo ordine ius orius exposito . Iutuens lite excellum perfecti Onas, quo Christus res uniuersas,& naturalis,& supernaturalis ordinis superabat,eas omnes in Christum retulit, ut in finem eumque ipsis ornnibus praetulit, dc praepo-mit, & eas omnes ipsi Chrstio subiecit. Praedestina tos quidem immediate tanquam praecipua Christi capitis membra ,de quae piscipuuin ab ipsoiti fluxum
cius, & ipsis mediis praedeuitatis: quibus, tanquam praecipue post Christum totius ordinis, Deo provissiparti, subi cit,& submisit res alios onmes,&.id i sos ut ad finem proximum ordinauit, quo luediante
in Christum,&Christo mediante in Deum refercntur,quia Deus est Christi, ut hominis,caput. Hunc dicturium seruauit Paul. in loco, qui in tertio argumento refertur.
Sed dices: rare Deus hunc ordinem, quem inter Curistum, praedestinatos, Sc res alias Osmi s i a praeiso id malas constituit, non seruauit in prima harii omnium retum praeordinatione . Ita ut 1 decreto prae. destinationis Clari ili totus ordo diumq preordin tionis incla oaret Respondetur consentanee ad ea, quae iam diximus, quod primus praeordinationis oriso ou5 debet attendi secundum rerum perfectiones ,
sed secundum de dentiam,& habitudinem,quam habent inter sesit in ordine ad finem, quem per se primo, & principaliter prouisbr intendit, quia tunc
non attenditur ad perfectiones ipsarum rerum,quaevi media ad illum tinem assumun tur, sed ad habit
dinem suam habent ad ipsum finem . Unde si immediate , dc ex aequo h Omnia media illum praecipuum resp:ciunt finem, quem prouisbi intendit, Asine dependentia unius ab alio, quamuis sint dispa- Iis,& inaequalis persectionis, exaeqiro tamen , id est independenter,omnes acceptantur, ut media ad illufinem. At postquam iam cessauit illa immediata consideratio vitiini finis, di agitur de ipsi, rebus ad ilia
tum finem acceptatis,&ordinatis considerata debet particularis earu perfectio: de quae perseet: or fuerit,
Ecexcellentior, potiori loco debet haberi, dc reponi. Ad confirmationem tertii argumenti respondetur eisdem talutionibus, quibus diluimus ipsum te Iium argumetum. Concedimus enim pr dest malos habere rationem finis comparatione ad res Omnes
alias ipsis inseriores, & quod ipsa insensibilis creatura suam tunc omnem consummationem accipiet, quandoco summata fuerit,&reti elata ipsorum preis destinato tu gloria. in solutione primi diximus nonnulla, quae . id huius confirmationis solutionem valde expediunt. t Iieron. super hF Pauli verba, varias refert eorum intelligentias, & tandem in eam propendri,quae creaturae nomine istam intelligit rationalem , quq Oanni eam parte confli trimabitur in die generalis resurrectionis. Eandem sequim tur expositionem Aug. lib. 8 s. quςst. m q. 67. e. Itb. I. retract. c. 26. Ic Gre Iib. 6. morat. cap. L. Quartum argumentum ex duabus etiani Q luti nibus tertio argumento assignatis diluitur. Concedo enim Christu in esse omnium rerum egrCglum, excellentissimum epilogum,in quo Deus omnia re capitulauit, Sin quem retulit, de ordinauit omnia, tanquam in excellentem finem: siue hoc fuerit m ptimo decreto, siue in secundo, siue in tertio , nam de
hoc mirat ibi dixit paulia, sed theologico rc liquit at .scuisti,&disiputat: Otii sapient inta. Quintum argumentum , quo L. ntopere magni
Mant Scoticae sinus e Ante sigilacii,&quo putant sore si elli Ie a clueis is Tἰromit mam doctrinam, valde ex dictis infir rmam,dc penitus eneruat uiri relinis qui cur. Nam pia inu concedimus Scolo, Deum prius
in ordine calti ἔ inalis Claristum dilexisse, de prς desti irasse, quam piride tinauerit S li ctos,qu1m qi pr DPQ nal c Ni ipsam totius uniuersi, siue visibilis, siuet nul l ilis machinam. At quod in ordine materialis
turet Ordinem l pectates, unde probat Scottis Atque a deo neque probat,quod pr scien ria originalis peccati non antecesserit secundum ordinem materialis eius Christi prςdctrinari nemo . Dico praeterea , il liud argumentum nec etiam QN scienter probate, quoci Deus prius ordine causae finalis Chri lium praedestinauerit, quam mundi constitutionem disposuerit. Nam illa Mori propositio,
Omnis ordinate volens, magis, & prius vult ea me
dia, quae sunt fini propinquiora: habet veru, quando media sunt propinquiora in hoc sensu, quod prius, ct immediatius , atque independent uis participant ipsam finis bonitatem, Ac conuenientiam, & depen. denter ab ipsis alia media participant eandem finis conueuientiam, de bonitatem . Falsa autem est illa
propolitio, si intelligatur de mediis, quae pro 'inquiora sunt fini ratione perfectionis duntaxat, ut in praesentia contingit. Dicere Bient Dialecti ei quod
non erit extra causam refer re species,quae iiib gen re con I nlian tu P, non esse perfectionis equalis, ncquo aequaliter secundum persectionem ipsam generis et lentiam participare, quia, ut Arist. 7. Phyclex. I p.& S. dicebat, In emere latent mo, seu, ut alia e
fio habet, Latent aequivocarimes ea multae species perfectionis inaequalis. Sed nihilominus omnes species aequaliter participam essentiam,& rationem
338쪽
s R ELECTIO DE CHRISTI GRATI A.
sui generis aequaliter, id est immediate,&sine deis pendentia unius ab alia. Itaque maior perfectio in
uno extremo, no inseri alterius extremi dependentiam ab ipso, neque dependen tiam ut Nusque extremi ab aliquo supe liori, cui utrunq ue subordinatur .
Quare ex eo, quod Christi praedestinatio longe litperfectior, quam tota uniuersi visibilis, & inuisibilis constitutio, non legitima consecutione deducitur, quod in ordine ad illum ultimum finem , que Deus intendi t, ipsam nempe suae matellatis, A gloriae manifestationem, res ordinis naturalis,& quae ad constitutionem uniuersi spectant, aliquam habeant dependentiam, praesertim quoad subitantialem sui dispositionem , a Christi praedestinatione , 5: gloria, S a
praedestinatione Sanctorum. Vnde ex toto Scoti discursu tantum colligitur, quod Deus magis amat Christum,& eius gloriam, quam res alias uniuei sas: non tamen infert discursus ille, quod prius in primo praeordinationis ordine ipsu in Deus amauerit, praedestinaueri t. quam totam ipsam mundi consti tutionem ordinauerat, & disposuerit faciendam . Ad confirmationem respondetur primo, quod si Christus ex uno extremo, Sc res aliς omnes ex altero seorsum sumantur,& non per respectum,& subordinationem ad unum: bene concluderet illa confirmatio , concedendaq; proinde esset eius consequentia. Caeterum cosideratis & Ch Nilo, & rebus alus omni .hus per modum unius totalis ni edit,unico suprenio fini,& vltimo subordinati, non oportet, imo vix fieri
potest, quod prius Christus diligatur,& ametur, qua res aliae: nisi aliae res ab ipso Christo pendeant secundum habitudinem ad illum finem. Nam si ex ςquoad illum finem se habent, & non res aliae mediante
Christo, nulla ratio est, propter quam aliae res posterius eligantur, & amentur, qtlamuis diligantur mlnus, quia sunt minus perfectae,& impersectius participant finis bonitatem, &conuenientiam . Secundo respondeo, quod etiam si Christus,& res aliae omnes seorsim considerentur quasi duo extrema nulli superiori rationi subordulata : adhuc non est necellarius ordo inter amorem Christi ,α amo te
aliarum rerum. Nam cu in er se haec extrema esse nisti aliter non pendent, quod unum sit perfectius altero, tantum infert, quod sit magia di h gibile, no vero
quod fit prius diligibile. Quoniam etsi leo sit pers
elior equo, non lubinde dicere tenemur, quod Deus ut author naturae in prima rerum costitutione prius leonem, quam equum voluerit,&amauerit,etsi ma
iisAmauerit: quia Deus magis diligit, quae ruetioraunt, ae perfectiora. Ecce quemadmodum tota illa
Scotica argumentatio debilis est, de plus verbositatis habens, quam roboris. Et illud habet imbibitum peccatum , quod pro eudem reputat aliquid magis d:ligi,& prius diligi; quae est mani testaec vocis, di men
Ad aut hora talen: Ruperti Abbatis, qui in huius
sententiae confirmationem adducebatur, respondetur, Ruperius nihil dixi iIe aliud, quam id, quod nos libet et fatemur, videlicet,Christi praedestinationem inordine finalis cautae,& hominum,& Angelorum prςdestinationem antecessisse, & tota uniuet si conititutionem . Quod si quid aliud docuit, sngularis
fuit in hac sententiai uici omnes graues au IhOIe , di PatIes. Ad Qxtum argumentum. Non possum non mira ri,quo pacto aucta res graues, de in Patrum lectione versa trili mi huic argumento tantum deferant,ut p- 4sum fere palmare, ut aiunt,& efficacissimum esse cle diderint . Cum inter omnia argumeta, quae pro h csententia solent afferri, sit debili isimum,&quantum Opinor, est impertinens. Primo, quoniam adhuc noeit res omnino constans num in illo loco Prouerb. 3. Salomon de Sapientia increata sermonem instituerit, an potius de illa creata sapientia, quam ipse,&petunt, S impetrauit a Deo s. Reg. c. . Nam quod hoc testimonium de creata sapientia possit intelligi, illudque sic intellexerint olim multi clochilliini viri, docet August. sermon. s. de verbis Do iam, de Hi
rony. versans illa eadem verba, & Greg. N.izianaee. oration. 6. num. F. QMod si posteriores Patres liviae locum de creata capientia intelligendum esse tam libenter uixetunt, eo plane fuit, ut ex August. & Naziazen .colligitur,ne Ariani haeretici, qui ex hoc loco
Prouerb. 8. suum conabantur errorem alicere, Chri-itum creaturam esse asseuerantes, putarent Catholi-
eos Ecc Iesiae Patres ,& Doctores suorum argumet tum difficultates effugere, deeaeque illis modum, quo possent eorum argumenta manifestis solutionibus diluere. Et ob id probabilem scripturae sacrae ne garent intelligentia. Nam quod locus iste de increata pollit Sapientia intelligi, nemo est qui ambigat. Nam huic intelligentiae valde fauent mulia, quae in contextu illius loci habentur, quae multo sua uuis ad increatam, quam ad creatam sapientiam accommodantur,ut legenti fiet manifestum. De: nde secundo, supposito, quod de increata Sapientia hoc testi in niuin debeat intelligi,& quod refere dum sit ad humanam naturam, quam ipsa Dei Sapientia sibi in tempore copulauit nam ut tunque ego libenter adis mitto, quia visuque grauissimi docuerunt in eodem sexto argumento citati Patres) nulla potest vero simili ratione ex antiqua Patrum doetrina colligi, quod illa Sapientiae creatio, de qua ibi fit sermo, fuerit clis posita, & praeordinata ante omnem mundi constitutionem,& preordinationem. Qiapniam omnes fe- te Patres, quibus de in Ierpretatione huius loci incidit sermo, dicunt sapientiam fuisse creatam, id est
praeordinatam ab aeterno in humana carne ven ut a,
ut initium esset viarum Dei, id est operuin Euangelicae doctrinae, quae sunt propria Dei opera speciali consideratione ab ipsio preordinata. Et quod ruit incat nata Sapientia initium viarum Dei, in eo sensa ,
in quo Christus Ioan. 3 i. seipsum appellauit viam , o sum, inquiens, via, et eritas, G ora. Quod si istae it Patribus familiaris illius loci intelligentia, v t est reuera, qua probabilitate colligunt contrariae sententiae authores, quod ante decretum diuinum consti tutionis mundi, De praeordinauerit futuram in Creatae Sapientiae humanationem Nam solum potest colligi hanc humana tionis, incarnationis praedeia
finitionem praecessiile decretum Euangelicae legis , 5: d ring, quet disponit vlas, id est opera Dei, de
quibus ibidem loquebatur Salomon. Quod autem haec, quam retulimus fuerit ipsa Patrum intelligentia,in dubium verti no potest. Quoianiam non odii er, & in transcursu,& qua si aliud .i ge-ies hanc interpretationem testimonio pretiato adhibuerunt Pata es, sed cum ex professo huius loci intel
339쪽
ligentia in quaerebant, ut Ariam S tmereticis respod Grent, de catis facerent. Legantur ex Graecis Patribus Albanas in sermo. 3 contra Arianos, ubi non colum praedictam adhibuit huius loci intelligen tram, veruexpressissime docuit, Christi praedestinationem , dc
praeordinatione in incam attonis Sapientiae increatae praesupposuisse in diuino intellectu originalis peccaei praescientiam, dc praeuisionem. Nam tractans de expositione huius loci, Domιnus creauit me,Nc. post sermonis medium haec inter alia dicit. Caeterum eum iam opera extarem, O mcessum erat ea alicuisu ad mi.
. Ibatione eastigari, tunc demum Verbum sese dedit,ut condescenderenta operibus sim ιle escereιur, quod no-
Hs per hanc vocem, Creauιτ, indIcatum esse volari, Cyrili. Alexandr. lin. f. thesaur. L. T. Sc. 8. multa dixit, eaque lectione, & consideratione dignitIima in huius intelligentiae, prosecutionem. Notentur inter alia verba illac. 7. Domιnus creauri me ιn operam . initium viarum suarum Mirarum porro viarum
Virtutum profecto, G euangetica vita, quam πιus ιlle
ad opera sua. Opera autem ιρhus,veruas,s iudicium, orum causa divi vitare delibutus es. Inter Patres
Latinos Hieron. exponens Illam et verba Prouer. 8.primum refert ad aeternam Verbi generationem.
Quae intelligentia nihil improbabilitatis habet: & si
aliquantisper infirmari videatur ex verbis, quae hais hentur c. 9. sequenti, nimirum, Sapientia aedificauit Ibi domum excidit columnas senem, dcc. ut adnotauit Ambrosistatim referendus, quae Videtur accommo danda ad Sapientiam incarnatam. Post praedictam, inquam,explicationem, & intelligentiam, adhibet aliam secuda, qua illa verba Domιnus creauit me, occ. acl incarnationem praedestinatio mS referamur . Et subdit , quod diurnum verbum secundum diuinitatem principium fuit omnium Operum Dei ad ordinem uniuersi spectantium, Sapientia vero incarnata fuit initium operum Dei, quae ad gratiam, de Euagmlium attinet, & ob id dicitur creata in illum viarum Dei. Eandem intelligetiam multis,& apertis verbis nos docuit Auguit. in sermon. citato IS. de Ambros. lib. de fide ad Gratia n. cap. I. &ead in intelligemia colligitur ex eodem in Epiat. ad Coloss. cap. I. verissans illa verba. xuia in ipso conditasmi omnia notentur illa verba, Iaeo autem qua ab ι'. sci licet ut cimino Uerbo) fasiae sunι, per imum facta dicuntur, quia
ad hoc natus es. ut faceret creaιuram. Et i tui tur sine dubio, ut ex antecedentibus,& subsequentibus eOnat, de euagelica creatura noua,de qua dicebat Paul. ει qua in Clarisso noua creatura , Basil. lib. . ad Euno-mium apertilli .ne eidem intelligentiae fauet, etsi notam expressis verbis id dicat, atque alij Patres , qtros retulimus. Constat igitur ex dictis, argumentum illud sextum, quod tam magnificant contrariae sentetiae aut hores, nihil aduersus S. Th. doctrinam difficultatis habere. Alia verba, quae in eodem argumenisto reseruntur ex Ecelesiastic. cap. 26. similem pro sus habent intelligentiam , ei quam adscripsimus ex doctrina Patrum verbis citatis ex cap. 8. Prouerb. Quod insinuant aliqui ex Patribus , quos retulimus, mentionem facietes illorum verboru Ecclesiast. Σ . Ab inrtio, o ante saecula creaιasum, dcc. cum de illis verbis Prouerb. 8. Dominus creavi ι me, dcc. ex in te
tione tractabant. Et ex multis,quae dicuntur in illo. c. 26. manifeste constat, quod Sapse ita clicitur ab initio,& anto saecula creata, quatenus in aeterna humana lonis eius praeordinatione fundata fuit tota E clesia ,δc Euangelica vita, quam Christus inter nos vivens innititit, de lunda uir. Ad septimii in argumentum respondetur, admi
tendo id, quod locis ibi citatis S. Tn concelssi, nimirum , quod Adae in statu innocentiae reuelata fuerit Christi incarnatio, fuisseque ei reuelatii, qtiod Christus futurus erat totius gratiae consummator. Non vero olietatum Ili fuit modus, quo Christus gratiam erat cons immaturus. Ex hoc autem debile satis a 8umentum colligitur,ad proba dum, quod hristus fuerit praedestinatus absque praescienti .i peccati, sed
solum sequitur, quod quando facta fuit Adae haec r
ut latio ν Christus iam erat praedestinatali, Sc praed unita erat incarnatio eius. Quam Deus voluit mani-icitare Adς quantum ad id, quod non derogabat integritati illius status, in quo adhuc non erat aliquod peccatum reparandum, sed gratia, quae potςrat con summationem accipere. Neque vero debui manifestari Adae praecipuus finis incarnationis C fir isti,
qui totus fundabatur in remedio originalis culpae
ne ipse Adam praescius fieret sit futuri casus. Talis
enim prasci ntia magna ex parte deturbaret, & impediret suavissima in 1lIius status felicitatem .
Sed rogas: Si Christus nullatenus ad ilium statum
pertinebat, sed ad statum futurum natisrae corrupte,& per peccatum laeta, qta aenam fuit illa congruentiae causa ,ob quam Deus in illo innocentiae statu reuelaret Adae futura Christi incarnationem R espondeo, di primum dico, satis esse vero simile, quod gratia , quae fuit data Adt in statu ini iocentiae,ad Christum, re ad eius merita pertinebat, de qua re nonnihil dicemus ad finem huius quaest. Secundo respondeo, communem eme apud Theologos doctrinam,quod licet illa gratia non fuerit Adae collata per Christu,& eius meri ta,erat tamen per Christu consummanis da et in hoc sensu, quod merita,quae habuit Adam in statu innocentiae, vivificanda erant per Christi gra-llam , c tuam consummationem acceptura. Et hoc satis est, ut Christus pertineret aliqua ratione ad illustatum, & fuerit eius incarnatio Adae reuelarata .
Tertio tandem dico,quod Christus ex vi suae prNestinata Onis, reparaturus erat totum illud damnum , quod peccatum originis intulit innocentiae statui Acin animam,& in corpus: quς reparatio integra habebit contium mationem in statu resurrectionis futurς. Unde satis fuit conueniens, ut ille innocentiae status. Christum recognosceret, illique subuceretur laquam suo reparatori, oc consummatori. Quamuis tunc nocognosceretur ipsa reparationis futurae causa, nequo vero Christus in ratione reparatoris. Quarto laniadem dico, quod iuxta interpretationem tertio loco
superius adhibitam doctrinae S. Tho m. quam valde probabile reputauimus, Christus praedestinatus fuit
ut finis toti iis ordinis naturalis, &supernaturalis,&cuiuscunque status rationalis naturς, Etiam status innocentiae,& originalis Iustitim, qualus in genere causae materialis Christi praedestitiationem antecesserit praescientia status originalis culpae,dc specialiter fuerit Christus illi statui deputatus. Ita enim debemus intelligere praedestinatione Clitasti, quod ante eius
340쪽
dectetum praecessit in genere causet materialis cognitio totius ordinis naturalis, & utriusque status,scilicet innocentiae,& originalis culpae. Quam praescientiam antecesserat in genere finalis causae Christi praedelimatio. Unde Christus fuit prplestinatus ut finis utriusque status praedicti. Sed speciali ter fuit accommodatus secudo statui, de ita Christus per se primo,&ex vi sti praedestinationis, nullum in nuxu habuit, neque habere potuit in statu innocentiae,nisi dependenter a statu originalis culpae. Igitur cum Christus fuerit praedestinatus ut finis,etiam illius innocentiae status, quamuis tunc propter assignatam causam nullum in iluxum in eum haberet . Conueniens fuit nihilominus, i Adae in illo stam existenti manifestaretur Christus ut finis torius ordinis naturae , & gratiae. Et haec dicta susticiant in solutioire argumento.
Deinceps diluere adnitemur argumenta, quae in confirmationem quarto opinionis adduximus. Ex quorum solutione,& soli mone prςcedentium arguis
mentorum manebunt soluta,& explicata omnia argumenta, quae aduersus S. Th. sententiam in quarta conclusione superius expositam,solent obiici a peritis Theologis. g. II. Solutiones argumentorum opinionis
AD Rrsumenta igitur quartet opinionis, quς est
ipsa Moti sententia, respodetur. Et ad primum dicitur, Christum incarnatum, de uniuersa incarnationis opera, in hominum quidem cessisse gloriam, mirifica mq humanς naturς exaltationem, nam eritermen Dominι in magi Mentia, s gloria, praedixit sa.cap. 4. Sed in eam tamen exaltationem ,& gloriam, quae ipsius humanae naturae redemptionem, Screparationem praesupposuit. Atque adeo huiusmodi humani generis glorificatio non ponit in nutrier cum peccati remedio, cum ipsaque humani generis per Christum facta reparatione, Iuxta ea, qu .e dixi inmus supersus circa concl. I. huius dubi j. Ea dein est confirmationis solutio. Nam vita quam per Christum accepimus, mortem per peccatum illatam prPsupposui t. Et de hac vita duntaxat loquebatur Christus Ioari. Io.
Ad secundum respondetur, nullatenus esse ad mi tendum interpretamentum illud ad testimoniunx Ioannis, quod in hoc argumento insintratur: esset
enim vim pra dixi manifestus error dicere, quod Chiistus efficaci voluntate,ab lutaq; praede finiti ne prςdestinatus fuit in carne impassibili, re immortali venturus. Quare vera illius Ioci lo. I7.intelligentia ea est , qua allignarunt Athanas. concion. 2.& 3.cotra Arian. & Cyrill. lib. I. The .cap 2.&in lib. II.
in Ioan . cap. Ig. nimirum, quod Christus ibi petebata Patre illam suae humanitati gloriam, quam Ipse Ut Deus ab aeterno possederat apud Patrem. Et id quidem,ut in summa dicamus, petebat, quod manifesta fieret uniuersis creaturis ipsa eius diuinitas, & quod notum fieret omnibus i pii tira verum eme Deum, re quod ille, qui est homo, simul est verus, dc naturalis Dei Filius: in hac enim diuinitatis manifestatione consistit potissima Christi ut hominis, gloria, vitimaque, ac suprema ipsius humanitatis exaltatio .
Et ad hoc pertinet, quod Deus dedit Christonome,
quod est super omne nomen, id est, manifeΩum fecit coelo, dc terrae, atque ipsis etiam in sernorum habitatoribus, copetere Christo verum naturalis Fili j Dei
nomen, quod illi no extraneum est, de aduent Ilium,
sed iusta haereditate habitum. Hoc enim est illud excellens nomen, quod disserentius pret Angelis Christus hereditauit, ut dixit Paulus Hebr. io. Vel poIest intelligi cum Aiig. tract. io s. in Ioan . quod petebat gloriam , quae ex praedestinatione Dei ς terna ei de bebatur post passionem, & mortem, dicitque Cania
habuli se, in eo sensu, in quo omnia, quae in t futura In tempore, Deo sunt ineliis ternitate coexilientia,
eiusque oculis aperta, & praesentia . Ad confirmationem dicitur, intelligentiam ibi
allignatam minime attinere ad illud testimonium. Ioan .s. quamuis explicationem aliam huic amnem aio incongrue ei pollimus accommodare, nimirum,
quod Abrahae primum facta metit Christi in humana carne ventuti reuelatio, talia expressa facta mentione passionis,de mortis eius, sed substantiς clutaxat incarnationis,& finis eius proximi, puta humanae na uis reparat lonis, & redemptionis. Et hinc exuberas
illa exultationis lettitia exorta fuit in corde Abrahς. Sed speciali ori tandem facta reuelatione de Christi laboribus, dc aerumnis, de ipsaqtie eius passione, di morte pro humani generis redemptione tolera lig, moderatus in eo fuit icti tiς affectus ,& non exul auit ulterius,sed gauisus fuit duntaxat. Vide alias huius loci expositiones apud S. Aug. siet m. o. de tem
pore,& lib. a. de Iratia Christi, seu de peccato Orig. contra Pelag. & lestium cap. I. Ad tertiu respondetur,quod pr destinatio Christi non solam cognitione peccati in fallibiliter futuri praesupposuit in diuino intellectu, sed & praescientia,'
ac prςuisionem eiusdem peccati, ut iam existentis In natura humana, quod explicabitur m solutione confirmationis prim sexti argumenti. Nec hoc negariurunt grauissimi Patres Cyrili. dc Bemard. explicant
autem peccatum originis ut futurum in cliuina prς scientia , eo quod in ordine ad nostram temporariam esuram adhuc reuera futurum erat, cum Christus
in eius remedium fuit prς destinatus. Sed praesupponebant isti Patres id, quod ipsi alias expresserui, inoee ibidem Cyrii l. dixit,& verbis apertis Ambros lib. de fide ad Grati. cap. I. de hoc eodem incarnationis naysterisia quens, quod ea, qui nobis futura sunt , iam Deo uni facta , idest eius ς terni tali coexistunt, atque adeo diuino sunt prςsentia conspectui. Augu- simus vero Iocis citatis, presertim in manuali, suam mentem explicuit aperte, te videlicet loqui de felicitate, de pascuis,quς redemptionem per Christum faciam pret supponunt. Aosel m. & Ruper t. explicari poterunt, prςsertim Anselm. in precipuo quint et nostre conclusionis sensu, videlicet, laristum in genere causet finalis prςdelimat una fuisse ante praescientiam peccati, & omnium aliarum rerum , secus au rem in genere materialis causet. Quat lo argumento. Primum dico, nulla posse veritate subsistere id, quod opinatur Scotus, gloriam videlicet, Christi an unq, quς in diu ingessentiς visiOne, eiusque fruitione contistit, esse ultimum, cle Prv-cipuum bonum, quod Deus in Christi Incarnatione intendit ,&amauit, fuit enim mulio excellcntius, mul-