Eduardi Wunderi emendationes in Sophoclis Trachinias

61쪽

Nune id dicitur, quod solum diei hic potuit, v nenum sagittae Herculeae, quod sublatum sit e vulnere Νessi, com- mixtum ernoro eius, Herculi ipsi interitum allaturum esse. Forma autem contracta αἱματους pro epi ea αἱματοεις S III ' 'phocles usus etiam est Ded. .Reg. V. I 279.:αλλ' Maoυ ιιελας ομβρος--αhιατους ἐτέγγετο. Quo ipso in Ioeo ex verissima tantum IIeathii coniectura αἱ&ατους restitutum est, cum in codicibus omnibus pes induto metro αῖματος scriptum exstet. Adverte autem, podem in loco eadem illa adiectiva μέλας et αἱuατους uni substantivo os βρος apposita esse. Addo Ρlii loci. v. 824 sq.: με λα ι ν ά T ακρου τις παρερρωγεν ποδος α ιμο ρ ρ γλῆς φλε th.

Postremo simillime atque Ilio ἰος αἱματους dictum Homerus Il. ρ, 297 sq. ἐγκέφαλος retia ατοεις dixit.

De v. 7 I9 sq.

καέτοι δέδοκται, κεῖνος εἰ σφαλ σεται, ταυτη συν ορφιν καμὸ συνθανεῖν αμα. Pro cρμη, quod optimi plurimi quo libri praebent, in ceteris scriptum est ἀργῆ. Scholiasta haec adnotavit: ταυτη συνοργW τουτω πιο τοὐπιο, τουτέστι διά του πέπλου. viii vix dubitari potest, quin ταυτη συν οργῆ non cum sequentibus verbis, sed eum praecedentibus coniunxerit. Inepte id factum esse, Vel ex συν praepositionis usu apparet. Deinde vero, sive ορμῆν ille sive οργη legit, certum est, neutrum substantivum eo quo Voluit sensu poni potuisse. Hermannus, qui ορμῆ tenuit, hanc proposuit huius loci interpretationem hoc conatu me quoque, si ille perdetur, mori certum est. At cum ταυτη οOuii necessario reserendum sit advorba κεῖνος εἰ σφαλησεται, interitus autem Herculis, qui ipso verbis illis significatur, nullo modo conatus dici potuerit, continuo sequitur, interpretationem illam probari non

62쪽

po ge. Νequo vero illis assentiendum est, qui Osirii scriptum a Sophocle esse rati, verba ταvrn συν οργῆ ita explicarunt: ira propter Herculem, si ilaaccidat, peremtum concepta. Inepte. enini Deianira iratam se propter Herculem peremtum morituram cum eo diceret. Accedit, id quod gravi8simum est, quod isto gensu ταvry pronomen addi nullo

pacto potuit. Haec qui consideraverit usumque substantivorum ορuri et

όργή norit, iacile sibi persuaserit, neutrum hic a poeta poni potuiSSe, corrigendumque sine dubitatione locum ita esse: καiτοι δέδοκται , κεῖνος εἰ σφαλήσετο, ταv or συν ἀκμῆ κααῖ συνθανεῖν ἄμα. Grammaticus apud Bekk. Anecdot. p. 365, Ist ακμή ' αυτῆή ροπιi τῆς του πράγματος ἐπιτάσεως. Cir. Eurip. Phoen. I 8. ηλθον ει προς κίνδυνον Ἱργείου δορος; - ἀκμην γ ἐπ αυτήν. Similiter idem Helen. 897. ον μολις ποτὸλαβουσ' ἐπ ἀκμῆς εἰμι κατθανοντ' ἰδειν. ubi consulatur Ρsugkius. Itaque ταυτη συν ἀκυn significat, cum hoc discrimine, i. e. eo ipso momento, quo Hercule Speribit. Neque in συν praepositiouo quicquam iam offensionis est, etiamsi substantivi ακμῆς significationem temporis potissimum urgendam statues. Sic supra v. 395. ως ἐκ τα-χεως συν χρονον βραδεῖ μολων ασσεις. Ded. Col. 160I.

ταςδ' ἐπιστολας πατρι ταχεῖ πορευσαν συν χρον ,

Addo illud, si superscriptum esset substantivo ἀκμὴ ab interprete nomen ροπῆ, facillimo inde, quod in libris legimus, vocabulum ορμῆ oriri potuisse. η -

De v. 769 sqq.

63쪽

Ad horum versuum secundum haec ad uotavit IIermannus: si Scholiasta: καr,ήσθιεν cevro ν ὁ ἰος. Errorem solus animia

advertit Wakefieldius, qui recte vidit, Hyllum, qui haec dicit, nescire, hydrae Lernaeas veneno tinctam suisse vestem, ipso poeta teste v. 934. Nisi quis volet contendere, oblitum sui osse poetam, et Hyllum fecisse quod res erat dicere, licet ille id ignoraro debuerit. Igitur Wakesieldius, qui tamen verba δ' oστειον ἀδομὰς ἀντωπαστος non debebat in pa- renthesi dicta putare, ita scripsit, ειτα, ' φοινiας ut γρας ,δννης ἰος οῦς, ἐδοάνvro, ut ἐνταοθα non apodosin, sed novam orationis partem incipiat. Ei non debebant Ersurditus et Groddeckius obloqui. Ut Wakefiet dius, ita ego quoque

pridem correxeram, etsi Wakefieldium commata, quae ante φοινiας et ἐδαίνυτο posuit, lucum non recte intellexisse a guun L Nam sive ἀδαγμος, sive, ut ille videtur voluisse, χιτων dicitur μἐνωθαι, neutrum satis apte dictum, et tomparatio illa cum veneno echidnae parum scite adiecta erit. I inino, ni saepe sit in Graecorum tragoediis, per coniecturam inscius verum dicit Hyllus: deinde eam velut echidnae

quoddam virus exedebat.

ἐνταυθα δη 'βοησε etc. At primum hac facta interpunctione verbum ἐδαίνvro prorsus subiecto, quod dieitur, eareti Nam ἰος ἐχίδνος ut ne esset pro subiecto, eam ipsam ob causam et interpunctionem vulgatam Hermannus mutavit et pro ώς particula temporali υός particulam comparativam posuit. Itaque hoc unum iam maximo impedimonio est, quominus sententiae eius accedi possit. Praetorea vero valde hiulca oratio osset, si verba ἐνrαυθαδη non apodosiv, sed initium novi membri ossicerent. Contra restituta vulgari interpunctione ut oratio procodit accommodatissimo et elegantissimo, ita in sententia nihil est, quod vero pugnaro cum iis dici possit, quae v. 934. narrantur. Ibi enim hue tantum dicit puota, sero cognosse Hyllum, Deianiram

64쪽

n Νesso deceptam ei in vitam Hereuli interitum parasse. Veneno autem hydrae Lernaeae tinctam vestem, quam Herculi miserat, a Deianira fuisse, uti cognitum habebant ii, quibus haec narrantur, ita nihil prorsus causae est, eur nescivisse Hyllum statuamus, eum haec exponereti

. 'Asam ὶ δ' ἐκτυπovν Hrρω, - μκοῶν ορειοι πρωνες Gβοίας τ' ἄκραι. , Ita haee in omnibus eodicibus editionibusque scripta leguntur. Probatum autem iam plurimis exemplis est, quae infra Sub unum aspectum ponemus, non raro accidisse, ut, quae ab interprete quodani in aliquo exemplari explicandi causa Suprascripta Verba essent, ea expulsis verbis genuinis in omnes, , qui servati sunt, eodices inserrentur. Itaquo si qui loci huius sabulae aliquando aliter atque scripti in eius codicibus legum tur a vetere Scripwre asseruntur, statim illa nascatur suspicio necesso est, nisi manifestum sit, memoria Iapsum esse vela rem scriptorem tu afferendis vectis Sophoclis, quae ita codiciabus huius sabulae exstet scriptura, eam ab interprete potiusquam a Sophocle prosectam ι esse. Affert autem Diogenes Laertius X, I37. hos quos descripsimus versus ita: ἀυτὶ δ' εστ ενον πετροα, AOκρων τ' Ορειοι πρωνες Ευμίας τ' ἄκρα.

Ac primum quidem quis est quin videat, adeo poeticum hic

vocabulum Griνειν esse, ut, si quaeratur, utrum hoc au κτυπεῖν ab interpreto positum sit, dubitari prorsus nequeat, quin στένειν genuinum sit. Diogenem autem Laertium qui de suo dedisse id verbum probare vult, ei ante omnia idoneis exemplis demonstrandum erit, hoe sibi indulsisse scriptorem illum, ut in asserendis locis poetarum antiquorum pro tenuioribu8 et simplicioribus vocabulis graviora et sonantiora substitueret. Ex usu autem poetarum tragicorum positum hic verbum στένειν esse, vel duobus his exemplis essicitur, Soph. Ant. 592. στον ιο βομουσι δ' ἀνrui λῆγες ἀκταί. et Euripid. IIerc. F. SI6. Oυτε aοντος ovrω κυμασι σανιον λάβρως.

65쪽

56 Itoni illud mihi certissimum videtur, τὸ particulam, a Diogene Laertio post nomen λω- additam, in codicibus Sophoclis librariorum negligentia omissam esse. Nam cum poeta hoc versu explicare vellet, quod modo universe dixerat, utrimque αριπί) montes, quibus Hereules cinctus suisset, clamores eius querelasque reddidisse, ea orationis forma in commemorandis et Locridis et Euboeae promontoriis uti debebat, non ut alterum nomen alteri particula additiva adnecteretur ideoque pro potiore nomen prius haberetur, sed ut utrumque nomen pari, ut ita dicam, dignitate esset, quasi duae partes unius corporis, per se singulae spectandae. Ad quod significandum τὸ - τἐ particulis opus suisse apparet. Denique ne illud quidem ambiguum pomst esse, utrum ακρω, quae scriptura in Sophoclis codicibus exstat, an σκρα, quod apud Diogenem legitur, a poeta prosectum sit. Nam cum utraque forma substantivi in usu esset, et ακραι et απρα, essininus dubitari potest, quin generis neutrius forma Sorhoetes hic usus sit, cum incredibile sit, praeter ullam necessitatem eum duos continuos versus molestissime eadem sorma terminaturum suisse. Accedit, quod nihil mirum, librarios ἄκραι. seripsisse, Homeri magis consuetudinem tenentes, apud quem sola forma ακραι reperitur, quam poetarum tragicorum usum, a quibus non minus frequenter altera forma usurpata est. Cis. Eurip. Ρhoen. 234. ω λάμπουσα πετρα πυρος δικορροον σέλας υπω ακριον Βακχε ἐων διονυσου. et Eurip. Suppl. 729. εις ωκρα βῆναι κλιμάκων ἐνηλατα ζητων.

De v. 807 sqq.

Sine ulla varietate scripturae ita ut a me exhibitus est iii 'omnibus eodicibus editionibusque hic locus legi iur. Nihili enim

66쪽

est, quod in codice Veneto δε particula, post μυις posita, omittitur, pro qua quam Brunckius olim substituit ri particulam, eam serri nullo pacto posse a recentioribus oditoribus recte iam monitum est. Neque melioris notae scriptura Laurentiam primi est, in quo ποουλαβες pro προυβαλες exstat. De qua varietate scripturae commemoratum etiam a Scholiasta . est, qui ad v. 810. haec adnotavit: ε ιιις δ' ἐπει μοι την θέρος δε ἐστιν risu ας καrαρασθαί σοι, ἐπεὶ - ποοτερα τῆν ἀπερριν/ας καὶ παρεῖδες ' ἐαν δῖπρου λαβε ς, άντὶ του φθάσασα την θέMιν καὶ οὐκ ε εδεμ, εως τι κατὰ το δίκαιον πραεyς. In promtu est autem videre, hanc quoque adnotationem non ab antiquiore Grammatico, sed ab recentiore interprete scriptam esse, qui ne mediocri quidem linguae graecae scientia instructus erat exemplarique huius sabulae utebatur nihilo integriore quam codices illi sunt, qui ad nostram aetatem pervenerunt. Pro certo enim habendum est, neminem umquam Graecorum τῆν θειον 'τινὶ προβάλλειν ita aut dixisse aut dicere potuisse, ut significaret, quod Scholiasta vult, iustitiam abiicere, violare. Quod ut ipsi intelligerent editores, vel solo dativo σοὶ admoneri debebant. Neque vero Hermanno accedi pssso videtur, qui cum ad προυβαλες adnotaverit, respicere Hyllum v. 65 sq. M πατοῖς Ovrco δαρον εξενωμενου το uri πυθε - σθω που στιν, αἰσχυνην φέροι, ita videtur τί ν τινὶ προβάλλειν accepisse, ut esset quasi alicui impietatem obi ieere. quo sensu ut paulisper eoneudam, quod vix concedendum est, dici illa verba aliquando potuisse, tamen hic quidem quominus dici potuisse censeamus, prorSus .impediumento Sunt Verba Sequentia, παντων ἄοιστον ἄνδρα των ἐπὶ χθονὶ κτείνασα. Quibus ipsis cum explicetur sententia verborum illorum, hoc quidem manifestum est, non Hylli silii, sed Deianirae matris malum facinus verbis illis notatum eSse debere. uuae cum ita sint, non iam dubitari posse censeo, quin hic quoque Iocus librariorum negligentia vitium contraxerit, corruptumque Vocabulum sit, quod, qui proxime praecedentia vel obiter perlegerit, maximae esse offensioni concedat necesse est. 0rtum autem θέρον inde puto, quod librarii

67쪽

oculi ad idem vocabulum in praecedente versu ante ἐπευχομαι positum aberraverant. Scriptum vero a Sophocle ita esse iudico: δ ἐπεί μοι τὰν ε ρ ι ν συ προυβαλες, hoe sensu: sas autem, quoniam tu hane discordiam provocasti. Quibus verbis hoc dicit Hyllus: sas aute inest, me tibi illa imprecari, quoniam tu nostram n cessitudinem violasti atque ut omnem adversus te pietatem abiicerem fecisti, patre meo, omnium mortalium praestantissimo, occiso. meu ερις proprium esse vocabulum in discordia, quae inter cognatos oriatur, satis notum est. Cis. Euripid. Iph. T. SI Z ' θρεως Θυέστουτ οισθα γενομενην εριν, Iphig. A. 377. δεινον, κασιγνεμ τοισι ri; νεσθαι λογους μαχας Orαν ποτ εμπέσωσιν είς

εριν. Med. 52I. δεινή τις οροῦ si καὶ δυώατος πόλει, οταν 'iλοι φίλοισι συμβαλιοσ' ερον. Quo in extrenio loco ut debebat συμβάλλειν εριν dici, quoniam de discordia agitur, quam excitare inter se necessarii incipiunt, ita hic recte προβάλλεινεριν dictum est, quoniam provocata discordia ab Deianiria esse significatur. Cis. Hom. Il. 1, 529. ενθα μήλιστα ἱππῆες πευοί τε, κακῆν ἔ ρι δ α σερ οβαλοντες, αλληλους

Verum alici etiam vitio liberandus ille locus est, quem supra descripsi. Nemo enim Graecorum, minime Omnium autem Sophocles verba illa, εἰ θέ/ιις δ', ἐπευνααι, tam nudo adiicere verbis praegressis potuit, ἀν σε ποίνιι ος Λίκη τλσαιτ 'φινυς τε , nihil ut dicam do δέ particula adversativa, quam alienissimam ab hoc loco esse verissime iam Brunckius alii quo viderunt, salsi in eo, quod, quae non minus inepta est,pi particulam in eius locum suffecerunt. Coutra planissime procedet oratio styloque Sophocleo accommodatissime, si levissimam hane mutationem admiseris: τοιαυτα, μῆτερ, πατρὶ βουλευσασ ἐμωκαὶ δρῶ s ἐληφθης, ων σε ποίνιαος fixuτίσαιτ' ' ινως τ, εἰ θε ιέστ' ἐπευχοφιαι 'θεμις δ serat μοι τήν εριν οὐ προύβαλες,

68쪽

Male autem viri quidam docti poetas tragicos negarunt forma trisuστος usos esse. Contra quos verius nuper Hermanuus ad Soph. Ded. R. 993. ed. teri. , cum omnium codicum vestigiis insistens summo iure scripsisset,

η ρητον; u ου θεροστον ἄλλον ε ἰδένω; haec adnotavit: si Aldus et codices Gmnis v Ου θεμιτον. iBrunckius η ο ὶ δ επιτον edidit, quod Porsono quoque placuit, non sine specie veri. Iohiasonus, Bothius, Elmsteius η ου θεμστον, quod praelaturus erat Ersurditus, si ea sorma apud tragicos inveniretur. At certe αῖα ex τος οὐ θεαισrovet ου θει ιιστας dixit Aeschylus. Vide Blonifieidium in gloss. ad Aesch. Spt. c. Theb. 69I. Vulgarius est θειατον, et fluctuat scriptura etiam apud Aeschylum. Raro θε/υσρον Scriptum videas pro usitatiore δειειτον, ut apud Dionus. Hal.

Blomsieldius in gloss. ad Aesch. Spt. c. Theb. 69I., ut hoc primum moneam, et ipse fluctuare ridetur, quisquamne tragicorum praeter Aeschylum sorma productiore μυισrος

usus sit. Nirum est autem, tantopere viros doctos ea tu re aut fluctuare aut aberrare a vero potuisse, de qua recte iudicare non dissicile videtur. Res enim, nisi vehementer sullor, haec esti Antiquissima aetate solam sormam θρωστός iuusu suisse ut statuamus, et origine adiectivi e verbo θεαί os facti adducimur et nominibus cognatis, qualia sunt ἀθλισως, αθεμίστιος, ἀθεφιιστία, ἀλυιστουργος, porro ιιστειος,θεμσrεZω, θειαστευτος, θεμίστιος, νεροστουχος, Θεφιιστοκλῆς, et quae sunt alia plurima, quae abiecta a litteranumquam paene aut a poeta aut a prosaico scriptore usurpata reperias. Primum exemplum formae ctura ς in hymno Hom. in Cor. V. 207. investur, πλησα I. η ἀνένευ . Ου γἀμθεμιτον τοι, εφασκεν πίνειν oboν ἐρυθρον. Apud Pindarum utraque forma et θεαιστος et θεωτος exstat, prior fragm. 201. ed. Boeckh. θεροστων υμνων sιάνrυς, pusterior

69쪽

apparet, res si per Se speetetur, nullam excogitari causam posse, cur poetas tragicos negemus utraque forma prouti metrum suadebat uti potuisse, quamquam consentaneum est, Sic existimare, formae θειιιστὼς in omni genere numerorum, euntra alteri θεφατος in carminibus lyricis tantum et anapa sticis locum concessum esse. Hoc quod ratio ipsa Suadet, ut secisse poetas illos iudicemus, revera laetum egse, fitatim apparebit. Atque Aeschylus quidem, ut ab eo testium iaciam, in iis, quae relictae nobis sunt, tragoediis prorsus abstinuit suma θεμιτος, solumque θεπιστός usurpavit his duobus tu locis, Spl. c. Theb. 694.:wιοδακνὶς G ἄγαν Δερος ἐπιοτρυ-

quibus versibus hi respondent: τό μέαονας, τέκνον; μή τί σε θυμοπλ -

dubitari potest, neque Choeph. 645.:

TO παν Λως σεθας παρεκβαντες ου θ ε μ is τ ω ς. Quibus verbis opposita in antistropha haec sunt: - τὶν μυσος χρονω κλυτὴ βυσσοφοιών φινυς. Transeo ad Sophoclem, apud quem unum exstat exemplum formae θεεατύς, in versu anapaestico usurpatae, Oed. Col. In7.: AN. τυυβον θέλοιιεν προςιδεῖν αυταὶ πατρος ηαετερου. θει. αλλ' ου tyeμιτον. Itaque nihil est, quod huius loci seripturam in suspicionem vocemus, tum contra Oed. R. 993., quod ex coniectura vulgo positum est: '

70쪽

eo magis offensioni esse debeat, quod rarissime Sophocles aevonnigi summa urgente necessitate tu irimetris iambicis pro trochaeo istiusmodi tribractum ponit, cuius syllaba ultima acclinium habeat. uuis igitur sibi persuadeat, poetam elegantissimum praeter ullam necessitatem hie et forma insolentiore et numeris asperioribus usum esse, praesertim cum codicumscriptura, ut supra Vidimus, eiusmodi sit, ut id ipsum scriptum esse statuere cogamur, quod et consuetudini vulgari et numerorum elegantiae accommodatissimum sitiὐητον, si ον αμισων αλλον εἰδεναι 'Illo igitur in Ioeo ut iam dubitari nequit, quin, quod res ipsa

fert, usurpata forma trisa ιστος Sit, ita certi Ssimum eSi, eadem forma Sophoclem Trach. v. 809. usum esse ac Scripsisse, quod restituendum monuimus: τισαι τ' 'Gιος H, εἰ θεμἐστ' επευχομαι. Nonnihil firmamenti huic scripturae accedit ex Hesyctio, apud quem legimus: θεμιστα ' εννομα, νηομα.

Qui porro γἐ particulae significatum usumque norit, sa-cile mihi assentietur, contendenti, eandem illam sormam θε - αστα expulsa ri particula his duobus in locis Sophoclis restituendam esse, Ded. Col. 644. , ubi nunc scribitur: μοι γ' ῆν. ἀλλ' ὁ χωρος εσσ οδε. ei Philoct. SI 2.:ώς ου γ ἐμουστι σου μολεῖν ἄτερ. Neque enim in numero plurali θειυστα haerendum, de quo satis est a me dictum ad Ρhiloct. 488. ed. sec.

Apud Euripidem, ad quem progredior, in iis quidem,

quae nunc circumseruntur, editionibus numquam θεuιστος, sed bis forma λαιτος usurpata reperitur. Sed utroque in loco ui revocandum λμιστος putem, non solum iis, quae paulo ante exposui quaeque Hermannus ad O. R. 993. obse vavit, sed etiam codicum se tura adducor. Scribitur autem

Phoeniss. 614 sq. in omnibus paene eodicibus ita: