장음표시 사용
371쪽
Clitisti diuinitatem debere referri, quod vel ex eo Dionysius Areopagita in epist. ad Caium, apertε est improbabile,quod cum Cluistus se filium homi- conlii tuit illam distinctionem ope tationum Chri- 'nis vocat, semper de seipso ut homine loquitur. Aliς sti, quas ex epiit. Sophron. paulo ante te ferebamus. etiam sunt innumerae in scrip t. cr. autho mares, ex Athanasius in sermone 6. contraArian. saepe repetit
quibus magna cum probabilitate colligitur, Christi Christi humanitatem miracula effeci sse. Haec enim humanitatem physicum fui ili: diuinς virtutis instru- inter alia dicit et xuiu cII ea opera , quae sunt proprἰamentum ad miracula , & prodigia et licienda οῦ Luc. Verbi, qualia sum mortuos excιtare, caecis τι sum re e. s. Virιus de illo exibat, e fanaba: omnos. &cap. 8- ponere, Haemorrhoigam sanare, ea quoque omnιno cor- Christus dicebat: Ego fense Urtutem de me exiisse . poris Ilerio peragebantur: π quemadmodum Uer Luc. s. dixit Christo leprosus quidam; si iis, potes bum carnιs Insirmitates baiulabat ut f. as, neque id mia me mundare, de extendens Christus manum , tetigit rum, erat enιm caro ipsus r ita rursus, quum caro eum, dicens: Volo, mundare. de cap. S. dixit Christus ministerιo diuinuatis operibus instruiebat illa opera iupuellae mortuae: Puella tibi Leo surge. Matth. cap. 8. carne sebam quia caro illa erat corpus Dei. referuntur multa miracula a Christo patrata, nonia Cyrillus Alexandrinus multa dicit de de miracuIis oratione, deprecatione, sed aut horitate,de impe- Chris i , dc de animarum nostrarum vivificatione,&rio, ac proinde non morali uolum , sed physica effi- sancti sicatione . De miraculis quidem lib. a. in Ioan .cientia apparet futile edita . cap. I. inquit: Nam quemadmodum ad facienda β- Secundo probatur haec veritas ex modo loquendi gna diuina,verbis suis inerat virtus, se etiam ad per Conciliorum. In Concit. Ephesin. primo canon. II. Dadendum, magnas vires habebat. dein lib. . cap. I definitur, carnem Christi Domini vivificatrice esse, inquit n verbo solum sie er, verum etiam tactu, propter unionem ad Verbum,quod vitam habet di mortuos excιraba ι, vi ostenderet, eorpus quoque suum Dinam . Et id ipsum definitur in Epist. Synodali eius- viviscare posse . Extendens autem Crcillus hanc dem Concit. ad Nestor. At caro Christi non est vivi- Christi virtutem ad animarum sanctiticationem , ficatrix secundum esse morale, nam tota moralitas &miuificationem , dialectica consequutione utens, actionum Christi ad eius animam pertinet: ergo in ita subiungit ἰ PMdsi sola tactu suo, corrupta remte- esse physico , vivificatricem habet virtutem ipsaia girantur, quomodo non υι emug, qvι carnem Illam g Christi Domini caro. Iianius , G manducamus In Exegessi de Uerbi misItem in epist. Mehron. recepta in s. Synodo gene- carnatione ad Valerianum,& habetur 6. tom. act. IaIi actione D. dicitur Christi operationes in tripli- Concit. Ephesin cap. i p. inquit: Nobis autem adci fuisse differentia, quasdam pure diuinas, in quibus pietatem,sdsast, ut cogitemus, seduloque imo is non communicat humanitas inisi percomunicatio- semur, earnem, qua Dei omnia usu Naviis peculiaris nem idiomatum ut conseruatio uniuersi. Quasdam secta es, muscam apsus Verbi virtutem, Cy opera- pure humanas,ad quas non concurrit diuinitas secu- uonem obtinere, Iorιamque ineffabilem,nκllaqwe tem-oum propriam,dc infinitam diuinitatis virtute, quae pore defectu ram sortitam esse. Similia dicit in Ana. sunt illet quas posset Christi humanitas exercere,eti 1 thematismo ri. dc in dialogo Q de Trinitate, Ac si existeret in supposito creato, ut exurire, nete, ora- libro l. de fide ad Reginas, dc alias quam saepius. re, vigi Iare, dcc. Quasdam vero medias, ad humani- Chrysostomus homilia 26. in Matth. versans illia arem, S diuinitatem simul pertinetes, quae proprie 'verba: Sι vis, poles me mundare, aduertit non di- appellatur Theandricae actiones: de illae fuerunt Op xisse leprosum, Domine,s oraueris,sed si vis: omnia rationes miraculo ad quas simul concurrebam di- eius arbitrio, G potesatι committens. Quod Chrιssus uinitas,& humanitas. Eadem autetia est,ut diximus, ipse G assenseone, o operatione confirmans, ait, Volo, ratio de operationibus miraculosis, & de iustifica- mundare, O voluntatιsnaum famιatis donum conse Ione,de sanctificatione animarum : nam si diuinitas quutum est. humanitatem assumpsit,ut physicum inistrumetum, De gratia, de sanctificatione animarum legatur ad sanitatem corpore ames hciendam,multo potiori ipse Clirysostom. loco supra citato. Augustinus it ratione dicendum est, eam assumere ad efficiendam ciat. 24. in Ioannem, dicit, potestatem multiplica spiritualem salutem in animabus nostris. di panes,in manibus Christi positam esse. Eusebius Item in Conc. Trid. se sis. 6. cap.7. dicitur, Baptismi libro q. de demonstration. EuangeL cap. 13. huic Sacramentum causam esse instrumentalem iniusti- alludens sententiae, Nocat Christi humanitatem, ficatione impij. dc certe Concit. videtur loqui de in- organum diuinitatis : quem loquendi modum usur- strumento physico,in quo inulto euidentius apparet pauit etiam Theodoretus in Dialog. de immutabi- vera instrumenti ratio : ergo a fortiori dicendu erit, ii Dei natura. Gregorius Nazianzenus in carmia Christi humanitatem, ius virtute omnia Sacrame- nibus de Christi miraculis quam saepius huic alluista nolitam operamur salutem, inἱtrumenti physici dit sententiae , dc in miraculis Christi secundum in ipsa iustificatione impij rationem sortiri. Marcum dicit inter alia: riribus eiicitur Chracti cum . Tertio probatur haec veritas ex Patrum testimo- d monefebris. nijs. Quotum nonnulli expresse de sanctificatione, Possem hoc loco innumera Patrum testimonia α iusti tacatione loquuntur. Alij vero de miraculis 1 afferre, in quibus Sacramentis nouae legis, virtutem Christo perpetratis. Et cum argumentum, ut dixi 1 tribuunt sanctificatricem animarum,gratieque esse raculis ad iustificatione mamia ita deductione su- ctricem: quae rei timonia sunt innumera. Legantur matur,non inepte huiusmodi testimonia atteremus, speciatim Iustinus Martyr de Baptismo in Dialorci indiscriminatimque nostra disputatio de sanctifica. contra Triphonem , dc Apologia a. ubi loquitur detione animarum, de de operatione miraculorumo virtute Baptismi, dc Eucharistia. Cyprian. in serm. Procedet. de Cinua Domini,Gregor. Nissen. lib. de Baptismo,
372쪽
ubi multa de virtute baptismatis,& Eucharistiae docent, Cyrili. Alexandr.lib. . in Ioann.Cap. 2. lib. 7. contra Iulian. circa fin. Theodoret in Epito m. diui nor. officior. Ambro lib. de his qui initiantur, lib. s. de sacram.cap. r. Chrysostom. homil. as. ic Ioann. dc August. tradi. 8O. in Ioan . Damasc. lib. s. clefid .cap. Io. Ec I . Denaque communis est loquendi
modus apud sanctos Patres, Christi humanitatem instrumentum esse , 6c organum diuinitatis , quod sacramenta, Christi virtute in nobis efficiunt gratiam, de iustitiam. Quae loquutiones designanteisseiecitiam , non solum moralem verum etiam physicam . Qu)bus tandem accedit S.Th. 3. p. q. II. attic. a. Et quaest. 8.art. 6. la quaest. 12.artic. I .& 1.&quaest. 36. art. . &quaest. 6x.art. I. dc . 6c in locis allis supra citat. Expendantur ea, quae in oppositum proposuimus. Sed iam rationibus hanc confirmemus,sententia.
Sitque prima ratio. Hic modus causandis ratiam,&sanctitatem in animabus nostris, totuit secundum Dei omnipotentiam humanitati Christi communicari,&cedit in magnam humanitatis Christi dignitatem,& gloriami ergo rationabilis est sentetia,quae hane physicam efficientiam docet . Secunda ratio. Haec sententia est valde conlat mismodo loquendi scripturae sacrae,Conciliorum,dc Patrum, de ex dictis constat, dc ex alia parte nullum ex ea equitur inconueniens, vel impossibi Iitatis, vel absurditatis, & indecentiae,ergo aci mittenda est haesententia, ut longe probabilior opposita. Tertia ratio. Christi meritum fuit infinitum ire ratione merit uergo Christus meruit sus humanitati
hanc dignitatem,& excellentiam, ut astumeretur taquam instrumentum physicum diuinitatis, ad efficiendiim, de caulandum eam gratiam,& sanctitate, quam ipsemet Christus nobis de rigo te iustitiae me. ruerat. Probatur consequentia. Nam si Christus suo infinito merito suae humanitati promeruit excellentias alias,immortalitatis,exaltationis,&c. Quare negandum est,hanc quoque ei excellentiam mertus Iercum meritum ob sui infinitatem potuerit illud pt mium Christo debitum facere
Quarta tandem ratio , Christus secundum huma. nitatem est caput totius Ecclesiae,& hoc tenemur secundum fidem credere.ergo valde lationabiliter,&consentanee ad hanc fidei veritatem asserit ista se renua, Chrillum physico influxu gratiam,& sanctitatem ,omnemque spiritualis vitae motum influere , in ipsa sui corporis membra. Probatur consequetia. Quoniam hoc imodo maiori cum proprietate saluatur in Christo proprius capitis in nuxus: atque adeo, α ipsa vera ratio capitis.
explicatso. ΡRobauimus hactenus nostram conclusione quartam, de ipsam S.Th.sententiam eiusque proba hilitatem , imo ut existimo umitalem ostendimus. Deinceps vero explicemus oportet modum quo hete sententia verificanda est, δc explicanda,in hoc enim consistit praecipua huius rei difficultas. Qua in re Caiet. . p. q. I . ar.2. dicit Christi humanitatem eate-ura physice concurrere ad Opcra miraculosa, dc ad
sanctificationem animarum, d fimilesque supernariturales effectus: quatenus praesentat, de defert imp rium diuinum practicum ad creaturas, circaquax Deus vi causa principalis hos supernaturales opera tur effectus. Caeterum,qula non videtur Caiet. explicare susticienter modum quo Christi humanitas di uinum imperium defert, dc praesentat creaturis,in quibus effectus isti supernaturales efficiutur. Idcirco ut insufficiens solet eius lententiet a nonnullis The logis poste riotibus reijci, & contemni, utpote quae verbis tantum,&non re eon sinat. Sed certe, non taeli contemnenda,de rei jcienda haec Caiet. sementia. Quoniam licet haec quae ex ipis retulimus verba, nosusticienter rem istam explicent. Multa tamen ali ibidem Caiet.dixit, quae valde conferre poterunt legenti ad huius rei intelligentiam,de ex quibus intelligi poterit,quae fuerit mens Caiet. dem quo ipse costituat delationem, dc intentionem diuini Imperit,de qua re paulo inferius dicemus, cum nostramis
Alii ergo Theologi sententiam istam S. Τhom. in
eo interpretantur sensu,quod arbitrantur in Christi humanitate, etiam in parte corporea, α materiali, impressam fuisse diuinitus quandam supernaturale ualitatem, cuius virtute ipla etiam Christi caro ericere potest gratiam idc sanctitatem in animabus nostras. Et similiter dicunt de sacramentis,quoniam in ipsis rebus sensibilibus ex quibus sacramenta costat, repetatur supernaturalis qualitas,cilius virtute sacramenta gratiam efficiunt in anima suscipientis,ut i strualenta Dei physica . Ita docuerunt Capreol. in I. q. I.d. I. dc Palud.ibidem,& d. 36.de Io. de Franci Ferrauen in .cotra gentes cap.36. verum hi Theologi non idem Omnino sentiunt de hac supernatura Ii qualitate, preo. enim quem sequitur Ferrarien. opinatur, hanc qualitatem ella spiritualem. Patu. vero, dc si supernaturalis ordinis eam esse dicat, existismal tamen materialem esse, 6c corpoream . Caeterum neutra sententia harum placuit quam in
plurimis ex recentioribus Theologis, Ec mihi quid. utraqtie etiam displicet , quamuis displiceat magis Capreol. sententia. Quam nisi fallor sufficientet impugnam ea, quae circa primum argumentum diximus . Et id quod Ferrarien . dicebat, hanc virtutem
indivisibili modo in corpore subiecta rit satis sum.
cienter ibi confutauimus , ex eo quod accidens non potest non esse inhaerenter in subiecto, atque adeo debet esse extensuo modo luxta subiecti conditi nem . Neque iuuat Ferramen .solutio videlicet, hane spiritualem qualitatem eum habere modum in te tionalem, quem habent species visibiles in corpore
diaphano subiectatae. Unde sicut huiusmodi species, de quaecunque alia accidentia, quae habent esse intentionale,indiuisibiliter exinunt in siubiecto corporeo. Ita haec spiritualis qualitas , similiter se habet i
Christi corpore,secundum modum intentiorialem, de indivisibilem.
P qc in qua istutio,na placet propter duo,quae multi in ea apparet falsa. Prime,quod haec qualitas haheat elle in te tionale,non satis apparet intelligibile. Nam cum se habeat permanenter, dc per modum habi tus,&non in fluxu dc in tendentia,nulla est ratio Propter quam, non habeat esse periactum simpliciter tu tuo ge te. Et inquiro: si haec qucluas mis
373쪽
Christi eorpore habet esse in entionale . ubi nam .dein quo subiecto habet suum verum essΘ,& per se. tu Et quodnam est verum , & per feetum esse humsqualitatis Nunquid est ipsam et pratia prodiicta in
nostris animabus t Unde tale formo argim eritiam contra hanc sententiam . Omnis forma habitualis, re permanens habens in aliquo sibiecto elye imper- fectum,& intentionale, ordinatur ad semetipsit ,
ut habet esse perfectum in suo genere in alio subi et oi ut in speciebus visibilibus in aere vel in aqua existentibus, huius rei habetur exemplum. Nam tum eae intentionale, &imperfectum, quod habet species visibiles in his subiectis, per se refertur, tendit ad easdem species, ut sunt in potentia visiu , in quo subiecto consequuntur totam sui esse persectionem. Et huius rei ratio a priori est, quod res quς- libet in statu imperfecto constituta, ad semetipsam ordinatur in suo statu perfecto positam, & consummatam. Si dixerint Capre.& Ferrarien . quod virtus haec, & spiritualis qualitas, sua natura postulat hunc imperfectum,&intentionalem statum: illis obiiciemus communem illam calumniam, cui ipsi tamen . satisfacere lene turpi mirum, quod pro arbitrio suo, de absque fundamento hanc intentionalem confinis xerunt qualitatem.
Secudum, quod mihi in illa solutione non placet, illud est,quod quali tas habens esse intentionale indiuisibiliter suscipitur in subiecto corporeo. Hoc enim apparet omnino falsum. Quoniam qualitas habens
esse intentionale, est velum,& reale accidens: ergo
verρ, de realiter in existit. Sed nequit in existere tu hiecto corporeo, & extenso, nili diuisibiliter, & e
tensiue ad modum eius: ergo,&c.
Sed adhuc contra eandem sententiam sic argu . mentor. Esto qualitas haec ab istis auctoribus co ficta, in sanctissima Christi carne reperiatur, siue cliui sibili, siue indivisibili modo suscepta, impertinensor. nino esset, ut Christi caro gratiam & ianctitatem in nostris ani mabus efficiat; ergo sine causa contingitur spiritualis illa qualitas. Probo antecedens. illa qualitas est longe impersectior gratia qua iustificamur, ct l. nctificamur rergo non poterit conferre Christi carni virtutem, ut gratiam physica causalitate esti clat. 4ntecedens ab illis auctoribus nobiscurn conceditur. Consequentia vero patet ex illa vulgata phylosophica doctrina, quς docet effectum pei fecit ori modo praehaberim sua causa quam si in semetipso: video facilem solutio item quam quisque poterithule argumento accommodare. Dicet enim , quod haec philosoplaica nunc insinuata doctrina verum habet in causis principaliblis duntaxat, non vero in causis ini tu naeniata js. Quallias autem haec spiri- . tualis non est forma principalem constituens causam producendae gratiae: sed virtus tantum est in .strumentalis.
Contra hanc solutionem sic insto . virtus in tumentaria , quae qualita permanens est , ω
per modum talis qualitatis operatur, non attingit immediate e flectum principalis agetitis, sed alium e flectum ina mediatio tem sibi proportionalum, quo mediante attingit tandem ipsum priucipalem age- tis effectum: sed non est assignabilis enectus aliquis, quem attingat immediate haec supernaturalis qua Iitas. Nam quod dicunt aliqua causare dispositionem
praemam ad gratiam, manifestum comentum est, &1 sitis au toribus inexplicabile .Qtria praeter motus li- hei l arbitrii, qui a tantia synod. Trid. ses 6.c. p. dispos Itones ad gratiam vocantur, non porcii fingi alia dispositio ad gratiam prςuia, ut aduertit Cate . . p. q.
62. a r. l. ergo Sc. Maior exemplo ,δ: ratione probatur. Exemplum habetur in calore, qui est instrumentum, quo ignis utitur ad producendam substantiam ignis: at terminus, quem im mediate attingit actio caloris, non est ipsa ignis substantia, sed calor in sit biecto productus: quo mediante peruenitur ad ignis subitantiam, ut ad praecipuum terminum. Ratione vero lic probo.Qualitas huiusmodi permanenter se habens, et forma activa: ergo respondet illi aliquis roprius e flectus, qui est primarius terminus, quem aec qualitas per suam actionem attingit . Fateor hanc argumentationem, non tam esse essi in cacem, ut in S. Thmn. doetrina persistentes non possimus ei instantiam asser re, ex qua infirma erit.& prorsus inualida. Caracter enim sacerdotalis qualitas eli activa permanes,ad consecrationem Euch rillici sacram emi concurrens, secundum S. Th. senistentiam s. p. q. 6 .at. a. & tamen nullam praeuiam
efficit dispositionem , sed ipsim immediate conuerissionem mirabilem panis in corpus Christri&c. contingit . Et hoc quidem ex eo, quod est sua natura forma iiisti una entalis . Actio vero quam S. Thom.
par. q. s. ar. 3. par. q. 61art. t. exigit ex parte
instrumenti praesupposita in adactionem principalem, non ex ista virtute instrumetaria pen inda est , sed ex toto instrumento , ut licet , ex sacerdote con secrante. Et totum hoc potest nostro intento accommodat . Vnde argumentum istud languescit, sed adhuc amplius urgeo rem istam . Nain sequitur, quod illa qualitas vim habeat superiorem , &si instrumentalem, supra totum gratiae ordinem, quia est productiva gratiae,& omnium supernaturalium ii bi tuum, quod ipsam et gratia ex se nequit emcere . . Imo posset esse superior ad Omnia miraculosa opera: at incredibile est, quod unica qualitas tan Iam uim positi habere,ergo,&c. Sed i a praetermittamus
pr.&Ferr .sent.& Palu.opinionem reuertamur quae affirmant hanc supernaturalem qualitatem inat etialem esse, 6c corpoream . .
Cui opinioni ego non oppono id , quod ei obibciunt aliquia. nimirum non posse commode intelligi,
quod illa qualii s sit corporalis, & si simul superna turalis ordinis. Etenim constans est, de docto cibus Theologis manifestum, reperiri posse in appetitu
sensu tuo virtutes,& motus supernaturales, temper
tiae Qrtitudinis, timoris,&c. qui tame cum subiecto corporeo inexillant,corporea sunt accidentia. Sed illud tamen Palud. sententiae oppono, quod in secundo argumento insinuaui, videlicet, quod si haec qua . litas corporea est, no conitituere potest sussicientem proportionem inter sanctisIimam Christi carnem , ct gratiam spiritualem, qui est en)ctus produc cdus,& animam similiter δὲ ramale in , qtiae est subiectum, in quo producit u r gratia: atque adeo sine causa conis fingitur haec supernaturalis qualitas. Utriq. vero sententiae. Et Capreol.& Pal. opponere posIumus S. rh doctrina in L. a. q. IIS. ar. . ad I.
Vbi negat polsibilem esse qualitatem in anima permanentem habitualiter, quae sit principium faciendi
374쪽
ι311 RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
miracula . ergo in Christi humanitate, siue in parte late ad cognoscendum supernaturale obiectum, Ac spirituali, siue in parte corporea, non est ponenda , eliciendam cognitionem supernaturalem . Et sinulequalitas miraculorum factiva,&produc tua gratiet, exemplum potest proportionabiliter afferri ex par- de sancti talis in animabus nostris. Dicent auctores le voluntatis. Quod ergo comum ter lapientes Theoisti,quod S. Th. doctrina procedit tantum in quaIita logi de intellectu, & voluntate dicunt i quare noria te permanente habituali ter, ut ipse dicit aperte inia poterit rationabiliter extendi ad omnes creatutas cosolui. praefata, de in qualitate habente esse peris. paratione ad supernaturales operationes,quae non dium, dic non esse intentionale, ut habet qualitas haec repugnant fieri ipsius creaturis mediantibus insupernaturalis,quam ipsi ponunt. Sed prima euasio, strumentaliter concurrentibus in Christi humanitate non habet locum, in qua po- Haec vero sententia nulla a me potest ratione protestas faciendi miracula, & sanctificadi animas per . hari. Neque reperto firmum funda metum, cui eius manens est, ct stabilis. Secundo vero ex eo videtur probabili tas possit inniti. Et primo quidem praesupinfalsa, qd S. Tho. line ulla distinctione loquii tussim. pono, ut rationem dubitandi contra utam sententi1 Vnde illo non distinguente, neque nos distinguere ostendam , quod eius auctores quid amplius doce redebemus. Et praeterea mens eius fuit, quod qualitas ' intendunt, quam doceam alii Theologi, praesertim Iermanens esse habens, non habet eae intention Thomisae, qui libere fatemur in omni creatura reiae,sed perfectum in suo genere. periri obedientialem potcntiam , ut diuina possit
Est alius tertius dicen cli modus, nouiter inuentus virtute eleuari ad operandum effectus supernaturaia
a quibusdam viris doetissimis. Qui ita explicant S. las, & miraculosos ad modum instrumenti physici.
o. sent. quod sicut in rebus creatis repetatur obe- Id autem dicunt amplius huius sententiae auctores: dient talis potentia passiua, ut in eis, & ex eis faciat quod com munis Thom istarum doctrina hanc p Deus quicquid contradictionem non implicauerit. lentiam obedientialem non vocant activam , neque Ita est etiam in eisdeni creatis rebus obedientialis illam distingunt a potentia obedientiali passiua,de potentia activa,ut efficiam, vel potius Deus ipsis me qua communiter solet fieri inter Theolotos se Ndiantibus,&instrumentaliter concurrentibus cau- mo: Non enim eam constituunt, ut sit virtus effe-set,quicquid fieri non repugnat .Quae quidem activa cliva, sed ut eius ratione creatura possit eleuari per potentia sola ratione ab ipsa creaturatum entitato diuinam potentiam ,& virtutem ad operandum su- secernitur: estque ipsi innata,& ingenita. Et haec acti per naturales actiones,& cflectus. Caeterum pratataeua obedientialis potentia reperitur in Christi huma tententiae auctores hanc obedientialem potentiam, nitate, tum in anima,tum in corpore. Unde Christi activam vocant, virtutemque in ea activam agnoia humanitas per hanc potentiam a diuina voluntate scunt, perquam creatura operari potest super na tu- applicatam , specialique Dei concursu adiutam, po- Tales actiones, & emcere supernaturales effectus. teste mcere gratiam,& sanctitatem in animabus no ImO ad hoc illam commentantur, ut creatura petstris. Et quidem haec Obedientiatis activa potentiaia laanc obedientialem potentiam, adiuncto speciali non est lassiciens se sola consti tuere Christi humani- simo Dei auxilio,constituatur in actu primo, ut positatem,aut quamuis aliam crea iuram potentem fim- sit exirem actum secundum supernaturalem, pliciter ad operandum superuaturalas effectus, sed simul cum Deo instrumentatuer concurrere ad a- tantum constituit creaturam in proxima potentiais et ualem productionem supernaturalis effectus . eleuabilem ad operandum enectus huiusmodi. Quae Existimant enim , ct mea sententia verissime, quod eleuatio no fit per aliquam superadditam formam, nulla causa siue principalis sit, siue instrumentalia aut qualitatem, sed per solam applicationem diuina in actum secundum prodire potest , quin prius na- voluntatis, S peripecialissimum Dei concursum . iurae ordine fuerit constituta in actu primo : est Et quatenus praedicta obedientialis potentia con- enim inam festa implicatio, quod causa effectiva ope iungi tur cum hac Dei applicati ne, oc speciali con- retur, nisi secundum quod est in actu, vel f mali, cursu,virtus est supernaturalis:&sufficit constituere vel virtuali constituta. Nequit enim quis dare, aut in actu primo ipsain Christi humanitatem, etiam efficere, quod in se vel larmaliter , vel virtualiter secundum partem corpoream, ad emciendum gra- non praehabet. Et qui Oppositum dicunt, propriam tiam, ant effectus alios supernaturales,& miracul vocem ignorant. Non enim intelligunt, quid sit ef-sos. Haec obedientialis potentia speciali Dei auxilia ficere seu emcienter producere . Qi d certe non esta dilua appellatur a S. Tliom. inquiunt hi TheolO- aliud, quam extra seipsum propria efficientia repogi virtus spiritualis,& supernaturalis,& quandoque nere, quod intra se reconditum habebat. Hoc ergo etiam intentionalis, quia est imperfecta in genere, suppolito. supernaturali. Primo argumentor contra statutam sententiam . . Huic sententiae tantisper fauere videtur Caie. s. p. Potentia obedietialis passiua, iuxta sapientu The
q. I'. at. 3. &q. 7S.ar. . nam C biter meminit in illi S log Ium mente, non est aliud in creatura qua nor
locis huius obedientialis polentiae,& si non expresse pugnantia ad Deum, ut in ipsi creatura, vel ex ipsa eam vocaverit activam . Exemplum accomodant faciat quicquid contraditionem non implicauerit: praedicti Theologi hiuc explicandae doctrinae, quod quod etiam nobiscum fatentur auctores huius se satis apparet idoneum : intellectus sua natura deterin tcntiae,quam expugnare adnitimur. Neq; vero Pr minatus est ad cognitionem naturalem, Ac obiecti babili ratione posset aliud dici: quia esset manifesta naturalis, neque viribus suis altiorem potest cogni- fictio, di chlmericum commentum, comminisci entionem efficere . Est tamen in potentia obedientiali titateιn aliquam positivam supernaturalem creat 'acti u.i constitutus, cuius ratione eleuabilis est per spe rae congent lam, ae innatam: quae esset potentia obe-ciala Dei auxilium,absque aliqua superaddita quali- ditialia passiua, ut alio in loco a nobis est manifestea
375쪽
demonstratum, ergo fi ex proportione ad potentia
passiuam obedientialem, colligimus activam obmdientialem potentiam in creaturis, minime licebit fingere obedientialem porentiam , quae sit vera vi
tus activa supernaturalis, per quam creatura constituatur in actu primo ad supernaturales actiones rsed erit tantum .non repugnantia ad operandum supernaturales actiones ex diuina eleuataone,dc virtu-.te Sicut potentia passiua obedicntialis, est non repugnantia ad suscipiendum supernaturales actus. Om. nia argumenta, quibus probare solent Theologi, nore periri potentia mobedientialem quaest aliqua vexa entitas supernatura Iis, quae vere prς habeat in sua
potestate palliua supernaturales effectus, di actus: probant per locum , sortiori, nullam huiusmodi reperiti obedientialem activam potentiam, quae vera nabeat activitatem erga su pernata rates actiones,
effectus. Et breuit et sic istam veritatem ostendo. Et inquito,an hic activitas sit supernaturalis,an potius
natu talis, si naturalis: ergo improportionata est omnino ad supernatu tales actiones, 4M effectus: atque adeo impertinenter asseritur. Si vero supernaturalis est: ergo fateri tenemur, quod ab autho te naturae,3ca principijs creaturae natural hus oritur virtus activa supernaturalis, ac supernaturalium esse tulim,&actionum productiva. Imo,& effectiva miraculorii, di prodigiorum, quae totum naturae ordinem exuperant. Et quod natura virtutem conferret liaprasei
cim, & virtus a natura data sopcrior esset tota ipsa. met natura a qua oritur, Quod sane nulla potest pro habilitate si istineri. Scio dices, quod nisi accedat spe .ciale Dei supernaturale adiutorium, hedientialis il a potentia nihil poterit operari. Sed tunc argumentor in hunc modum, vel illud speciale Dei auxilium confert totam vim activa creaturae ad supernaturalem effectiam producendu , vel partem confert, & partem praesupponit in ipsa obedientiali potentia prae habitam: alii denique nutri Iam confert virtutem, sed virtutem piaesuppositam in potentia obedientiali cona plet, actuat, & ad secundum actum reducit: ut cocursus generalis Dei auctoris naturae se habet ad omnes causas naturalis ordinis,& concursus generalis Dei aut holis gratiae se ii Dei ad omnes formas, dc habitus operativos rdinis
supernaturalis. Et praeter haec tria membra, non pet
aestaliud fingi quartum. At si adiutorium Dei sp
ciale, totam vim confert activam impertinenter dicitiir, quod ii Ia potentia obedientialis ex parte creatu praesupposita est activa , cum nullam ex se ipsa vim habeat activam , nullamque conserat actionem ad supe maturales et lectus efficiendos, sed necessum erit asserere, potentiam hanc obedientialem , in eo cluntaxat sensu activam ei se, quod cCnstituit creaturam capacem suscipendae uri tutis supernaturalis ad operandum supernaturales actiones,de ad producendum effectus ordinis supernaturalis. Et ex consequ tiruit tota machina illius tertiae sententiae quam unpugnamuS. Non enim habet locum,id quod illa sententia amrmat. Nimirum obedietia Iem potentiam alla illam supernaturalem virtutem , quam S. Tho. constituit in instrumento assumpto a Deo ad superis naturalem effectum, dc per quam instrum mum c statuitur in actu primo ad operandum: si vero Dei adiutorium no totam virtutem coia fert, sed partem
eius dumtaxat, Se partem praesupponi pra habita per obedientialcm potentiam . Ita quod Deus, &creatura concurrunt quasi duo partialia agentia ad supernaturalem effectum : Sequitur illud in conueniens paulo ante insinuatum, ne nipe, ex principi js naturalibus oriri supernaturalem activam virtute, supernaturalis actionis,& effectus productitiam. Patet hoc manifeste. Quia illa partialis virtus praesup posita ex parte crea turae, ex soIis principiis naturalibus ipsus creaturς oriri potest,ec procedit a Deo n5VI authore gratia, sed ut authore naturς. Et mirabile quidem esset, quod ex naturae principiis climanaret virtus, quae supra totum gratiae ordine, dc supra Om. nia miraculosa,& prodigiosa opera, seipsam extenderet. Multo plane suauius diceremus cum sententia Capr. aut Palud. quod talis virtus esset qualitas qMPdani,1 Deo aut hore gratiae infusa, dc naturς superaddita . Hoc argumentum adhuc maiores habet vires, si tertium me brum 1ache distinctionis admittatur .
Ni qui admiserit, tenetur fateri, quod ita se habeat obedientialis potentia activa ad producendum gra
tiam ,& supernaturales omnes emctus, atque se habet charitatis habitus ad di Iectionem Dei super omnia clictedam. Ita quod ex se sum cientem habet vir. utem, eget tamen auxilio, dc cursu generali primae causae, a qua omnis causa inferior pendet, Una quaeque in suo genere, de ordine. Qin autem ita dicere , confunderet naturae ordinem cum ordine grariae, de ordinem supernaturalem cum ordine n Iurali, nihilque eius sententia ab errore Pelagiano differret. Imo neque tutum existimo par tialem virtutem supernaturalem in potentia obedientiali naturae c genitam , dc naturali ter inditam ponere, quoniamin non longe haec sententia ab errore Pelagia. dissentit, cum supernaturalem ordinem gratiae ad naturae facultatem, dc vim, botra ex parte reducat. Sed ulterius progredior in huius sententiae expugnationem. Si potentia obedientialis, quae in creatura reperitur, vim habet achivam ad supernaturales effectus causandos. Sequitur, quod sit virtus activa princi palis,dc non pure instrumentalis : consequens nullus Theologorum admittet, quoniam maior, ecpraecipua eorum pars docet, non esse factibile, ut all. qua cIeatura per modum cauis principalis supernaturales attingat effectias: ergo, dec. Sequelam ita pro bo. Virtus illa activa in obedientiali ciea turae potentia prςexistens, non procedit a Deo ut authore super naturali, ut probatum est, de adhuc breuiter ostendi uri ex eo quod antellerili omnem actionem Dei aut horis supernaturalis, & ex soli naturae principiis oritur, ergo non est virtus instrumentalis, respectu Dei supernaturalis aut horis. Neque vero esse potes instruinentaria virtus respeetu Dei authoris natur Deus enim pIout naturae aut hor, non est principale agens supernaturalium effectuum, neque ei subordiis natur illλ virtus, quae productiva est effectuum supernaturalium.
Vitinio tandem sic arguo contra eandem sententiam. Potentia obedientialis quae repetitur in lacra Christi ca rne, materiaIis est, de corporea, sicut ela ipsa caror ergo nulla in ca activa virius reperitur . quae possit attingere productionem spiritualis effectus, qualis est gratia, de spirituale subiectum, cirui I modi est rationalis amma.
376쪽
Propter hς arguimenta,&alia similia, quae conis quorum virtus In quadam artificiosa motion sulto praetermitto,quia facile omnia pollunt reduci, consistit. ad ea quae facta sunt,&proposita; reputo hanc sen- Sed contra hanc sententiam , ut maiorem explitentia in parum probabilem, de alijs omnibus, quae cationem accipiat,disticilia oppono argumenta. Pri- retuli mus,&quet rcferemus improbabiliorem. Quia mum. Motus ille,de quo ista sententia loquitur, ne vel nihil dicit speciale,rn quo differat ab alijs opinio qui t esse spirulialis,oitia materialis est, & corporeus: nibus: vel si quid speciale asterit, neceIsum est, nitiis ergo impertinenter se habet ad productionem gra- ruat activam vir tutent ex principi is naturalibus or- tiae,quae est actio spiritualis simpliciter, sicut, ct ipsa. ranas quae productionem gratrae, , allorum Q perna graua,quae in anima producitur. Secundum argu- ruralium effectuum attingat. Quam virtutem ego mentum. Motus eii quid imperfectillimum, elique plane non auderem admittere, putarem en in navi multo imperfectior , quam res ipsia quae mouetur. Pelagiano errori, plusquam par est,fauere. Illud ve- ergo non est illi tribuenda supernaturalis initrum ro exemplum da Operationibus supernaturalibus eli tata a virius ruspectu gratiae, &effectuum exceden- citis ab intellectu, M voluntate, parum iuuat ad hu- tium totum naturae ordinem, qui sunt valde perte. ius sententiae probabilitatem tuendam. Quoniam cti,dc excellentes.
alijs omissiis, in quibus latissimum poterat assignari Grtium argumentum. Explicandum superest
discrimen : ego nullatenus admittam, neque ad mitis huius sententiae aut horibus, qui motus debeat esse tentibus aliquando consentiam, quod intellectus siti ille, in qlio instrumentariam virtutem constituunt. ue humanus, siue Angelicus vim aliquam. Jc activi. Nam si dicant eae motu in localem, sequitur quod talem conferat ex seipso ad sapernaturalem ach Christi humanitas modo exili ens in eclo non cau-nem eliciendam, ea ratione qua sapernaturalis eii: set edicienter in nobis gratiam,& sanctitatem: quia Sed tota activitas ad actum credendi supernatura- nullo motu locali mouetur ad hunc inducendum lia mysteria pensanda est, vel ex fi sei trabitu, vel ex eriectum.Si vero dixerint non esse necessarium mo supernaturali Dei adiutorio. Et activitas tota quae tu T localem , sed sui licere motum quemcumque, si ad beatificam visionem concurrit, ex sola laminis tamen specialitcrpra ordinetur, & reseratur i Deo gloriae quantitate brouenit. Non sum nescius opi- Insupernaturalei nostectum efficiendum,de ita Chrimonis Caieta. existimantis perfecitorem intellectu ili humanitas per actum voluntatis humanae, aut iniscum aequali gloriae lumine praestantiorem Dei visim tellectus practici, quem inlc lo habet erga hominenem elicere, ea quam emeere valeat intellectus mi- iuilificandum,concurrit instrumentaliter phusice acinus prafectus. Sed Sc scio quoque Caiet. sententiam eiu Si uilificationem,&ad ipsam productionem gra- displicuisse veIie menter, Ic quidem inerato, uniueris i T. Contra. Motus huiusmodi est spiritualis a Chri- sis sere TheoIogis iplb Caieta. posterioribus. Sed de ni anima Immediate effectus: ergo eius ratione Laco modo quo intellectus creatus ad supernaturales Curuli caro non operat ut gratiam, & iustitiam in cliones cliciendas eleuari potest non vacat in praeia itru nent aliter m ammabus nostris: cum ratis motus sentia disputare. , non attineat ad ipsam Christι carnem, sed ad eius Hac ergo lententia semota, alius sequitur . loco animam dantexat. At I)atres de Concilia, ut ex testidicendi inodus,qui inter grauissimos S. Th. discipu- m Onlj superius adductis constat, vivificandi,de iusti Ios circumferri solet,& ut valde probabilis aecept ncandi virtutem non soli Christi animae , sed eius ri. Et asserit,quo a Christi humanitas, de quaelibet carni sacrarissimae tribuunt, quam vivificatricem, recreatura alia potest assumi, ut initrumentum diuinae sanctificatricem non semel appellant, ergo,&c. Convir tutas ad supernaturalia opera efficienda: quatenus firmatur, Christi corpus in sacramento Eucharistiae Priu ,vel tempore, vel natura prae mouetur motu ali nullo prorsus mouetur motu, quia est ibi modo indiquo, qui via Deo procedit, est quaedam supernaturais tu sibilι,6c quasi pute spiritualit & tamen, ut ibi est, lis virtus instrumentatis, constituens creaturam in is gratIam,di sanctitatem in anima suscipientis Euclia actu primo ad productionem actualem gratiae, velat Psti v iacramentum instrumentaliter confert. Igitur terius supernaturalis effectus v. g. eum Christus ver- instrumetalis virtus non est ad motum ipsius in it tubo remisit peccata Magdalenς, dicens ei, remittuntur menti reducenda. tila peccata, sc. priusquam intelligamus internam, Quarto arguitur. Sequitur quod Christi humani- peccatorum remissionem instrumentaliter a Chri- ta non concurrit instrumentaliter per modum i so in ipsius Magdalene anima factam per actuale strumenti physici ad ipsam animatu sanctificatione, gratiae,&charitatis infusonem, praeintelligimus il- dc ad productionem iusti: icantis grati :sed ille clunis luna morum linguae Cluisti exprimentis verba prae- taxat ipsius humanitatis Christi motus, in quo posi- dicta: qui motus specialiter fuit a Deo ordinatus ad tacit ipsa virtus Dei mouentis,&principaliter rustia illam gratiae infusionem,& ad Magdalen. 1uitifican- ficaniis . Consequens est falsium , quoniam Patresdam. Et prout sic specialiter ordinatus, vi itus erat non motui, aut opera tioni humanitatis, sed Christi inistrumen ratis gratiae, dccharitatis productiva. Si- carni, hanc iustificandi,&sanctificandi dignitatemnalle quid in sacramentis eit dicendum, v. g. absolu- tribuunt, i piamque vivificatricem appellant, idei titio exterior a ministro facta ex motione,& intentio- vim habentem vivificanduergo virtus ini rumentane speciali Dei procedens, habet quod sit instrumen iis vivificatiua , dc productiva gratiae, non in aliquo talis vir tus regenerantis gratiae productilia . Et pro- humanitatis Cliti iti motu: sed in ipsam et humanita portionabiliter dicendum erit in omnibus instru- te consistit. Sequela paret. Illud duntaxat est instru-rnentis asIum ptis a Deo ad aliquem lii per naturalem mentum ad principalem emetum cocurrens, quod effectum. In artificiosis es lectibus habetur exemptu: per virtutem principalis agentis in se susceptam, ip- ad quos artifice quaeuam assumunt init turluent ., sumaLIungit eici tum.Sed iuxta istam sementiarixa
377쪽
Christi humanitas non habet in se susceptam vi rtute
orati P. & sanctitatas productivam, sed in eius motu Iuscipitur tantum haec virtus. Hoc argumentum maiores adhuc habehit vires, si supponamus, id quod in Atall. doctrina est valde probabile, videlicet, motum tion in agente, sed i Iasso recepi. Hoc enim supposito, manifesta dedit. ione sequitur, quod cum Christus Imiuit oculos ceci, tota virtus illius miraculi patrativa non in Christi humanitate, sed ipsis oculis ceci I initis resedit, in quibus susceptus suit ille Iinitionis motus. Et si id, quod satis eitcredibile, dicamus, simul cum visu animae iustitiam& sanctualem suscepisse et Dei enim perdicta sint opera consequenter fatera tenebimur, virtutem sanctificatiuam,& productivam gratiae noin Christi humanitate, sed in ipsis ceci oculis susceptam fuisse.Confirmatur. Hac ratione virtus produci a gratiae sacramentalis magis tribuitur factaiamento, quam elus miniitro, quia virtus productiva
gratiae per se primo residet in ipso sacramento instituto 1 Christo ad causandam, & efficiendam gratia. ergo si virtus spiritualis instrumentaria in motu humanitatis Christi per se primo , imo total:ter residet, ipsi motui,& non humanitati tribuenda est an
Quinto arguitur. Sequitur ex ista sententia, quod sacrum Christi corpus clum mortuum, & exangue insepuἰcto iacebat, aut pendebat in Cruce post mortem, non fu i instrumentum diuinum ad productionem cuiuspiam supernaturalis effectus: iano quod neque fuit satis aptum , & idoneum ut assumeret ut tamquam instrumentum phys cum ad aliquem sa-- per naturale in diuinae virtutis effectum. Consequens est falsum tergo,&c. SequeIa patet. Nam Christi corus tunc nullum motum habuit, neque a semetipso abere poterat. Si ergo motus nece starius est ad rationem instrumenti, mortuum Christi corpus nonia fuit idoneum, ut esset diuinae virtutis instrumetum. Falsitas vero consequentis probatur. Illa naudit
lapidum commotur, decocusIio quae accidit in Chrisci morte,quare non debet austribi carni Christi vulneratae, di in Cruce pendenti Similiter Centurionis .mnitentia, & vera pectoris conlusIto,quae post Christa mortem contigit , quare deneganda est Christo in Cruce suspensis,cum esset vi MCysis utamur ver his in ipsam et vita ante oculos hominum pendens, i in patibulo manens suspensa tergo, dic. Sexto, & vltimo arguitur. Et speciatim contraia exemplum, quod afleiunt huius sententiae aut hores in eius confirmationem. Illud exemplum de insiti mentis attisicia tibiis nihil ad piopositum refert .
Quoniam haec instrumenta ab Artificabus admotaeo, rumi ellicium, quod superet vim instrum emorum ,ec materialem ipsorum rationem. Nam illorum motus tantum est applicitio instrumenti ad diuersa loca, a quibus vel expelluntur aliqua corpora, vel in Is alia introducuntur, ex quibus resultant diuercae figurae, per quas res artificiatae constituuntur. Igitur ex huiusinoui artificiosis instrumentis insum ciens omnino argumentum desurimur, ad explicandum Tationem, dc virtutem inserumentariam,quam iam cti Patres in Christi humanuale agnoicunt,& vene Iantur:quae reuera ipsa in nostram gratiam,& sanctitatem attingit ergo.
Hac argumen ra dissicilem sine dubio postulantsblutionem, aveo ui e hanc urgent sententiato, ut gradem praebeant virri, quibusdam doctissimis occasi nem dicendi, non esse ulla ratione necessarium aliquem praeuium instrumenti motum ad actionem instrumentaria: atq. adeo dicunt sanctis limam Christi humani talem Omnino quiescentem,&immotam assuini posse a Deo, ut physicum instrumentum ad efficiendam gratiam in animabus no suis:&ad que cumque alium supernaturalis ordinis effectum causandia m. Iuxta quem modum suit mrtassis assumpta ipsa Christi moi tui caro in sepulcro iaces, ut S. Th. visus est insinuare . p. q. 11. ar. t. ad a. Et idem iud cium serendum est de quacumque aha re creata, si uespiritualis sit, siue corpor a.
Quod si quis urgeat huius sententiae auctores, vulgato illo, sed minime facili arguineio: nempe, quod in Chri lii carne ita quiesceme nulla praeintelligitur spiritualis virtus, nec habitualis, nec actualis, nec per per modum per manentis, per modum tram sciantis, qua possit in actu primo constitui ad emetendam in actu secundo gratiam instrumenta It actione, ergo ini possibile est, quod Christi caro ita quiescens gratia messiciat. Pater consequentia. uia actus se cundus necessario, Nessentiali ter praestipponit acta primum in causa emciente sue principali siue inltrumentaria. Respondent praedictς sententiae auctores, quod ut Christi humanitas, aut quaevis alia creatu tura allumatur, ut phy:icum Deianstrumentum ad productionem gratiae, aut cuiusuis alterius supernaturali, effectus, non est necesse, quod ante ipsam Metualem gratiae, aut alterius spiritualis eisectus productionem praehabeat in se formali ter virtutem aliquam supernaturalem creatam, cui ipsa instrumen talis actio v.g. gratiae productio adscribatur. Sed satisfuerit, quod operetur, ut subest increatae Dei vi
tuti, & illi diuino imperio, per quod Deus, & principaliter etficit gratiam :&quo concurrit cum ipsa creatura ad illam instrumentalem actionem. Itaque supernaturalis diuina virtus creata non formaliter
instrumento communicatur , nisi in ipsa actuali gratiae, aut alterius essectus supernaturalis produ
Ex istis inferunt primo huius sententiae authores, non esse necessarium ad instrum etalem actionem, quod instrumentum prae moueatur a Deo principalia gente, molione aliqua, siue spirituali siue corporea: sed satis fuerit quod habeat Deus illi quasi virtualiter praeapplicatam increata .ri sui ipsius virtute r ita ut in ratione agedi creatura, quae auum itur ut instrumentum, induat modum quendam unius causae cum
Deo principali age te; et initrumentaliter subscruies ad effectum ab ipso intentum. Ad hoc autem suffecerit subordinatio illa Inlinuata superius ad increatam
Dei virtutem , & ad efficacissimum illud Dei imperium , quod se ipsum media actione instrumentaria
creaturae ad executionem deducit. Secundo interunt, quod instrumentum Dei non constituitur in actu primo per aliquam virtutem creatam: sed per ipsam incarnatam Dei virtutem,
vel ut proprius loquar i per sub ordinationem ad ipsam increatam virtutem, & ad imperium Dei practicum , quod utitur eadem creatura ad sui ipsius executionem.
378쪽
I ita sententia est sine dubio valde probabilis,&eius probabilitatis sundamentum ad illud principiu,
ni si fallor, est reuocandum I quod ita natura com p ratum eii, ut causa inferior ex coniunctione,& su ordinatione ad superiorem in semetipsa perficiatur
in ratione causae absque aliqua supel addita quia tua te, aut virtute, v. g.Color per coniunctionem ad lucem vere,& realiter perficitur in ratione causaei min mutatiuae visus,absque aliqua emitate, quae ipsi colori realiter in hareat. Nam ex coniunctione ad Iuce,
quae non inest colori , sed illi coastistit, color potest
emittere species visibi Ies, realiterque visiva immutare potentiam ς quod antea non poterat in proxima potentia emcere, similiter phantasma in potentia sensitiva, puta,in phantasia productum , propter s Iam coniunctionem realem ad intellectum agetem
absque qualitate ab ipso intellectu recepta, de participata , constituit tir in actu primo ad immutandum intellectum possibilem, & ad producendum in ipso intelligibiles species . Et hoc quidem non ob aliud ni si propter immediatam subordinatione in ,& con
iunctionem phantasiae ad intellectum agetem , ergo cum creatura omnis immediatam habeat,&proximam subordinationem ad Deum; quatenus habet esse participatum ab ipso Deo, & res ita se habeat ad operari,sictu se habet ad esse:commode intelligi potest, quod in ordine ad operationem constituatur in actu primo ex immediata coniunctione, & subordi natione ad Dei virtutem , absque qualitate superas dua . Poteli etiam colligi huius sententiae probabilitas ex illa satis com muni ,& multis probata Theol gis sententia, quς a s firmat intellectum creatu absque allo supe raddi to habitu, aut quali ta te pol se per soluspeciale Dei auxilium, quod non pra cedit ipsam intellectus operationem, in actum supernaturale pro dire. Et idem de voluntate dicunt, quod absque ullo praevio habitu, aut mima per quam constituatur in actu primo ad actualem actionem potest superna ruraliter operari. Quae sane semetia nulla alia potes ratione desendi, nisi dicamus, quod intellectus per subordinationem ad increatam Dei virtutem constituitum n actu primo, ut possit exire in actualem firmissimum fidei assensum. Et voluntas per consimilem subordinationem constitui tir in actu priatio, ut cxire possit insta per naturalis ordinis operationem ,
v. g. in dilectionem Dei se per omnia. Praeterea alia posset etiam ratione huius sententiae probabilitas defendi, si dicamus; quod practicum diuina intellectus impetium , quamuis formal Her sit
actio immanens,est tamen virtual ter, dc eminenter
transiens. Et quia diuina virtus, ita infini tae est actiuitatis, quod est etiam summae suauitatis, ac proinde valde accommodabilis creaturis. Hinc est,quod ipsa Dei vita us per diuinum imperium applicata creat rae,constituit illam in actu primo ad Operandum per
modum 3nstrumenti operationem supernaturalem diuino imperio diuinaeque virtuti proportionatam, absque ulla creata interueniente virtute. Qirod quidem non est omnino ad intelligendum ma possibile. Quoniam cum instrumentum non operetur virtute Pl. pria, sed virtute principalis agentis, satis fuerit ad hoc, ut instrumentum sit in actu primo constiturum , quod habeat hanc immediata in comunctione ad virtutem causae principalis,etsi nulla alia i metu
niente virtute inferiori eleuetur, de perficiatur. Ubi illud est omnino aduertendum , quod in productio.
ne gratiae, quam Deus emcri in anima med late crea- . tuta , ut instruniento, non duplex inter enit actio,
sed una simpIiciter, quae gratiae productio est, & v catur. Quae quidem duplicem ratione induit. Nam prout refertur ad Deum, est actio principalis, relata autem ad creatura est actio instrum e talis. Quae pro inde eum unica sit , etsi simplex actio, non duas vir tules exposcit, sed unam , & eandem virtutem Deip Pncipalis agentis: quae ut exit a Deo principalem
constitui t actionem, ut autem attingit effectum m di ante creatura,&ut creaturae communic in acti nem constituit instrumentalem.
I ita, quae diximus probabilia sunt comparatione
ad quodcunque instrumentum creatum , sed multo probabiliora si ad Christi humanitatem accommodentur. Quae ex ipsa reali coniunctione ad Verbum, est quas consti tutam actu primo altem radicaliteri. ita ut absque aliqua superaddita virtute creata possit exire in actum secudum. Unde corpus Christi examgue,& exanime in Cruce pendens,&insepulturai ces absque aliquo actuali motu,&absque ulla superaddita qualitate, potuit emcere supernaturalem si
quem effectum, ut instrumentum diuinae virtutis. In summa ego hanc sententiam arnplectendam esse duxerim . ea tamen lege, ut praecedentem semetiam
qua sine dubio docuit S. . nul Iatenus te ij clam δdocuit quidem S. Th. hanc sententiam cum de em
cientia Sacramentorum loqueretur verbis expressi 3. par. q. 62. arr. I. in toto,sed praesertim solutione acisecundum. Et multo expressius art. . ad 3. &in his locis Caiet. dc q. II. ari 1. eiusdem omnino est opianionis. Et quidem, ni fallor, S. Thomas in ea fuit stulentia, quod regulariter loquendo, Deus no asstim it
creaturam quiescentem,& non Operantem, ut instra metum suae diuinae virtutis, sed in actuali operationaconstitutam. Et ipsum actualem creaturae minum .
quatenus ex Dei aetione,& in tetione procedit, vocat Sanctus Doctor supernaturalem Dei virtute, quam appellat quandoque intentionalem, quandoque spirituale. Instrum etale vocar, quatenus illa mediante, ipsa mi virtus, ipsumq; emcax diuina intellectus imperium ad effectum peruenit. Ita quod Deus prςm uendo creaturam, practicum, & emcax intellectus imperium ad executionem deducit. Et hac rationes ne dubio Caiet. dicebat instrumentum p tqsentare, cu deferre ad creatura diuinii imperium: neque aliud quicquam dicere voluit, ut ex eius contra tu liquet in
. par. q. .art. λ. Intentionalis vero idcirco voratur
illa virius, quia recipitur in creatura modo quodam
imperfecto, non per modum permanentis, sed per
modum fluxus,& tendenuae ad terminum principalem, ad effectum scilicet principalis agentis: piritualis denique idcirco vocatur, qm a virtus est spir itualis agentis, di ad spiritualem dei matur effectum. Sed est aduerte dum, quod motus, seu mutationis voce indifferenter complectimur actione, dc pallioneiti. Etenim motus,qui ex parte instruimenti prςr qui situs est ad actionem principalis agentis, non est neces Iarius tornia Ialerm ratione actionis, & ut est instrumenti actio: sed ut ipm quas determinetur,&coarcietur virtus principalis agi niis,& non aliter adesse et ij attingat, nisi vim tali instrumento determinata.
379쪽
nata, seu,vi dicam proprius, tali instrumento accomismodata. Et quod ista fuerit mens S. Th. colligitur ex his,quae dicit in L. 2. q. I 8.ari. t. ad I. ubi inquit, quod Deus utitur instrum et aluer interiori actu h minis, vel eius locutione, vel actu interiori, vel contactu alicuius corporis, etiam mortui.
Ex quibus verbis inferuntur duo, quae diximus: Alterum, quod saltem regulariter Deus non utatur creatura quiescente v inlisum emo virtutis suae, sed prout poma est in aliquo actuali m tu,sille spiritua- Ii, siue corporali. Alierum vero est, non esse neceaarium,ut talis motus sit vera instrumenti actio, sed satis fuerit mutatio quaecunque in instrumento, siue actio sit, siue passio, ut constat ex illis verbis vlumis, vel co tactu alicuius corporis etiam mortui: qui sane contactus ex parte corporis mortui, quod assumitur in instrumentum diurnae virtutis, pallionis tanti. Nurationem habet. Quoniam ergo praecedentem sic tentiam veram esse cIediderim in sensu exposito, videlicet,eam seruari tegulari leta qua inuis non m ne cesse, ut in uniuersum seruetur,sed possit Deus, ut instrumentum physicum assilmere, di quandoque de facto assumat, rem emortuam, & in esse quieto constitutam . Oporter dissoluamus argumenta,quae aduersus illum dicendi modum obiecimus Ad primum igitur argumentum respondeo,virtutem illam , quae in motu instrumenti corporei repeis mur,no esse rem ab ipso motu distineia: atque adeo
no potest no esse formali ter corporea, sed est nihilominus spiritualis vi riualiter, eo quod est a Deo, ut 1 Principa Ii agente, di mouente , qua est summe spiritualis . Et hoc est satis, ut pollit emcere spiritualem effectu,nem re gratiam,& at lingere spirituale subi et um, nempe animam. Ad huius rei explicationem multa possem afferre exempla, sed duo mihi apparent praecipua: Allelum haletur in motu coeli, qui, ut doce I S. Thom. l . par. q. 7O. art. 3. ad 3. formati ter quidem non est vitalis motus, quoniam no proceditati intrinseco principio, comuncto viveti. Sunt enim coeli inanimata corpora: at viri uallte r vitalis est, vi
tamq; habet in sua viriuιe i inhibita: quatenus procedit ab ImhIligentia extrinsecus mouente ipsiuna coelessem orbem . Et hac ratione potest vitam causare in his inserioribus rebus: ita nos proportionabiliter dicimus, crcaturae corporeae motum formaliter quidematerialem esse,& corporeum, virtualiter vero spirituale,& immaterialem: quatenus est a Deo mouente, & destinante motum illum in spicit ualem, di im- materialem effectum. Alterum exemplum ex Phamtasmatibus potest desumi: phantasma et enim mateiariale est, de corporeum ex coniunctione tamen, d subordinatione ad intellectum agentem, virtute ha
bet spiritualem,&intelligibilem: ob quam emceto potest intelligibiles species, iuxta sententiam valde probabilem , possibilemque potest intellectum im-
Ad secundum argumentum respondetur, quod licet motus in ratione entionge sit imperfectior
re ipsa, quae mouetur, in ratione tamen supernaturatis virtutis,& quatenus procedit a superiori mouente Deo, multo e stipis perfectior. Quemadmodum si men ab homine decisum formaliter in ratione eniatis imperfectius est leone, aut equo: at in esse virtuali
longe est persectius,quatenus videlicet est de ab ho
mine decisum, di hominis produc tuum . Ad tertium argumentum respondetur, sussicer quemcunque motum, siue localis sit, siue alterius rationis, ut bene dictum est inter arguendum. Ad re
filicam ibi factam respondetur, ouod quamuis intel ectus Christi humanus, eo quod beati ficatus est: ad cognoscendu haec inferiora, siue practica, siue specula uua cognitione, non egeat conuerti ad phantasm ta, potest tamen seipsam conuertere pro ipsa operantis libertate, ut docet S. Tho. 3. par. q. I I .arl. 2. ad 3.
Vnde credibile est, quod cum Christi humanitas in coelo existens instrumentaliter concurrit ad nostram iustificationem ,& gratiam emciendam, intellectus
Christi seipsum ad phantasma couertit. Unde Deus smul, & actii intellectus Christi, & eius singulariphantasmate,seu actione phantasiae utitur quasi unico instrumento ad nostram iustificationem emciendam , ut Christi humanitas secundum animam,&corpus verum sit, & totale nostrae iustificationis i
Haec diximus prohabiliter,& e6iecturaliter, nam modus quo tota Christi humanitas nostram sanctit tem, di gratiam physice operatur nunc in coelo exi-sens, soli Dco, ipsiq; Christo potest esse pei spectus. Nobis quidem constat, etsi non fidei, au te uidentiae certitudine, valde tamen probabili, & inscripturis sacris bene fundata ratione, Ch risti humanitatem,
de secundum animam,& secundum carnem, verum arealem,& physicum influxum habere spiritualis vii et
in ipsa corporis Christi membra . Quo autem modo id fiat, nequit nobis exacta ratione constare; quocir ca suffecerit probabili conlectura procedere. Ad confii mationem primo dicitur, polle nos proportionabiliter dicere de Christo in Sacramelo Euocharistiae existente, ad eum modum, quo diximus i P sum existetem in coelo, nostram sanctitatem,& iusti tiam operari, per operationem videlicet,virique parii,&superiori,& in feriori comunem; Christus enim prout in Eucharistia existit, non solam intellectualem exercere potest actionem: verum etiam sensibilem, & materi .lem, , sensitivis inferioribus poten
Secundo respondetur, quod e nio sacramentalis Christi eorporis ad vis biles species tanta es, tamqcintimo, etsi ineffabili modo laeta, ut motio, quae in
ipsis speciebus contingit, non extranea, dc aliena censeri debeat ab ipso Christi corpore. Quod erudit ΘCaiet. adnotauit s. q.76.art. 6. Unde ipsa specierum motio, quae in sumptione Eucharistiae reperitur, suta ficiens erit ad verificandum carnem Christi actuale virtutem a Deo suscipere, qua physicaemcietia gratiam , de spiritualem vitam, in animam suscipientis enici et Tertio denique respondetur. Satis probabiliter dici posse consentanee ad sententiam paulo superius
explicatam , atque ibidem a nobis approbatam, caris nem Christi absque ullo im et ueniente elus in D tu,
posse assumi ,& assumi de facto per modum instrumenti physici, ut vitam spiritualem in anima hoc Sacramentum suscipientis emcra t. Ad quartum argumentum negatur sequeIa. Pro-hationi dieitur,quod illa diurna virtus, quae in mota humanitatis Christi a nobas cum S. Th. consti ruitur,nci competit ipsi motui absolute, prout quidam m
380쪽
338 RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
tus est, sed prout est motus talis subiecti, nimirum Christi humanitatis: atque adeo illam strumentalis
virtus non tam ad ipsum motum, quam ad eius subiectu est te se reda, etsi formaliter in trici tu reperratur.
Ad illud vero, quod dicitur, de motu, α actione transeunte in passo suscepta, respondetur, quod motus ille in quo virtutem instrumentalem gratiae productivam constitu inius, non tam debet considerati, ut actio humanitatis , hristi, quam ut motio a Deo in ipsa humanitate suscepta. ubi obseruandum est, quod haec motio de qua loquimur, no est ipsa actua. Iis gratiae productio: etenim productio gratiae,actio spiritualis est, quae cum gratia i pia identificatur,& in amnia quae sub lectum eit gratiae suscipuur. Et est illa
operatio, quam nos vocamus instrumeti talem acti nem ex principali agente in lirus nenio communica
tam: estque ipse actus secundiis,& vltimus instrumetariae causae. Nos veto in praesentia de illa imirum enti motione tantum loquimur, quae naturae ordine praeuia est, ad ipsam actualem gratiar productioncm, di per quam instrumentum in actu primo constituitur, in ratione formali insinu menti . Quoniam veto initrumentum non a semetipso constituitur in actu primo , sed a principali agente , idcirco motio haec, de qua fit sermo, non est conside randa, ut actio humanitatis Christi, sed potius ut motio quaeda a Deo in ipsa humanitate suscepta . Et quam ui S cCntingat, quod sit realiter actio humanitatis exitii suci subiecti immulativa, non tamcn ea ratione qua actio est,
ei competit spiritualis instrumentaria virtus, sed ta- tum prout est motio, qua Deus ipsam humanitatem mouet, & immutat. Et quidem licet transiens actio inextrinsecum recipiatur subiectum, semper tamen interuenit co tactus aliquis corporeus, qui in agente sistipitur, nam omne agens in agendo repatitur: cuius ratione Christi humanitati inesse potest instrumentalis virtus. Missum facio longe probabiliorem esse sintentiam Alber. Mag. Caiet. & aliorum non pauco tum milosoplaoru, qui censent in omni actione siue immanente, siue transieunte, aliquid recipi in ipso agente, quo lar maliter denominatur agens :&quo perlicitur intrinsece,& ex his superest sol ut uinargumentum quartum.
Sed respondetur secundo , quod licet actio transens nullo modo sit in agente, neque realis aliqua immutatio ex contactu corporeo in ipsum agen S resultet, ipsa tamen motio in passo suscepta vim habet in strii mentariam ad c sticiendum supernaturale effectum; non ut suscipitur in pallo , sed ut ab agente procedit:&non utcunque considerato:sed quatenus p applicatur,&prae mouetur a Deo ad talem actio. nem. Unde tandem tota virtus instrinentaria radicatur in ipsa passiua instrumenti applicatione a Deo principali agente iacta, & ratione illius constituitur
in actu primo respectu instrumen tariae actionis: quς est ipsa actualis productio effectus, que actio, de virtus principalis agentis in te dit. Itaque cum Christus coeci oculos luto a se facto liniuit, ipsa actualis linitio
in oculis caeci suscepta, virtus furi instrumentaria, admiraculosium visam conferendum . Haec tament
strumentaria virtus lima nauit ab applicatione, qua Clitisti humanitas fuit a Deo mota, & praeapplicata ad linitionem istam actualem faciendam. Confirmationi respondetur, quod sacramentalis virtus non tam ministris, quam ipsisSaetam εtis fuit 1 Christo concessa, & virtus quae ad ministros per ilianet, tota est ad sacramentales actiones reducenda, ut suo loco explicandum erit. At in prasentia contra res se habet : non enim haec spiritualis virtus hum
nis Christi actionibus principaliter est concessa , sed ipsi met humanitati, & ab ipsa ad eius operatione
Ad quintum argumentum respondeo, quod si cadauerico Christi corpori aliquod miraculosum opus
ut diuino instrumeto tribuimus, necessum est sequamur sententiam probabilem , quae astitniat, non esse necessarium aliquem motum ipsius instrumeti prκ-uium ad actione ex principali agente ipsi initrumento communicatam. Neque enim oportet fingere aliquem motum,aut mutationem miraculose in Christi corpore factam, per quam constitimur in actu prirno ad insit unientaliter ciperandum diuinos, miraclitosos effectus. Probabilitatem huius sentenisitae, quae docet, Christi humanitatem non egere aliquo motu, ut in aetii primo constilitatur ad miraci l sa,&sia per naturalia operandum,colli at lectore1
dicendis circa solutionem sexti principadis argumenti huius dubii.
Ad sextum argumentum respondetur primo, falsum esse, quod author es cotrariae sententiae affirmat de iii strumentis artificiosis: quod scilice in Damn gute mcctum principalis agentis. Et certe statio,qua id probant cuiuspiam esset momenti , probaret etiam,
quod neque ipse arti sex per artem suam ipsurri attificiosum effectit in contingeret. Sed de hac re non est locus in praesentia disputandi . Unde secundo dico, quod licet ex artificiosis instrumentis no sumeretur sufficiens exemplum ad nostram explicandam se
tentiam : alia tamen nobis exempla suppetunt, quae
rem istana sufficientis lime elucidant. Qitale est illud
exemplum de motu coeli superius commemoratum.
Et lita sufficiant ad huius rei explicationem: nam In ter soluenda argumenta a principio huius dubi j posita, dicemus alia, quae visa fuerint ad huius doctringam p. ficationem necessariaia.
g. s. Soluuntur areumenta proposita in initio dubitationis. AD primum igitia rargumentum , quod grauissi
nias Patrum testimoni js innitebatu r, re ori detur, Patres illis locis minime negasse, Christi humanitatem concurrere ad eas actiones, que sum propriae diuinitatis, nimirum ad miracula, ad gratiae,
sanctitatis', Moductionem: sed distinguebaon ipsis
operationibus rationes emersas, quς ex diuersis principiis eise istiuis principalibus desumebantur. Itaque in miraculoso opere , qtio Christus homini 1 natiuitata te clxco visum dedit, eius tanges,& liniens oculos, reperiebatur contactus ille visibilis, ipsiq; oculorum linitio 1 Christo facta: fuit etiam ibi ipsa miracillosa visus reparatio. Et ad reique concurrebant Christi humanitas,& Uetbi Minitas: nihil enim operabatur humanitas, quod simul no operaretur Verbum, ut eius suppositum: nihiIque Verbum in illo opere effecit,ad quod eius humanitas non concurreret. Sed aliter tamen,& aliter ista se habuerui. Etenim contactus ille sensii bilis ex humanitate resundeba tur