장음표시 사용
361쪽
aliqua pura creatura sit caput in ratione gratiae hominum, vel Angelorum. Ita quod de cono igno proprie,& rigoro eloquendo, mereatur ipsis gratiam,di gloriam. Quoniam non est saetibile , quod gratia
piatae creaturae quantacunque sit , conferat iuxς Dp rationibus valorem meritorium , quo aliquid mereantur de condigno at teri di sti ne to ab ipso operante : eo quod sua natura, ab intrinseco est derer minata,& coarctata ad proprium operantis finem. neque aliud bonum potest intendere nisi illum finem ,neque alia media disponere, de ordinare, aut mereri, nisi qua ad hunc finem referantur. Et sic in forma propono argumentum in huius rei confirmationem . Gratia puri hominis, aut Angeli, quamlimcunquo crescat intra limites suae naturae, non aliam persectionem intrinsecam habete potest, quam sit inten- sua per tectio, sed ex li ac perfectione non competit
gratiae, conferre meritorium valorem operationi-hus ad bonum alterius distincti ab operante : ergo absolute est concedendum, quod gratia purae creaturae nequit simpliciter elle gratia capitis. Graues quidem Theologi ,e quorum numero fuit Magister Solus in q, distin. t. quaest. F. arti c. quarto,
fatentur, posse Deum communicare purae creaturae gratiam capitis.
Sed certe ista sententia, non video quo pacto sustineri possit, nisi recurramus ad acceptionem
ordinationem Dei extrinsecam, qlla Deus velit acceptare opera bona purae creaturae , tanquam merita
propter quae conferret gratiam S gloriam alijs h minibus. Qua supposita ordinatione, de acceptati ne Dei extrinseca, deberetur illi homini ex vi talis
promissionis,& ordinationis, quod eius opera accetaretur, ut merita, quibuβ bona spiritualia aliorum
ominum, gratia scilicet ,&gloria, loco praetrati respondeant. Haec autem ordinatio Dei,& promissio
non constituunt meritum de condigno, nisi secundum quid, S denominatione quadam extrinseca . Neque talis meriti ratio ex ipsa gratia , de intri seca eius virtute pensanda esset,sed ex illa tantum
extrinseca Dei promissione, & ordinatione : atquGadeo cum ad rationem capitis neccssarius sit moralis,& meritorius influxus in incmbra stram pli, sicus, si quis reperiri potest, instrumentalis tantum est j sa
teri tenemur, gratiam capitis nulli purae creaturae
communicabilem este, si proprie loquamur. Qui
non est communicabilis gratiae purae cicaturae, quod operationibus a se elicitis, aut imperatis valorem conferat meritorium respectu alset ius ab ipso operante distincti, ut diximus. Quod si quispiam in hunc modum opponat. Meritum quo iustus homo sibi gloriam . S augmentum gratiae meretur, meritum est de condigno, & tamen an extrinseca Dei ordinatione fundatur. Nam S.
Tl o. I. 2. q. I l .art. l. dicit,quod nostrum meritum
apud Deum est ex ordinatione ipsius Dei. Ergo si ex
Dei ordinatione , dc acceptatione pura creatura potest alteri mereri gratiam, re gloriam , absolute concedendum est,quod potest ei haec bona de condigno mereri: atque adeo concedendum citam est, pollo illi gratiam capitis com municari. Huic obiectioni negandum est omnino, quod nostrum meritum in extrinseca Dei ordinatione fundetur. Neque S. Thom. ad extr: nsecam Dei ordina-
tionem nostrum usquam meritum teuocauit, sed ad intrinsecam potius, ad eam, videlicet, qua per gr tiam,&charitatem nos intrinsece disponat, de ordinat ad gloriam, quam nostris operationibus in gratia & charuate fundatis promeremur. Et puto eu
nieram fictionem in Theologia, ad extrinsecam Dei
Ordinationem,& promissionem notirorum merit rum condignitatem ,&iustitiam reuocare. Quoniatam proprium est,& natiuum gratiae, nos, nostraqllo Opera ad supernaturalem finem, gloriam, v: delicet, efficaciter ordinare , & referre, atque proprium est cuicumque substantiali naturae reserri ad con naturalem sibi finem,& opera indiuidui in ipsa natura su sistentis ad eundem finem ordinare. . Unde sicuti opera, quae Petrus secundum ratione esticit, ex ipso met principio θ quo procedunt in rationalem finem destinantur absque speciali ulla Dei
ordinatione: ita &opera hominis iusti, quae ex gratia , Scharitate prodeunt, in ultimam linlicitatem, scilicet,gloriam ipsius operantis per se, de ab intrin
seco referuntur, absque aliqua speciali Dei ordinatione. Et sicut homini bene secudum rat Ionem Operanti,debita est secundum naturae ordinem assecutionaturalis finis: ita & homini iusto bene Operanti P
cudum charitatem & gratiam debetur vltinatis ipse gratiae finis, nimirum gloria . An vero hoc debitum absque speciali Dei oldinatione ad iusti iam pertineat, necne, non est huius loci expirca re, propriam sedem habet in I. a. q. I Iq. ar. I. & s.cxistimo quid Vt meam obiter insinuem sententiam,) quod ex ii ipso habet opus hominis iusti facere deuitam glori Ioperanti, debito pertinente ad distributivam iustitiam. Sicut opera bona rationali bonitare, simile intra naturae ordinem debitum inducunt,ut ex doctrina S. Th. I. p. q. I. Sc I. 1. q. 1 i. facillima opera colia
ligi poteri r . Et cu alia iustitia, puta comula IIua nullatenus sit admittenda in nostris meritis erga Deu, consequenter cogor dicere, iustitiam nostra in ex condigno meritoriam nullam extrinsecam Dei ordinationem , aut promissionem exposcere, sed impia gra tiae & eliaritatis natura fundari. Potest secundo, ad eiusdem argumenti sit uitione dici, quod cum homines,& Angeli ad Christu in attineant, ut membra ad caput,unum clue corpus int grum cum ipso constituant: quod Christus hominibus, & Angelis mereatur, non est merem alteri , sed mereri sibi, id eli,corpori sito, suisque membri S. Atqὴ adeo non eadem est ratio de Christi gratia, & de gratia nostra,quod attinet ad me tuum, prout refertur ad alterum ab operante distinctum. Ad secundum argumentum S. Tlio m. s. p. q. S. ar. 1. dicit in Christo triplicem reperiri gratiam et uni ni personalem ,& capitis . Gratia qm dein unionis realiter differt a gratia persionali, de capitis. Gratia . autem personalis eadem est secundum essentiam cagratia capitis, ratione tamen ab ipsa dissert. Itaque est unus, & idem habitus , qui tamen , prout actuat,
insormat, BC perficit Christi animam gratia est
personalis , prout vero est principium formaleia, quo Christus vitam spiritualem , e. motum insu Intius t membra, gratia est capitis. Sicut lux Solis,qua ratione actuat,ee perfici apsum solare astrum , paristicularis quaedam est qualitas: est autem uniuersale
quoddam principium, qua ratione est virtus, Ff Σ . lata
362쪽
formale principium , quo Sol varios in his inferi
ribus producit effectus , multiformemque influit virtutem. Disputant autem Theologi nonnulli, an haec distinctio gratiae formaliter consideratae diue fas constituat species essentialiter distinctas. Et quidam affirmantem sequuntur sententiam. Alij vero
Ego vero breuiter dico, distinctione utendum esse in hac parte,nimirum, in Christi gratia poste con.
fiderari rationem causae formaliter: posse etiam coinsiderari formam ipsam , in qua ratio causae inueni Iur. Tunc assero, quod si sormalem causiae rationem attendamus. duplex in Christi gratia reperitur causae species . Comparata namque gratia ad subiectum cui inest, formalis causa est, tot malem que effectum
animae tribuit. Comparata vero ad extrinseca meminhra, homines videlicet,& Angelos,prout in ipsa spiritualem vitae motum influit, efficien iis causae rati nem sortitur. Hac autem gemina causae ratio no
vni ut,& eiusde est speciei,sed duas,ut liquet,species consti iur, essentialiter differentes. Si vero ipsa metforma,& qualitas consideretur, in qua praedicta duplex causae fundatur ratio , minime commentari debe mus in ea essentialem aliquam distinctionem .
volo dicere , quod sicut nullus Phylosophorum hactenus dixit, Solis lucem in ratione lucis in duplici specie reponi,aut quod scientia , quae prout in Doctore est ,& Magistro doctrinae nomen accipit, ilia duplici sit simpliciter specie . Ita nulla ratione est dicendum,quod gratia Christi in ratione gratiae ad geminam pertineat speciem. Nam utraque illa Tatio, quam in ordine causa luatis diximus reperiri, in una simplicissima specie gratiae fundatur. Et ii S. Thom .loco proxime citato ad s. dicit, quod gratia capitis,& gratia personalis in Christo est una secundum essentiam.
Sed est omnino aduertendum , nos in hac pari non recedere ab ea sententia, quam superius q. 3.art. . exposuimus, nimirum , Christi gratiam in duplici specie collocari,altera physica, dc altera morali et sed id tantum asserimus, quod secundum utramque speciem ,& est gratia personalis,&est gratia capitis. Quamuis,si formatissimeδε' rigorose loquamur, ca pitis gratia ad moralem tantum pertinet rationem, quia influxus moralis quem Christus habet in membra sua,non ex physica perfectione gratiς prouenit. sed ex illo tantum morali valore, quem ex coniun etione ad verbum participat , ut ex an te diaetis facile potest constare. Ad tertium argumentum respondetur,quod ominnia, quae sunt in Christo,sium ca pitalia: Nam sunt vel partes integrantes ipsum caput, vel accidentia ipsum
caput exornantia . Verum hac ratione non ponunt innumero cuin ipso capi te, sed omnia com prehenduntur sub appella tione Christi capitis. Habitualis
vero glatia non ea solum ratione capitis gratia dicitur,quia est qualitas ipsum caput perficiens, &exo nans. In qua ratione conuenit cum alijs Cnristi a cidentibus, siue corporalibus, siue spiritualibus. Sed specialioli ratione gratia capitis vocatur , quatenus, videlicet,est principium formale proximum este ti-uum , quo, gratificandi,& sanctificandi ipsa Christi membra: quod est ipsi gratiae peculiare. Nam & si accidentia alia spiritualia virtutes, videlicet , infusae
ad hune effectum concurrant, ut plane coneurrunt, id tamen non habent secundum specificas rationes,
dc differentias ex propriis obiectis desumptas . Quia
inde nullum habent infinitatis valorem .vi q. .ar. L.
diximus, sed id totum habent ex gratia in qua radiacanturo ex qua fluunt. Quartum argumentum plene superest solutum ex confusione secunda. Et negandum est, quod haec
propositio specificariue sumpta, Christus in quanta
homo est caput,non sit absolute vera. Nam ad hune specificatiuum sensum verificandum, satis, superquerunt ea,quae circa prςdictam secundam diximus conis clusionem,sensus namque specificativus,ut ex dial cticis patet, valde amplus est,&non unam ,& eandem acceptionem habet. Satisque esset , ut haec propositio in sensu specificativo sit vera,quod in hac verificatetur intelligentia, puta, quod Christus in humanitate assumpta capitis exequitur officium , non alias. Sicut Petrus inquantum capillatus dicatur crispus, quia in solis capillis crispitudinem habet. Sed aliquid amplius aci hanc propositicinem in
specificativo sensu Nerificandam concurrit , nim inrum,quod humanitas est ratio formalis,& proxima,
in qua fundatur tota substantia influxus,quem Christus influit in membra sua; legamur dicta circa secundam conclusionem. Ex quibus etiam constabit, quod haec propositio,Christus,m quantum Deus homo est caput Ecclesiae, formatior est ista, Cliti stus in quantum homo est Ecclesiae caput. Posterior namq; pr positio in sensu tantum specificativo vera est, o propria : posterior vero etiam in reduplicativo sensu veritatem habet. Ad Quintum argumentum, non desunt TheoIogi graues, qui concedunt, Christum Dominum appellari debere membrum ,& partem Ecclesiae. Ita d
cent Al tisiodoren. loco citato q. 6. de Turrecremara lib. I. sum m. Ecclesiae. &S. Tho. I. ad Corinth. I 2. Lectio. 3. quae sententia probatur ex illo Paul. loco
nunc citato. Vos estis erepus C Ufι, c membra de membro, idest,de Oiristo, qui est potissimum Ecclesiae membrum.
Sed contraria sententia est longe probabilior , Ac
vera,quam docuit S. Thom. in s. dist. 3. q. a. art. I.
ad 4.ubi mutans sententiam,quam loco proxime citato docuerat, dicit,Christum, neque membrum ,ri que partem Ecclesiae appellandum esse. Et ratio est manifesta, quoniam membrum,& similiter pars de pendentiam importanta capite, dca caeteris membris, partibus eiusdem corporis, ut constat ex
membris corporis physici, ex quo capitis metaph ra ad Christum est derivata. Huiusmodi autem dependentia auserenda est omnino a Christo. Ab ipscienim totum pendet Ecclesiae corpus,at Chrissus ipse nullam ab Ecclesia dependentiam habet, quia nurulam ab ipsa perfectionem suscipit. Quocirca ad argumentum neganda est sequela. Ad probationem dicitur,quod in locutionibus metaphoricis illa consequentia ab inferiori ad superius non semper valet. Ex eo enim , quod scriptura sacra Christum Lemnem , dc Agnum appellat, non licet nobis infert Christum appellandum esse brutum, quod ad Lemnem,& Agnum,superius est essentiale praedicatum. Et quia Deus ignis consumens appellatur, non idcirco Iicebit eum corpus, aut elementum vocaretis.
363쪽
Et ratio est in promptu. Quoniam 4n ratione inferiori quandoque explicatur aliquid pertinens ad
melaphoram aliquam , nimirum , proportionalissimilitudo, ex qua ipsa metaphorica Uc nominatio sumitur, quae Iamen in ratione superiori minime
explicatur, sed aliquid potius ipsi metaphoricae a inpellationi repugnans. Ad illud vero, quod ex Paul. nunc obiiciebamus. Respond. primo, quod in Graecis Codicibus, non legitur m cmbra de membro, sed membra ex partibus , ut legunt Chrysostom. dc caeteri Patres Graeci. Simi Iit et ii velimus, ut quum cst, imo & necessariu, vulgatam nostram lectionem amplecti, quae proaurentica est in omnibus habenda, illa d clio, Membro, iuxta hanc lectionem graecan , potest optime explicari in hoc serisu, ut idem polleat de membro, quod ex parte, id est, vos estis a Iiqua pars membrorum corporis Christi. Ita hunc Paul. locum interpretatur Caici. quae intereretatio placet etiam aliis doctissi. mis. Poteli etiam in alium sensum si alius dici potest, de non praecedentis explicatioὶ hoc testimonium intelligi, vos estis membra de me in bro, id est, membra ad inuicem diuisa,&ad diuersas iunctiones, Wrape rationes destinata. Quae interpretatio minime a Paul. intcntione dissentit. Sed potest tertio tandem explicata locus ille I . Pauli, quod Corinthi j dicerentur membra Chri lii capitis de membro, id et , noconiuncta Cntilici per immediatam ipsius Christi praedicationem : sed per praedicationem ipsius Ap stoli, qui erat membrum Christi,dc Ecclesiae. Vnde illud verbum, de membro, idem pollet, quod per ministerium , & praedicationem , parricularis membri corporis Ecclesiae. Legatur S. Tho. in explicatione eiusdem teli imoni j,& in s. loco citato. Ad co firmationem posset quispi im dicere, quod cum Paul. Ecclesiam appellatiit Christum, accepit Ecclesiam cum suo caprie Cluisto, atque adeo non
potest dici, quod Clitatius sit caput Cluisti in hoe
sensu, sicut non est caput sui ipsius. Caeterum si expendantur verba Paul. de sensus quem iri illo loco intendit, inanifestum erat legent liquod ipsi Ecclcsiae, quae est corpus Christi, Paul. hanc dignitatem tribuit, ut etia seorsu in a Cli tillo conside rata, sicut corpus conside ratum absque formali , dc intrinseca capitis i elusione,Christus appellatur, eo quod corpus Cli rini elt. Praeterea quamuis hanc admittamus intelligentiam,argumentum easdem prorsus vites retinet,
v sex nunc d: cendis manifestum fiet. Vnde ad argumentum,negatur, Christum appel- Iari debere caput Christi ad aequi uocationem tollendam,quamuis si Chiillus accipiatur pro Ecclesia, siue includ ente caput,sive seorsum ab ipso considerata, re ipsa Christus dici possit caput Christi. Sicut c
put in Petro dicitur caput totius Petri,considerando Petrum, ut includit caput, ad eum modum, quo dicimus albedinem esse formam albi. In his plane in taphoricis locutionibus valde sunt cosulendae aures, neque valent multi modi argumentandi. qui in propriis locutionibus sunt efficacissimi. Ad sextum argumentum , respondetur primo. Quod in na turalibus, animalis caput non alia generat, aut constituit membra in proprijs membrorum&rmis , sed ipsum simul cum membris alijs accipit ei te a generante. At in moralibus nihil in conuenit,
quod caput taliter influat in met thra, quod Qer illis
Omnem vitam, omnem rationem, de formam membrorum. Sicut Princeps, qui fundaret aliquam ciui- Iatem, personas in eius habitalione adunaris, nouas
condens leges, ae formam tribuens vivendi, vere di. ceretur constituere ea membra, quorum est caput. Et ita Christus omnem vitam , demotum spirituald
instuit in membra sua , ipsaque constituit in sot mali
ratione membrorum: &ex membris in potentia, cia scit membra in actu. Et ob id Paul. ad Ephes. l. t:ectos vocat creatos in Chri Ilo Iesu in operibus bonis; quonia sicut th creatione nihil pr vstippon utar, quod
pertineat ad rem creandam: sed totum 1 creante
producitur, & sit ex nihilo. Ita ad nostram iustificationem nihil ex parte nostra praesupponitur, quod ad spiritualem uitam cuiuspiam esse possit in omenti, sed toriam nobis aduenit de novo, d id quidem
per Christum . Secundo respondetur. Quod ut superius dicebamus, Christus in scriptura sacra non solum caput,sed& Pater appellatur; & ita non sis tum habet innuere in membra actu constituta, verum S ipsa efficere,i generare. Et quidem licet in natiaralibus nequeat intestigi, quod unas &idem sit pater,&caput. Αictim in superiori hiis adunentur, ea quae sunt in inferioribus dispessa, optirne intelligitur, quod unus Scidem Christus sit pater inesse spirituali generans homines ii istos, ipsiosque efficiens aetii membra corporis sui, disit etiam eorum caput in ipsos influens. Vnde ad argumentum concedo,quod si formali si si me loquamur,constituere membra in esse inebr rum , extra rationem capitis est , Qui pertinet aa Christum, non ut caput, sed ut pater est . Quo fit, trespectu Angelorum , quibus ison meruit gracia iu-ltificantem,de gloriam , Christus in rigore sermo Dnon est pater: eit tamen caput simpliciter, ut postea
membra sui corporis Vitam, Ogra tiam infisat.
SEptimum, de ultimum argumentum , grauem l lam ,& disticilem dubitationem nobis dispuitandam ,& definiendam offert. Num Christus physico influxa, physicaque efficientia,in me bra sui corporis vitam de gratiam innuat. Quod Christus morali influxu, meritorio, videlicet,in nobis efficiat gratiam, de omnia supernaturalia charismata, satis suia
perqtie probatum , de explicatum dedimus quςstio pr ed. ar. 3 dub. . Quocirca in praesentia id a nobis explicandum superest. Utrum eandem gratiam qua suis operibus promeruit, physica in nobis efficientia causet. Et pars negativa probatur.
g. I. Sex argumenta pro parte negati proponuntur.
Ρ Rimum argumentum. Patres varijs in locis
loquentes de miraculis a Christo editis , diacunt , quod lii si irationibus, de curationibus factis 1
364쪽
Christo, humanitas tantum attingebat id, quod erat
humanum contactum , videlicet, externum: verbo
rum prolationem,& similia. Et quod diuimias ex quebatur,id quod diuinum erat,& miraculosum,ip- cm scilicet,curationem de sanitatem . Sed ea de omnino ratio est de spirituali curatione,3c sanitate,quae fit per iustificantem gratiam. Imo dc ipsi Parres fere indifferenter de utraque curatione, oc sanitate I ruuntur: ergo Christus ut homo non physica cau-
.litate nostram efficit sanctitatem,&gratiam. Probatur maior. Athanasser m. q. contra Arianos. Humano, inquit, modo christus manum extendit, di ι-nitas autem morbum compescuit. Da ma c. in lib. quomodo ad imaginem Dei facti sumus, versus fine, linquens de huiusmodi sanationis miraculis, ita inquit, siem mando fena ignita scindendo inunt, altera es actio secandi ,saltera urendi, sa diversis principus sint: sic quando diuinitas tactu carnis Ianabat infir
mum, alia e rat propria humanitatis amo.cI alia diuin ratis. Et finis humana ac ιonis in manus extensione,
Cy tactu positus erat. DIumae autenι natura an ex Ilaiatione puella, I sanatiove infirmi . Huc attinet, quod dicebat Sophron. inepti tota, quae habetur 6. Syn Od. actione i r. ubi ita inquit, Christis fecundum humana
naturam humana patiebatur, secundum vero dIumam, signa faciebat . Ad eandem ctiam semen iam pertinet, quod habetur in Concit. Lateranen. sub Martino I. consultatio. s. canon. II. Si quis secundum si . Ierosos haereticos Dei virilem operationem Theandriis crin, et nam operationem in temer 'Icipit non autem
duplicem esse confitetur secundum Sanctos Pas res, hoc es, diuinam G humanam, condemnatus sit.
Ecce quPmadmodum S. Synod. operationem humanam Christi. V. G. contactum infirmi, ab operatione diuina, scilicet,infirmi sanatione secundu rem
distinguit. Quod fieti non pollet, si ipsa humatulata
actio lanationem langeret, ut instrumentum opera
. tionis diuinae. Aetio enim instrumenti non distinia guttur ab operatione principalis agentis. Nam v hieit unu in propter aliud, ba est unum tantum. Et ad eundem fere modum loquitur S. Leo epist. I l. ergo
non est admittenda physica emetientia in Cliristi humanitate respectu gratiα, quae nobis per Chri Itum
Confirmatur. Omnia Patrum testimonia, atque itidem seripturae iactae, in quibus dicitur Clitatium iustificare nos, gratia inque, fic sanctitate ni nobis conserre, satis coni mode intelligi pollunt de causalit te morali, quae fit merito, & impetratione: ergo sine fundamento confingitur haec physica caualitas, qui fere est in intelligibilis. Antecedens patet, quoniam causalitas moralis est vera efficientia , N et iecim causalitas: ergo si recurrat mi, ad hanc efficientiam moralem , absque ulla improprietate & violentiata, si cras luteras, Patruq, testimonia interpretabimur. Praeterea, idem antecedens sic probo . Eaclem locutionis phrasi, quo Patres,ci: scripturae sacrae dicunt Christum iusti ficare, Ac sanctificare nos. Dicunt etiaSanctos fecisse miracula. v. G suscitasse mortuos, insit mos curaue,&c. At sufficientissime explicantur locutiones istae 1 ripturae, ee Patrum per moralem efficientiam,vt a perae Augus .docuit lib. 1 I de civi. De cap. 9. his verbas. Πι quae per martyres feri dicun-sur de loquebatur de miraculis, eis oranIιbra ianIum,s Impetrantibus . non Ciam operantibus fiant, sine alia sani istis, alia, illis modis,qui nullo modo comprehen-dι a mortatibus possunt: N profecto a:tessantur bae Adrim qua carnισm eternum resurrectio praedicaιur .
Ecce quemadmodum August. nihil referre dicit, quod ut o vel alio modo facta fuerint miracula: at q. adeo sensit, quod modus loquendi scripturae, oc Pa.
trum, per solam moralem causalitatem potest conuenienter explicari. Confirmatur secundo ex Concit. Triden. Sess. 6. cap. I. Vbi referens causis iustificationis impij, Christum, dicit causam e sic merit riam, neque de pia usica efficientia meminit: ergo ut minimum ex S.Conc. doctrina constat, quod ad veriti canda omnia, quae in scripturis factis dicuntur de
effieientia , qua Christus nostram iustitiam causat, suffieiens est moralis efficientia.
Secundum argumentum . instrumentum nequitati ingere effectu in principalis agentis, nisi duplicia uione ad ipsum essectum concurrat. Alteia, quae sit ex participatione actionis, de viri tis agentis principalis, S altera,quae sit proportionata formae naturali ipsius instrumenti, quae uispositi uese habeat ad actionem principalis agentis.Quod docuit S. Tho. I. par. q. Asinit. lib. I. contra genistes cap. 2I. ratione L. sed in Christi humanitate nulla potest inueniri actio eius naturae proportionata; quς dispolitiue se habeat ad effectum principalis agentis Dei. nimirum,ad gratiam. Neque vero actio, quaesit participata a principali agenti , ab eiusque actione , , de virtute. Igitur Christi humanitas no poteti inlitumentum esse physicum diuinae virtutis ad gratiam in animabus nolitas emerendam.
Minor propolitio probatur. Et primo de priori
operatione videtur manifesta, quoniam nulla Opera
tio humanitati Christi propria potest quid qua co ferre ad productionem gratις in anima. Nam vel est operatio spiritualis, vel corporalis, si corporalis improportionata est omnino ad hunc spirituale in eme- .cium, neque potest animam, quae est subiectum, in
quo gratia producitur real ter contingere. Si vero est spiritualis, non potest non isse actio immanens. Actio vero immatiens non transi in externum subiaiectum: neque illud potest drponere ad aliqua suscipiendam formamz erSo, c. Si dixeris, quod diu
urna virtute hqc spiritualis actio Christi potest contingere anima in hominis iustificandi, iam non saluas illam priorem actione in prerequilitatri. Quoniam talis contactus, talisque dispositio non e It ex proportione naturalis formae humanitatis Christi. sed ex virtute Pt: ncipalis agen is οῦ atque adeo alsi. gnata solutio non est colator mis Sanct. Tlio m. d cicitiae, geminam illam postul antis actionem in instrumento.
Sed iam probatur secunda pars illius propositi
nis nil noris. N Mirum, quod Claristi humanitas peractione in communicatam 1 Deo principali agente non attingat ala mana, teque productionem gratiq. Et formo argumentum de Chri iii humanitate secundum paci cm corpoream,& materialem. Nam si huic operationi non tribuimus sanctificandi virtutem physicam , nulla est ratio, propter quam tribui debeat alicul ipsius operationi. Sancti e ui in Patres, vi i lutem santii ficari ualia potissimu tribuunt Chii iii carni,culus pallione,& vulnesidus redempti sumit .
365쪽
Sed sic a rguo . opera tio care is,& corporis Christi,
etiam si sit communicata ex actione, & virtute principalis asentis, materialis esse debet,& corporeaze go ne qui t attingere animam, quae est gratiae producendae subiectum, neque etiam ipsam gratiam , qui est spirituali senectus. Consequentia est manifestata; nam cum inter agens, & patiens, nece uaria sit pro portio : actio materialis,& corpo ma, neque spiritua-Ie. subiecturia,neque spiritualem poterit effectum attingere . Antecedens vero probatur. Actio a principio corporeo prod uela nece ssum est corpore a sit, dc materialis : nam debet esse proportionara principio a quo dimanat rei go,&c. Dices Brsan, quod ex virtute supernaturali communicata carni Christi Domini, poterit ipsa caro in spiritualem operationem prodire, & attingere spirituale subiectum,&effectum quoque spuat uale
Contra. Vir ius spirit ira Iis non potest subiectiti in corporeo,& materiali subiecto, quia non potest extensiue se habere, ita quod una virtutis pars siti una parte sudiecti ,& alia pars eius sit in alia sit biecti
arte: talis enim extensio solis corporeis accidentius competere potest : ergo, dic.
Confirmatur ex illo vulgati Philosophoru axio. mate. Omne quod recipitur, ad modum recipientis recipitur et ergo virtus suscepta in su vecto corporeo ad modum eius se habere debuit, extensiue, nam itu, iuxta proportionem extentionis partium ipsius sub ieeti . . Neque quicquam refert, quod quidam Thmmistae dicunt hanc virtutem spiritualem tecipi in carne Christi,non permanenter, sed in transcursu, quasi per transitum,suscipique intentionali quodammodo. Nam sue permanenter, siue transeunter virtus haec in Chri iti carne suscipiatur, spiritualis est, atque adeo omnino improportionata subiecto corporeo. Et in illo unico instanti, in quo suscipitur virtus haec in carne Christi procedit argumentum factum, nempe, quod se debet habere coextensiue ad partes subiecti, qui modus repugnat spirituali accidenti, & virtuti . Et hoc argumentum similes vires habet, etiam fifingamus modum illum intentionalem in spirituali virtute. Nam semper inquiro. Virtus illa sub tali modo constituta, estne corporalis,an spiritualis; si corporalis non est ad propositum , quia nec attin
git subiectum spirituale , neque spiritualis e flectus
productionem : si spiritualis est , idem reddit arguis mentum. Neque vero licebit recurrere ad solutione, quam assignant nonnulli, quorum Princeps eit Feris
Tari. . conr. gent. cap. Ι6. quae asserit,illam virtutem
spiritualem non extendi m subiecto corporeo, iuxtas artium extensionem, sed indivisibiliter se habere . ta quod est tita in toto subiecto, & iota in qualibet
eius parte. Sicut vere dici solet de anima rationali, quae citra ullam sui extentionem corpus extensumis informat. Haec solutio apparentiam posset habere,si praedicta virtus substantialis esIet, via rationalis anima. Caeterum cum debeat esse spirituale quoddam accidens, non potest non inherenter se habere subisiecto, quod si inhaeret, necessum est inhς reat extensiue ad modum subiecti, cui inhaeret. Tertium argumentum. Ad physicam efficientiam nec ellarius est contactus physicus inter agens, M.
Pasium, in quod operatur. Hunc autem conia tum nequit habere Christi humanitas cum animabus nostris, quasi ultificat per gratiam , est enim longe distans, nobis: non ergo e flective nos iustificat Christi humanitas. Quod si dixeris,sufficere contactum virtutis inter agens Sc passu, ut possit constare acti O,&effectus productio. Tunc explicandum tibi restat, quaenam sit haec virtus, per quam Christi humanitas attingit animam, quam sanetificat: ergo,&c. Quartum argumentum Si humanitas Christi effective concurrit secundum efficientiam physicam ad iustificationem , de canctificationem animarum, sequitur, quod passio,& mors Christi, atque eius resurrectio similem habeant em cientiam in eadem animarum iustificatione. Consequens apparet salsis-smum: ergo.&c. Sequela pater. Nam Christus virtute passionis, de resurrectionis suae omnem nostram opera tu r salii tem. Traditus es enim, inquit Paul. R mλn 8. propter peccata rustra resurrexiι propter is timcationem nostram. Minor vero probatur. Id quod actu non existit, nullam physicam potest efficicntiae
exequi, causa enim efficiens operatur , prout est in
actu. At passio, de resurrectio Christi, cum iam olim
transierint, non actu existunt: ergo,&c. Quintum argumentum. Christus inter nos vives
non operabatur miracula efficienter physice: ergon eque iustificationem ,& gratiam physica causat ecficientia . Consequentia ex paritate rationis constat,& praeterea, quia sacra scriptura, ct Sancti Patres e dem modo loquuntur in uno casu, quo in alio. Nam sicut dicunt Citristum nos iustificare, & vivificareia, dicunt similiter ipsum suscitasse mortuos, aegros cuinrasse, dcc. An te cessens proba tur. Christus dum viveret multa Operabatur miracu Ia absque aliquo in te ueniente contactu, ut patet in salute, quam contulit. Centurionis seruo, qui distans erat, de longe a Christo: ergo signum est, nullam ibi interuenisse phymcam efficientiam, sed moralem duntaxat. Confirmatur primo. In Euangelio legimus scriptum, orasse, precesque fudisse ad Patrem, cum aliquot miracula edidit: mani se itum ergo indutum est,ipsuna non physice, sed moraliter talia pas rat miracula. ita quod oratione impetrabat a patre, ut ipse pater illa efficeret miracula. Confirmatur secundo. Aliquot miracula edidit Christus, in quibus nulla potuit interuenire physica
eius ei icientia, sed omnia miraculam scripturis s cras eodem modo tribuuntur Christo,ergo ex modo
loquendi scripturarum cacrarum inualidum prorsus argumentum desumitur, ad probandam efficientia in miraculis a Chri liopat ratis. Imo voluntarie, . absque rationabili fundamento id asseri lut : atque
adeo irrationabiliter, Nam restanti mi memi, tam
que difficilis ad intelligendum, non debet affirmari absque grauissimo,& solidissimo sundamento. Antecedens probatur. Expulso det trionum corpore non postulabat efficientiam physicam: nam misium Christi imperium,cui coelum ,& terra parere
tenemur , sufficiens erat ad expellendum dςnaonem a corpore. Huiusmodi autem im perium, moralem.& non pnysicam efficientiam denotat. Item cum Christus Mati. g. per s t d mones porcos intrare, certum est in illa permissione magnum inter uenula miraculum, sed certum est etiam, quod perniissio, non
366쪽
non ad physicum,sed ad moralem tantum pertinere salutem,&iustificationem nostram per modum sa- Ordinem. tisfactiouis,&sacrificij,quae omnia pertinent ador-Praeterea cum Sol fuit in Christi passione obstu- dinem moralem,in sexto tandem,& vltimo articu- ratus , miraculum interuenit grande, a Christo pa- loquaestio. docet, quod etiam per modum efficien- traui. Atibi nulla potuit ex parte laumani talis Chri tiae, passio Christi noli rani fuit operata salutem . At-sti physica interuenire efficientia. que cum modum istum causandi salutem nostram S. Ouod se probo. Tenebrosa illa Solis obstu ritas Doctor secernat ab omnibus modis causali ratis motan tu processit ex subtraelione generalis diuini concursus,qui necellarius est ad operationem secundatu causarum , quo subtracto, Sol radios suos necessum fuit occultaret, vel ut proprius dicam , in se contineret, &ad extra non emitteret: In subtractione autehuiusmodi concursus nulla emcientia physica locuhabet, praeter efficientiam solius voluntatis Dei volentis sui ini subtrahere concutsum zergo, &c. Confirmatur .lNam hac ratione docent petitiores Thomillae,nullam creaturam affuini posse,ut instrumentum Dei ad anni hi landum , quoniam anni hilatio non aliter fieri potest, quam per subtractionem generalis Dei com u rsus, quo ut prima , & generalis.
sima causa creaturas omnes in suo esse conscru ir,
quam subtractionem nulla creatura phyfice pote itcontingere t sed moraliter duntaxat, luerito,scilicet, oratione, &c.
Se inna argumentum,quod indiflarenter de em- cientia Gratiae, re de miracu Iis Christi procedit. Si Christi humanitas concurrebat instrumentaliter QDfective ad miracula , ct ad iustificationem anima tu,
sequitur,quod Christus licis miraculosos effecti is nooperabatur ad nutum , de quando cius humanae luntati placebat, sed tunc duntaxat, cum eius huma. nitas mouebatur a Dco ad himis modi prodigios opera. Conicquens non consentit Euangelicae histo Nae,ex qua conitat Cluilium, & miracula edidim ,& peccatores itistificauis, quoties ei libitum erat, Ggo,&c. Patet sicquela. lnilrim,ent uni non petaturefleet una pro sua voluntate, sed prout ab agem e principali in Ouetur,quia non opera ut per virtutem,qtia in se habeat permanenter,ssed per virtutcui susecpta ex actuali motione principalis agentis, aliaS C mnon instrumentalis, sed principalis clici causa zergo Christus ut homo haudquaquam per cincientiam physicam,prodigia, de miracula, dum internos vi ueret operabatur οῦ neque tunc,neque modo gratiam efficit in animabus notiris.
Confirmatur. Cluilii humanitas non esse potest solius diuini vel bi instrumentia in , sed totius Trania ratis divin.r, si physice operatur, vel gratiam in animabus nostris, vel opera intracti loca: ergo non nisi dependcnter ab ipsa Dei voluntate hac potest op
rati. Patet antecedenS , quia non operatur ut natura
in verbo suppositata: Sed ad eum modum , quo si
fuisset ab co separata, ct Deo tribus personis iam muscis ad haec prod. glosa mouetur opera. Operari enim miracula non ni agis verbo, quam patri conuenit.
Neque vero opus miraculosum, forinaliter considera ium , elicitio se habuit a Christi humanitate , cuius elicientiae causa specialiter esset verbo adscribenda.
IN oppositum est S. Tho.doctrina. s. p. q. 6I.pos .
quam definierat Christi passionem operata tuisseratis,necessu ni cst intelligatur de physica efficientia. Et simile fere argumentum desimii potest ex Paul.
I.Corint. l. In illis verbis. Qui scilicet, Christus, D.
ius est nobis sapientia, iussina sanctificatio, o redem
tiam, Sc causalitatem meritoriam respectu iustitia.&sanctitat: s nostrae sub illis cribus rationibus sapientia, iustitia, re redemptione comprehendit. Nam sub nomine Sapientiae zomprehendit omnem Cruditionem ad salutem n I: tram necessariam, quar no . soli in doctrina, seu de legibus quoque, & mandatis constat. Lex ἰm lux es, ta lucerna mandatum. Prou. 6. Sub nomme insimae de meritum, S satisfactione christi complectitur Paulus, Nomine vero Redemptionis , ipsam pretij exsolutionem, quam Christus pio nobis in Cruce pendens , suum pretiosissi in m
osserens sanguinem , chyrographin debiti nostri
cruci affigens. Et quoniam,visi perius me dixisse memini, totum redemptionis notirae opus 1 cruentoctucis sacrificio inchoauit: idcirco rationabiliter assutatur, quod nomine ledemptionis A poli. com prehenderit ipsam crucis sacrificium : atque aseo 'sub ratione sanctificationis ipsam nostrae sancirialis,& gratiae physicam enicrem ram subindicauit. Quae eincientia cum sanctificativa sit animarum nostrarum, merito Christus nultra sanci. fi auo a Paulo
V Ariae in hoc dubio circunseruntur Theolog
rum nrentiae. lytima in uno extremo uicit Ctiris i liti manitatem nullam physicam efficiuntia habete, ut in miracules,aut in tuistificatione anima. rum , sed solam moralem eausalitatem . S:c docent Duran .m s. dist. 4 quaest.vlt.& in A. dist.2.Motatbiclem q. r. ct i a.diit. 37. Patu. d. l . q. vlt. de multi Doct. extra stlatatam S. Th. consentiunt in hanc scri-ientiam . Ex S. Tuo. dimpulis tuentur hanc sun-tentiam Mag. Cano. in relcctione de sacramentis in genere,in η. Par. circa finem. Et Caiet. 2.2. q. I 8. ar. I. circa solutionem ad i. idipsum sentit, quod attinctad mitacula.
Secunda sententia in alio extremo docet , Christi
humanitatem concurrcre ad omnia miracula, &ad iustificationem animarum, non solum per modum causae morati . ed etiam ut instrumentum physicum verbi diuini: quam causalitatem habet etian nunc exiitens in coelo. Hinc sententiam docet S. Thom. 3. p. q. I .ar. s. quod attinet ad miracula. Et q. 6. deve- I. art. q. licet na in 3. u. 34. q. consenserat primae Op:n:Otii. De causalitate gratiae I. a. q. I. l2.ar. I.
Caiet. quamuis 2.2. ubi sup. primam sentenIIam Pr haverat,a n . p. dc I 2. loc. nunc cit. illam retractat. sequvius haliciunt entiam, di aliis etiam in locis relati a Mag. Med. . p. q. I .ar. a. Denique haec sentc-
ira est communis apud Thom istas. Tertia
367쪽
Tertia sententia ,hane serendam extendit opinionem : docens Christi humanitatem fuisse causam effectricem iustificationis antiquorum Patrum, quatenus apprehendebatur per fidem . Itaque aicit haec opinio , quod Christi humanitas, antequam in
mundo existeret, eflective instrumentaliter causauit gratiam &iustitiam in Patribus antiquis, quatenus eius apprehensio per fidem assumebatur a Deo, ut instrumentu effectivum iustitiae,& gratiae. Quemadmodum quidam Metaphysici docent, quod finis apprehensio.seu finis,ut est sub apprehensione, esse.
Glue volunIatem mouet. Istam sententiam refert
Nag. Med. Ioco cit. & pro ea citat Capr. 6c Sotum, di non reputat improbabilem. Quam alii extensius adhuc eam intelligunt. Non curantes de fidei apprehensione, sed absolute affirmantes, Desi assiimpsisse humanitatem suturam,ut instumentum physicum ad iustificandos veteres Patres Quarta sententia docet, Christi humanitatemis, esse quidem per se loquendo effectivum instrumenis
tum verbi, ad omnia miracula,& ad iustificati nem animarum,& ita de facto effectivi concurr
har ad omnia miracula, quae Christus fecit in hae vita mortaIi:& ad iustificationem illorum , quos ristus dum erat in hae vita munda tuta peccatis, ut Magdalenam ,& Latronem : at modo humanitas Christi non concurrit efficienter ad animarum iustificationem, eo quod est magna distantia, α interuallum inter humanitatem Christi,& animas iustificandas. Nam licet instrumentum ὸiuinae vi Neutis s dicit haec sententia ad quamcunque distantiam possit operari: sed tamen non est credibileia,
quod verbum utatur sua humani late ad operandum physice in tam distantem materiam: quoniam Deus absque magna necessitate non soluit legem comm mem ,secundum quam causa effectiva, oc instrumentaliet n6 potest operari nisi circa subiectum sibi proximum . Ex quo infert haec sententia, qtrod cum Christi humanitas in sacramento Eucharistiae proximam habcat habitudinem ad animam eius, qui hoc sacramentum suscipit, consequenter est concedendum , quod effective physice concurrit ad gratiam sacramentalem . Hanc sententiam docet Andr. de riga lib.7.super sessio. s. Concit. Trident. cap. I .& ut fertur haec sententia non displicuit MMgistro victoriae. vltima sententia docet, quod Christi humani-
eas in coelo existens non causat physice immediate ratiam in animabus nostris propter maximam istantiam, causit tamen mediate, mittens imperio suo Angelos, qui instrumentaliter efficiant gratiam, & iustitiam In nobis: sic docent quidam mo
Ad exactam huius quaestionis resolutionem . Primum omnium decreui eas Theologorum opiniones refellere,quae minus mihi probabiles vita fuerint, ut tandem in referenda doctrina S. Thom. in eiusque explicatione tantisper liceat immorari. Estque aduertendum,ne saepius eade repetamus,quod si quam do in sequen. dixerimus Christum instrumentaliter gratiam causare , aut prodigiosa opera efficereia, Christi nomine ipsam eius intelligimus humanit rem. Nam certum est,& indubitatum , Christum ratione suppositi principalem horum effectuum ca
iam esse,in strii mentalem vero nequaquam. Post autem hac intelligentia indisterenter utemur in s queri, nomine Christi,& humani latis eius.
g. . Prima conelusio. SEntentia quae docet Christum alatiam essectiu/in nobis efficere Angelorum ministerio, parum habet probabilitatis. Probatur primo. Illa sententia a nullo Theol
gornm antiquorum cognita fuit,rieque ullum In an
liquiore Patrum doetiana fundamentum habet, neque in modo loquendi scripturae sacrae, sed quorundam nouitiorum Theologorum fuit adinventum: ergo non debet inter opiniones vete probabules recenseri.
Secundo probatur. Quod Angeli immutent realiter hominum mentes, &Intra hominum cord efficaciter operentur, non est hactenus auditum inisTheologorum schola: ergo imperimenter asseritur Christum Angelorum ministerio gratiam,& sancti tatem in nostris animabus efficere . Tertio . Fundamentum praecipuum cui innititur contraria semen tia,nimi tu,quod Christi humanitas propter localem distantiam nequeat per modum instrumeti diuinae virtutis gratia efficere in nostris animabus falsum est, supponitqι falsum videlicet, quod diuina virtus instrumento communicata pendeata
distantia loci: ita quod nou possit operari nisi in subiectum propinquum. Etenim coniunctio agentis ad passum conditio tantum est secundu ordinem nat
rae requi fita,& non est principium a quo formaliter vel effectus, vel operatio pendeant. At huiusmodi s
cundum ordiaem naturae requisita conditio, supple bilis est a Deo, imo dicam verius,quod non ab ea ne cessario pendet operatio,quae non secundum naturae
leges fit, sed iuxta infinitum,dc absolutum diuinae potentiae modum: ergo cum magis ad diῆnitatem humanitatis Christi pertineat, quod ipsa immediate gratiam,& sanctitatem in nobis efficiat, qua quod Angelorum ministerio idipsum operetur , si nihil aliud obstat,quam loci distantia,irrationabiliter hac dignitatem a Christi humanitate adimimus , dc Angelicis tribuimus spiritibus. Missum facio, quod etia1ntra naturae ordine, Scot.& quida ali i graues The logi docuerunt loci distantiam inter a*ens, & pasi sum, Irim me Operationem impedire. Quod si hoc a viris doctis probabile creditur,qua ratione neganduerit,quod Christi humanitas in coelo existens possit
gratiam in nobis instrumentaliter efficere, si nihiIaliud quam loci distantia obstat. Ex his sequitur falsam esse aliam sententiam,
quam retulimus quarto Ioco. Quia sine ratione deis negatur humanitati Christi efficientia gratiae in animabus nostris ad euitandum illud miraculumas quod non est tam grande miraculum, quin graues Theologi existimauerint de facto contingere,fecundum ordinem a natura praescriptum. Et quidem cum fateantur illius quartae opinionis authorea Deum per Christi humanitatem multa patrasse mIracula,quae totam superant naturae facultatem e non satis rationabiliter denegant hoc speciale miraculum Christi humanitati in animarum nostrarum
iustificatione et cum neque sit magnum miraculum.
368쪽
&ad Christi human i tatis excelletiam comendanda, inter omnia Christi miracula magis sit accommodatum. Eo quod iustificatio& salus nostra finis fuerit incarnationis Christi,quam Christus tot, tanti'; suis laboribus fuit operatus.
Sed antequam ulterius progrediamur, ne nostra vel obscuritate, .vel ςqui uocatione disputat lo laboret,aduertendum est,quod cum dicimus praesentiam inter agens & pasIuin, seu quod idcinest,contactum agentis ad passum non esse intrinsecta , de essentiali ἀter necessarium,ut constet operatio, fed ad requisita duntaxat conditionem attinere: qu. proinde iuxta naturae leges necessarius esse poterit,non vero si absolutam Dei potentiam contemplemur. Cum hoc inquam dicimus, non loquimur de contactii,& praesentialitate virituali,quae reperitur imp-sa actitau effectus productione, de illo enim conta unon fit sermo, quia non ponit in numero cum ipsa-met actione. Nam hoc ipso,qiiod agens operatur in passum, coniungitur illi virtualiter, sua in ei virtutem in actu ultimo applicans. Quocirca tantum loquimur de contactu praevio, qui naturae ordine ip-lam praecedit actionem : qualis est quantitatiuus contactus,quo agens corpoream passum quoque corporeum attingit. Qui plane contactus operatione anteuertit, oc secundum naturae leges necessa rlo pre- requiritur . Et hunc coiriactuiti praeuium , sule quantitatiuus sit, siue viridi alis, credimus non tam esse ad operationem necessarium , quin operatio,
diuina virtute facta, pollit line ipso constare. Atque adeo omnes Theologorum opiniones, quae idcirco negant physicam efficientiam humanitati Christi respectiI gratiae nobis conserendae, quia talis efficientia non potest sine praevio contactu, & sine reali praesentia constare, debili fundamento innituntur, parumque proinde probabiles censeri debent. Et ob id opiniones A. cu 3. non in magno pretio habentur inter Theologos: quia tota eorum probabilitas ad praedictum reducitur fundamentum. Et de opimo ne quinta hoc praesertim verificatur. Quae absolute putat praedictum contactum omnino esse ad operationem necessarium .
I. I. Secunda Concluso. I Lla sententia , quae docet Christu in physica est
cientia antequam vcniret in mundum antiquorum Patrum gratiam causa G, parum quoquc pro babilitatis habet. Probatur. Manifesta est implicatio, quod res quae non existit,physica efficientia aliquem producat cffectum, neque id valet intellectus percipere: parum ergo probabilis esse poterit sententia illa. Probo antecedens. Efficere est aliqua ipsius effectricis causae actualitas, ergo cum non sit prima, necessum est praesupponat primam omnium actualitatem,quae est ipsa rei exiitentia. Et est sine dubio mera fictio dicere, quod De tem nullatenus exilienis te in assumat ut inlitum emum physicum ad effectum aliquem essiciendum . lmo nescio quid male sonaniatis doctrinae sese mihi in hac sententia offert. Nam qui absolutὸ concedit, Christi humanitatem anto
eius incarnationem fuisse instrumentum physicum diuinae virtutis ad gratiam antiquorum Patrum
efficiendam,tenetur secundum legem bonae cons quen tin concedere, Christi humanitatem ante eius assumptionem creatam extitisse : videtur enim
ineptissimuin ,& rationi naturali contrarium AIane consequentiam negare . Christi humanitas a me ia illa in ptionem,physica emcientia produxit gratiam. Ergo ante assumptione in extitit extra suas causas producta.
Dices diuina virtute essici possie, ut id quod in se
non existit, vere de physice operetur vi instruinen rutri diuinae virtutis. quatenus id, quod futurum est,
iam praesens existit diuino conspectin,eiusque coexi iiii aeternitati . Haec tamen solutio apparens quidem est, sed nulla probabilitate fulcitur. Coatra quam sic argumentor . Res futura,& si
coexistat diuinae aeternitati,quatenus mem uas sumnia cum simplicitate , re praesentialitate omnes tetn-poris dimerentias ambit zar comparatione ad nos, ad omnesque creatos effectus, qua militi non extra suas
causas producta, non maius esse habet,quam habentres aliae possibiles lieri, quae nunquam erunt intra rerum ordinem productae. toniam futurum ut futurum,praesertim si est fututum contingetis, nullum esse determinatum habet in toto retum ordine . At res,quae physice operatur, prou L sic operatur, non ad aeternitatis mensuram est cymparanda, sed altemporariam & extrinsec.im, per qua in mensuratur eius operatio: ergo nillil refert, quod Christi humanitas ante assumptionem coextitisset aeternitati, ut
posset assumi 1 Deo tanquam physicum instrumeniatum in productione graciae. Patet consequenti .
Quia illa operatio, ut dixi, non est mensuranda per
aeternitatem , imo ad ipsam formaliter consideratam , per accidens est Omnmo, quod res futurae ae- Ierntiali coexiit aut, ut S. Thom. censuit , vel quod iuxta multorum Tlicologorum semen iram , non coexistant.
Confirmatur. Res quae physice operatur, sub eadem mensura debet ex ille te, sub qua operatur.
Nam cum exilientia per se,& intrinsece ad oper tionem pei tineat, consideranda est necessario intra ipsam operationis mcnsuram. At dicere,quod Christi humanitas ante allumptionem, existen iam habuit tempore mensuratam, error esset,& haeretis
manifesta tu p. bynodo generali, & lias non semel
Haec quae dixianas,non ini mediatd procedunt contra sensum illum , in quo Auiliores citati pro quarta sementia illam probabiliter sustinent. Sed aduersus quosdam noluit ores Trivologos, qui vi se metaphysicos Ostentent, cli meracis quibusdam opinionibus libenter praebent assensum,quas nec ipsi intelligunt. neque aliter alijs explicare possunt, quam uicentes,
ouod secundum metaphysicam considerationem , quae ab Omni materia abii rahit, nulla in rebus similibus implicatio repetitur: sed sunt vere possibiles diuinae virtuti,quae in suis operationibus a tempore,&loco,& ab alus circunstant ijs abstrahit. Et non aduertum, quod dum abstrahere volum considerationem ab omni materia, ctiam ab omni in telligentia abstrahunt. Neque aduertunt , quod licet Dei operatio ex parte sui praedictam habeat independentiam , ex parte tamen vel actionis transeuntis , eleffectus producendi,vel instrumenti , quod assumi
369쪽
tur,neeemum est, ut aliquem habeat ad extrinsecam mensuram accom modationem, quam res iliae intrinsece postulam.
Manifestum enim est, quod si ad infinitam tantum Dei omnipotentiam attendamus, nullum eme cium poterimus impossibilem iudicare, sea tota impossibilitas pensancta est ex ipsiis enectibus. Sed iam
asta missa faciamus,&ad expugnandum sensum,que intendunt graues Theologi pro . sementia citati,t
tam nostrae disputationis vim conuertamuS.
Sed prius aduerto. Mag. Sol. minime pro hac sententia flaisse reserendum, cum ille alium longe ab tarnilem sensum intendat, quando asserit Christum gratiam meterum Patrum effecisse . Loquebatur enim de efficientia, quam habuit Christus iam naia aus, &postqtiam verbum caro factum eit, de nabita uit in nobis ' poliquam suam in re passiouem exhibuit. Nam quia peccatorum remissionem ami quoruPatrum cosummauit,eos eruens a lymbo, inferni R. carceribus, is ipsam eorum gratiam ultimae gloriae
complemento perfecit: idcirco dixit Soto Citi stu& meruisse,& effecisse gratiam veterum Patrum. Expressis autem verbis in ψ. d. l. q. 2.ar. s. dixit, quod per fidem eos iustificauerat ante suuna aduentum, per modum sinalis causae. Sed cuiuscumqtie fuerit praedicta sententia, sic argumentor aduersus illum sensum . Fides Christi venturi , qu inerat intellectui antiquorum fideliu, non erat virtus ipfius Christi , ab ipso videlicet procucta,ut a causa principali, sed a Deo GIo immedia-te,et fi intuitu meritorum Christi venturi: eigo qua-uis gratis concedamus, quod ipsa fides Christi effective concurreret ad gratiae productionem; non inde tamen merosimili consecutione inferri potest,
quod illa: ratiae efficientia effet Christo tribuenda: ita quod Christus vete efficeret gratiam secundum physicam efficientiam. Patet manifeste ista consequerula,quia si Christus neque per se, neque per suam virtutem illam produxir π ratiam, non potest veros militer dici, quod fuit effectiva eius causa. Antecedens vero conceditur ab Authoribus illius . . sentent. poterit probari eisdem argumentis, quibus nunc nunc probauimus Christum ante incarnationem non potuisse physice gratiam efficere, ut instrumentum diuinae virtutis. Nam qua ratione gratiam non effecit, eadem pro sus neque fidem potuit efficere.
Dices,quod ut Christus diceretur gratiam physice
causare,satis esset , quod ipse Christus ut appreliensus per fidem eam efficeret. Contra Christus , t per fidem apprehensus nullam realem acquirit enistitatem,&existentiam,quamuis ipsa fidei apprehensio sit vera realis entitas: ergo non est satis haec fidei apprehensio,vt Christus sit realisin pnysica causa efficiens gratiam. Igitur si Christus secundum se , non phylice causauit gratiam antiquorum Patrum, neque vero ratione apprehensionis fidei eam efficit, cum fides non esset virtus, quae realiter dimanasset
Chiilto, sed di solo Deo fuit immediate collatata: nulla probabili ratione affirmari potest,quod Christus per modum physici instrumenti priscorum fidelium gratiam, resaninitatem causa uerit. .
Quod veroapprehensio Cluilli per fidem effecti-ue produxerit illam gratiam per modum physici
instrumenti, neque affirmare possum, neque negare, quia ad neutram partem possumus afferre su1Η- cientes rationes. Libentius in negativam propendam sententiam, eo quod non sunt admittenda haec miracula,quae regularem&naturae & gratiae transcendunt ordinem absque magno, aut saltem valde probabili fundamento, quod in hae parte afferre nullus poterit: quoniam ille modus efficientiae nec in scripturis,nec in Partibus, fundamentum habet; quidquid in contrarium Medina conetur: neque mero quicquam refert ad dignitatem Christi amplificandam,& extollendam , quoniam Christus obiecturnis quidem erat antiquae illius fidei, non vero eius em-clens causa: atque adeo efficientia, quae esset in illa
fide ad Christum non attineret: sed ad solum Deum, qui fuit im mediata causa illius fidei. Et ex consequeti nihil ad Christi humanitatis dignificationem referret illa gratiae efficientia.
Contra istam tamen conclusionem vn m argumentum insurgit. Existentia non est de inti inseca,&formali ratione causae efficientis,prout efficiens est, sed tantum est necessaria quaedam , & requisita conditio et at conditionecessaria supplebilis est a Deo, si rationem formalem non intrat, vel ut proprius t quar, potest conitare operatio, & produci effectus, absque tali praesupposita conditione secundum absolutam,&infinitam Dei potentia; quod circa pr*cedentem conclusionem aduertimus, cum de con
tactu ad actionem praerequisito inquebamur: ergo potuit Deus Christi humanitatem antequam exilieret assumere,ut instrumentum physicum ad producendam Patrum antiquorum gratiam.
Hoc argumentum exactὰ di Glueretur, si liceret hoc loco adamussim explicare,& probare,qua sit falsa eorum sententia, qui docent: Esse existentiae in causa efficienti rationem tantuli i conditionis requi
sitae habete respectu physicae efficientiae. Existimo
enim ego,nulla ratione negari posse, quod sicut calefacere prςsupponit per se, deessentialiter calorem, vel formalem,vel eminentem in causa efficienti , dc frigefacere praesupponit frigiditatem : ita agere , seu facere secundum rationem communem a d quasi genericam praesupponit in agente esse existentiae. Nam sicnt proprius terminus, ct formaliscat iactionis est calor,ita proprius terminus actionis , ut actio, est esse vel substantiale, vel accidentale
qualecumq;,&quodcumque illud sit,praesupponit per
se, di formaliter esse substantiale in agente. Quod si haec sententia vera est, quam credo verissimam Vt alias probabitur.) argumentum factum suis manet viribus destitutum. Neganda est enim eius maior propositio. Sed quoniam huius rei non possumus in praesentia.longam texere disputationem: idcirco hac solutione praetermissa, quae non omnibus fortassis placebit,etsi mihi sit valde grata. Aliter respondeo ad argumentum. Et dico,quod actio potest considerati dupliciter ,& formaliter in ratione actionis, secundum quod est actus qui dam, & actualitas operantis,si quidem priori modo consideretiir, transeat id, quod assumitur in argu memo nimirum, quod existentia sit tantum praere qiu sita conditio ad agendum. Si vero posteriori modo consideretur,cum non sit prima actualitas causae operantis, necessum estuquod praesupponat existe
370쪽
3 8 RELECTIO DE CHRISTI GRATIA.
tiam in causa agete, quae est prima simpliciter actualitas , qua semota omnia sunt pure potentialia , imo sunt nihil: dependentia autem secunda, actualitatis a prima adeo est intrinseca&essentialis, ut nulla ratione possit suppleri. H solutio, quantum opinor, est sufficientissima. Sed quoniam post et quis eam labefactare , dicens, quod actio est actualitas non agentis, sed passi. Naloquimur de actione transcunt e. J Vnde in pasto pro sup ponit quidem actualitatem primam, puta existentiam , in agente vero praesertim instrumentario , id non est omnino necesse. Idcirco tertio ad illud idem argumentum respondeo, quod terminus actionis quicquid sit de ipsa actione debet praehaberi, vel formaliter, vel virtualiter in ea usa e flectiva, quoa habet verum etiam in causa instrumentali, quicquid nonnulli obmurmurent,& absque ullo fundamento contradicant. Nam vulgatissimum eli illud proloquium Iumine naturae nitans; nemo dat, quod non habet. Impossibile est autem, quod Christi humanitas, si non existat, praeis habeat in se vel formaliter, vel virtualiter gratiam, quς eli proprius terminus actionis,de qua loquimur. Unde ad argum emum dicitur, quod licet existentia ratione sui tantum considerata non exeat limites requisitae conditionis ad agendum, tamen prout est neccisaria ad hoc, quod causa agens praehabeat ilia acta, vel formali, vel virtuali, terminum actionis, imo & ipsam actionem necessario , de essentialiter pet tinet ad agendum: nec est intelligibilis actio causae non existentis, vel in seipsa, vel in sua virtute, mi generans existit virtualiter in semine ab ipso gen tante deciso, ex hac solutione potest desumi efficax
argumentum pro nostra secunda conclusione, de contra sententiam illam , aduersus quam ista conclusio
procedit, in hunc modum . Non potest constar aetio, quin agens respectu ipsiuSactionis,&eius termini sit prius indiciu primo constitutum : sed hoc fieri nequit absque i psius causae existentia : ergo,i c. Et in hac ratione sermo fit in abstractione a causa principali,& instrumentali.
. 6. Tertia conclusio. ΡRobabilis est prima sententia, quae docet Christum non pitysica, sed morali tantum efficientia nostram gratiam,& lanctitatem causasse. Hanc co clusioneni suadent argumenta a principio huius da hi proposita , quae certe probabilem ea in efficiunt. Non me latet quosdam doctissimos existimasse, sacramenta nouae legis causas esse e flectrices gratiae in genete physico: quodque tam verum esse purant, ut existitia ent oppositu ni non bene consentire Cath
licae fidei: est autem eadem ratio de Christo, imo& multo maior ,&efficacior, quia si inst tumentis separatis, Sc quae in virtute Christi operantur, physicam concedi mos efficientiam , & causalitatem , qua fronte illam denegabimus Christi humanitati, quae instrumentum est De i coniunctum, eiusque propriuorganum ad operandum diuina ob quam causania brachium Domini vocatur. Isai. F3. Verumtame haec sententia nimium est rigo rosa, dc paucissimis Theologis tantus hic rigor placet.
s. 7. 2uarta Coneluso. SEcunda sententia , quae docet Christi humanita.
tem ad omnia miracula,& ad iustificationem. animarum, non solum per modum causae moralis, sed etiam per modum physici instrumenti concuriarere, longe probabilior est sententia cotraria. Authores huius sententiae, quorum princeps est S. Th. cuius loca inferius referemus, ct partim superius habetur citat. Sequuntur hanc sententiam Dri ed. lib. de ca-red Empt. tra 2.2. cap. 2. par. 3. ar. 6. Et licet alias hic author visus sit hanc negare sententiam, ut plane visus est par. a. c. i. memb. 2. Ioquitur tame
sne dubio de causa principali. Docent id ipsium Capreo. Palud. Ferrar locis inserius cita dis. Et ista sent. nunc communiter versetur in praecipuis Theolog rum gymnasijs. Duc inito luit illa conclusio. Primum pertinet ad causa latatem moralem, de qua causalitate nullus est, qui dubitet, neq; vero dubitari potest. Probauimus eniam prope finem praeced tis quaest. secundum fidem credendum esse, Cnristum eruit se nobis omnem gratiam, S gloriam. Et credendum etiam eli,quod facta munia virtutem nobis
applicat meritoriani Christi, Ecquod virtute passi
nis eius nobis conferunt gratiam . Unde circa hoc primuin, quod in nostra inuoluitur conclusione, no est cur amplius immoremur . Satis fuerit aduertere, qd Christiis, qua ratione causi moralis est nostrae sanctitatis,& gratiae,& miraculorum, quae dum vivens apud nos gessit, eius humanitas non instrumentaria
causa, sed principalis potuis forma debet vocari, qri, Cluillus quatenus homo causa fuit principatas ad merendum , & satisfaciendum, de qua re fatis diximus quaest. Praeced. Quocirca ad aliud secundu , quod in concluso ne habitur transeanius, in quo de physica cauialitate fit sermo. Probaturque primo haec veritas ex multis sacraeseripturae testimoniis. Primum ex illo IO. I. Gratia,
s veritas per Iesum Christum facti est. Ponderanduest illud verbum, facta is risenotat enim physicam efficientiam, S luendus est Chrys in huius loci expositione, magnifice enim de virtute Christi gratiae
productiva loquitur. Ponderanda etiam sumi Ha verba in eod. cap. l de plenitudι ne eivsom. nefac πιmus, S in utroque testimonio manifestum tu siermonem
fieri de Christo ut homine. Ad Ephe. r. In qua, scilicet oratia vatificaminos: n aderio Iulo suo. lovn. xo. data est nubi, inquit Christus , omnis potes in coelo,s in terra,accipis eviritum sanetum, G c. Vlit etiam manifestum est sermonem fieri de Chiilio homine. Et ibidem habetur, quod Christus insufflauit indi scipulos suos, dc flatu suo eis Spiritum sanctu cotti litin fundens, scilicet, gratiam,&charitatem. Itaque explerii tudine potestatis, quam tunc Christus accepit, id est, quae suit tunc in Christo dacia rara, eiu S lium a ni tas vim habuit e flectivam gratiae, M s iacti talis in nobis . Habuerat iam prius illam a primo suo in carnationis instanti, sed non fuerat ita plene cleclarata, re expressa: atque ita nec tam aperte Chri ilus suis discipulis Spiritum sanetum, tanta cum auctoritate, di plenitudine contulerat, Matth. 9. Vt seia
iis, quod si lius hominis habet polisaum in terra r m ιιendi peccara, Ge. Uuran. dixit hunc locum ad