Josephi Mariani Parthenii S.J. Actiones

361쪽

gs8 Da P Ravo ARTIS CRITIen usu deri pmnunciat; confestim decretam animadversionem lictor exequitur , Martyres verberibus affecti ieeuriferiuntur, humantur; prorsus Mullum ut citius transiis gi iudicium expeditiusque potuerit . XII. lam , si ad hanc brevitatis & sinplicitatis noris

mam reliquorum Martyrum Acta exigantur, non est, cur de omnium propemodum huiusmodi monumentorum iactura recusemus. Plurima certe vel opthnorum iudicio Criticorum probati ssima repudianda erunt , propterea

quia nequaquam consimili & brevitate & simplicitate commendantur. Qtuid igitur tua brevitas sibi vult quem ad finem ista tantopere efflagitatur simplicitas i nonnullis quidem Martyribus aequa , sed reliquis iniqua atque ex tialis . Isto modo Iustinus ipse Acta sua laudari non vult; .

vestram repudiat laudem cum reliquorum Martyrum vituperatione iniuriaque coniunctam . Multa occurrunt, ut videbitis , in Actis Martyrum , quae isti ab eorum Scriptoribus commemorata nollent; multa, quae expuncta omnino vellent , idcirco Asiatici ipsi in refellendis Martyrum Actis, in iis cognoscendis de examinandis Lacones repente facti sunt. inanio consultius , quam in Actis Martyrum damnant prolixitatem , ea dem in se ipsi damnassent; quanto salubrius quae multa in eos scriptitarunt , hrevitati studentes contraxissent , ' aut etiam omnino de sitis operibus sustulissent. XII. Sed quid censores nostri de stylo quoque sen- tiant, audiamus; neque enim hunc sine censtra abire

Pasii

362쪽

AcTIONI s II. LIaaR VI. passi sunt , atque in veritatis indicium advocarunt . In hoc autem illud plane singulare , quod styli varietate graviter offenduntur, perinde ac si unus atque idemissiusmodi Seriptorum stylus esse debuerit. Raid hoe est cui unquam venit in mentem , eundem a Scriptoribus stylum effagitare stylus uniuscuiusque Scriptoris insenio & eruditioni accommodari solet , & pro

varietate rerum Sc artium varius esse atque diversus aut , qui unum atque eundem in Scriptoribus stylum postulet , perinde faciat , ac si una atque eadem in omni ..hus hominibus oris lineamenta requirat. Suus cuique sui sua cuique facies , sic in scribendo color est ; qua in re tantum abest, ut idonei rectae dictionis aestimatores offendantur, ut ipsa varietate elocutionis ac dissimilitudine delectentur . Est quidem in huiusmodi scriptis idem fere a que unum narrationis filum ; sed unus a que idem possulari stylus iure non potuit. Quae igitur varietas in Historicis aeque , atque in oratoribus lauda. tur , qui in eloquendo exponendoque inter se dissimiles sunt; fusior hic , pressior ille, ornatior hie , ille minus Ornamentis abundans; haec Criticis nostris displicebit haec Actorum Scriptoribus vitio dabitur haec in suspiacionem ementitae veritatis adducetur

XIII. Nam quid de superbissimo istorum iudieio , siave potius fastidio dicam p qui usque eo delicati siunt , ut ipsis voculis, siqua pro aliqua inni ae consimili,

contra atque . ψebuit, fuerit usurpata , ad nauseam us

363쪽

. 36o DE PRAVO ARTIs CRITICAE usuque soleant commoveri. Equidem non dubito, quin prima Actorum exemplaria recte scripta fuerint, sed eum saepius exscripta sint, quid facilius, quam in assinubus hisce vocibus errare librarium I cui nota non est venalium huiusinodi hominum inscitia,negligentia, oscita tia ξ anquam similitudo ipsa vocabulorum facit, ut aliud pro alio vocabulum sua prope sponte sub ac men styli in scribendo subeat , ut auctores ipsi, nedum excriptores , nisi diligentius caveant, ipsa vocab lorum assinitate decipiantur. Atqui scitote , ab istis dehidustria conquisitas huiusmodi voces , in quibus librarii errarunt , & tanquam falsitatis notas sanctorum fui Te Martyrum Actis obiectas. id od antiquis omnibus MM. commune est , & aequo animo ferimus ; hoc in Actis Martyrum singulare erit , ct nullo modo ferendum 2 inae nova isthaec diligentia est 3 quae morositas 3 quod fastidium Esto ; librarius dormitans fro Fabio Fabianum, pro Fabiano Flavianum scripserit;

idcircone ob unius: voculae crimen Acta ipsa minus si cera iudicabuntur P in fassitatis suspicionem adducentur ptanquam. falsa repudiabuntur ῖ Sed tamen ita est, uti dico i; haeserunt isti ad hasce voculas, Sci tanquam ad scopulum graviter impegerunt; sed, quod dolendum silmmopere est, ad hune ipsium scopulum multa sanctorum Martyrum Acta , forte fortuna delata naufragium miserabiliter subire coacta sunt. '- XIV. Verum, quandoquidem isti prope censeriae

artis

364쪽

Aer Iori Is II. LIA AR VI. Wartis obliti Rhetoris persenam susceperunt, qui multa de brevitate , multa de simplicitate narrationis, multa de stylo disputarunt, nunc quid praesertim de Eloquentia

praecipiant , audire praestat. Istorum verba afferam , quo vos etiam de eorum stylo iudicetis , de quomodo illum in Patres acuant novis edocti exemplis cognoscatis. cum Acta Marorum , inquiunt, aut eorundem Elogia a Putribus descripta legimus unumquemque nostrum meminisse oportet . . . Meminisse oportet l Quid hoc est , quod , cum Acta illa aut Elogia legimus , oporteat nasmeminisse λ Ego sane quoties ea lego , toties de se ctissimorum Patrum ossicio , religione, fide, gravi tate , integritate cogito ; toties eorum mihi sapientiam, doctrinam , eruditionem, auctoritatem propono δ horum memini, horum recordor I haec una cogitatio subit. Ne in mentem quidem venit, quod nefas esset suspicari, eos in narrandis sanctorum Martyrum rebus gessis , celebranda constantia , praedicandia. virtutibus quid quam addidisse de suo , ut res supra modum efferrent, supra veritatem exaggerarent. Quid ergo est , quod πομmquemque nostrum meminisse oporteat λ Nisi istbue

ipsum , quidquid tandem illud sit, nobis isti suggerant,

nec mihi certe , nec vobis, ut credo, in mentem V

nire potest; nihil praeterea, quae dixi, nihil prorsus,

quod meminisse debeamus, occurrit aliud . iXV. Audite reliqua , & tum denique quid meminisse

nos oporteat intelligetis. Pon neglexerurit , addunt, P tres

365쪽

36a Da pnavo ARTIs CRITIem usu tres Eloquentia privilegiis uti. quibus eos artificiose eul quentes inducerent, quos in scenam producebant. En, quod meminisse debemus; en , quod nos recordari oportet . Itane vero λ quae Patres de sanctis Martyribus posteritati tradiderunt, perinde scripta a sancti silmis viris existimabuntur, ac si non de veritate iidem laborassent, sed uniee de loeupletanda novis commentitiis Hemibus scena eogita Tent I Et mirabimur, hanc ipsam calumniam Hieronymo, ut audistis, iam ab istis assictam, nunc prope omnibus communem Patribus fieri λ Haec igitur erunt Eloquentia privilegia , quibus Patres usi sunt abuti

nimirum arte ceteroquin optima , eamque ad pessimum usum per summam improbitatem nequitiamque eo ferre. Nam quod tandem novum hoc privilegiorum genus esse dicemus, hactenus ab omnibus, qui Et quentiae praecepta tradiderunt, ignoratum , ct ab istis

stlis excogitatum p Non aliis ad hane diem priviilegiis Eloquentia gavisa est , quam gaudeat Historia. Oratoriaeque atque Historico in narrando rebusque exponendis communis semper fides fuit , a qua si utrique rec dant , uti non hic Historici, ita neque ille Oratoris nomine dignabitur ; nisi forte istis Eloquentiae privile

gia sint, res supra veritatem efferre , fallere , decipe re , mentiri, ut nullum iam inter oratorem , & improbum Veteratorem circulatoremque discrimen intersit.

XVI. Sed quem potissimum e Patribus novis hisce atque inauditis prioilegiis isti designent, quae Acta Vel

366쪽

ACTIONI s II. LIaxR VI. Elogia indicare velint, mihi videor assecutus . A brosium designant; Elogium Agnetis , Acta Laurentii indicant. Me vero, quo specimen huiusmodi pristi morum capiamus, eloquentissima Ambrosii ipsius de

Agnete primum, tum de Laurentio veri a recitentur, plane digna,quae etsi alias audita, tamen iterum ac saepius audiantur, S quibus impolita haec atque inficeta tio mea non tam ornetur, quam persperse veluti quodam

silertissimi Patris oratorio lepore condiatur. Hae, inquit, lib.deVirg.) tredecim annorum martyrium fecisse tradiaris; quo detesabilior crudelitas, qua nec minuscula pepercit aetati ; immo magna vis fidei, qua etiam ab illa testimonium invenit aetate . Fuitne in illo corpuscula .ulneri locus p o quae non habuit, quo ferram reciperet, habuit, quo ferrum vinceret. Hae inter eruentas carni eum impavida minus; hae stridentium gravibus immo. bilis tractibus eatenarum; nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia , sed patrara, .eI si ad aras invita raperetur , tendere Christo inter ignes mamus, atque in ipsis sacrilegis focis trophaeum Domini sivare victoris; nune ferratis colla manusque ambas inserere nexibus ; sed nullus eao temta membra poterat nexis includere. 2 'vum martyrii genus. dum idonea poena, O jam matura victoria , certare diue

tis, Dellis Grenari; magisterium virtutis implevit , qκα praejudicium .ebebat aetatis. Rou sic ad thalamum m pia properaret, mi ad supplicii iacum, lata successu,

367쪽

36 DE FRAvo ARTIs CRITICAE usu gradu festina virgo procest . Flere omnes, ipsa sine fletu . Mirari plerique , quod tam Jacile vita Da prodiga , quam nondum haustrat, jam quasi perfuncta d

naret. Stupere universi , quod jam divinitatis testis exsisteret, qua adhuc arbitra sui per aetatem esse non posset. Iuanto terrore egit carnifex, ut timeretur 3 quai tis blanditiis, ut suaderet λ quantorum vota, ut sibi ad

nuptias proveniret λ At illa; Et baee Sponsi injuria est , inquit, expectare placituram . Iui me sibi prior elegit , accipiet; quid percussor moraris 3 pereat corpus, quod

amari potest oculis , quibus nolo. Stetit , oravit , cerinvicem inflexit. cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset , tremere percussoris dexteram , patilere ora alieno timentis periculo , cum puella non timeret suo . Habetis igitur in una hostia duplex mari tum , pudoris O religionis. Et virgo permansit , O mari

rium obtinuit. .

XVII. Hic vero quid ego dicam Negarim nobilissimae Virginis Martyrium elegantissime ac pi moratorie a sancto Doctore fuisse deseriptum 8 Sed nihil certe ornatius scribi potuit atque eloquentius. id igitur idcircone minus vera descriptio iudicabitur quia elegans & eloquens est , quam si incompta fuisset de rudis. Mitto illa verissima , detestabiliorem

Dranni erudelitatem , quae minus uia non peperciF at si I magnam extitisse vim fidei . quae testimonium is

368쪽

praejudirium vehebat statis. Illa vero , in eo corpusculo non fuisse vulneri locum, nullum reperiri nexum potuisse, qui tenuia delicatioris puellae membra constringeret;quam nondum hauserat, vitam profudisse, & his similia quemadmodum intelligi debeant,istos docere hoc loco praeter mitto. Sed eorum, in quibus tota narrationis sita vis est, quid isti negant Stridentium tractus catenarum λ eruentas carnificis manus Z impavidum Μartyris pectus incensos ignes 3 expansas in ignibus Christo manus p addictam morti tenerrimam atque innocentissimam victimam p stetisse λ orasse λ cervicem inflexisse λ magnanimam, intrepidam, in communi luctu ac pallore laetantem supremum ictum , quo Martyrii corona decoraretur , excepisse λQuid , inquam, horum isti negantὶ quid infirmant λ quid

reprehendunt P Exspecto quid dicant, quid reponant e Re enim ipsa haec , quae assirmantur omnia , praestitit invictissima Martyr; & laeta processit, & expandit manus inter ignes, & stetit, & oravit, & iugulum praebuit,& ictum excepit. Ubi hic privilegia Eloquentiae ab istis perperam excogitata P ubi scenae ubi theatra , quae

isti ad elevandam non tam disertae, quam verae narrationis fidem commimiscuntur λXVIII. De Laurentio autem illa sunt non minus digna, qua audiantur. praetereamus , inquit iterum & sto pius, S. Laurentium, qui, tum videret Sixtum Episcopμ πstium ad martyrium duci , flere coepit, non passionem illius, scd suam remansionem. Itaque his .erbis appellare coepio;

369쪽

ferae eonstaverasased in me ergo displicvit, teri degenerem probasti ὸ Experire certe , utrum idoneum mi--ram elegeris. ω conum isti dominici sanguinis eo secrationem , cui consummandorum consutium Sacramen' rerum , hinc consorti- tui sanguinis negas e pide, ne periclitet. iudicium tuum , dum fortitudo laudatar .

. temo riseipuli , detrimentum est magistri. st,d 3quod illustres O praestantes viri discipulorum certa-nibus , -m suis, vincunt ρ Denique . ebraham filiam oblidis, Petrus si banum praemisit tu , Pater , Os ende in filio Oirtutem tuam ἔ offer quem erudisti, ut Reisas judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam . Tunc Status ; 'Mn ego te, fili, retiaquo ae desero ; sed majora tibi debentur certamina . s quasi senes levi νis pugna cursum recipimus ; te quasi juvenem manet orisor de Dranno triumphus. Mox venies, flere de-ne; post triduum me sequeris. Inter Sacerdotem Lmitam bis medias numerus Oeci. erat tuum sub magistro τε ere, quasi adjutorem quaereres. 2uid in Ionium pasonis mea expetis Totam tibi haereditatem eius dimitto . Suid praesentiam meam requiris p Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantur ; ut vise t fine magistro , qui jam non indigent magisterio . XIX. Hactenus Ambrosius libro I. officiorum p. X Qt quam haec non Ambrosii, sed Lauren-

, iii

370쪽

tii aὶ 8c Sixti existimanda sunt verba, quae pariter si

negem esse eloquentia ac plane oratoria , eius, quam profiteor, artis ignarus omnino videar . Plena quidem,

non dissiteor, pietatis ea sunt, plena luctus , plena amarissimae conquestionis; sed omnia invictissimi Madi. tyris in sanctissimum Pontificem pietati , omnia i censissimo, quo Laurentius ipse flagrabat, Martyrii desiderio , omnia fortitudini , quam in perserenda inauditorum tormentorum atrocitate idem prae se i lit, plane consentanea, omnia denique huiusmodi , quae ex intimo animi sensu a clarissimo Martyre proinlata esse appareat 3 quo ex sensu si quando loquimur, omnes sine istorum privilegiis eloquentes & diserti sumus. Male isti de Eloquentia opinantur ; nec muror ; si enim verae Eloquentiae studuissent, multo aliter

de ea sentire & loqui didicissent. Eius semina in nobis

insita a natura sunt , quae quidem accedens ars explicat, sed ea non ad mendacium, sed ad veritatem educit . Ars perficit naturam , non corrumpit. Quapropter si

illa ipsa verba attentius perpendantur, nemini dubium ea

ca) Legatur Ruinartius qui in elpita aianiadversionibus laguntur il-

-monitione in me ν um S. Las. lustrata apud Augustinum Trin. 7. rastri haec habet. A Subiungimus in Ioan. , 2 Maximum Hom. t. des, duo loca insigniora ex S. Ambro. S. Lauri, quod indicio est, non esse mm sit ossiciis , ne extrema aliquot arbitrio conficta, sed intemuncia traom tanti Martyris ad mortem pro ditione accepta, ut reipis fuerunt tumn Christo subeundam anhelantia υπ- a Sanctis Pontifice & Levita Pronun ,, ba tantum telebrata hie a nobis elata, qui sine uillis privilegiis ferve B Praetermissa nonnemo queiatur ,, . tissima in Christum kla charum. Porro haec eadem verba saltem p . eloquentes esse Potuerunt Diuitiaso by Corale