장음표시 사용
391쪽
harur per proprias sormas virtutum , quae licet non essent tibi ut homini connaturales, erant tamen intrinsece subiectatae in ipso. Et ita operationes procedentes ab huiusmodi virtutibus secundum propria naturam illarum , erant 1 Christo tanquam 1 causa principali physica: effectus vero,quos utae operatim
nes caulabant in alijs hominibus, non crant a virtutibus Cluisti minini, neque ab operationibus illaru tanquam a principalibus causis: sed respectu horum
effetauum ad extra, concurrebat Christus Dominus instrum e maliter per tales ope rationes: in operationibus vero miraculosis, de quibus in sine eiusdem articuli, nullo modo operabatur Christus per aliquam formam sibi inhaerentem , sed praecise tanquam instrumentum Dei . Est exemplum. Praedicator causa principalis est disponendi doctrinam , quae m praedicat,& docet: conue Isionis autem peccatoris, quae fit tali praedicatione,&doctrina, non est causa principalis physica, sed instrumentalis duntaxat . Similiter etiam aqua semel calefacta per calorem sibi intrinsece inhaerentem causa est principalis calefactionis, praecise ut calefactio est: aquae enim calefactae nat tale est calefacere , inquit S. Thom. I. . q. I. art.7. Si tamen haec eadem calefactio consideretur secum dum quod eit dispositio ad formam ignis, non est principaliter ab aqua calefacta, tamquam a principali agentes sed eit ab aqua tanquam ab instrumen to ignis: cuius ratio eit, quia calor per se est principium calefactionis: unde subiectum habens in set lem calore,operatur principaliter per ipsum. Quod vero calor sit dispositio ad formam ignis, non habet Per se praecise in quantum calor est, sed in quantum est virtus ignis. Et ira qui operatur pcr talem calore dispositive ad formam ignis , operatur In Vir Iute ignis,& no tanquam causa principalii. Sic ergo gra-Da. & cirur iras, & aliae virtutes ordinantur per se adactus immanentes, & ad perfectionem intrinsecam
habentis tales habitus vir lutum supernatural tumia. Et quantum ad iit actus operatur principaliter ho mo per istas virtutes, quo a tamen isti actus causent gratiam,& lultificent alios homines, non habeat ex se,sed tantum visunt instrumenta Dei. Secundo respondetur, quod S. Tho m. actionem iustificandi alios homines, & cauiandi gratiam tria eis,& immutationem creaturae, quae sit secundum illam rationem, comprehendit sub immutationibus miraculosis. Illae enim immutationes non comprehenduntur sub primo genere immutationum , quas S. ThOm. explicuit in principio articuli . Illae enim sunt immutationes naturales, quae fiunt ab agente
naturali, & virtute naturali. Iustificatio autem neqi fit ab agente naturali, neque virtute naturali: unde
pertinet ad secundum genus immutarionum, quae sunt immutationes miraculosae. Licet enim iustifica tio regulariter loquendo non sit miraculum, si i licte , de rigor se utamur nomine miraculi, ut docet S. Doch. I. 2. quaeli. I. I a. art. vlt. tamen aliquando appellatur miracaeum. 4 um quia est omnium miracul orum finis, tum etiam quia est opus supernaturale, α factuin virtute super tutatu licet non praeter co- suetum operandi Ordinem, quod pertinet ad mlta Ium proprie, ἐκ rigorose dictum. Ad secundum testimonium S. Tho m. in .dis. 3.
Respondetur, quod loquitur maviscite de causali-
tate morali, o non de physicar dicit enim, quod
Christus est principale agens in baptismo , quia eius meritum operatur in illo. Causa autem meritoTia, non physica eli, sed moralis. Ad secundum argumentum respondetur primo.Qu9d in iustificatione homo non alsimilatur Christo in quantum homo est, neque in quantum habet
gratiam, de alias virtutes in anima, sed in quantum
est unigenitus patris,& imago substantialis illius. Et ita explicant communiret sancti illud ad Roman. 8.Aesos praesciuit, s praedestinauit conArmes feri imaginis,l, eius,de quo legat ut ibidem S. Th.
Secundo respondetur: quod licet assimilenturiusti Cluilio in gratia, hoc non est ex vi ipsius gratiae, quae per se facit homines similes Deo, cuius natura participant immediate per ipsam gratiam, &nori
naturam siue gratiam Christi. Contingit autem hςcas limitatio de facto ex beneplacito Dei ita ordina tis. Qai constituit Christa in supremum inesse gratiae,& voluit, quod prς ter assimilationem, immedia in tam ad ipsum Deum, quae eit con naturalis gratiae, Minseparabilis ab ipsa, assii larentur etiam nomines
Christo in quantum est homo, secundum quod est
perfecti ili me gratus. Sicut etiam statuit, ut in vita qua ad gloriam tendimus, de disponimur ipsi assimi
dicebat Paul. r. rint. . &I r. ix Petrus I. n. c. 2.
Christus passus olyro nobis,vobis relinquens exemplii,
ut sequamini vestigia eius. Et lRom. cap. S. SI tamen compatimur,ut conglorificemur. De assimilatione ad Clui lium , ut honunem, intelligi etiam solet, ill ad
Rom. 8. Conformes seri imaginis sit, enur .
Ad confirmationem respondetur. Negado quod Chri lius Dominus inquantum homo sit gratus per euentiam, ut uberius ostende tutici solutione tertii
Ad tertium argumentum dicitur, quod gratia noest forma connaturalis Christo, neque illi debita praecise inquantum eli homo, sed in quantum est simul Deus: sic enim uixit Ioan . cap. i. Vidimus gla riam eius gloriam ouasi υngeniti a Patre. Et ita diximus supra, potuiste neri incarnationem sine tali gratia. Ex quo etiam respondetur ad confirmationem satis tactio enirn Christi fuit ex propriis ipsius,&rigo rosa, no tamen erant ista propria Christo inquatum est homo, sed in quantum Deus homo. Et ita supra q. F. diximus, quod subitantiam satisfactionis, siue actio uis latis factoliae habebat Christus inquantum homo: valorem tamen satisfactionis,& rigore habuit in quantum Deus. Sed instas: ergo saltem ut Deus homo causat Christus physice in nobis gratiam, ad eum modum quo illam causat moraliter. Nego hanc consequentiam, quia meriti, & satisfactionis substantia sumitur ex humanitate,quae constituit Christum meriti capace. At ex humani tate nulla sumit ut ratio, neque fund mentum etficiendi gratiam physice. Sed tandem dicitur &haec solutio euacuat argumenti vim. Quod in rigore Christus, ut Deus homo non dicitur gratus per essentiam , quia in hoc complexo Deus nomo. Deus habet rationem suppositi, di non denotat essentiam, homo vero formalem im portat, dc essentialem rationem. Unde licet qua ratione Christus est Deus propria sit et ,&connaturalis grati ,
392쪽
3 o REI. ECTIO DE CHRISTI GRATI A.
inon iamen simplici ter Cluistus, ut Deus homo dici cii perfectione, moralis pomas est, quam physica , potest gratus per essentiam. Denique dic tur quod ut constat ex dictis supra q. .ati. 2. Etsi ad physicum
cum gratia ex natura sua non sit operativa formia, pertinet ordinem, instrumentalis virtus es ,re nota circa exterum subiectum , et ii Cluilius, ut Deus lim causam plincipalem constituit .mo sit gratus per essentia, non inde colligitur, quod Fateor tamen, quod sicut de Christi carne, & de causet gratiam in alijs, ut principali caula. tota eius humanitate paulo superius dicebam ex conΑcl quartum argumentum respondetur . Quod iunctione reali,& physica ad verbum conuenit gra- etiam in instrumentis unum potest ella exemplat su- tiae Christi, vias lana a iur ad causandum ici nobis iusticundarium alterius : unus enim malicus potest en tiam,& gratiam per modum physici instrumenti,Mse exemplar secundarium sormandi alterum mal- ut sit permanenter adacium primum redacta: ut ex leum. Secundo dicitur, sufficere ad causam exeptare libera Christi voluntate possit absque sui mutatione di finalem serendariam, quod sit instrum etiam prγ in actualem gratiarum productionem prodire. ELcipuum,& principali agenti coniunctum,secus aut si hoc pertinet ad dignitatem gratiae Christi prout est esset primariu exemplar,& finis primarius. Tertio caput gratia.Omnia quae diximus in haec quaest. Pretandem dico,hoc argumento probari,Christumella sertam in concius. prima, confirmantur ex co, quod principale agens nostrae iustificationis morale,quod in Concit.Trid .seis. 6. cap. I. solus Deus vocatur ca omnes credimus . sa efficiens gratiar: at si Chri lius ellet causa eius prin-Αd quintum resp. Ad primam sequelam. Conceis cipalis,diminute docuisset Conc. ergo,&c. Dices exdo absolute non fuisse necessarium, quod Cnristus hac corroboratione I. concius uiuetur infirmari, haberet gratiam,ad hoc quod p ilat esse inst rumen 2.conclus quia ex hac probatione constat non ego tum gratificationis nota T. Imo ipscin et Mag. Med. tutum in fide negare conci, i. Respondetur, quod docui talias no esse nece:Iartum de potentia Dei a Chri itus ideirco causa principalis gratiae estucima a soluta, quod Cluistus nabei et liabullatem gratiam, S. Synod.non vocatur: quia no propria Irumanitatis ut pollat mereri, & satisfacere pro nobis,sed sultic virtute causare potest in nobis gratiam, sed ut plurire gratiam unionis hyposiaticae. mu virtute a Deo suscepta, ut aer illuminat sicut diruAd secundam sequelam. Nego illam,nam licet in xi inconc. i. lege. l)raeterea argum . negatiuum no instrumento, ea praecise ratione qua instrumentum suis firmum eit. est,non requiratur tanta perso ito,quanta repetatur Ad confirmationem nego antecedens. Probati in effectu, ex alia tamen parte potest idem initru me ni erco,posse quidem Deum efficere creaturam,quet tum habere multo maiorem perfectionem, quatria si perfectior ijs omnibus, quas creauit, verum Ilia enectus ipse, vico sint in operationibus miraculosis, non haberet superiorem virtutem activam suprα quarum Christus erat causa tantum instrumenta- totum naturae ordanem; esset enim intra limites nalis, cς lainen habebat ipse multo maiorem per- turae tota eius potestas comprehensa. Ratio autem
sectionem, quam haberent effectus producti pert a priori, ob quam non sit communicabilis creaturaelia miracula. illa excellens virtus miraculorum per modum caustΑd sextum negandum est antecedens,& alijs pre- principalis factiuς, ea est . Quia talis virtus haberet
termissis,de quibus lib. I. de origin.grati et late tracta potetialem supra totum natuIae ordinem, at q. adeo, uimus, ratio a priori ob quam illa repugnat quali- α supra se ipsa iri : Dices,quod illa esset alterius orditas,seu virtus,ea est. Quod nulla sorina creabilis est, nasis ita licet haberet vim supra totum naturae or quae tam sit persecta,ut gratia, nedum perfectior,eo amem,non Iainen supra seipsam. quod gratia , ut , principio relectionis huius bieul- Contra. Et iam si fingamus pertinere ad gratiae orter insinuauimus,& latius lib. I.de Orig. grat. trac. 1. dinem hanc potestatem n n obtineret, quod patet. explicui mus, est totalis participatio diuinae na turae ι Gratia est forma omnium perfectissinia,quae potest qua proinde nulla qualitas potest creati perfectior. dari intra totum gratiae brumeinr at gratia , ut conis Vt autem Christi humanitas costitueretur in ratio- stat, hanc vim supra totam naturam no habet, ergone principalis causae erictiuae gratiae, oporteret, ele- nulla qualitas eam potest habere. Deinde explico uaretur per formatn,quae est et gratia perfectior,aut eandem illam rationcm, qua dixi procedere a pri saltem aeque illi periecta. ri. Illa virtus esset Omnipotens, de constitueret crea Sed dices, ipsamet Christi gratia poterit esse sus- turam omnipotentem , non autem talis virtus a ficies virtus,ad causandum in nobis gratiam eiusdε creaturis est admittenda: crgo, Sc. Probo anteceia specIei, praesertim cum ex subiecto competat ei spe- dens, illa virtus haberet vim, & potestatem supta .cialis perfectio cuius virtute in nobis poterit gratia totum cns, non enim alia ratione potest intelliini laia efficere. Respondeo,quod gratia non est forma ope- lem virtutem esse effectivam omitium miraculoru, ratiua in exterum subiectum: quod vel inde constat, nullamque alligationem habere ad naturae ordine, quod in nullo iusto etiam iustissimo, & in quo gra. nisi quia poteitatem habet supra torum cris creabitiam magnam obtinei intensionem,&perfectione, te. Posset proinde talis virtus ad creationem se exi virtutem habet aliam producendi gratiam: at si gra dere, ει creatura ratione elua posset esse principalisti ,haec vitius connaturaliS esset, sicut calori est natiis causa creandi ,ec annitillandi. Item talis virtus subij-ua vis alium efficiedi calorem, Deus non impediret ceret sibi omnem POIentiam Obedientialem , quae gratiam iustorum, ne se aliquando in hunc explica- inest creaturis, ut in eis, de ex eis fiat quidquid contet estectum. Deus enim n n inuidet iustis, neque , tradictionem non implicat. Etenim miracula ad hac debitam eorum iustitiae persectionem impedit, aut obedienIialem potentiam pertinet. Et qua ratione linii tat; sed promouet potius,& amplificat. Illa aute virtus illa pote ita tzm conterret creaturae supra po- perfectio , qua in Curiit acerestri gratiae ex subie- lentiam obedientialem respectu unius supernatura-
393쪽
lis effectus , tribueret etiam potestate supra omnem obedientialem potenua in creaturarum , respectu omnium possibilium enectuum supernaturalium :at potetia obedientialis, quae creaturis inest, soli earum creatori, eiusque potestati subiicitur i creatura enim nonnisi creatori suo plene obedi t,& hoc quidem ex eo,quod creator plenam habet supra totumens potestatem,quae pol eltas creaturae repugnat. e
go impossibilis est virtus , quae constituat creaturam a ratione causae principalis ad facienda miracula. Haec argumenta, quae ita indigeste,&inordinat proposui, quia rem lianc insinuare decreui, & no pertractare, non procedunt de instrumentaria virtute, siue permanens s , siue transiens. Nam quod potentia obedientialis unius creaturae subiiciatur alteri creaturae,ut inst tumento crea totis,non e st aliud
quam plene subiaci ipsi creatori, ut non solum per seipsum,&immediatessed per assia mpta instrumenta possit facere,ex creaturis suis,& in eis totum quod
contradictionem non inuolui . Praeterea. Neq. valet
illa consequentia in virtute instrumentali. Haec vi tus poteli in unum miraculosum effectum: ergo potest in omnes. Nam cum totam suam potestatem sortiatur ex principali agente, determinatam vim ha-hebit iuxta eius voluntatem, Ec determinationem. Potest enim Deus communicare partem suae virtutis alicui qualitati, di non omnem ἔ ad unum essectum,& non ad alios. Unde character sacer dotalis potest instrumentaliter concurrere ad transmutatione sacramentalem , quae in sacramento Eucharistiaei teruenit ,& non valet ad alios effectus etiam minus prodigiosos,& miraculosios se extendere.
DUBI TATIO TERTIA. Utrum Chrisus t Angelorum eaput, quid
in eos influa piratuatis vita, ct motus .HIs expeditis quibus constat Christum caput
esse hominum , & constat similiter quem imiluxum in ipsos habeat. Ad Angelos necessum est nostet deinceps decurrat tractatus, explicandum que erit proinde in noc tertio dubio. Num Christus Angelorum sit caput, & quid in eos influat spiti tualis vitae,& motus. Sermoque tantum nobis est deRngelis bonis,& sanctis: etenim quod Angeli nequam,&propter sua scelera in perpetuum damnati, nulla ratione ad Chrastum uti membra corporis eius attineant,in dubium reuocari non debet. Nam si homines,qui in hoc statu fideles, & membra Christi fuerunt, in illo damnationis statu positi exclusi totaliter a Clitisti corpore in perpetuum remanebunt,ut duis hio praecedeti diximus, q uid obsecro de ringelis prauis, & sceleratis erit censendum λ De Angelis ergo tantum sanctis, oc beatificatis praesens instituitur disputatio; quae ut dixi ad duas disticultates in praesentia exponenda reduci tur, in priori breuiter explic bitur..Num Christus vere,& proprie debeat censeri Angelorum caput. In secunda. An influat in eos gratiam,& essentialem gloriam, aut quem, qualemu in eos habeat influxum.
Prima pars dubitationisi Christus es A et
. r. Proponitur prima sententia negatis ocu uis fundamentis. AD exponendam ergo difficultetem priorem
accedamus. In qua duc sunt diuersit opiniones, Suarum prima doce t Christum non propria ratione caput Angelorum vocari, neque Angelos propri esse corporis Christi membra . Ita docent S. Bona-
uentura in s. distin. 23. quaest. s. Altisiodo renim loco superius citat. quaest. 1. Driedo lib. de capi,ui I. re
preste dicit , quod Christus tantum ut Deus est An
Sclorum caput propendit in eandem sententiam Gabriel in η. distin. I quaest.3. dub.2. Haec sententia probatur. Primo testianoniis Patrum. Nam communiter Pa t res Grςci illa verba Paul ad Colossen. 2, Linest caput omnis principatus, e potestatιs, inter pretatulit de Christo, ut Deo, Chrisostom. nom. I. ad Ephesi circa finem huic quam plurimum fauce sententiae,quem sequitur Theophilat.ibi. Versan'. Chrysiost. illa verba Paul. ad Ephes. i. Ipsum dediscaput ἴuper omnem Ecclesam : haec verba , Omnem Ecclesiam refert,ad Ecclesiam ex Iudps, de gentibus constantem,& non refert ad Angelos. Et si legamur haec Paul. verba, ut habetur gr Priscilicet, Ipsum d iι caput super omnia , commodam quoque Irabeut intelligentiam, etiam si ad Angelos non referantur. Etenim hic sensus Christum datum esse caput Ec clesiae super omnia , idest , ut omnibus bonis ipsam repleat ecclesiam , ipsique provideat in Omni bus. Ao hunc modum exposuit Alisel m. haec VzIb ibidem. Favet huic sententiae Aug. in Enchiridion c. 16. illis verbis. Qui,tdestitium' Dei etiam de corpore suo per quod factus ui caput ecclesiae, piae in homιnιbMesi, πιδει ι se in omnιbus primatum ιenens . Ecce dici lut factus caput Ecclesiae, quae est in nominibus: Et cuin ibi Augustin. etiam loqueretur de Angelis, Ut patebit legenti , eosque dixerit esse partes coelesti ecclesiae, inanifeste videtur condistinguere Angelos ab hominibus, solosque homines membra Christi
constituere. Haec sententia probatur duplici ratione. Prima. Angeli non habent conformitatem cum Christo in natura humana, sed ad veram, pro priam capitis rationem neceiIaria est haec conm mitas, nam alias improprii iiivie saluabitur ratio capi is, ergo.
Secunda ratio. Christus non influit in Angelos gratiam, de gloriam , sed lip omnia acceperunt immediate a Deo absque Christi metatis , ergo nota est proprie illorum caput. Confirinatur. Christus influit in homines spuitualem animae vitam , gCa tram scilicet,& gloriam: hanc autem non innuit 1 Angelos: ergo non est caput Angelorum eadem ratione quacii hominum caput. Et ex consequenti non est proprie caput eorum, sed ut plurimum diminuca,&imperfecta ratione,quatenus gloriam quan clam accidentalem in eos annuit. Et augeo vi
huius argumentit innuxus quem Christus influit m Angel , imperfectus est, re secundum quid: nonis
394쪽
a a RELECTIO DE CHRISTI GRATIA.
enim inquit essentialem spiritus vitam,sed acciden- in coelo super uno peccatore paenitentiam Mente . Item talem quandam perfectionem , quae non per se peta Christus, ut homo,& ut hominum redemptor gutinet ad coseruandam ipsam spiritualem vitam . In- hernat Angelesum Republicam, eorumque dispois nilaus autem, eius capriis, quod vere caput est,per se nit ministeria. Sunt enim omnes, ut inquit Paul. ad requiritur estque simpliciter necessarius ad substan- Hsbr. t .aministi Moriisp.ritus pro er eo1 qui hareitat alem membrorum conseruationem,ergo ratio caia tem capiunt salutis . Recognoscunt Angeli Chri-pitis vel nullo: vel imperfectissimo modo competit stum, ut hominem tanquam superiorem, quem v Christo, ut homini comparatione ad Angelos . nerantur, cui seruire renentur : iuxta illud ad - Hebr. I. Et cum iterum introduxit Primogenitum in s. 1. Proponitur secundasententia afrmativa orbem terrae dixit. Et adorent eum omnes Angelι eius .
quam sequitur, O probat Auctor . Et Matth. cap. a. dicitur quod Angeli acesserunt, σministrabant et . Istς autem proprietates sufficiunt SEcunda sententia in alio extremo docet, Christu constituere simpliciter rationem capitis. Nam inis ut hominem: simpliciter esse caput hominui , capite, naturali ex quo haec denominationis meruis di Angelorum, & si petfectiori modo posset dici ho phota ad Christum derivatur, haec repermntur po-mlnum caput: tum propter maiore conformitatem tissima, sicilicet, eminentia,influxus, ct corpori, gu- quam cum ipsis hahet per humanam naturam di tum bernatio, ergo.&c.
praecipue, quia in homines influit spiritualem ani- Confirmatur, Christas ut homo cosormitate hamae vitam, quantum ad eius essentiam & substantia- het istic rentem cum Angelis, ut possit absque im-
Iem perfectionem, influit enim gratiam, S essentia. proprietate ulla caput eorum vocari:conlienis enim Iem gloriam. In Angelos vero gloriam tantum in. cum eis ingratia, & csteris stipei naturalibus characnuli accIden lanam. Docet hanc sententia in S. rho. matibus. Sed haec conuenientia sufficientissima est.
tur discrpulis.& antiqui,& moderni. Sed alii etiam quam plures Theologi in s. dist. 13. huic adhςrent
sententiae. Fauent huic sententiae August. in enarratione Psalm . t 38. versans illud. Qui cogitauerunt Dy- plantare gressus meos. se. Ita enim disic, si evi bono. rum caput Christas is , sc malorum caput, Diabol M.
In Enenyridion loco pro contraria si tarentia citato aperte lauet huic sententiae. Si legatur attente. Et in Psal. ψ6. hanc semen tiam aperte docet. Inquit enim
est caput totius I verusalem adiunctis et Iamia
uus, Az exercitibus Angelorum , ut fiat illa ivna ciuitas situ uno Rege, dic. t Non potuit haec veritas ab Augus clarius ex ptimi. Cui fauet Hylar. super Psal. Ias in illa verba. caput cιreuιtus eorum,& lib. de synoctis c. 13. Haec sentcntia colligitur ex Patri .ad Ephesii .ibi. Sipsum dedit eapuisuper omnem Eccle-sain, quae est corpus eius. Ponderanda sunt illa ver-ha,sia per omnem Ecclesiam. Nam qui omne dicit nihil excludit. Cum ergo Angeloru heatorum Recpublica sub ecciesae nomine comprehendatur, talendum est Christum esse Angelorum caput. Quod ibi
Paul. de Christo,ut homine loquerctur, apparet maniicitum loquebatur ei lina de Christo a mortuis suscitato,de ad dexteram Patris sedente. Quae Christo, tantum ut homini,competunt. Et hoc ipsum colligitur ex illo verbo, didit, quod iam superius ponde. rauimus. Ad Colos. 2. vldetur haec veritas ex pressa ill is verbis. cui est caput omnis principatus a politiatis. Ubi etiam ex contextu liquet de Christo, ut ti
Ratione praeterea probatur ista sentetia, Christus in ordine graiiae est et fectior Angelis. etiam inquatum homo i licet ratione natura sit aliquantum Inia serior influit in ipsos spiritualem motum, tiimiis tum , spirituales reuelationes, & illuminationes, ut docent. Dionysius cap. 7.cςlestis hyerarchiae exponens illa verba Isai. Io . Quis εIi iste qui venit de Edon. . de Hieronym .superc. . ad Ephes. versans illa vel ba. Vt innotescat principalibus,s poιestatibus se. Gaudia etiam specialιa per Christum competunt Angelis iuxta illud Luc. cap. 1 f. caudium es Angelis Nam cum Christus non sit caput Anselorum in o dino naturae, sed in ordine gratissimciaco formitas ingratia. & spi ritualibus donis ad gratiae ordinem mediantibus, ut vere, & propriε Angelorum caput
dici possit. imo ut S.Th. t. p. q. 8.ar . ad I .ad uerrit, etiam in esse naturae reperia ut conuenientia inter
Chi ii iam,& Angelos, secundum ipsam Christianimam ex qua principalis influxus ad Angelos prouenit. Et licet ex Christi corpore aliquid quoque perfectionis ad Angelos descendat: Vnde Curastus etiam secundum corpus caput sit Angelorum, hoc tame
totum radicaliter ex anima piovenit, ex eiusque
beatitudine, & gloria, quae ad ipsam Christi earnem derivatur. Hac vitaqtie conformitate praesupposita inter Christum,& Angelc s,& priori praesertim,quae est secundum ordinem gratiae, nulla videtur polle piobabili ratione negari, quin Christus vere & propriὰ seruata tamen metaphora ad caput naturato
debeat vocari Augelorum caput,cum aliae conditI nes,quae requir si tur ad capitis rationem, non desint, ut constat ex paulo ante dictis.
Haec posterior sententia est sine dubio vera. Cuius
tanta es certitudo, ut non defuerint viri doctissimi, quibus contraria sententia non modo improbabilis, vertim,& temeraria visa fuerit. Ita censuit Mag. Medina 3. p. q. S. art. q. Calerum haec censura mimum apparet rigo rosa et quoniam graues authores, quos superius retuli, contrarium Oocuerun , quos non licet tam graui subnotare censura , nisi esticacissima causa urget. Et quidem nota tam urgens est in praeis sentia ut Mag. Medinae visum est: quoniam testim
nia scripturae sacrae, in quibus Christus caput supra
omnem ecciesiam, & Omnes principatus,& potestates asseritur, cum aliqttali apparentia explicationem
admittunt. Et quidem libentius Uo dicerem hane secundam sentciitiam elie certam secundum fidem, de oppositam fidei contratiam squamuis hoc reputo falsissimum in quam dicerem sententiam primam
temerariam esse. Etenim rationabilius diceretur materialiter, & inctis palo eriore deceptos mille authorcs,qui prςdicia Paul. testimonia explicauerulce Christo, prout est Deus,aut eius superioritatem
395쪽
in ratione capiti ad Ecclesiam ex lud is di gentibus
tantum, de non etiam ad Angelos retulerunt: quam quod Theologi,qui modo tantorum virorum anti quoru sententiam secuti hanc tuerentur doctrinam,remere loquantur: temeritas enim consistit in hoc, quod quis in re adrnodu graui sine fundamento, &auu Orata te inquatur, a communi omnium,aut fere
omnium sententia recedens: quod planem praesentia non contingit. Sut enim viri grauissimi,ut ex his, quae circa primam sententiam diximus,constat, qui
arbitrati sunt in illis Paul. testimoniis, nullatenus de Angelis sermonem fieri,neq; oppositum poterit dein
monstrari. Praeterea non desunt apparetes rationes,
quibus innitatur illa sententia: cur ergo temerarius censeri debet,qui docuerit sententiam viris doctissimis probatam,&apparentibus fulcitam rationibus Cesset ergo iste tantus rigor, & fatis fuerit dicamus,seeundam sententiam esse longe probabiliorem oppos ta: imo absque dubio veram . Et antequam dissoluamus contrariae sententia a tumenta, aduertendum est,quod in praesentia no tIde re ipsa agimus, quam de sermonis proprietate. Fateri enim tenemur omnes,in Christo Domino reperiri illa omnia,quae in rationibus pro stcuda sententia factis exposuimus ἰ nimirum,excellentiam,sup rioritatem, influxum, atque itidem conformitatem secundum ordinem gratiae: imo de in ordine natu rae, iuxta modum ibi expositum. Tota tamen controuersia est,an ista sufficiant, ut omni cum propri tate, AC rigore sermonis capitis metaphora accommodanda sit Christo comparatione ad Angelos. Et
hinc constat , hanc controuersiam non ella lamia grandis momenti , ut authoribus contrariae sementiae temeritatis notam imponere debeamus: cur de voce potiusquam de re ipsa tota sit fere distept tio. Et si neque hac de causa sit contemnenda: debent enim proportionata verba rebus grauissimis accommooari. Sed iam ad argumenta contrariae sententiae respondeamus: δc ad Patres,qui contrariudocvisse videntur,dicitur,quod forsan nihil intellexerunt aliud, quam quod non tanto cum rigor , antaque cu m proprietate capitis metaphora accommodatur Christo respectu Angelorum , atque illi
competit comparatione ad homines; quod est veri se firmam, tum propter maiorem conformitatem ad homines, tum quia non influit in AngeIos gratiam,di gloriam essentialem , utramque tamen InhOmlnes influit.
s. 3. Soluuntur argumenta in oppositum. AD primam rationem dicitur, quod si illa ratio
aliquid efficeret, probaret similHer, Deum noesic caput rerum omnium, imo neque Angelorum: Zia sola analogica conuenientia repetatur inter eum,&creaturas omnes. Quocirca respondetur, sufficere conuenientiam quana Chlistus habet in gratia,&gloria cum Angelis, ut absque ulla improprietate dici possit eorum caput : sed &inesse naturali aliqua etiam est conuenientia, quam ex S. Tho. superius retuli, do declaraui. Ad secundam rationem respondetur, quod in naturali capite requiritur 3Ile influxus substantialis construatiuus membiorum in naturali, dc substantiali
vita totius suppositi. Ad caput vero morale,α quod
per analogiam ad caput naturale vocatur caput, non est necellarius tam substantialis influxus, etiam in i lo ordine in quo est caput: sed satis fuerit, quod reperiatur verus influxus ad moralem ordinem specta S,cum superioritatis, dc eminentiae dignitate, dc utrumque in Christo comparatione ad Angelos i uenimus, quod est ex dictis mani sellum.
Illa veritate supposita, quam praecedenti difficuutate exposuimus . Curistum, videlicet, ver , A pr
P te puteile Angelorum , exponendum superest, num Angeli gratiam , ellentialem gloriam per
Christum, de ex metitis eius acceperint. Compendiosa resblutione decreui in huius difficultatis declinsione procedere. Vnde illa primum proponam, in
quibus non pauci Theologi ex scholis, Thomistica,
re Scotica conuertiunt. Referam deinde ea, in quibus maior versatur disceptatio,simulq; meam explicabo sententiam,vel potius S. Tho. doctrinam : nam licet erus c mmentatorem modo non agam : eam & explicare dc tueri multis titulis meum esse putaui: quamuis,ut verum fatear, ille mihi est potissi imas, defere Ius,quod ipsum in omnibus summa cum eruditio ne, ingenioque felicissimo rectum tramitem sequi video: sed ram rem aggredior. Illud erimum inter uniuersos , qui ex scientia loquuntur,couenit Theologos, Christum Angelos noredemisse,ac subinde neq; pro ipsis passum tuisse, α mortuum. Huius Oppositu videtur dixisse Origenes
hiam l. I. in Letur. cuius sententiae meminit Hieron.
ad Epnes. I. 1.& . Sed haec Oragenis sententia si ad Angelos,qui peccauerunt referatur, non modo falsa ess,oc improbabilis,verum manifestus error in fiderex illa ipsi Origeni adseripta haeresi di manans, quae
affirmat poenas claei nonum, de aliorum damuat rum non esse in perpetuum duraturas. Si vero referatur ad Angelos Sanctos, dc iustos, in eo sensu lincunque posset sustineri,q, Deus intuitii passionis Christi Angelos praeseruauri a peccato. Non quide ad eumodum,quo Theologi graues docent B. Virginem ex Christi pastione, de metatis absq; originali culpλpraeseruatam: etenim B. Uirgo eo φ filia Adae obnoxia erat culpae originali contrahendae ex vi naturalis suae generationis: 'unde de vere ui Adain peccauit quod nonnulli errantes negant de vere fuit redeminpta per Chri iti passionem, oc sanguinem: & eius ab Originali culpa praeseruatio, ad redemptionem per Clitanum factam, attinuit : de qua re alibi est dicendum. Caeterum Angeli nullo tenebantur debito ad
culpam aliquam contrahendam : sed eatenull prae seruati dicuntur ex Chri iti meritis, quatenus Deus intuitu meritorum Christi,&passionis eius ipses Angelos in officio virtutis contimui, In Delque amo
re, oc obsequio stabiliuit, de firmauit, ne peccantibus Angelis consentientes peccarent, oia. zuerent. Hoc dixi, polle utcumque Ofendi absque persecuto quidem erroris in fide, non tamen absque periculo fallitatis. Nam ego hanc sententiam talsam esse omnino crediderim : quoniam passio, d mors Christi non ad praeseruandum a peccato, ecad innocentiae statum confirmandum fuit a Deo destinata bbed ad redimendum humanum genus ab oriaginali culpa, . ab alijs peccatis per modumisi i cuius
396쪽
euiusdam uniuersalis medicinae fuit a Deo prsordi. nata,& 1 Christo acceptata,& perpessa. Traduus essenim, I a Patre,er a semetipso propter peceaιa nostra,
Rom. S. Confirmatur,superius diximus,& probaui.
mus, quod erraret in fide, is qui diceret Christum
venturum esse in carne passibili, Ac mortali, etiamsi nullum extaret in natura humana peccatum: ergo
passio Christi per se, de primo destinata fuit in remedium peccati: atque adeo cum Omnia merit
Clitisti in passione via inchoata, vel consummat , fundamentum habuerint,per se reseruntur ad remedium peceau: dc ex consequenti virtute illorum Anis geli non perseuerauerunt in iua innocentia,& prima gratia. Et quamuis quidam ex Patribus huic senten. tiae de prς ruatione Angelorum a peccato fauer videantur,ut fauet Cyril. Alexand. lib. I. In lia .lom. a. sere 1 principio ,liis verbis.Fer ipsum, sicilicet Christum,omnis functimatio spirituatis,sum in Sanctis An elis,tum in nobis ipsis,inserta es,& Gregor. hom. . in
nomines sanctificatos fuisse per Christum , S Bern .serm. .in Cantica,dicit Christum p r seruasse Aniagelos a peccato. Fauet denique Hierony.in illa verba ad Eph. . instaurare οπma, Sc. Sed reuera hi Patres non de Chiano mi homine: sed de ipsa vi diuinove ibo loquebantur,cam Is a dixerunt. Itaque intenia dunt Angelos debete Chri novi Deo omnem suam spiritualem vitam & gloriam, i nos ut Deo homini euncta nostra bona debemus. Ex his colligitur vetito sententiae propositae ex communi Theologorum doctrina: Christum videlicet neque mortuum finge pro Angelis,neque eos redemisse. Fatetur quidem August. liri ilum niorte sua reparasse Angelois rum ruinas ex hominibus,quos passione sua ,&pr tioso redemit,&acquisiuit saguine, qua ratione Deus instaurauit omnia in Christo,quet in coelis,&quς in terra sunt m ipso,ut Paul. inquit ad Ephes. I. in quo loco Theodoret. Eucumenius, Venera. Beda, S. Ansel. de alij, idem cum August. docent. Quod docuit etiam Magnus Gregoriu in suis moralibus, versans illa verba iob c. 38. I bl eras cum me laudarent astra
matuιina si ubilarem mnes suν Dci: at quod ipsos Sanctos Angelos Christi lassio redemerit, Patres hi grauissimi non dixerunt,ied solus Orisenes, cui Hieronym. non consensit, quamuis eius lententiam l
eo citato retulerit. Imo neque dixerunt eos a peccato prςseruasse: quia uniueis Patres,& Greci & Latini in ea sententia perpetui fuere, Unigenitum Dei filium non nisi in peccati remedium humanam asi
sumpsisse naturam. In alio etiam consentiunt graues Theologi, etsi disientiam non ulli,nimirum, Angelos in prima sanctificatione , quam in prImo suae creationis instantistinui cum natura acceperunt, infusa fide cognouisse
Christum in carne venturum,futurumque eise caput
totius coelestis Reipublicet , totiusq; Angelicae gloriae
consum maiorem,de si accidentaria cosum matione.
Hanc sententiam multis effecit valde probabile Saapientissimus noller Bannes an egregiis suis ad prima
partem S. Tho. commentari 1 q, II. ar. . neq; libet ad hunc locum rudi ori stilo transi cire, quς doctissi. inus hic Pater eximia cum eruditione illo in loco
pertractauit.Theologi,qui cum S. Bernare. seimop. II. in Cantica, dixerunt Angelos peccaae ex inuidi &odio, quod contra Christum conceperunt, fateri tenentur hanc sententiam , quam ego libentissimε amplector: &eonsentio quoque libenter dicentibus in peccato Angeli interuenisse Cluisti odium eiusq; inuidiam. Sed ita tamen hanc doctrinam intelligemdam esse arbitror, qhod primum simpliciter Angeli peccatum fuit formaliter superbia illa, qua Angelus plus nimio coram Deo factore suo Elatus est, hono rem suum,propriamque gloriam Dei gloriae,& honori praeferens. ita quod primum eius peccatum non Deum ut hominem, sed Deum ut Deum respexerit. Unde superbus Angelus aduersus ipsum Creatorem suum. premumqtie spiritualis gratiae omnis
authorem, manum leuauit suam, propriumque voluit extollere manipulum , supra omnia coeli astra
solium Quin fundare superbissima elatione affecta ui t,ut omnibus preesset, & ut Rex esset & caput super omnes filios luperbiae. Cuius peccati exactissi mam rationem S.Thom. I. par.q.6s .art. 3 nos laculenter docuit . Mox tamen ex noc peccato in aliud incidit superbiae quoq; crimen, aduersus Christum ut hominem opsum contemnens. Et quoniam vidit eum futurum esse in tota coelesti Republica caput,de
principem,rri agnam eius auctoritatis & gloria' concepit inuidiam,in testutoque ipsum odio semper fuit
profecti lus, Ita ut non inepte hac ratione intelligamus S.Ioan. cap.8. homicidam ab initio vocasi .
Sed sat fuerit breuiter haec inlinuauisse, & ad vite riora deinceps progreaiamur , diuersaque Theol gorum reseramus placita.
Utrum Aneeti babuerint gratiam, O gloriam essentialem ex Gricti meritis. g. I. Proponitur prima sententia assismativa cum suis fundamentis.
ESi ergo prima Thelogorum opinio, quae docet
Angelos,omnem suam gratiam,& essentialem gloriam ex Christi meritis filiae assequutos, sat turq; absolute ista lententia Christum fuisse causam praedestinationis Angelicae: quamuis in modo explicandi hanc causalitatem,non omnino huius sentenistrae aut hores inter se conueniant. Sed quod ad prae
destinationem altinet,prae inittendum est a nobis .
Probatur autem sententia ista: qua ratione do cet Angelos gratiam , ct gloriam ex Christi meritis accepisse . Primo proba tur ex illa Paul. ad Hebr. 1. Decebat eum, propter quem omnia . G po quem omnia r qui multos suor m gloriam adduxeraι authorem salinis eorum per passionem consumma ra. Ex quo IMO sic argumentor . Priusquam Christus per passionem consummaretur, neminem ex hominibu4 in gloria
adduxerat: ergo filii, de quibus hic loquitur Paul. ipsi fuerunt Angeli. Neque sufficit solutio a quibus. dana adhibita, qui dicunt non de Christo, sed de aeterno Patre intelligenda esse,qui multos filios, &c.
Et dicunt consequenter non esse legendum consummari,sed conisii mare. Non sufficit inquam, haec solutio ad vim argumenti euacuandam: quonia re ipse idem est stolas huius testimoni ,&eandem ingerit
397쪽
disficultatem. Nam licet de patre aeterno intelligantur illa verba, Multos 'lios in gloriam adduxerat, i . Sed tamen Christus alteritur author salutis eorum: argo Christus author fuit Angelorum salutis. Secundum argumentum suinitur ex illo Rom. s.
uit. Ex quo testimonio tale induco argumentum. Non vere diceretur Christi gratiam in plures abundasse,quam peccatum primi hominis .msi ad Angelos extenderetur. Nam respectu hominum non adlures se extendit,cum peccatum illud primum tota umanum genus inuasem Izergo,&c. Et c6firmatur. Peccato originis uoci solub quoad sutricientiam, sed ad efficaciam etiam inficiuntur omnes:at Chrii gratia, eiusq; redemptio non ad omnes homines secundum efficaciam se extendi ergo ut gratia Clitisi abundantior sit,& quoad sufficientiam, & quoad emcaciam, oportet dicamus Angelos de iustificatos, di glorificatos fuisse ex Chri iti meritis, ex ipsiusqua
Tertium argumentum,Christi praedestinatio in diuina praescientia antecessit prioritate finalis caus edi gratiae, gloriae omnium hominum , & Angel eum praescientiam,& praedefinitionem: imo ela prae-orclinationem constitutionis totius m niuersi: ergo meritorum Christi praescientia antecessit Angelo tu praedestinationem: atque adeo ex meritis Chri iti mae terna P scientia praenabitis, & praeuitis praedestinati fuerunt Angeli, & consequenter tu sti ficati, glorificati: cum enim Christi merita infiniti fuerint
valoris,nulla est ratio, quam eorum virtus non se ad haec omnia ex tenderet. Confirmatur. In prςclaram Christi dignitatis excellentiam quam plurtinucedit,quod virius eius,&mentum ad gratiam S. gloriam Angelorum se extendat,praesertim si id fieri potuit ipsa redemptoris ratione seruata: sed supposito,quod Cnristi picdeltinat Io in Ordine finalis cat in singulorum praedellinat Tonem antecessetat, hoc fuit possibile, cum Chri itus cum suis omnibus meis citis praeuisus fuerit antequam praedestinarentur Αωgeli : ergo,&c. Quartum argumentum. Angeli fuerunt iustitaeati ex fide Christi: ergo ex eius meruis per fidem applicatis iustitiam acceperunt, dc gloriam ζ conseia uentia apparet manifesta. Antecedens vero tam at ex his, quae in secundo fundamento , principio suppotamus. Denique ultimo argumento confirmatur ii Omnia ex coctrina S. Tho m. super cap. I. Ioan . lectio. ao. in illa verba De pleniludine φsus nos omnes accepimus. ubi ari,quod de plenitudine Christi accepexunt omnes Patriarchae, Prophetae, sic etiam Angeli. . Et mox subiunxit, quod gratia Christi principale principium est omnis gratiae, quae in uniuersis intellectualibus creaturis reperitur. Ecce manifestam S. Tho.sententiam. Hanc opinionem sic confirmatam docent graues Theologi. Ruardus Taper Decanus uanicn. in articulo de iustificatione ncm longe a rincipio, vigiluetius in lib. de Theolog. instit. c. s. . 2.dc cap. 2O.ε. I. Catha tin. in lib. de glor. Angel xum. Petrus Galatinus lib. 3. de Arcanis Catholicae veritatiI cap. . . Ioan.ΑIboreus lib. I. Theosophiae c.
as. & nouissime Franciscus de Carthagena lib. de praedest. S: reprobatione Anselorum discursu G. Et denique omnes illi Theologi, qui existimant Christum ab sique ulla dependentia 1 praescientia peccati fuisse praedestinatu ni , in hanc sententiam pedibus
Est secunda sententia, quae docet gratiam gloriam.collatarii fulsis Angelis duplici titulo. Altero summae liberalitatis dc gratiae Dei absque habitudine aliqua ad Christi merita. Altero vero ex iustitiae rigore,ideli, ex Christi meritis ipsis Angelicis spiritibus applicatis. Itaque ista sententia eo modo procedit de gratia, & essentiali Angelorum gloria: quo supra in hac quaestione dub. I . nos diximus esse probauile collatam fuisse gratiam Adae in stam innocentiae constituIO.
g. 1. Proponitur tertia sententia negativa, quam sequitur Author.
TErtia denique sententia docet Ange Ios nona cepisse ex Christi meritis gratiam , Ze essenti Iem gloriam, sed ex sola Dei voluntate ex qua prae destinati sunt ad aeternam vitam. De gloria Iantum essentiali in hac coclusione fit sermo. Fatentu rerum uniuersi Theologi,ut constat ex dictis circa dissicultatem pracedentem,accidetariam gloriam ex Christo,& per Christum An elis obuenire: quae de specialibus reuelationidus,& gaudijs constat, quae circa creaturas versantur, praesertim circa humanae I demptionis opera. Docuit sine clubio hanc sente tiam S. Thom. tum alias,tum praecipue s. par. q, 3. ar. . Sequuntur S. Thom.omnes fere eius discipuli, e quorum numeIO non est Caietan. excipiendus. Nam licet r. par. quaest.I. artici II. dixerit Christi gratiam, dc meritum prodesse etiam Angelis : intelligendus tamen est non de gloria essentiali Angelorum, sed quod profuit eis quantum ad consummationem accidentaliam gratiae,& gloriae ipsorum. Quae intelligenita violenta non est,cum CaieIa. ipse in eadem R. par. quaest. I. art. s. expresse docuerit Deum absque prςuisone meritorum Christi decre utila conferre gratiam, S gloriam Angelis. Omnes Theologi, qui consentiunt Sanci. Tho m. docentia Christum non venturum, nisi extaret inhuman natura peccatum,hanc docuerunt sententiam , paucis exceptis , quὸ secun cae adhςserum opinioni. Pro decisione igitur huius difficultatis, sequentes statu conclusiones.
s. 3. Prima concluso. SVpposi ta S. om .doctrina,quet docet Christum
non venturum si non peccaret irimus homo, de quae docet Christum per se primo fuisse prςdestin
tum in peccati remedium, non appuet vera, neque multum probabilis sententia, quς docet ex Christi metatis Angelos,&suam gratiam,& essentialem accepisse gloriam : neque etiam in sensu explicato in secunda sententia. Probatur liqc conclusio. Primo. Omnis gratia ex Christi meri lis pro manans est gratia Redemptoris, x gratia sanans e sed Angeli non sunt participes redemptionis faciet per Christum et non. n. ipsos redemit Cluillus, neq; pro ipsis mo Ii a naus
398쪽
euus est,ut a principio huius difficultaris ibauirnus, dc ut communi m praesupposuimus Theologorum
sententiam . Non ergo Angeli gratiam ex Christi
meritis prouenientem acceperunt.
Sed arguit quispiam . Adam in statu innocentiae accenit gratiam ex Christi meritis,etiam supposit praedicta S. Τhom .sententia. Eadem igitur rati nepotest,imo debet concedi Angelis similiter Ob , , uisa Christi merita gratiam fuisse datam: ita ut d plici illo titulo persecundam sententiam explicato gratiam acceperim, ipsamque itidem essentialem gloriam : quod vero sit eadem ratio patet.Nam sicut Angelorum praedestinatio non praesupposuit praescientiam originalis peccati, neque in Christi meri. tis fundamentum habuit: ita neque gratia in statu innocentiae Adae collata praescientiam peccati praesupposuit, aut ex Christi meritis pe r se primo habuit
Huic a rgumento neganda est consequentia. Illud autem 'ssignandiam elu discrimen inter gratia Adae,& Angelo tu gratia,&gloriam, quod insinuauimus superius dub. I. huius quaestionis,videlicet,quod gratia Adae,quatenus fuit principium meritorum , quae per Christi gratiam reuixerunt, de tandem peruene runt ad praemium, oebuit pertinere ad Christum;licet secundum subst ntiam suam non attineret ad reis demptionem per Christum faciam: plurimu enim uniuersalitatem gratiae Christi dedeceret,quod quis in gloria prςmium reciperet propter merita, aliter quam ex Christi metitis habita . Ad hanc primam
ra Ilonem reducuntur aliae duae, quae in hac prςhabetur inclusae. Altera,quia illa gratia per Chri lium , Meius merita essentialem sui erat consummationem assequutura. Et altera,quia ex ipsius Christi virtute,& meritis tandem erat reparanda, Istae autem rati nes totaliter defuerunt gratiae Angelorum: quς neqi in sui reparatione,neque vero in essentiali consiummatione ex Christi meritis dependentiam habuit. Uerum dices , gloria Angelorum perfectionem
acceptura erat, Ec vltimatam coasummationem per Christum, & ex meritas eius. Igitur hac ratione
potuit conferri ex Christi meritis : ita quod Angeli duplici illo supradicto titulo utramque istam perfectionem acciperent.
Respondetur, quod haec persectio, & consummatio gloriae , quae per Christum aduenit Angelis,
accidentalis prorsus est, & quae essentialem l piam eorum beati Ihidinem non immutat: consistit enim in operationibus omnino distinctis ab his, in quibus sita est essentiatis eorum gloria, atque acleo alliis gnata ratio insufficiens prorsus est, Ni dicamus
Angelos gratiam, gloriam, ex Christi meritis
Hanc concIusionem aliter probant Theologi graues,in hunc videlicet modum. Praedestinatio est ei mrax transmissio creaturae intellectualis ad br . tudiis nem per certa ,dc determinata media I quae eloinde
est Omnino inuariabilis: ergo si Angeli in primo signo, antequam. s. raeuiderentur Christi metita,prγoeitinati fuerunt a. gloriam ei sen talem, eoru prae destinatio omnino tuit invariabilis. atque adeo in
alio signo, in quo praeuisa fuerunt merita Christi, nullimi aliud medium fuit superadditum,neq; qui quam aliud per quod beatitudinem cosequeremur.
alias enim mariationem admit dit primum illud Angelicae praedestinationis decrc .m . Haec tamen tario a paret inefficax. Nam qui comtraria tenent sententian. ,non dicunt,quod ex Christi meritis aliquem gradum gratiae, aut gloriae a C perint Angeli illi supe raddito,quem acceperunt ex vi primi decreti praedestinationis eo cumr sed quod
nouo superueniente me ritorum Curisti titulo, Muiadem gradus gratiae, & L nriae collat O ad laseitia in Chri isto debitam attinu. .. Iu hoc autem nulla in te uenit inutatio,nisi mutationem vocas subordinati
nem inferiotis gradus ordinis gratiae ad superiorem ordinem hypostaticae unionis : re quidem si non ce- senous et diuinus intellectus mutari, ex eo quoa prius rationis ordine ea praescierit,& praeordinau rit,quae ad ordinem gratiae pertinent, quam ea, quae p rtinent ad ordinem runionis nypostaticae: nec etiam debet censeri mutari decretum praedestinarionis Angelicae in ptimo rationis signo habitum reo quod in secundo signo tota Angelorum praedestiri natio e parte effectus Christo subiiciatur, eiusquo gloriae,& meritis. Franiscus a Catthagena alijs duobus argumentis eandem illam secundam sententiam se validissimo expugnare arbitratur loco superius citato . Altero, quia ti tutus iustitiae titulo gratiae e diametro repugnat. Sed hoc argumentum dissoluimus ad fine primi dubii huius quaest. cum de gratia, quae data fuit
Adae in statu innocentiae loquebamur. Altero argumento uti rur, quod in hunc modum
habet. Sequeretur,inquit,quod pollamus probabis liter dicere, conferti homini primam gratiam duplici titulo cum primum iustiticatur, titulo videlicet diuinae misericordiae, de liberalitatist atque titulo iisdem iustitiae fundatae in merito eius, qui iustifica. tur. Nam posset dici, quod per opus contritionis,
ut gratia formatum,meretur de condigno eandem mei gratiam,quam prius natura ex in liberalitate,& misericordia accepit: at consequens nullatenus
est admittendum , erraret enim in fide,qua illud admitteret : ergo, dcc. Huic argumento duplex se offert Blutio, se utram sufficientissima. Altera colligitur ex doctrina Caiet. in opusculo de fide, de operious contra Othera nos cap. s. dc dico,quod ut haberet locum haec doctrina de duplici titulo, necessum erat, quod gratia non prius conferretur de facto ex titulo misericordiae, quam eam,is qui iustificatur, de condigno merer tui . Nam si est habita, & consecuta gratia, quando intelligimus actum sufficientem ad merendum,
iam gratia ne ait habere rationem praemi jοῦ ac pro inde, neque potest sub me tuo cadere. Etenim nemo,
id quod iam habet, & actu possidet tanquam pro
prium bonum,potest expectare ab alto,ut praemium sui merui recipiendum, neque etiam implicita , ω virtuali expectatioue, quae intrinsece claudatur in merito. Quyd. n. quis habet quid sperat, dixi t Apost. m. 3. Uum ergo prima gratia necessario praesu
ponatur in anima ad contritionem formatam, co
sequens fit,ipsam nullatenus posis induere praemii
rationem,respectu ςiusdem contritionis.
Secunda solutio colligitur ex dictis i nobis quaestione praecedenti. Et eico breuiter, nam multa ibi
diximus de hac re, quod id quod est propriu, dc p
399쪽
se principium alicuius metiti, nequit ulla ratione esse eiusdem meriti praemium: at ille contritionis actus omnem meriti rationem ex prima gratia, ut a proprio merendi principio sortiturι unde non potest esse eiusdem gratia: m Orius .
. . Seeunda Coneis . ΡRima sententia , quae absolute fatetur Angelos ex Christi meritis gratiam accepisse, & gloria,
probabilis est. Patet,nam superius diximus esse pro,
habilem sententiam affirmatem , quod Christi praedestinatio non praesiapposuit originalis peccati prinscientiain,& quod Christus fuit praedestinatus ante
praescientiam , dc praeordinationem omnium rerum natutalium. Hac autem sententia supposita,non disificile erit intelligere Angelos fuisse ex Christi metitis praedestinatos. Sed rogat quispiam, quibus meritis Christus Angelorum gratiam,& gloriam promeruit. Nam Omiani a Christi merita ad opus redemptionis spectarunt:
'quoniam omnia, ut dicebamus superius, fundata
fuerunt in illa prima voluntate, qua Christus ingrediems in mundum seipsum obtulit in sacrifieium, di hostiam , mi Deum humano geneti placatum reo deret, & beneuolum: BC cum redemptionis opus ad Angelos non attineat: nullum Christi m ritum relinquitur,quo Christus gratiam,&gloriam
Respondeo. Hoc argumentum est satis dissicile, α ut aduerta superius, magnam affert probabilitate sentemiae S. Tlio. dicenti Christum praedestinatum fuisse,supposita originalis peccati praescientia. Nam res est mirabilis, quod Christus fuerit praedestinatus
non praeviso originis peccato, neque in eius remediu, sed in exaltationem creaturae intellectualis,& rati
natis,quodq ante eiusdena peccati praescienti I Deus praedes inauit Angelos ex Christi meritis, quod nulla fuerint praeordinata neq; praescita Christi merita: non ignoro communem huius argumenti euasionem,nimirum,quod Deus confusa quada ratione
cognouerit merita Christi, quia ungendus erat oleo laetitiae,&exultationis pN participibus sui ut dilige rei iustitiam,& odio haberet iniquitatem, atq; adeo non poterat esse non euidens Deo morali euidentia, eum aliquot,& multa habitu tu merita,pro tam quae Deus Angelos praedestinauit. Verum tameni csio Iulio minime satisfacit. Nam quod Deus in illo rationis signo non determinatam praescientia, & pr Midentiam habuerit meritorum Christi: sed conis sam,& saltem ex parte obiecti imperfectam,quq p tuit esse congruentiae causa & quam obsecro pr habilem possumus assignare rationem &cu posset Deus determinata aliquot Christi praeuidere merita, quare hac praeuisione inexpectata continuo de Angelor u praedestinatione tractauit ὸ Nonne conuenientior erat prouideliae Ordo,quod prius definiret, di praeordinaret Deus,ea quae ad Christu attinebant,
quam quod quidpiam, vel de Angelis, vel de hominibus tractaret praesertim cum tam si his Theol gis persuasum , omnia Pp Christu ex primaria Dei intentione fuisse praeordinata,& disposita: sed his omissis ad insinuatum argumentum, sic respondebit TVeologus,cui senteutia prima grata fueriti, & pro-
bata,quod per eadem opera, quibus Christus hominibus redemptionis,& sani tatis promeruit gratiam, meruit quoque Angelis gratiam, & essentialem gloriam. Alia tamen ,& alia ratione: etenim quatenus illa opera aliquo modo attinuerunt ad passionem,&mortem Christi profuerunt hominibus , ut redemptionis opera, quatenus vero procedebant ex charitate,&ex virtutibus, quae poterat conuenire Christo etiam si impassibile,& immortale corpus assumeret,gratiam, & gloriam Angelis meruerunt. Et haec solutio non est cur improbabilis habeatur, unde illa prima sententia non debet censeri improbabilis.
I. F. Tertia conclusio. ΡRobabilior est tertia sententia,quae negat Chridstum Angelis gratiam, de essentialem loriam promeruisse. Docet hanc conclusionem S. Tno m. Ioco ibi citato, & in 3.dist. I s.f. a. ar. 2. quaestit n. r.&q. 29. de veritate ar. 7. & quidem si quando S. Tho. oppositam sententiam docuit;vt plane docuisse mi detur in loco superius citato super Ioan . non in ea sententia persistit, sed locis nunc citatis eam re ipsa mutauit;& aduertat Thom ista cui placet S. ThOm.
mentem radicitus penetrare, quod cum S. Thom. 3 p.q.Z.at.9. dixerit Chiistum esse uniuersalem causam totius gratiae. Qux verba ad Angelos quoque extendi videbantur, postea in art. II. mentem suam exponens,hanc sententiam his verbis limitauit.Gratia collata es anima Christi scut cuidam uniuersa. principio gratiscationis in humana natura . Ecce quzadmodum non appellauit Christum uniuersale principium gratificationis absolute: sed cum illa limit
Eandem sententiam docent grauissimi Theologi
dati.q. I. Insinuat Alexan. Alens s par. q. I 2. memb. .ar. 2.& I. docent etiam Abulen . in cap. II. Matth. quaest. Iop. Driedo Itb.citato tit. . cap. 1. Par. 8. Fa
uent quam plurimum Sancti Patres in locis quihus eis sermo incidit de parabola centum Ouium, quae habetur Matth. 1 S. 6e Luc. 11. colligitur haec sententia ex litteris caeris 1. Corinth. F. Si L 1 mortuus est pro omnibus : ergo omnes mortui sunt. Sensus est, quod ij pro quibus mortuus est Christus moria tui fuerunt per peccatum; quod Angelis conuenire non potest. Hoc testimonium fateor non magnam vim habere ad huius sententiae,& conclusionis persuasione. Diceret enim quis in fauorem alterius sententis, quod sicut Christus non propter seipsum mortuus est,neq; pro se Crucis sacrificiu obtulit, ut in C l. Ephesin. primo can. Io.definitur:& tamen per mortem metuit sibi exaltationem sui nominis, &ipsam corporis gloriam: ita morte sua meruit Angelis es sentialem gloriam, non tamen pro ipsis motruus est.
Paul. vero in citato testimonio non de omnibus,quibus Christi passio profuit Ioquebatur,sed de his tantum pro quibus Christus mortuus est. Sed adsit iam secundum testimonium, quod ma- fis ad rem attinet. ex eodem Paul. desumptum adlebr. a. sivi enim, inquit, sanctificat, s qui sa
Mimantur,ex gmo omnes, idest,ex uno primo pare
Le,scilicet Adam. Et idem sensus fiet, si in singulari
400쪽
Iegamus, qui sanctificatur, ut legit Dionysi Alexan. Epistol. contra Paul Samos. quae habe tu in Bibliot. Sanctorum Patrum. Insinuaturque ista lectio a Di nys. cap. . coelest. hierarch. Et tunc sensus fit, quod
Christus,qui sanctificat, Se qui sanistificatur, & omnes, qui ad ipsum, dc ad eius sanctificationem pertinen r, ex uno primo parente derivantur. Et quod in hoc loco de hominibus tantum loquatur ,& non possint hec verba intelligi etiam per extensionem,ad Angelos,ita quod sensus fiat; Ex uno omnes, idest, ex uno Deo omnium conditore, quem tamen sensum graues insinuarunt Authores j constat ex sequentibus verbis , quia ergo pueri communicauerunt ca ni, de sanguini, de ipse similiter participauit eisdem. Quibus verbis Paul. videtur exponere id, quod antea dixerat, ex uno omnes, id est, Omnes carni,
sanguini participant ex uno primo, dc communi parente acceptis: Et quod non de Angelis loqueretur Apost. adhuc magis constat ex verbis mox sequentibus. Nusquam enim, inquit, Angelos apprehendιt,
sed semen Abrahae appresendit.
Probatu r tertio ex ilIO Apocal. 7. ubi dum Angeisli,& homines agunt gratias pro sua beatitudine, Ac aeterna consequuta salute, homines, dc Deo, & aguo gratias agunt: Angeli vero soli Deon ulla agni mentione facta: quod signum est Angelos ob id no agere gratias Agno, quia gloriam suam essentialem
non recognoscunt ab ipso acceptam . Deinde promistur ratione iam insinuata, videlicet, quod virtus Christi Domini eit virtus redemptoris, de Ha dicebat Pau.
ad Ro. 3. Luod Deus proposuis c brisii propitiationem
per sdem in sanguine eius, Angeli vero redempti nosunt, nesi ad Christι redemptionem eoru gratia, Acessentialis gloria attinet. De gloria essentiali limitate loquor : nam accidentalis gloria,quς ex Christi m
ritis accrescit Angelisiad virtutemqι redeptoris pertinet, non ex parte recipientis subiecti, Angeli. n. redempti non fuerunt,sed ex parte principii, dc ex parte obiecti. Ex parte qui de principii, qm liuiusmodi
accidentalis gloria, ex beneficio redeptionis humanae ad Angelos per modum cuiusdam redundantiae derivatur, o quod deseruiunt Christo redemptori, eique ministrant m Opere redemptionis nostrae, quia omnes sunt administratori 1 spiritus propter eos, qui haereditatem capiunt salutis. Et ita conueniens fuit, ut aliquem fructum ex Christo, de ex virtute eius reportarent. Imo neqῆ est Omnino improbabile, quod haec accidentaria gloria rationem praemsa sortiatur respectu obsequiorum, quae Christo hominum reia, demptori exhibent,in Opere redemptionis humanς. Hoc quibusdam im probabile apparet, eo quod, qui ita dicit,constituit Angelos viatores,cum sint tamen in termino,ac proinde extra viae statum. Sed nihil inconuenit asserere Angelos ei se simpliciter beatos, di in termino, dc secundum quid viatores respectu accidentalis gloriae, quam ex Christo accipiunt. Et sicut non dedecet beatum , quod eius felicitas accidem aluerperficiatur, ita neque eum dedecet hanc perfectionem mereri: sed Oppositum est probabi
lius. De quare in 1. par. q. 62.63. de solet etiam 'versari q 6 . cum agitur de poena daemonum accidenistaria. Ex parte vero obiecti, quoniam ompes reuelationes, quas Angeli noui ter accipiunt, uniuerea quo
accideat arιa gaudia, quibus denuo perfruuntur,circa mysterium humant redemptionis versantur. Deniq; haec eadem sententia , posteriori probatur . Si conistraria sententia vera esset, dicendum consequenter foret, quod Angeli non consequuti sunt essentialem gloriam usque ad Christi mortem: sicut neq; Patres veteris testamenti eam fuerunt assequutio non enim decens videtur, quod per Christum Anseli adesse tialem gloriam inducantur,&quod prius ipsi beatificaremur, quam Christus, prius membra, quam caput. Conseqtiens autem aduersatur fidei , quam e cuit Christus Matth. cap. r8. Angeli eorum vident faciem patris mei,qui in eoelis est . Uera ergo est haec
sententia, quam nostra ε. conclus. docet. Duae praeterea aliae congruentiae ad huius veritatis
persuasonem sese mihi oi serui. Prior es. Angeli per se primo,& directe creati sunt, ut seruirent Deo, es.semq; ministri eius in his, quae sunt propria Dei,qua lia sunt spiritualia omnia ministeria, dc quae non Iam
exterius, quam interius geruntur , cuiusmodi sunt illum nationes, mysteriorum reuelationes, acc. Nam
quia Angeli sunt spirituales creaturae, sunt ad haec Dicia, dc ad obsequia Deo,ut Deo, exhibenda valde proportionati. Potest colligi haec veritas ex illo Iob . Ecce quι servi t ei, die. Et ex illa Psal. Ios. diua facit Angelos suos spiritus, quorum verborum is est sensus: quod Deus spi ii tus facit Angelos, id est, ministros suos, & nuncios, Angelus enim idem pollet, quod nuncius; Sc colligitur ex locis omnibus scripturae sacr. in quibus ferino fit de aisissentia Angelorum coram Deo. Et de promptitudine qua sunt parati administrandum Deo. Daniel. cap.7. b. 2. Isa.6. Fateor,quod in hoc vltimo loco de Christo potius, qui homine,quae de Deo, ut Deo fit sermo. Sed ulterius pergo in hac exponenda congruen tia : Et si fateamur Christi praedestinationem ordinacausae finalis antecessisse decretum, Sc praedestinati nis, dc creationis Angelorum. Fateri quoque debemus , quod per se primo creati sunt, repraedestinati in Dei ministerium, de obsequium, de ut Deus minis ros sibi proportionatos, suis haheret paratos obsequi j s. Et quod secundario, & quasi consequenter
ad Christum, de propter Christum, fuerunt dc crea. ti,& praedestinati, quod colligo ex illo Paul. ad Heli. r. Et iterum introducens primogenitum in orbem terrae dicit. Et adorent eum omnes Angeli eius . Pondero hac verba Meli eius, nunc enim sensum mihi redis dunt, quod spiritus, qui olim erant Angeli eius,id est, ministri eius, prout erat verbum, & splendor Patris, dc figura subitantia eius,atque patris etiam unigeni tus, de quo Paul. ibi loquutus fuerat, serviant quoque illi in humana existenti natura, In qua primogenitus est in multis fratribus, ut Cyrili. AIex. saepe,& alij nonnulli Patre5 explicuere, quod non ita est intelliis gendum,ut illud Dei imperium , quo praecepit Angelis, ut seruirent Christo, tunc primum fuerit eis
clenuntiatum, Ac intimatum, nam ex instanti suae tuis stificationis,ut superius dicebam, ipsum cognouetur, ut futurum eoru in caput,& Dominum. Sed den
tat hic modus loquandi Pauli, quod Deus, qui ut
Deus, est proprius Angelorum Dominus: Δc in cuius ministerium, ex priniae creatoris intentione me
runt creati et subiecit ipsos Christo ut homini: quasi designans eis principale ministerium , quod ab ipsis exigebat, quod, scilicet,silio suo homini iacto summa