장음표시 사용
381쪽
ad Verbum. Volo dicere,quod formale principium,& proprium illius contactus, externaeque oculorum initio s,ipse fuit Christi humanitas: cu ipsa tamen Verbum concurrebat per modum suppositi eius, noaliter, atque si esset proprium , & connaturale ipsius humanitatis suppositumr supplet enim exactissime inuinum Verbum ratione humani suppositi. E conis ara vero de ipsa miraculosa visus reparatione censen cum est:non enim humanitas fuit formale eius principium,& proprium, sed ipsa potius Vetbi diuinitas
stribus diuinis personis communis. Quae tamen non
immediate illum attigit effectrum,sed mediata te ipsa Christi humanitate, quam allum psit ut instrumeneum applicativum,&delatiuum virtutis diuinae, disiainique, de emotas imperii ad ipsum miracuIosum
opus patrandum. Ita sane, quod si diuina virtus se haberet, ut virtus naturalium cautarum, quae posset no immediate, summa,&omnimoda immediati ne proprium emetum contingere, absolute fateri eneremur, quod instrumentalis actio humanitatis Christi, immediatius illum contingebat effectu,qua ipsam et Dei operatio. Et de facto concedere ten mur ipsam Dei virtutem no aliter attigisse effectum illum,quam prius ordine natura,seu rationis modificata, vel quasi modificata in ipsa Christi humanitate, ut in proximo miraculosae actionis instrumento.
Et istum concursum humanitatis Christi instrum e starium appellauit Caiet. delationem, & intimata
viem imperij diuini. In quo non satis bene , quibusdam intelligitur,ineer quos debet annumerati And. Ueg.Ii 7. in Coc. Trid. c. 1. Arbitrantur enim Caiet. loqui de illa in .n menti motione, quae praeuia eli ad actione principalis agentis cum dixit instrumentu deferre, & intuanare creaturae emax Dei imperium. Quod quidem meque somniauit Caiet. quoniam motio haec praeula an strumenti ad actum primum pertiner,&non a ciuinstrumenti secundum.Constat enim ex dictis,quod per illam actionem,ut est a Deo, consti tuitur instruis mentu in actu primo ad operandii instrumen taliter. nde motio illa,cum praesupponatur naturς Ordine ad propriam instrumenti actionem, minime vocari
potuit a Caiet. diuini imperi j delatio, & applicatio. Sed iam reuertamur ad explicandum sanctorum Patrum testimoniar in quibus nihil aliud ageritur,quim quod operatio miraculosa, quae naturales h manitatis Christi vires superabat, no ad ipsam humamitatem , ut ad formale principium effecituum erat reducenda,sed ad Uerbi potius diuinitatem. Non tamen nestaverunt Patres,quin assirmarunt qua 'pius Christi humanitatem ad easdem miraculosas Oper tiones cocurrere. Unde licet Damast. loco in primo argumento citato, duas videatur actiones inter sesedistinctas in miraculosis operibus a Christo patratis
constituere: ita quod exterior contactus ad humanitatem esset reseredus, miraculosa vero actio ad diu, nitatem pertineret. In libro tamen 3.de fid .cap. I.
postquam dixit humanitatem Christi organu truisse, di diuinitatis instrumentum ad miraculosa oper . mox subiunxit, aliter passiones humanitatis tribui Christo Deo,& aliter opera diuinitatis Christo h mini. Nam primum quiuem fit propter solam communicationem idiomatum,& no qua a passiones illae transirent usque ad dicivitatem. Secundu vero non
solum est propter communicationem idioni Hu, sed quia illa opera per Ipsam humanitate perfecta sunt: neque vero in sequentibus eiusdem lib. capitibus ab hoc sensu recessit Damast. cum cap. IS. N I9. multa
de his miraeciosis dixit aetionibus: quas Theandri-cas,idest Dei viriles appellat. Et si quandoque verbis tantisper dissimilibus usus fuit. Et haec eadem intelligentia aliorum Patrum dicti se it accommodanda , di quidem vere, & absque violentia ulla eorum, vel menti,vel ver his allata,quod manifeste costat ex his. quς Sophron. in citata epist.dixit,dum omnes Christi operationes ad triplex caput, seu genus reduxit, quae doctrina habetur in verbis pro conclusione
Sed de illud praeterea obseruandum esse censeo. Idcirco Patres quadoque distinxisse has Christi operationes. consideraueduntaxat principia formalia earum effectiva ex quibus harum actionum specificaratio desumitur: ut non solum re, sed de verbis disce derent ab haeretica sententia Euthichetis,&alio rum haereticorum confundentium in Christo naturas diuinam, & humanam, atque earum similiter oper
tiones, & in hoc sensu debet intelligi definitio Concit. Lateranen In primo argumento citata. Nimiru,
non negasse operationes Cnristi miracuIocas instrumentaliter ab humanitate essici, sed quod Qta diuianitas erat formale principium illarum operationum
effectivum , quae humanitate ut instrumento uteba tur. Et similiter non negauit Conci I. Operationes
ure humanas,ut ieiunare,orare, dic.non esse a Verio concurrente cum humanitate, ut verum eius supinpositum. Sed negauit, quod diuinitas concurreret ad ea ut forma Ie principium earum essechmum. Et sic sensus erat sufficienti minus ad saluandam realem duarum naturarum distinctionem in Chrisior & ac confusionem earum euitandum. Quod intendebant
illius sacri Concilii Patres Ad secundum argumentum. Multa 1 nobis essent
dicenda, nisi circa c&lusionem quartam dixissem uxnon pauca, quae necessaria fuerunt ad explicandum, quaenam scilla superna turalis virtus, qua in instruis mento Dei effectivo graues consi tuum Theologi
Nunc vero illud tantum a nobis exponendia superest quod ad S. Th. doctrinam attinet, qui non solum i
cis in secundo ar umento citatis, sed etiam 3.par. q. 62. art. I .ad 2. Exposicit in instrumento acrionem quandam quae praeuia est,& antecedens ad ipsam instrumentalem actionem, quae ei competit ex virtuta
principalis agentis. Et quidem si modus ille noster
dicendi, quem ultimo loco sequuti sumus circa conis clusionem quartam, certus esset,& firmus,nullam in
hac re difficultatem pateremur neque quid aliud ad doctrinam S. Thomet exponenda, de illustrandam, addendum sueeresset, quim quod nomine actionis S.Th. intelligit quamcunque instrumenti motione,
sue actio sit, siue passio, siue quicquid aliud, in quo ipsa principalis agentis virtus modificati, siue quasi
modificari possit,& determinari. Veruntamen v v rus est alius dicendi modus,quem ibide exposuimus,&quem Vere probabilem, eis non omnino facilem
ad intelligendum esse diximus ι difficilior redditur ad explicandum, dc intelligendum praedulla S. Th. doctrina. Unde nonnulli ex nouioribus Theologia illam S. . sententiam tabcium, existimantes crea
382쪽
turam posse assumi vidi umet virtutis instrumentum ad creandum: quia impertinstem esse iudicam, prς- supponi aliquid ex parte instrunienti ad ipsam in-
Ceterum quicquid sit de creatione,extra chorum enim saltaremus, si in isto Ioco hanc de creatione intermisceremus disputationem: quod attinet ad illa S. Th. doctrinam, ego ita Opinor dicendum. Quod S. Th. nomine actionis praeviet ex parte instrumenti praerequisitae non ita licitae loquitur, ut necessario debeat praecedere ipsius instrumeti motio: qtiam uis resulariter ita contingat, Sob id S. Tho. eam vocata tonem,& motionem. Sed satis fuerit, quod ex parte instrumenti praesupponatur habitudo aliqua ad subiectu in quo,vel ex quo producendus est e strictus,
quem intendit principale agens: cui subiecto instrumentum praesentet, re deferat virtutem principalis agentis,ipsum q. cfficax Dei imperiit, ut Caiet. dixit, ct nos iam explicli inius. Etenim nisi huiusmodi habitudo praesupponatur ex parte instrumenti ad subiectu m operationis, & effectus producendi, productio effectus tantum erit actio principalis agentis,&nullatenus erit operatio ipsius instrumenti creati I eo quod creatura ex propria sui ratione habet modum determinatum,&contractum operandi circa subieetum, ad quod pio portionem aliqua habeat, saltem tu ratione entis. Neque ullus Tlidologorum,& Philosophorum negare potest hanc determinationem
propriam esse,&connaturalem creaturae. Sed dic ut
Donnulli hanc determinationem,& contractionem Iocum habere in his operationibus, quae si ut virtute creata.& ipsius creaturae propria: si cus autem in illisquet diuina, &increata virtute efficiuntur: nam per
hanc virtutem eleuatur creatura super totum DPerandi modum creaturarum: di induit modum operationis diuinae , quae ab Oinni abitrahit materia ,&supra omne Libiectum eleuatur. Sed contra ista doctrinam,& pro sententia S. Th. primum oppono illud vulgatum Piulosbphorum.
proloquium: Omne quod recipitur, ad modum recipientis recipitur: ex quo infero,quod diuina virtus communicata creaturae ut instrumento physico, &suasi in ipsa creatura recepta, debet recipi ad moduIpsius creaturae. i. oportet quod aliquo modo ei pr Dortionetur,&accommode turri atque adeo impossibile est, quod diuina virtus tam eleuet creaturam admodum operandi diuinum, ut totaliter eius actione extrahat ab omni materia,& subiecio, cum qtio ipsa creatura ex propria sorma aliquam habeat propo
tionem, saltems undum communem rationem emtis creati, & participati a Deo. Secundo pro eadem S. Th. doctrina sic argumentor. Si diuina virtus nullatenus accommodatur Cre tu ,& ad naturalem modum eius operandi , sequitur quod ipsa sola diuina virtus immediate, & seipsa
producit effectum, α non prout receptam creatura, Mei communicata. Consequens autem falsissimum erit, si velimus tueri creaturam concurrere, ut physicum Dei instrumentum ad eundem ericlum .ergo,&c. Minor est manifesta, quoniam creatura non
aliter potest concurrere, ut initrumentum Dei physicum, quam Operando per virtutem Dei, ut sibi accomodatam , &quasi participatam in ipsam et creatura . Sequela vero probatur . Impossibile est, quod diuina virtus recipiatur in creatura, aut ei accomm .detur, quin in ordine ad etaetum producendum aliquam subeat determinationem, S co tractionem ex ipsa creatura,cui accormn datur, desumptat n. Nam alias in quo accommodatur creaturae In explicabilis certae erit illa accommodatio. Et hoc est, quod dicebat S. Th. I . par. q. I. ar. f. quod si creatura nihiI ibi
ageret secundum illud quod est sibi proprium, frustra adhiberetur ad agendum, id est, nihil ibi agere sed solus Deus immediate operaretur e rictum absque ullo instrumento. Nisi ego fallor, ista ratio in doctrina S. Tli. tundata, est manifesta pro eius sententia demonstratio, unde qui contrarium dicunt, non plene callent in strii menti rationem:&quae unisque,& quantacunque verba multiplicent, non valebunt explicare quo pacto, sublata praedicta determi.
natione , creatura vere exequatur Officium instrumenti physici. Ex his, quae diximus sequitur,certissimam eme, &pene demonstratam illam S. Th. sententiam , quae cocet creaturam non posse instrumentum esse Deiphusicum ad creandum. Sed creatione praetermissa, ad miraculo sim op
rationem redeamus, in qua ex parte creaturae reg Iariter praecedit aliqua actio, seu motio, cui accommodetur diuina ustius, ut mediante creatura, Urinisi tumento phvsico, effectum attingat miraculosum.
Quod si quando huiusmodi operatio praeuia no meistit, nec ei Ium saltem est, quod ex pa ite instrumenti
praecedat habitudo aliqua determinata, & propria creaturae ad subiectum operationis, & e rictus producendi . Et hanc proportionem ad subiectum Ορο- rationis instrum e triariς S. Th. corti prehendi i nomine actionis praeuiae, & prae requisitae Ex parte instrumenti, & dispositive concurrentis ad et ectum primcipalis a pentis . Dicitur enim hac proportio dispositive se habere, quatenus ex ipsa sumitur determinatio virtutis diuinae, & eius accommodatio ad eis clum per tale instrumentum eniciendum: lata enim assertione S. Th. ibi de dii positione loquebatur e ita ut totum id, quod per motum causae materialis determinat,& modi ficat,dispositio censeatur. Et quod ista fuerit S. Th. mens inde constat, quod ut ostendutverba paulo ante ex I. par. citata S. h. nihil intendebat aliud , quam quod ex parte instrumeti aliqui clpraesupponatur, cuius ratione possimus saluare in imsa creatura veram instrumenti physici rationem , &essentiam. Poterat hoc loco nobis quispiam obi jc te, Christi humanitatem non polle instrumenta litet gratiae productionem attingere per physicam emiscientiam , eo quod fratra vere creatur in anima : sed
exacta huius difficultatis explicatio ad alium Iocumspectat. Nunc satis fuerit dicere, quod siue gratia creetur, siue non, eo tamen quod accidens est per sapendet in sui productione a subiecto , nempe ab anima ,& hac ratione creatura potest instrumentaliter eius productionem attingere. Ad tertium argumentum respondet irr, qtIM , Ut superius in hac quςltione diximus,contactus prςulus sue physicus, liue virtualis non est essentialiter necessatius ad operationem e sed latum habet modum
conditionis requisitae, qui proinde non est necessum
interueniat in operatione. instrumenti physici, quod diuina virtute ad operandum super omne naturae
383쪽
vires eleuatur. Praeterea,tu ipsi . mina virtus secundum seipsam intime adsit cunetis creatis rebuS, non omnino improprie dici possit quod ad operationem huiusmodi instrumenti physici, praesupponitur con, tactus virtualis eiusdem instrumenti citra subiectum operationis . Quoniam instrumentu huiusmodi non alia operatur vlrtute, quam ipsemet virtute diuina. Fateor, quod iste contactus virtualis praecedens, non se tenet formaliter ex parte instrumenti,eo quod diuina virtus prout accommodata,& quasi modificata in ipso instrumen to,no attingit subiectu nisi in actuali effectus productione: atque adeo ut sic accomm data non praealtingi t subiectu:& ex consequenti neque in rigore potest dici,quod virtualiter insitu menti contactus praesupponitur , ad instrumentariam
Pro sotatione quarti argumenti sit seeunda
difficulta/ appendis. Vtrum Cbriati passio .ae eius resurrectio ope
rentur no iram salutem per modum
IN quarto arsumero ea nobis se offert breuiter exisplicanda difficultas,quam versant Medina I. par. q. 38. art. s. de Andreas a Uega lib. .cit. a cap. I s.
Num Christi passio, eiusque resurrectio nostra per
modum ins rumen ii physici operetur salutem . Qua in re diuersa sunt Theologorum placita, etiam eoru qui Christi humanitate physicum instrumetum gratiae,& sanctitatis producituum cum Doctore Sancto censuerunt,quida enim absolute negant,Christi pasisonem in animatu rustificatione physicam aliquam emcientiam habe ie:sed hanc emcientia solis tribu ut Sacrametis, quibus ipsa passionis virtus nobis applicatur. Huic lententiae quidam graues subscriptereTheologi,qui ea potissimum ratione ducuntur, qua in argumen to quarto insinuauimus, videlicet, quod Chri iti pallio, de resurrectio , cum non existant, ne
sueunt quid pia essicere propria,& physica emcietia:
ita docent Bonavent. in 3.dist. rs. q. I. de Andr.1 ve-ga loco citato. Sed ex Thorristis multi conantur c6trariam sententia defendere, quam inter omnes ex pressius docet Mag. Medina 3. par. q. F3. M . 6. cui fauet quam pluri mum S. Th. docens l n illo articulo,
quod Christi passio operata est nostram salutem per
modum enicientiae. Ad argumentum autem, quod pro contraria senistentia ins nuauimus, respondet grauissimus iste author, quod quando agens prino pale per seipsum
coniunctiim est passo contactu phy sico, no est opus, quod instrumentum illius per semetipsum idemcλtingat passum simili contactu playsico, affert exemis plum in anima sensitiva bruti, quae per actum aestumatiuae potentiae in solo capite subiective existentis,
mouet reliqua corporis membra.Quod idcirco contingit , quia anima quae est principale mouens, intime assistit ipsius omnibus corporis membris. Caet
tu haec solutio,&expolitio displicet multis, hisq; grauissimis Theologis, de ut puto, non irrationabili tet. Et primo,exemplum adductum apparet impertiisnens, quoniam eis actus aestiniatiua non immedi
te contingat uniuersa animantis membra, quae eius
virtute move tur,existit tamen in rerum naturaum
&:nipla animali,& in praecipua eius corporis parte*verum pallio Christi nusqhram existit,sed transirit i taliter , dc idipsum de Christi resurrectione dice dum : at tota huius rei disticultas non in con actu constitit, sed in defectu existentiae: non ergo exem plum istud huic propos to quadrat. Item actus aestimatiuae, etsi non formaliter attingat omnia animantis membra, attingit tamen virtuali contactu, sicut
de ipsam et potetia aestimatiua,& ipsum caput,in quo residet; & licui cor in determinata corporis parte extilens, physico contactu adiues contingit reliqlns
totius suppositi paries. Praeterea in intelligibile prorsus est, quod instrumentum aliquod physica efficientia producat esse-etum, quem neque propita virtute, neque virtute ab
agente principali participata contingit z quoniam quod ais qua causa, siue principalis, siue instrumentalis,aliquem emciat effectum, & non ipsum attingat, nescIO qua ratione valeat iii telligi lapsa naqueProd chio, dc actualis efficietia est verus, de realis co tactus. Neque hic agitur de contactu pretulo, sed de ipso et aiqua actionem comitatur:qui rei non existenti, minime valet competere. Siquidem pro libito confingimus instrumentalein emcientiam physicam, facillimum erit Omnia initiumenta, quaecunque sint,pbysica appellare. Attamen si ratione agendum est,non
licet cuique dicere, quod aliquod inlitumetum producit efficientia physica effectum aliquem, quem
neque formaliter, neque virtualiter contingit. Hac ergo explicatione praetermi O,alii dicunt,quod passio Christi,&similiter resurrectio contingunt ansemam mediante actu fidei,vel Sacramen lorum susceptione, eo quod manent virtualiter in Sacramentis,
de in fidei confessione: atque adeo passio Christi per
fidem, & Sacramenta virtualiter potest an Imam at tingere. Habet haec solutio aliquale fundamentum indoctrina S. Tli. . par. q. I9. ari. I. ad 6.& F.
Sed haec solutio apparet difficilis,& arguitur coninita illam primo: Quamuis admittamus,quod passio Christi apprehensa per fidem , ei calue causal fratiam, non inde potest colligi, quod ipsa passio Cliti sti simpliciter sit instrum emum physicum gratiae retenim passio Christi, ut apprehensa, non habet v tum este reale,sed elle rationis: ergo quamuis apprehensio fidei e flective ad gratiam concurrat, quod graiis concedatur huic sententiae,non subinde simpliciter est concedendum, iplam Christi passionem effective aliquid causa te.
Secundo argui iuri Etsi Christi passio permanserit
quidem virtualiter in esse in oris in fide,& Sacrame iis, quatenus videlicet meritoria fuit, re satisfiat ria,exuberantistimumque nostrae redemptionis printium e applicantur enim nobis per Sacramenta merita,de satisfactiones Christi: at nullatenus fingi potest modus, quo passio Christi secundum eIIe physicum virtuaIiter in fide, & in Sacrametis perseueret. Ergo ex virtuali pet Mancia tia passionis Christi in Sacramentis, non licet inferre physicam eius efficientiam in nostra iustificatione, & sanctificatione per gratiam: sed moralis duntaxat causalitas inferri potest, quam admi Mnaus Omnes, & quidem secum dum fidem tenemur adnuiter .
384쪽
s, RE LECTIO DE CHRISTI GRATIA.
Eit tertia aliorum Theologorum solutio, quae ea ratione contendit Christi passionem , atque itidem resurrectionem eius Dysica efficientia acl nostram
iustificationem concurrere: quatenus aliquando existiterunt in rerum natura . Itaque dicit illa solutio, quod res illa quae nec existi t modo, neque unquam extitit, non potes physica efficientia quidpiam efficere: potest tamen si extitit aliquando, saltem perabssilutam Dei potentiam. Nulla enim est repugnatia, quod rem , quae extitit aliquando, Deus allumat
ut instrumentum physicum effectivum ad aliquem effectum causandum. Haec etiam solutio nulla verisimili fulcitur rati ne. Nam quid refert rem olim ex ti tisse, si modo ne que in se,neque in virtute a se rellina realem,& phyneam existentiam habet: certe res huiusmodi ita se habet,ac si nunqua extitisset. Nisi velis dicere,quod Deus reproducit rem illam sub eadem existentia, quam prius habuit. Quod in praesentia nullus The logorum, qui non desipiat, dicere audebit.
Denique illi Theologi,qui dixerunt Christu physica emcientia pr usquam veniret in mundum gratiam antiquorum Patrum causasse, dicere tenentur
per locum a sortiori, quod passio Christi praecedens
simili efficientia nostram causit iustitiam,& Fratia. Sed haec eorum sententia eisdem omnino coriatatur argumentis. Nam quod actus secundus, cuiusmodi est physice causare,& emcere, actum omnium prirnum,& potissimum, puta, existentiam non praesupponat, est prorsus in intelligibile,& dictu absurdissi
mum. Item quod causa eiciens,etiam instrumenta- Iis non prius, vel temporis, vel nam ordine constituta sit m actu primo, quam ad secundum actum reducatu r, intellectus vix apprehendere, nedum credere valet ι at quod res aliqua sit in actu primo ad operandum constituta absque sormali , seu virtuali existentia,stultum esset a mimare . Quyniam exist tia seelusa, Omnia sunt pure potentia ira, neque actus secundus, neque actus primus intelligi potest, sed pura potentia, imo purum nihil.
Proponitu ententia S.Th. viderieupassionem,
resurrectionem Chrisi esse effectri
V Era ergo solutio, & intelligentia huius doctri
nae S. Th. quae passionem , dc resurrectionem Christi dicit esset causas effectivas nostrae iustificati nis,& salutis secudum physicam e Scientiam, est illa qua assignauit Caiet. 3. p. q=6. ar. t. solui.ad 3 quae sine dubio magnil habet funda metum in illa S. Th. solutione. Inquit ergo Caietanus fQuod humanitas Christi,quae est organu coniunctu personaliter Uerbo Dei , est velut uniuersalem strumentu Dei ad miracula facienda: determ matur aute ad esse instrum Dium ad hoc, vel illud opus miraculosum per aliqua ipsius conditionem: ita quod ex hoc, quod passa est, intelligimus communicatam sibi,per quanda approtiationem,uirtutem remissiuain peccatorum,& exoc, quod resurrexit, communicata similiter est sibi virtus resusci ramis mortuorum,& sic de alijs simili. bus instrumentalibus actionibus, quae humanitati Christi tribuuntur in m umentaliter, Deo aut e principaliter et sic enim retur rectio Christi dicitur causa nOltrς resurrectionis, quoniam per ipsam Christus vi homo instrumentum efficax constitutus est ad resuscitandum homines invitam aeternam. Haec Caiet.JIn quibus posset aliquem ostendere id, quod Caiet. dicit, Christi humanitati per passionem fuisse comunicatam virtutem peccatorum remissiuam, D per resurrectionem fuisse constitutam in ratione efficacis instrumenti ad homines resuscitandos . Arguiturq;cotra istam doctrina in , ut veritas aroumento exagitata,elucescat magis . Christi passio suam Omne vi
tute a Christi humanitate accepit: inde enim habuit virtutem iustificatiuam,& remissiuam peccatorum, quia filii passio humanitatis personaliter verbo coiniunctς: ergo falso afferitur a Caiet. quod humanitati Christi, eo quod passa est,fuit comunicata virtus re mittendi peccata: &idem omnino argumentu fieri potest de resurrectione. Sed breuiter respondetur pro doctrina Caietani, quae verissima est , & dico , Caietanu satis mente sua in explicuisse cum a principio solutionis prςsupposuit, humanitate Christi uniuersale esse instrumetum Dei ad omnia miraculosa,& stipernaturalia opera efficienda: nam ex hoc bena colligitur,id docuisse Caiet. quod nos superius dic bamus, nempe Christi humanitate uniuersalissima in septaphabere virtutem ,esseq; uniuersalem causiam tomis gratiae reparantis,& sanantis. Quocirca,cum dicit Caletanus, quod accepit virtutem remissiuam peccatorum,eo quod passa est,& mortua, in eo sensu est intelligendus, in quo dicimus, comuniter causa muniuersalem determinari per causas particulares, ad particulares effectus. Quo loquendi modo nolumus dicere, causam uniuersalem virtutem accipere a causa particulari, sed quod eius uniuersalitas, & amplitudo coarctatur , & determinatur ad effectum palliis cularem. Ne autem Christi passionem eausam particularem vocemus,cum sit uniuersalissim uanimaru nostrarum medicamelum, exemplum accommodemus huic rei proportionatum: Philosophicu Astr Iogis diceresistent,& id quidem verissime,quod Sol,
qui est valde uniuersalis causa in hoc visibili uniue is, secundum quod vatijs accommodatur coelestibus Zodiaci signis, varios, &diuersos operatur effectus in haec inferiora pro cliuersa signorum qualitate, Ecvirtute : ita similiter Christus,ut homo, Sol iustitiae ad diuersa suet vitς,mortis, resurrectionis,& ascensi nis signa accommodatus in varios, diuersosque suae virtutis se explicat effectus: quod quidem nullam a guit irtutis Christi, & eius humanitatis limitari nem,sed uniuersalitatem potius,&litudinem. Nonnulli Theologi, quorum sententia mihi non displicet, addunt huic Caiet. doctrinae,quod Christi humanitas quatenus fuit realiter per passionem immutata,&ipsa passio identice,&secundum rem, fuit
ipsam et Christi humanitas . Idcirco passio Christi
censetur virtualiter in ipsa humanitate permanere ἔ&quatenus Deus assii init humanitatem, ut instruis trientum effectivum ad nostram iustificationem, vi tua liter quoque ipsam passionem assumit. Et pro- vortionabiliter est de resurrectione dicendu , fateor
quidem,quod hFessicientia physica fundatur in aliquo morali principio, in eo videlicet,quod voluit,&decreuit Deus Christi humanitatem ad diuersos effectus assumere, prout realiter fuit immutata istia diuersis immutationibus: habita proportione Corsi, quae
385쪽
quae in Christi eorpore aeciderunt, ad ea qumn animabus, & corporibus nostris contingunt. Qua proportionem illis cuiussam Praefationis vel his explicuit Ecclesia, Etsi mortem nosti am moriendo destru- vitam resurgendo reparauit. Se isela Paul. Rom. S. huius proportionis,&accomodationis meminit: Tradisus es, inquit, propter reccara nostra , resurrcxit propter iustificationem nutram. Hic ergo supposita Dei institutione, vere dicitur astu mere Deus passii nem Chrilli, ut instrumentum essecti uuin re inissionis peccatorum, quando ipsam lium anitatem prout assa fuit , de realiter per passionem immutata, adunc effectum ei fiet edum assumit. Afferri solet exe-plum non ineptum, sed difficile, de ob id fortassis noadmodum idoneum ad huius rei explicationem. Sa-eramentum Baptismi informe, fictione recedente, emetiue c6fert gratiam, quatenus Deus ipse in actu, per quem recedit fictici,assumit ut instrumentum e Gfectivum iusti ficationis: eo quod est actus ani mae , quae realiter fuit immutata per Sacramenturn, suscipiendo characterem a Sacra meto causatum. Et si de Sacramento Poeniteriae proportionabiliter velimus loqui: assumit Deus, ut instrumenium iustificationis effecti clum actum illum per quem aufertur fictio,&impedimentum sacramentalis gratiae, eo quod est
operatio voluntaris, quae m mutata suri realiter peta liquem impersectum peccatorum dolorem , quae pars fuit Sacramenti Poenitentiae informis : seu de his exemplis alias est copiosus dicendum . Sed dicet quispiam: Rennilio peccator si consistit
in condonatione, qua diuina volutas misericorditer
condonat, & remittit offensam, & iniuriam sibi per Peccatum irrogatam: huius aut e codonationis nulla potest effectricinia causa prς ter sola Dei voluta tem: ergo passio Christi non est effectivum instrumetum remiisionis peccator v. Respondetur, hoc argumen tum easde vites habere de humanitate Christi, & de ipsius passione: cui breuiter respodetur, quod peccatorum temissio nouit sola prςdusta iniurK condonatio, sed est etia expulsio maculet, quam peccatum reliquit in an tua, per quam simpliciter est in peccato, ut ex sancta Synod. Tricl. sess. 6.est ninnifestum:& hanc expulsionem efficit Christi passio, quatenus causat gratiam sanantem,& iustificantem in anima. Multa obiter diximus, quae maiori egebam explicatione, sed non vacat amplius in eis immorari . Unde haec sumiant dixisse ad quarti argumenti Q lutionem. Ad quintum argumentum negandum est antecedens, imo est valde probabilis, dc longe probabilior sentetitia corraria,Christum physica efficientia operatum fuisse omnia miracula, quae internosvluens patrauit: qitolii Is valde probabile est, ut reuera est, Sancti a viros secundu emcientiam physicam multa edidisse miracula, cur id Christo denegandum em Qupd vero Sancti ad hune modum miracula edid rint , probabile reputauit Aug. lib. 2I. de Civit. c. s. cui sententiae adhuc magis adhaesit, mersans it Iud P al. 1 38.3rrrabilia opera tua,&αδe Ps. 13 S Greg.
q. s. de polentia,art. 4. Istitur ad argian emu negamdum est antecedens. Probationi dicitur, Chrillum variis modis diuersa patrasse miracula, quandoque solo verbo, quandoque contactu, ct aliquando ver
bo,& contactu, imo resputo, A veste, ut ex Eua geluca historia constat: ut oste decet se totum aptum Lise ad vivificandum.&fanandum,&quod eius Verba sipsiusq carnis contactus, ac denique omnia, quae ad
ipsum pertinent, virtutem sana tricem obtinent. Quandoque etiam circa personas absentes mi tacula secit, ut magis extenderetur ipsius potentia, uec virtutis ostensio, illimitatio, S in dependuntia a tempore,& loco. Ad primam confirmationem respondetur, quod cum Christus oratione fuit usus ad aliquod mirac tum faciendum,id egit vel ad praebendii nobis exemplum, ut in omnibus necessitatibus, ad Deum per Orationem confugiamus: vel ad manifestanda diuini Patris gloriam, quia propter capiam a nobis m qii aestione pr cedenti art. s. duh. vltimo assignatam svalde fuit conueniens, ut Christus opera sua in gloriam Patris referret: vel etiam qua non que ad ostendendum disti cultatem,quς repetitur in curatione illius spiritualis infirmitatis, cuius typum illa gerebat infirmitas,cuius sanationi in te debat Christus, iuxta id , quod ipse dixit Matth. ι . Hoc clamons rum 1 e nus, &c. vel propter alios huiusnodi fines id Christus effecit, & non quia ipse oratione indigeret ad patrandum miracula. Ponet secundo a d eandem confirmationem dici, Christum per illam orationem squam ad Deum fundibat, impetrasse ab illo, ut eius humanitatem per modu physici e meditui instrum emti assumet et ad miraculuin,& prc digit ii patrandu Unde ex illa Christi oratione nullum sumitur contra nostram sententiam efficax argumentum, prςsertim quod saepe authoritatiue miracula caidit, ut patet cum dixit Lazaro, Exι foras,&c. Ad secim da confiri ratione prim δε negitur maior. Ad probationem dicitur, quod in expulsione dam num interuenire potuit efficientia Christi physica, qua ipsos necessi taret dς mones, ut exi rent a cor pori bus humanis, pellcndo illos non solum morali i ii perio, sed de physico impulsu. Ad illam permissionem, quam ipsi in petrauerunt a Christo, ut irent in ρογcos, dicitur,quod licet permissio fuerit moralis, e xpulsio tamen a corpore, in quo erant, physica fuit; unde in illo miraculo utrunque interuetur, & phymcum,& morale: imo forsan neque illa fuit pura petamissio, sed & coactio physica, qua coegit ipsos abir. in porcos: verum est, quod hoc non potest sufficienter fundarim Euangelica historia, ex qua tantum colli pitur concessa permissio. Aliud miraculum de Solis obscuratione fieri potuit non sola subtractione geno talis Dei concursus: sed & aliqua ex trinseci impedimeti appositione,qua Sol impediretur lumen tuum
Sed respondetur secundo eidem confirmationi, quod ut si inpliciter,& absolute dicamus Christi h manitatem per modum instrumenti physici prodigiosa edidisse miracula,non est necesse, quod in Omnibus , & singulis miraculis physicam adhiberet est cientiam , sed in illis tantum, quae ipsam expost hant: ita quod Christus eam adhiberet efiicientiam, quae ad patrandum miraculum erat requi sila, & su Luctens. Si moralis requirebatur, illaque sufficiebat, non erat necesse, sed esset potius impertinens phymcam pdhibnime causalitatem , etsi miraculum illam
On admittebat certum est, non debuisse a Christo Hli x apin
386쪽
apponi . Satis e go superque fuit, ut Christus omnia
edidisset narra cuia,iuxta eorum exigentiam,& aliud
postulare,ad contentionem potius, quam ad Christi uiguitatem spectat.
Vtrum in Cbri Io sit vis operativa miraeuis lorum per modum formae permanentis, an potivi per modum forma
transeunt s. SExtum argumentum eam postulat dissicultatem
breuiter a nobis pertractandam, Utrum virtus operativa miraculorum reperiatur m Christo permod ina formae permanentis, an potius per modum transeuntis: sicut STh. 1.2. q. r78. arr. I. ad i. dicit
reperiri in caeteris Sinctis, quam doctrinam desumis psit ex G regor. a. D.alog.c. I.
Proponuntur D D sententia. IN quare sunt tres sententiae, Prima quam ut se
tur docuit Victoria, dicit hanc virtutem no inesse humanitati Christi permanenter , sed per modum transeuntis, ut inerat caeteris Sanctis. Unde Chri lius non operabatur miracula, quando sibi placebat, sed quando verbum utebatur humanitate,ut instrumeto sibi coniuncto; verum est inquit liaec sententia quod Deus lapius utebatur humanitate Christi ad patra dum miracula, quam uteretur caeteris Sanctis. Potissimum funda in entii huius sententi et est sextu argumentum a nobis propositum. Theologi, qui discerent instrumentariam Chri iti virtutem supernaturalem in motu aliquo sitam esse, facile possent in hanc primam induci sententiam : quia iuxta ritum dicendi modum, Christi humanitas non est in actu primo constituta, priusqua hoc speciali motu a Deo moueatur . Sed nihilominus propter rationem primam in priori consectario huius dubitatiunculae asis gnandam, etiam supposita hac sententia de virtute supernaturali per motum communicanda,& non alias, neganda est ista prima opinio. Et quidem licet hypostatica unio non constituat Clitasti humanitate formaliter, &coplete in actu primo ad miraculose
operandum: constituit tamen radicaliter, itaque de . betur ci, ut quoties illa operari voluerit miraculo Se,
praesertim erga redemptionis fine in , accipiat virtu- rem,qua for maliter,& complete ad actu in primum reducatur. Unde haec prima opinio neque sufficienter amplificat Christi dignitatem, neque redemptoris officio eli satis conueniens, cui debetur, ut in ordine ad suum finem omnia,quamlibet miraculos , pOD sit cam voluerit exequi. Et puto hoc attinuisse ad
potes atem excellentiae Christi. Ad quam pertinuit quod Christus, instituere posset Sacramenta gratiae causativa, sc interea Eucharistiae Sacramentum, in quo fit prodigiosi illima transmutatio . Et cui debetur virtus ad ericlendam hanc transmutationem, &ad instituendum in lirumentum cum virtute eam faciendi, quaenam potestas ei rationλbiliter cit den gandaia tSecunda sententia in alio extremo docet, virtute miraculorum opera trice in ,esse qualitatem superna
turalem permanentem in Christi humanitate. Solet adscribi haec sententia Pallida. in .dist. I sed non rein perio apud ipsum. Haec sententia non est cossentanea
S. Tl . doctrina', qui 2.2. q. l78. a tr. I. negat hanc qualitatem esse pGisibilem . Et huius doctrinae ratio ea videtur ex ipso colligi, quod talis qualitas si daretur, extenderet suam vim in lirumentariam supra totum naturς ord mem,& ad omnia opera prod. giosissima ad opus etiam consecrationis, imo & incarnationis Patris,& Spiritus sancti se extenderet. Nam qua ra-ttone pote il in unum miraculum, posset in omnia , τat haec tanta virtus non apparet possibilis. Ego lanae crediderim S. Th. non de potentia absioluta loquutum in hac parte fuisse, sed de ordinaria duntaxat. Etenim , ut supra ex ipso retuli, character est potentia effectiva magni miraculi conuersionis. Quare ergo non potuit dari qualitas alia ad omnia miracula οῦ excipio incarnationem, nam hoc attingia iminedia te Deum, & ex hac parte repugnat: sed tamen latis qualitas, etsi possibilis, non decet creatura inis . Eit tertia sententia media, quae nobis placet, docet eam Magister Vega loco cil. c. I A. dicit, vi r luta miraculo tu pertinere ad Christi humanitatem petmodum forius permanentis, sed no esse aliqua qualitatem superadditam: sed ex eo quod humanitas est coniuncta Verbo, habet diuinitatem sibi in fallibiliter alsistentem ad operandum miracula, quoties ipsa Christus voluerit miracula parrare: itaque non istali vpostatica unio sufficit constituere in actu primo Christi humanitatem ad operandum mi taculose τquod patet, nam tunc ad omnia miracula se ex te cieret erus vimus. At S. Th. non ad omnia, sed ad ea quae ad redemptionis opus attinent, miraculorum pote itatem Christo concessat, s. p. q. .art. 2.Prς terea,quia valde est probahile,Cnristum hanc potestatem miraculorum effectivam sibi meruisse, igitur hypostatica unio radicaliter tantum, ut nunc nunc dic edam , constituit eam in actu primo,&non formaliter , alias enim sine ullo merito haberetur et
unde formaliter constituitur in actu primo , seu inpotentia proxima per immediatam assis etiam, qua diuinitas ipsi humanitati assistit, di ea habet visu ordinatam suae infinitet virtuti ad huiusmodi miraculosa opera, iuxta modum superius a me expositum. Et quod sola hypostatica unio non susticiat,citra hac specialem subordinationem ex parte numanitatis , di assistem iam praedictam diuinitatis: Probo, quia ex vi hypostaticae unionis tormaliter tantum prouenit, quod humanitas sit Verbo subordinata ut supposito, id est, ut natura, per quam verbum operetur lux avim, & potestate in naturalem ipsius naturae, & p ientiarum eius, & Verbum assi sit humani rati in ratione luppositi, id est, ut suppositi gerat ossiciu i ii nisomnibus, quae ad naturalem, S moralem ipsius humanitatis perfectionem attinet: in hoc autem nulla est virtus taciendi miracula,sed operandi & physice, di moraliter, iuxta naturale ipsius humani latis per fectionem,& virtutem:& ut plurimum consurgit ex parte suppositi dignitas,& valor moralis in Opera tionibuS, quo me Fatoriae,&satisfactoria de rigorei ultitiae constituuntur. Ergo praetervmonem peris natem,quid amplius commentati debemus, ut Christi humanitas sit sormaliter in actu primo, S in pintentia proxima costituta ad miraculoae opera dum t
387쪽
Dicunt quidam moderni Theologi , φ hoc additu,
non est aliud , qua in potentia obedientialrs actina, quae in humanitate Christi,& in eius Potcnitis reperitur ad operandum supernaturalia , si speci .ui Dei auxilio iuuentur. Sed de hac potentia ac tua satis diximus. Est enim conficta a suis aut horibus, nisi in hoc sensu capiatur, videlicet, creaturam eleuabilem esse per Dei virtutem ad operandum , cu stipem a turalia, quae non repugnant a creatura fieri. Praeterea, s nihil aliud ponimus in Christi humanitate, ut sit in actu primo ad operandum miraculose, sequitur quod Petri humanitas similiter sit in aetii primo ad operandum omnia miracula, quia consimilem hahet potentiam, sed hoc dicere stultum esset. Item no posset limitari potestas Christi miraculosa ad ea miracula, quae tim redemptionis conueniunt, ut illam S. Th. limitauit . Patet, quia h obedientialis pote-tia aeque se extendit ad Omnia: etiam ad creandu, secundum sententiam eorum, qui hanc obedientialem potentiam commentantur. Haec ergo opinio veritate non subsistit. Sed iam probatur tertia sententia prinio ex definitione citata nobis supra Concit. Ephesini dicetiscat nem Christi esse vivificatricem ex vi uete vel bo.QGibus verbis duo insinuantur: Alterum est, quod victus vivificativa inest carni Christi permanenter; hoc enim designat illa dictio vivificatricem. Alierum est, quod illa virtus non est superaddita qualitas, sed conuenit humanitati ex unione hypoltatica ad verbum. Nam si ratione superadditae qualitatis vivificatricem vim haberet,& non alias, potius esset illa qualitas vivificatrix vocanda, quam ipsa Cluis imis . Et praeterea qualitas illa esset corpo halis cum existeret in Christi carne: ergo non sic ex tenderet adspiti tua Ies effectus. Antecedens patet, quia iam I pugnat spirituali qualitati inhaerere corpori, quam spirituali substantiae, v. g. angelicae recipere in se cor poream qualitatem. Praeterea Concit. Epties. & C ril. reddunt pro causa vivificatricis virtutis unionem ad Verbum , quod es essentialis vita. Non ea go ad qualitatem est recurrendum. Secundo patet. Proprium est instrumenti coniun- , quod absque aliqua superaddita qualitate vim habeat instrumentalem per modum permanentis, ut brachium respectu totius suppositi, calor natura- Iis respectu sormae viventis,carnis, & ι nguinis, sed 'Christi humanitas est instrumentum Verbi coniun
Ex hoc sequitur primo, quod Christus potuit miracula facere qum ies volebat, quod non est concedendum caeteris Sanctis . Et ratio discriminis inter Christum,dc Sanctos hςc est, quod volitio,qua Chrisus vult efficere miraculum,eit operatio elicita non a sola humanitate, sed etiam 1 verbo, & ita decens erat, quod illi ait isteret infallibili ter vis operativa miraculo tu,quae ratio non militat in cetteris Sanctis. Est etiam alia ratio, quae ex dictis colligi tur, nempe, quod umo hypostatica radicaliter costituebat Inactu Pr Imo ad operandia miraculosa opera ipsam Christi humanu aiem : quod intelligo partim physice, BC parum moraliter . Physice quidem, quod ipsa umonatur et humans ad verbum, reddit illam proporti
natam, vi ad uniatur ad propra a diuinitatis opera ossicienda, ut coniunctum eius initrumentum, eique
plene in omnibus subordinatu. Ex qua plena subi ctione,& subordinatione sic riptura sacra vccat Christum seruum Dei: Δc haec quidam appellatio datur Christo a Spiritu sancto, no ad cum humiliandum,&dei j ciendum, sed ad magnificandum potius, Mad
extollendam,&liticata dam eius dignitatem, dc excellentiam. Cons at ex illo lsa. c. s. Parum sit,ut
sis mihi seruus ad suscitandas feces Iacob, s tribus
Urael conuersendas. Dedι te in lucem gentium, occ. Moraliter vero titulus triplex intelligi potest. Primus ipsa dignitas infinita, quae ex unione hypostatica in natura humana consurgit, cui debet ut specialissi ina virtutis diuinae assistentia , perquam dignificetur,in eo quod assia matur ut Uet eooperatrix in ijs operationibus, quae sunt Deo magis propriet: cuiusmodi sunt actiones mi raculosae,& enectivae superna in turalium effectuum. Es e enim Dei coadiutricem ad praeclaram attinet excellentiam, ut Dionysius Are pagita dixit. Secundus tituliis est ipsum vnitie Isalis Redemptoris officium, cui tanta h.ec debebatur excellentiae potestas, ut dudum asserebam. TertiuSdemque est titulus meritorius: meruit enim sibi Christus hanc potentiae,& virtutis miraculosae dignitatem, sicut meruit excellentias alias, Capitis, Rςgis, Sacerdotis,&c. Eadem enim est de omnethus ratio.
De quibus lege dicta superius q. f. r. .d ubi z. Secundo sequitur, quod si humanitas Christi r
linqueretur a verbo cum omnibus donis supernaturalibus, quibus modo exornata pollet unita Verbo, non esset in ea virtus miraculorum per modum permanentis,sed per modu transeuntis duntaxat. Pater, quia tota ratio, quare haec virius inest permanenter humanitati, est unio ad Uerbum,& non aliud super. naturale donum: e go unione dissoluta, haec virtus nullatenus inhumanitate persisteret. His consentit id, quod docuit Richard .m 3. dist. q. art. a. q. 2. quod
humanitas Christi relicta a Verbo, non operaretur miracula,quando ipsa vellet, sed cum pia uisset Deo
uti illa, ut diuinς virtutis institimento. Ex quo etiam
per locum a contrario sensu colligitur, id , quod in
praecedenti corrotario dicebatur, videlicet,lium anitatem Uerbo coniunctam, posse, cum vellet, mirac
la operari. Et hoc debebatur ei ex omnibus titulis,
quos recensebam circa praecedens corrotarium .
Ouorum primus, in quo fundantur reliqui,physicus est,cae te si vero morales. Ex quibus superest argum tum sextum plene solutum. Sed aduertendum esse censeo, quod quanquam Christus potuit pro suo athiriato miracula edere , propter assignatas causas, non ob id concedendum videtur id, quod asseruit Med. . p. q. s.ar. 2. nimiru, quod sicut in diuino intellectu reperiuntur ideae, Mexemplaria rerum omnium factibilium,ita in intellectu Christi humano sunt ideae,&exemplares raiationes omnium rerum, quae pertinent ad mundi renouationem ,& reparationem, pe r quas Christus n5
solum ut Deus, sed etiam ut homo operabatur, tanquam per instrunienta. Haec sententia non apparet vera, quoniam isthaec ideae, &. exemplares ravones ac causam principalem spectarit,&non ad Instrumentariam, etiam si libera sit,&possit quoties voluerit miraculose Operari: sicut potest Sacerdos,cum ei libitum fuerit, cnaracteris uti potestate. Exemplares enim istae, idealesque rationes tantum pertinent
388쪽
ad causam, cuius interest rem faciendam dispone- ar. 2. Nam 1 prii acipio art.docet express8, quod Chrire, & per modum principalis artificis,& cauta rem sus per propriam virtutem , & plenitudinem gra-em cer . tiae,&scientiae illuminauit homines. Deinde vero Ad confirmationem respondetur, concedendum esse,totam Trinitatem,uti Christi humanitate ut in.
strumento diuinae virtutis. Etenina virtus, quς principaliter operatur miracula, toti Trinitati eii communis, & ut communis concurrit ad miraculum patrandum,&non ut ad Verbi persona specialiter attinet. In his namque operationibus duntaxat virtus diuini Verbi cocurrit ut verbo appropriata, in quibus humanitas eius concurrit per modum naturae,&formet principalis, de ab ipsa, ut a principio formali operatio coin municatur verbo, ut supposito per sua naturam operanti: & in quibus actionibus, ita concurrit Verbum , quod non solum effeci ille, sed de elicitive operatur. In operationibus autem miraculosis humanitas non est principium formale opera di, sed diuinitas. Quaecum communis forma sit toti Trinitati, necesse eit reddat ipsam operationem Lommunem. Itaque cum Chri Ilus aliquod edidit miraculum, etsi totum id, quod miraculum prςcedcbat,faceret ver-hum ut humanitatis suppositu, ipsum tamen miraculum formaliter consideratum ex aequo tora Trinitate fiebat, si physice loquamur, nam de morali essicientia alia est ratio. Sed eum his, quae dixi mus,mportet cocedamus humanitatem Christi organum Uerbi fuisse,& coniunctii eius instrumentum: quod Um erunt sancti Patres, & praesertim Damast. lib. 3. c. I s. Cuius rei duplex cit raιio: Altera propter im mediatam Verbi unionem cum humanitate,ex qua, ut dixi, radicaliter prouenit, quod sit in actu primo constituta, ut per modii instruiuenti ad miraculosos assumatur effectus. Et altera,quia id ,quod ex parte instrumenti pra requisitum est,& praesuppositum adactionem Dei principalis agentis, siue sit operatio, sue quidpiam aliud : pertinet ad humanitatem, ut est Verbo hypostatice coniuncta. Et hς rationes sum-ciunt,ut specialiter humanitas Uerbi instrumentum dicatur. Item totum miraculum ecialiter tribuebatur Christo , quia per liberam voluntatemJauma. nam seipsum deter minabat ad tale patrandum miraculum : sicut consecratio ista ratione tribuitur sacerdoti veluti cause principaliter operanti, cum sit tamen minaster,& instrumentum.
DuBITATIO IV. APPENDIX. An Chrinus Ot homo ea et in nobis gratiam per modum causae principaris. SEd vi hcc doctrina debitum accipiat complementum, adhuc explicemus oportet, num Christus vi homo, seu, quod est idem, eius humanitas causet in nobis gratiam per modum causae principalis: an veto ut initrumentaIe duntaxat effectiuum principiu:&fit sermo non de morali, sed de physica causa.
I. I. Proponuntur argumenta pro parte
V principio ad partem affirmantem sic argu
Probaturque primo ex doctrina D. Th. .p.q. II. tantum tribuit Christi humanitali rationem instruis menti respectu immutationum , quae fiunt mirac Iose . Iustificatio autem non est opus miraculosum rergo respectu illius non habet Christi humanitas rationem instrumenti. Et idem dicit S. D t. in .d.1. q. .a. 2. q. 2. docet enim expresse, quod agens principale in Ilaptismo est ipse Deus per auctoritatem,& Christus secundum quod homo, cuius meritum operatur in Baptismo. Secundo arguitur. Illa est causa principalis cui an similatur effectus: sed in iustificatione per gratiam assimilamur Christo: ergo est causa principalis i
stificationis. Minor probatur ex illo Rom. 8. Ibos praebciuit, I praedistinauit conformes seri imaginis
Filii I . ergo terminus prςdestinationis,dc iustificationis hominum est ipsorum conformitas, & similitudo ad Christum inquantum est homo. Confir matur . Id quod est tale peressentiam,non est causa instrui aentalis, sed princapalis eius, quod est tale perparticipat lonem: sed Christus Dominus est glatus perestentiam:ergo non est causa instrumentatis.sed principalis in ratione gratiae . a 'Tertio. Gratia est forma connaturalis Chii sto, Sedebria illi ex vi natiuitatis , ut supra ostendimus , o illo Ioannis I. Vidimus gloriam eius, Ilariam quasivmsenilia Patre,&c. ergo non est causa instruaten talis tantum respectit nostrae gratiae.
Confirmatur. Christus satisfecit ex omni rigore iustitiae,quia gratia erat propria ipsius,ut supra ostendimus: ergo quicquid operat ut Christus per talem
gratiam,OPeratur ex pr priis, &consequenter tamquam causa principalis, cit no instrum e malis tants . Quarto arguitur. Christus est causa exemplaris nostrae iustifica nonis, quod est certissimum: est etiatinalis causa, ut sancta Syn. Trid. se sis.6. c.p. decernit: ergo non est causa instrumentalis, sed principalis. Quinto . Qitia alias sequeretur non esise neces a- 'rium, quod Christus esset gratus,vi gratificaret nos: non enim est necessarium,.quod in causa praecisei
strumentali formaliter pra existat ipsa forma producenda. Item sequitur, quod gratia nostra, de iustuficatio sint maioris perfectionis, quam operationes, ct gratia Chrisii.Nam effectus perfectior est in stipso, quam sit causa instrumen aliS., Sexto argumetor sic. Potuit Deus conferre Christi humanitati virtutem, qua vi causa principalis secunda gratiam emceret t& hoc ad eximiam Christi excellentiam attineret in ergo collata est ei talis virtuS.Consequentia,ut manifesta debe t adnia tii. Quia Deus haudquaquam per inuidiam Christi honore, re dignItate minuere,&obscurare affectat, sed amplificare potius, &illustrare intendit: est enim dilectissimus Dei Filius, in quo ipse sibi bene coplacuit. Neque vero tanta hςc humanitatis Christi excellentia ipsam Dei incos pectu hominum, SI Angelorum gloriam minueret. Nam causa principalis secunda cum subordinata sit prunae,& actualem eius in omni sua efficientia accipiat influxum: nihil a maiestate,& ainplitud me ipsius primae causae detrahit; sed eam potius illustriorem efficit,&augustiorem, ut ex Ambr. colligitur set m. si . Minor patet, nam si in
389쪽
stumentalem causam e re gratiae plurimum dignificat Christi humanuatem, quid censendum erit de principali esticientia, Z causalitate ' Maior vero inde constar, quod nulla se offert implicatio , in hoc
uod Deus msundat Christi humanitati qualitatem
Dpetnaturalis ordinis, cui latram proprium gratia emcere, at q. propriti est calori calefacere, ergo nulla est repugnantia. Confirmatur. Potuit Deus tribuere Cluillo virtutem efficiendi miracula per modum causae principalis: ergo & potest virtutem conferre, qua gratiam etiam possit emcere. Consequent arria probat ipsa rationis paritas. Et antecedes probatur. Deus virtutem habet supra totu naturae ordinem I. Ergo potest illam creaturae communicare. Sed talis virtus est miraculorum factiva: ergo,&c. Probo secundo idem antecedens. Potest Deus producere creaturam, quae sit persectior, &eminentior his omni-hus quas produxit: tali ergo creaturae poterat vim Haestare supra totum huius uniuersi ordinem . Sed talis vis &potestas esset miracu Iorum factiva , ergo eande vim potuit Christi humanitati communicare. Nam virtus, quae in alia esse posset creatura,quar communicabilis Cluisti humanitati non erit In hac dubitatione communis Theologorum reis sponsio solet esse negativa. Et quidam ex noulorI-hus tam huic adhaerent sententiae, ut contrariam te merariam,& parum in fide tutam esse dixerint. Sed
Nagist. Medina 3. p. q. I .a. I. in sententiam amrmativam propendit, eam probabiliorem esse censens,
re rationi magis consentaneam. Ad quaestionis huius decisionem. s. a. Prima coneluso .
IMplicat, quod Christus Dominus, inquamum
homo, si causa principalis physica gratiae, haec coclusio primo est S. Th. I. p. q.64. Tl. l.& I. 2. q. I 2. a r. i.& aliis in locis allegatis a Mag. Med . η. p. q. 3.ur. I. in argumento ultimo contra suam doctrinam,
ubi semperasterit S. Thom. solum Deum esse causa principalem gratiae: Christum autem,ut hominem, siue eius humanitatem, quod est idem,tantum est causam eius instrumentalem. Nec valet solutio,qua huic argumento adhibet Mag. Med. quod D. Tho.
aliquando omnem creaturam appellat instrumentumi, ipsas etiam causas secundas principales in suo
genere,quia omnes operamur molae a Deo taquam
a prima causa. Licet enim h doctrina vera litatis Iule, tamen ad propositum non potest accomodari: quia ex professo S. . contendit de nonstrare,solu eum posse esse causam principalem grat ,humanitatem autem Christi tantum esse instrumental principium.
Secundo probatur conclusio. Implicat quod aliqua natura in serior Deo possit tanquam causa principalis causare participationem perfectis limam i sus esse ditiini, perquam homo deificatur,& veroestititur Dei filius: sed gratia est participatio per et illima diuini esse, per quam homo deificatur, &vere est latius Dei. Hanc enim charitatem concessit
nobis pater, ut fili j Dei nominem ut,& smus: non quidem per extrinsecam relationem, ut cotingit intiliatione adoptiua hominum , sed per quandam formam supernaturalem intrinseco Ieceptam I
nobis,quae est ipsa gratia i ergo implicat quod Christus,in quantum homo, fit causa principalis grati . Neque valet Glutio,quam huic argumento adhibet Mag. Med. negat enim antecedens,&adducit instantiam. Nam homo factus est,inquit,ad imagine,&similitudinem Dei, Ic tamen unus homo generat
alium hominem,qui est imago Dei:ergo a simili noerit In conuendens , quod aliqua creatura possit e
causa principalis gratiae, Massimilationis ad Deum, quae lit per ipsam gratiam. Sed nostri argumenti
maior est expressa S. Thom. l .cit. maxime l. 2.q. III. arii l.& probatur clara ratione. Nam ignire nopotest couem re tanquam causae principali nisi igni, vel alicui naturae supeliori ipso igne, ut constat ex ratione naturali,nam a proportione enim minoris inqqualitatis nequit operari ignis, ut causa principalis. unde natura inferior igne non potest esse causa principalis generandi ignem , neque producendi semen ipsius ignis. Sed per gratiam deificantur homines,&vere generantur lia filios Dei, secundum adoptione, qua latione Ioan . . canon. cap. 3. appellat gratiam
semen Dei:& lacob. cap. I. dixit, quod voluntariege mit nos Deus Te. Ergo nulla creatura potest esse causa principalis eius. Ex qua ratione, inter aliaa,collia gitur naani sectat inplicatio ad ostende dum gratiam non posse esse connaturalem alicui substantiae creatae. Exemplum autem quod adducit Mag. Med.nihil ei fauet. Tum quoniam haec ratio imaginis est nimis impersecta, fit remota, neque per illam dicitur ho. mo dei formis , aut filius Dei : Tum etiam quia anima est in qua residet principaliter ratio imaginis, quia secundum animam dicitur homo factus ad
imaginem Dei, ut est certissimum , animam autem non producit generans,sed Qtus Deus illam cregi. Secundo arguitur per gratiam realiterammul trur, & mouetur voluntas nominis: ergo repugna , quod aliqua creatura sit causa principalis gratiae: ut enim Ostendit S. Thom. I. a. quaest. 9. Q lius Dei est mouere,& immutare voluntatem hominis: e gos per gratiam realiter mouetur , dc immutatur voIuntas, hoc debet fieri a Qto Deo, & non a creat ra. Christi autem humanitas non Deus est, sed cre
Neque valet lutio prima quam adhibet huic argumento Mag. Med. scilicet Christum esse Deum, Mita non esse inconueniens, quod immutet voluntate
hominis. Haec enim χlutio non est ad propositum, neque enim disputamus de Cliti sto inquatum Deus est,sed de Christo,inquantum est homo:cui secunda quod homo est, non potest conuenire quod propria
voluntate, ut agens principale hominis voluntatem
immutet . Neque etiam valet istutio secunda,quam adhibet eidem argumento,puta, quod volunras non immutatur a Christo inquamum est homo imm diate, sed mediantibus habitibus gratiae, & charitatis,& aliarum virtutum, quod non est inconuenies. Sed certe si gratia ,& istae virtutes realiter immutat voluntatem, quod est certissimum, qui fuerat causa ,
principalis essectiva physica gratiae,& charitatis,erit
etiam causa physice, &instrumentaliter immutans hominis voluntatem. Unde si Angelus haberet virtutem physicain producendi in voluntate mea aliis quem habitum, consequenter ei competeret virtus immutandi voluntatem meam: imo instrumenta
390쪽
physica causa riua gratiae, & charitatis, instrument liter, id physice attingunt ipsam animam, & volun-ra em, atque immittati Ditem illius. Et ob id S. Th. 3. P. q. Α .ar. 3. ad I.&ad 3. istam immutationem an,
marum tribuit praecise Cluisto, induatum est Deus, ct non ut est homo. Ait enim, quod Christus virtute diuina quado vCluit animas hominum immutauit:
non solum iusti sicando, & sapientiam infundendo,
sed etiam exterius alliciendo. Ultimo arguitur. Gratia,&charitas, atqἰ altae vi
tutes non sunt formae activae in externam materia,
licet pollini esse principia effectiva actuum immanentium : ergo per se non possunt habere actionem circa externam materiam,nisi tantum ut instrumeta Dei . Respondet primo Med. huic argumento, quod Christus non operatur gratiam nostram, ut causa principalis per propriam gratiam sibi inhaerentem tanquam per foemam, scd solum per imp tium. Ex hac tam e solutione destruitur tota vis principalis sundamenti,cui innititur eius sententia, vide Iicet, illa e it principalis causa, quae assitnilat sibi et e-etum . Cirristus autem In gratia sibi assimilat homines iustos,eiso Clariitus principalis est causa gratiae. At si Clitii tres non operatur per gratiam tanquam per principium formale activum, sed tantum per
Impertum, cessat tota liuius argumenti .vis. Nam ex vi operationis Christi non assi. Dusabimur ei l ni esse gratiae , ex vi enIm operationis tantum assimilatur
effectus agenti secundum formam, per quam operatur, et go si Christus non operatur per galla , non assimilat Lbi effectum in gratia ex vi operati nis. Praeterquam quod agens tantum per imperium, dc nullo modo per formam aliquam physicam, non est causia principalis physica , sed tantum moralis. Neque etiam,valet secunda solutio: quod, nimirum, Christus causat in nobis graciam per rationes, ideas: quia probandum superest, in Chrilli animia idaeas exemplares, & artisetiosas residere. Non loquor de rationibus speculaturis, hoc enim extra propositum est ded de praeticis, quae proprie idae e vocantur. Vnde si de rationabus speculati uis solutio procedat,est omnino im pertinens. Et ita docet S. Th. 3. p. q. 23. a. s. quod licet Christus habeat speculatrice uia creationis scientiam, quia tamen no habeι scientiam eius practicam non potest creare. Confirmatur hoc argumentum. Christus, inquantum homo non est callia principalis miraculorurnia , quς ordinantur ad gratiam, & iustificatione tanquam edia in finem, ergo neque etiam erit causa Praicipalis gratiae, solum ergo Oiristus inquantum homo est uniuersale instrumentum Dci ad iustificationem hominum. Qua ratione, inter alias,eius virtus iustificativa comparatur virtuti solius uniuersalissimae, simul etiam propter rationem meriti.
I. 3. Secunda conclusio. Non contrariatur fidei sententia opposta, ne q.
vllam in ea repetio temeritatem . Aa huius conclusionis probationem norandum , quod auct res, qui docent sententiam nostrae primae conclusi nis contrariam, reipsa dicunt Christi humanitatem, neque clla. simpliciter principalem gratiae causam .
neque vero pure instrum curulem, sed medio quodamodo se habere. Qui modus reducitur ad rationem causae principalis,aueruntque, quod sicut illuminatus aet illuminat, non simpliciter, ut principali S causa, eo quod illuminatiua virtus non est et con naturalis,& propria, sed ab extrinseca solis impressione ei
conueniens: neque lamen est caua pure instrumentalis, quia per formam, dc virtutem sibi inhaerentem operatur, tibique effectum assimilati quod conditi
ni instrumentariae causae repugnat , quae operatur, ut
mota, ec non per virtutem tibi formaliter inhaerentem,cui assimiletur effectus. Sic in praescita, in qu ut Christi humanitatem glatiam in nobis medio modo esticere. Qita tenus enim operatur gratiam permmi Iem forniam sibi inhaerentem, per gratiam,vlΑ- licet, habitualem secundum quod est in eo gratia capitis, de nos sibi per gratia esticit sitim Ies, causae pri n-cι palis modum induit. Qua ratione vero habitualis haec gratia, non est con naturalis Christo, ad iustiu-
Exliis probo conclusionem hanc secundam. Senistentia contraria non docet Christi humanitatem gratiam esticere per virtutem sibi connaturalem, &propriam , sed virtute a Deo auctore gratiae participata, re suscepta, ergo quare tam rigo rosa et censura est adhibenda et praesertim cum scriptura sacraia Ebristum, ut hominem, fontem, &auctorem Sin taς,α salutis appellet, per ipsiumque dicat Ioan .c. . gratiam factam fuisse. Praeterea. Quid liabet fidei contrarium dicere, quod licet in puro homine gratia non sit irtus alterius gratiae factiva , in Christo tamen virtutem hac participet Nam cum Christus sit proprium , de connaturale gratiae subicctum, viristus quae ex tali subiecto conuenit ipsi gratiae, quare non erit ei connaturalis,&propria A tq; adeo Christi humanitas ratione gratiae cur non habebit moduquendam causae principalis respectu nostrae gratiae tNeque vero ulla esse potest temeritas, ubi nec appa rens ratio deest, & modus loquendi scripturarum fauet. Expendatur, inter alia, illi id, sciatis quia f-ι ius hominis habet mustatim in t ri a dι millendi
peccata . Pondera, o .ctionein, Potintatem, denotat enim amplius quid, quam instrunientalem virtute.
Fateor intelligi poste de ni orali potesate, sed cur noetiam de virtute physsia, de qua κtera scriptura te stimonia, quae de hac re loquuntur,intelligi soIent
s. q. Soluuntur argumenta proposua initio
AD argumenta in oppositum. Ad primum ex S.
Tho m. auctoritate depromptum, respodetur
Quod inter illas actiones, de quibus a principio art. S. Doct. loquebatur, & alias, de quibus postea, hoc versatur discrimen. Quod priores operationes quantum ad aliquid a Christo, ut homine, procedebant tanquam 1 principali operante: Doctrina enim qui
docebat,& illuminabat homines ab ipso oriebatur , ut a princ1pali causa, nimirum, via Doctore,& Magistro principaliter operante, per scientias sibi inrulas, sicut&cgo per qualemcumque scientiam meam causa sum principalis docendi discipulos meos . Similiter etiam actus charitatis in Christo Domino ,&aliarum stipe inaruralium virtutum , erant a Chtalio