장음표시 사용
141쪽
vrra, quίm authentica. Et recth Panormitanus. Quare aequum est boni gnos Lectores cognoscere, atque ignoscere, quae veteres factitarunt,s faciunt novi ; & nobis condonare, ubi cuin ratione a Gratiano recedimus. Postremo, nec adhuc poeniret . summi viri Antonii Augustini iudicium de Gratiano nos' esse secutos : in qua lententia perte dimus , quam plenius explicauimus alias ν potissiinum in oratione Misbita publice , De recta Iuris Canonici docendi or disiendi ratione. Br uiter in eam coniecimus, quae maxime in Gratiani Collectione caue da existimamus : ideoque ne quid desit, in fine Tractatuam nostrorumitcrum curauimus excudi.
Dccret AE es Ad Collectionem Decretalium Gregorij IX. deuenimus. Sicut enim Gregor j IX. Iustinianus a Triboniano Codicem componi curauit ex tribus Codd. --φη ' ς toe 'μi- liquis, Gregoriano, Hermogeniano, Theodosiano, & ex aliorum Im-b s Colletitiovr- peratorum Novellis Constitutionibus , quae post tres illos Codd. is εμ , ET OV - ruiit editae, & ex propriis praeterea, quas plurimas Postea Promulgur tionibμs sint rat: Ita etiam Gregorius IX ex Collectionibus quinque praecedenti-ςρmpsi . Gre- bus. de quibus sigillatim dicemus . hanc postremam amotui curauit agorius circa Rar mundo a Penna forti. Cui Collectioni multas Constitutiones addian. IzzT. εο- dit ipse Gregorius , vel emergentibus nouis negotiis, Vel proprio mocu, uir. Dec - plerasque ex iure Civili petitas. Sane diuersas Constitutiones , or D tales autem eretiles Di lar nostrorum Praedec frum , ctc. Quae ut intes ligamur, Oeobantur o- obseruandas ordo Antiquarum Collectionum Decretalium. Iim Cardinalium assensu; sed hodie eorum assensus non censetur necessarios. Marea sib. r. de ConcoTHA, ωρ. s. ω- l. Nicolaus de Cusa, lib. 2. cap. I 8. st 1i. Imo de maioribus Cui sis sententiam proferre S. Pontifex non debet, nisi adhibitis Cardinali biis , ostiensis ad eap. Leut Onire. de exces. Pralat. ct ad cap. 1. de cieri non re . & Ioa, Monachi ad cap. super eum 4. de haeret. in s. D pra ά GL prima paulo post Decretum Gratiani eomposita est I Bernardo P i mqne. pienfi Praeposito, quam ipse Breviarium extra uagantium appellar; 'Modin veteri Lure or nouo Compilisse, in Praefatione profitetur , ordinem serE Iustin. Codicis secutus. Supplementum itaque quoddam Gratiani videtur haee Collectio ; ideoque ad Gratianum Collector aliquando nos remittit, ut in cap. o. de Elea. er Elest. potest. in sin. in prima Co Ire . ad quem locum vide Noto dodtissimi Augustini , & ad verba
Praefationis, De veteri nouoque Iure. Vel enim ex antiquis Conciliis Patribus addidit quaedam Bernardus, a Gratiano omissa; vel nouas Pontificum Consti rutiones , nempe post Gratianum editas , inseriuris Quare ExNauagantium Liber appellatur; quia extra Decretum Grati ni huius nodi scripta. 3c Constitutioncs vagabamur. Eademque forma respectu Gratiani, possinit vocari Extrauagantes, reliquae omnes Coulectiones , tam antiquae ψ quas vulgb appellamus, quam nostrae I lmo Δ Sextus Bonifacii , & Clementinae , & seliquae , ut recte notauit rariss ad cap. 6. exrra de Spons tibus. Et quidem rechε. Nam omnes illae Collectiones, sunt quaedam Supplementa, dc Continuationes Gratiani.
III. Primae autem Collectionis Decretales nouissimae Alexandrum , MDi itigio by Cooste
142쪽
DE METHODO ET AUTORIT. COLI. EC. GRATIANI, &c.
I. actum III. Autorcs praecipuos habent f & alios usque ad C Aesti- sellit annis 11. num III. J, Antiquioras paucissimae.. Verum primae huius Collectionis Lucius III. an
propositum, & Methodus, apertius explicari non pozest , quam ex nis . tantum, ta veteris Interpretis Colle tionis prima, cuius partem tantlim docti sc obiit an . 118s. simus Augustinus exscripsit , 3c Uinccntio Hispano tribuit. Inte- mense No gram repraesentamus ex Tancredi Guos tu Collectronem primam, MS. uembri. exemplar nacti , beneficio doctissimi viri Claudij Menandi Lutiomari
Andium Propraetoris. Ia non omnia poterant in Decretorum corpore comprehendi , ut Dist. xιx. Sι Romanorum s ideo Magister B. Papiensis Praepositus hoc opus co lauit, cuius intentio est, Huersa extragantia Romanorum Pontificum , cst autorii ites μυι ct Veteris Testamenti compi
Iare sub titutis. Materia sunt ipse Constitutiones , seu Decretales. Vtili ras, ut sciamus discernere inter aqvum 9 iniquum. Modus agendi talis est. Diuiditur opus 1n quinque paries. In prima, Tractat de Constitutio nibus, ct Rescriptis, cir Iudicibus , Er eorum Osiis. In fecunda de Ludiciis , er cooperantibus ad iudicia, scilicet testibus , instrumentis. In tertia, do vita ct honestate Clericorum, O rebus eorum. In quarta , G sponsalibus, cr Matrimonio . Gr impessimentis eorum. In quinta , de a
s Umombus clericorum criminibus C poenis eorum. De Secunda.
Secunda Collectio ter a tribus consecta est Gilberto, Alano, de Ioan- Quae ra. an. ne Vallensi. Praevaluit tamen ea, quam ex duabus Prioribus Vallensis post primam Composuit, ex ruinis, ut ait Tancredus , duarum Collectionum Gil- facta est. In ea
burti & Alani, quae interciderunt. Suspicatur doctissimus Augustinus quaedam solenteam esse Alani, quae in Conciliorum editionibus vulgb subiicitur, sine adinisceri ex nomine Autoris , post Concilium Lateranense sub Alexandro III. Haec Conciliis , Miraque s ipsa est J quae secundae Collectionis nomen obtinuit; quam- Patribus , de
uis aliquando vetustissimi Interpretcs meminerint Extrauagantium Ala- vereri Iure; si ni, ut notat Augustinus, in Notis prime Collectionis ad cap. I3. 1ir. r. cui & in prima
Ab. s. quia vel al1quid diuersum, vel Plenius in ea continebatur. Collemone ad Supplem. Gratiani. Continet itaque Constitutiones Alexandri III. & seqq. Pontiscum, potissi.num vero Cetlestmi III qui anno II98. obiit mense Ianuario Tertiam Collectionem ex Rcgistris Innocentii III. Bernardus Com- De nrtia
postullanas secerat, quae non recepta. Itaque tres illae priuata autorIraee, a priuatis Magistris compositae fuerunt Primus Innocentius III. aliam , quam vocamus P erisam , confici iussit, Sc autoritate publica
munivit: quae sine scrupulo , tam in iudiciis, quam in Scholis recipe retur. Composita est ex Libris duodecim Registrorum innocentii III. in qua conficienda, opera Potri Beneuentani Diaconi & Notarij sui usus est anno ra. Pontificatus sui, J ut constat ex Praefatione dicta tertia Couectionis quae Confirmationem continet. Meminit etiam huius Collectionis Chroni- on V pergense, de Tancredus in optimo fragmento, edito doctissimo Bosqueto in Notis ad Registrum Innocenti' III. pag. 48. Hanc rertiam Collectionem Glossa in cap. 18. De Praebendis 2 Dig. in verbo, Confirmationem , vocat absolutδ, Innocently Compilationem I ex qua citat cap. Iode re iudic. quod repetitur eodem ordine in tertia Collectione. Notandum praeterea , dubiae dc incertae esse fidei primam δc secundam Co
143쪽
ectionem. Hoc amplrus Tancredus notae quasdam falsas esse insertas Decretales, quae in Registris non extant. Iunge Tancredi notam, quam subiecit Augustinus , in line Notarum pr3ma Cou funis. Idipsum P fatis tertiae Collectionis subindicat. Quasdam tamen ex his . quae falla dicuntur a Tincredo, in Decretales Gregorii IX. irrepsisse siquando probabimus; sicut & praepostere cap. I 4. De Renunciari tribuitur Honorio, cum sit GreForij I X. & conrra cap. Is. De tempor. oriunat. triabuitur Honorio, cum sit Innocentii III. Extat integrum in Lιb. 13. R sistri Innoe. III. Disola I94. Habet enim suos naevos postrema Colis lectio Decretalium. Aliquos in sequentibus Tractatibus indicabimus ;sed facit E utilium multitudine compensabuntur.
D. Quisna Quartam Collectionem idem Innocentius III. ex Coneiiij Generaliscillimois . Lateranensis Canonibus , & sequentibus Libris Registri post duodeci
mum colligi curauit , cuius opera, non liquet: nec enam Tancrians , in frui supra citato, ait, se confecisse Collemonem quartam, sia taxi/m in Glossis tertia Collactionis , quas scribere parabat, promittit se adnotaturum. si quia post annum duodecimum Innocentii III. id est , post Collectionem tertiam, immutatum fuit , vel ab ipso Innocentio , vel a Concilio . Generati Lateranensi Tertia vero , & quarta Collectio Innocentii solius Constitutiones continent. Hae quatuor Collectiones antiquae, editae sunt ab Augustino ; quibus manuscriptis ante Augustinum Contius usus fuerat.
Quinta Collectio promulgata est autoritate Honory III. ct de ipsius in is Con titutionibus tantum,v t ipse loquitur in Epytila ad Taneredum an quinta ' tibii. Ollimonis principio, autore Contio in Decretatium Prasarione. Confir- . ' inhi, matur autoritate Dunn I And ea , initio Commentara, ad Decretales Π μδ μ' . Gregoriν IX. Collectio quinta nondum est edita, quam tamen m '' iambia nuscriptam Contius habuit I ex qua quaedam adscripsit ad Decretales ' λμ' in his, Honorij, quae repetita sunt, in nouissima Parisiensi editione Decis WVβ se talium. I Bernardum ea etiam usum fuisse constat ex specie , quam xx ' ς' proponit ad cap. penust. de ord. cognit. er cap. viri de Cansa possis σφρῖ' ibi, propriet. J Panormitanus quoque , eam habuit, & Dominus Cui acius, si Edua Est ab Ux ς Hst/x ς Nox xi ab co ad c p. M. de Appelat. or adiit. de frigid. est Innocenti. Nee obstat Ostiensis in Summa Decrepatium , numeret octo Qm0' Collectiones , quae Gregorianam praecesserunt. Si enim Gilberti , &Αlani , & Bernardi Compostellani , tres , quae non obtinuerunt, quinqde reliquis addiderimus ; Octo Collectionum numerus colli
D, Collection Ex Constitutionibus , quae in illis quinque Collectionibus conti- Gregorj IX. nebantur, vel ex aliis i quae omissae erant a Collectoribus, & extra eas quam solemus vagabantur, vel quae postea editae fuerunt, ab ipso Gregorio IX. Sue in scholis pra- celsore Honorij III. haec nostra Collectio Decretalium composita est. Do m. Quod in Praefatione satis explicatur, cui tantum Matthaei Paridis a Sedit an . I . toritatem, in Henrico III. addemus. ει ν quoque remporibus , ω obiit vero an. gorius Papa IX. videns Decretalium radiosam prolixitatem , seb qmodam 11 i. compendio eas eleganter abbreviatas, ct colicctas soIenniter . ct auth/ntice ; per totius mundi lati uinem legi praecepit, c, divulgam . Ilias am
144쪽
tem ab autore aflorum Gregorianas appellamus, sic incipιentes, Rex pacificus, dcc. In qnibus quadam innonanis , ne scilicet 1Iugιrimi ιn P lamas veι Ecclesiastica beneficia, m si adepta a Sede Romana legitimatio in uir dispensatιone obtιneant : friens isti Curia Romana pro impetratioueratι multa emolumenta piovemre , sicut ex statuto Innocent j pro dispensa
mone piarιum Beneficiorum obtinendorum. Intelligit vero cap. uis. Extra
a Flus 'PresbIterorum oe es. de multa de Frabendis. J Usus est autem opera Raymundi a Pontia forti sui Cappellani, ut ex Praefatione constat, scilipta anno Christi riso. Martinus Polonus , qui Zc Innocentii III.& Honorii compilationem meminit , ita de Gregoriana loquitur. Hic
Papa, per Fratrem Ra mundum ordinas Praedicatorum, PoenitentIaraum, oe C silanum , ex pInrubus Voluminibωs N ecretalium compi Aix unum volumen , mandans Mιque Doctoribus illo vis. Quaeritur tamen , cur
Raymundus retinuerit plerumque principia dc prima verba singulorum capitum antiquarum Collectionum quamuis sensum non perficiant: S ipse Raymundus in Praefatione significauerat se superflua & inutilia
resecasse. Io innes Andreae ad cap. Nobis fuit De Iure Patronat. apte respondet. Quare non incepιt compilator hic Decreιalium, decιδε verbo, Nobis fuit, sicur supra de appellaι. Afra de sentent. excomm . InqMisitioγώ Dic ad hoc CV inue : ιllud principium reseruatum propIer contempora uera huius compilaιιonis , sui prius studuerax x , ct propter Glosas antι- quas , allegantes hac principιa. Vnde si , quod adist, hodie mutaretur Gregoriana Co ιlatis , magna esset nostra confusio , mutare prιηcipia
Decretalium. Fadium ergo, ut remaneret in his notitia , ν ec inrbaretur
memoria: ct sic non obstaι Pro .mium, ιbi , resecatis superAAιs. Hodie vero editis quatuor Cesiectionibus , utilitas Principiorum magis apparet.
Antiquarum latque Collectionum enumerationem facere necessariam visum est. Constitutiones enim integriores reperiuntur in illis. Nam HiIitas , Ecet Raymundus dicat , Ex his superflua se refecisse tantum , recte ex Veteribu Mmen Glossa & reliqui accurati Inrerpretes veteres ac noui, conque- Collecti Omb runtur utilia multa resecuisse : imb aliquot utiles Conlhitutiones prae- percipi us termisisse. Origines itaque, & fontes Decretalium singularum iuuabit inquirere ex antiquis Collectionibus; quod Contius inchoavit primdmris editione Antuerpiensi i adnotatis etiam quibusdam, ut diximus, ex quinta Collectione manuscripta. In Romana vero editione idcm, Franciscus Pegna vir doctissimus, unus cx selectis Correctoribus Romanis praestitit accuratius , & adnotauit initio cuiusque Decretalis : de quo sic Antonius Augustiniis in Iudice felectorum Vιrorum, qui Grati ni emendationi praescisti sunt a Pio IV. & V. iv Notis ad cap. 2 .se,. r. Dialogorum , de emendat. Gratiani in sMe. Franos a Pegna Hispana cuius funt Additiones vepratatium, με nomiηφ ό quia Gmpiam Tianae .ncendisse visus e t. Doleo tamen dc moneo, nec abs Ie , unicum Gallum Arnaldum Pontacum , & sero adhibitum. Reliqui omnes fuerunt ,. aut Itali, aut Hispani. Quinta tamen Collectione Honorij non est usus Pegna. Quare singulatia sunt, quae ex ea Contius adnotauit. NI-que tamen, vel Contius, vel Pegna, omnes origines indicauerunt Decretalium editarum, ante Gregorium IX. Suppleri potium ex Lιbris
145쪽
Re istrorum Innoeenio postea editis, & aliis Scriptoribus. Nam ad R
gistrorum literam recurrere debemus , ut vel emendetur Decretalis, vel eius autoritas probetur, ut ex Tincredo notauimus supra. Quam viam
etiam monstrat Innocentius I V. in Praefatione Apparatus sui in D
De Sexta COI- Collectioni Gregorij IX. quae quinque Libris constat, addidit suam B DG e. Post nisaeius VIII. quam ideo sextum Librum nuncupavit. Continet s Gregorium IX. lectas Constitutiones tam ipsius Gregorij IX. i de cuius extravagistia Sedit Celesti- bus videndus Culacius ad cap. penult cr vlt. de test ἡμι, J quam si nus 1 V. anno rum sequentium. In qua Collectione praeualent Constitutiones Innocenti uno & 8. men- I U. & Gregorij X. & ipsius Bonifacii: quia sub eorum Pontificitusibus. Post Ce- duo generalia Lugdunensia Concilia habita sunt. Ante tamen Bonita testinum sedit ciuin VIII. Innocentius I V. Collectionem incretalium ediderat &Innocentius promulgaverat, in quam scripsit Ostiensis et quae appellabatur exi . IV. Genuens s gantes Innocentii IV. citius omncs fere Decretales Bonifacius VIII.
annis i I. dc 6. in Sextum retulit. Jmensibus , qui in Synodo Lugdunensi excommunicauit Frideri cum II. Obiit anno I 214. Bonifacimvero VIII. ledit annos 3. obiit anno 1294. Sic de Sexto Martinus Polonus. Anno Domina I 297. Bonifacius Sex. tum Librum Decretatiκm, quem feri tusserat, publicauit. Adde omninδ, quae Ioannes Andreae in fine commentaris Regularum Sexti, ad haee verba Darμm Roma. D. C.Iumbis. βςquuntur Clementinae , quas Clemens partim ex Canonibus C onei ctim isti H Vic ensis partim ex propriis Constitu tonibus confici curauerat ram. xamzn morte praeventus non publicauit. De qua Collectione ita Martinus Polonus in ei,s vitta , & Auctor eins vita nuper editus. A .
iuxta Carpenι oractum , uri Curia tunc morab tur. Papa fecit 'bocini ram fe in Consistorio Constitutiones , qμa1 pr MI fecerat ordinari , ex Mi s decreuerat Septimum Librum Decretalium fer oe exinde evitvrotare. Et sic Constitutiones illa per quadrieηnium remanserunt fus eu sin , nec exposita ad communiter habendum a nec ad Mia generalia, remoris est , destinata ; donee postmodum anno Domini Isr7. mense No. embrι, per Successorem eius Ioannem fuerunt publicata , σ sub Balia ad oludia Generalia direEla. Plenissime ea de re Glossa Clementinarum, in illa Pr aiionis verba: Vsuri de caetero in iudiciis & Scholis. Pla cuit ex illa Glossa, quaedam verbatim referre, pertinentia ad Canones, quos ex Viennensi Concilio, in Clementinas retulit Clemens U. sub quo Viennense Concilium fuit celebratum. Orca hoe fcιendum, quod constitutioues Concitij licet non omnes fuerint in Concilio publicata, tam en
bebatur, quod ligarent. Et quia patuιι aliquas ex istis inepte , aliquastrolixe , aliquas defective eompositas , aliquas etiam non expedire: noluit Gemens , quod compositio illa procederer ; sed ut fertur , sub excommu-
icationis poena maiaavio, quod istas habenι es, rnfra c rtos dies, res ruerant Camerae, vel ιηceniarest, vel dilacerarent erram ea cm. Lenumptrserit ores
146쪽
DE METHODO ET AVTORIT. COLLECT. GRATIANI, dcc. 1
reratiores fecit illas recenseri , qui aliquias ct paucas in totum reseris aue
mente seruata; in aliquibus mentι σ verb/s δειraxerunt, oe addiderunt. Et has , licet nos δει his Oerbis in Concilio publicatara fuissent , voluit sub nomine Coucilis referiari, re multas Constitutionea utiles addens, de quibus non fuerat in Concilio ιμι ιum , oec. Vide omnino locum integrum. Autor huius Notae Ioannes Andreae , qui in coementinas scripsit ex professo. Adi eundem in prima verba Praefationis Clement. uoniam nulla : de iunge quae idem accurate scripsit ad Praefationem Sextι ι potissimum ad ea verba : Earumque Autoribus dubitatur ; dc sc-quentia : Abbreuiatis, In tota , Mutaris , Correctionibus, Detractionibus, Additionibus. Vidimus. Ex quibus colligere possumus , quantum sibi Summi Pontifices vindicent, non tantum in- suorum Decestarum Constitutionibus, sed etiam in Conciliorum Canonibus, Collectionibus Decretalium inserendis: idem nempe Ius, quod Iustinianus , in vetcrum Iurisconsultorum Libris , dc Anteriorum Imperatorum Constiturionibus. Hoc feliciores Iuris canonici studiosi, quod fontes & origines Iuris canonici veteris & noui, fere omnes, cum cura & solertia, Mon sine sumptu & labore tamen, deprehcndere & scrutari valeant. Iuris Ciuilis studiosis, tam beatis esse non licet. Collectae postea fuerunt a priuatis Collectoribus , Constitutiones 19ὸ Exi, κa- xx. a Ioanne Papa editae ; & Extrauagantes quaedam communes, gotibus Ioannempe a diuersis Pontificibus, qui vel ante Ioannem XXII. Vel postea , c --Ex-
vixerunt, compositae. Extravagantes vero, tam Ioannis, quam commu iraua rantibusnes, scut& reliquae Constitutiones Pontificum sequentium, licEt a pri- eominauibus. uatis Collectoribus collectae ; tamen habent vim de robur in iudiciis, si fides eis ac ritatur, vel ex Registris, vel ex Plumbo, de sigilli se ma : qua de re vide feap. 8. Extra de sde instrum. dc ibi Interpretes,
Vbi nota ex antiqua haec verba : De quibus nee per Bullam conglatis , neci 4 per Metropoles fuerunt insinuata. J Adde Praefationem Extraua-M tium Ioannis, scriptam a Francisco de Pauinis; ubi de Regulis Can cellaria, ct Decisionibus Rota : Quibus iunge doctissimum Tractatum Francisci Pugnae, de Extragantibus , in fine Direιtoris Inquisitorum. In Gallia notandum, Sextum Bonifacij non habere eandem vim, atque Obseruatio tam reliquas Compilationes , propicr graves inimicitias , quae inter Bonifa- ad Sextum Bocium & Philippum intercesserunt : quod& obseruauit Glossa ad cap. 16. ni cij , quam de Electiose in vi. Ita secundum aliquos, Constitutiones istius Com- ad omnes De- pilationis non sunt reccptae in hoc Rcgno. Quae verba Glossae δέ alia eretales. quaedam ad Rcgum nostrorum Regalia pertinentia , Romanos Correctores deleuisse , quidam viri docti frustra suspicantur. Nam dc in editione Molinaei desiderantur ; quae profecto tu omisisset. Verosimi- Cur ergo, in-lius est ab aliquo Gallo Doctore , Glossis fuisse inserta. Ouinimo quius, leguntur Decretalium nullae Collectiones publica autoritate , in Gallia receptae in Scholis rfuerunt: dc notandum quod ait Molinaeus, in Commentaris ad Edictum Solue ex iis, Henricι II. conim paruas datas, Gussa I s. num. Ieto'. extare in Registris quae diximus
Regiis f sub Philippo Augusto J consilium, ab Elidone Burgundiae Duce ex Philippo
Rzgi datum, ne novas permitteret illas C Onstitui ones Paparum , in Pulchro in fine Regno suo admitti. Et ccrtum est nullo modo admitti, in his , quae ad D issertationis PAR s PRIMA. H
147쪽
De huiusmodi Consilio plenius Illust.
Iurisdictiouc in saecularem pertinent. Imb nec per omnia in spiri ualibus , si aduersentur Libertatibus Se Iutabiti Ecclesiae Gallicanae. Quossimirum non est, cum de Curia Romana non recipiat omnes Decretales, quamuis publicis Collectionibus contineantur. Quae ver b erara Colle stiones publicas vagantur , & ab anterioribus Pontificibus sunt editae, nullam vim Sc robur habent in Iudiciis, Bonifacius in Praefatione s. in v ro sub finem. Editae tantam Constitutiones post publicas Colle stiones valent, dummodo de earum fide & publicatione constet, Ioannes Andreas in Notis ad duetam Prasatιonem. Quo pertinent quusupra de Extra uagantibus diximus: f quibus adde cap. δ. de fide Is mentorum. J Nee apud nos valent , nisi publica autoritate , vel usu receptae tuerint ; sicut de quibusdam Regulis Cancellariae notum,s quae usu de moribus nostris comprobatae lunt. JIn Decretalibus autem componendis eam methodum est secutus Ray- mundus , quam in antiquis Colicinionibus seruatam deprehenderat. Nempe Decretalium Collostores Codicis Iustinianaei artem secuti sunt Statim enim, post tit. De Summa Trans Me , qui est Primus , partes de species Iuris canonici, scripti & non scripti, tribus titulis explicantur, de Con Mutionibus, de R scriptis, Sc de Consuetudine. A quinto vero Litulo, usque ad tu. de Paetis, de Conditione , Qualitate Clericorum, ordinationibus, Eleistionibuς, dc Dignitatibus tractatur: dc pars illa prima, de Personis appellari potest. A rari de P.ictis , usque ad finem Libri Secundi, tractat ut plenissime de Iudiciis Ciuilibris i stituendis, instruendis, dc perficiendis: ex qua parte, recte viri docti obseruant, praxim fere omnem fluxisse. In Tertio, dc Quarto Libro, de Rebus Ecclesiasticis agitur , tam Spiritualibus , qualja sunt Sacramentλ, quam de Temporialibus, verbi gratia, de bonis Ecclesiasticis , Contractibus, Testamentis. Itemque de mixtis, de Praebendis, atque Dignitatibus, Iure Patronatus, dc reliquis. Quia tamen Beneficia Eecle uastica, & bona, non in personae gratiam conseruntur, sed propter officium confertur beneficium, ut vulgoe dicitur; Clerici enim , Diuino cultui, ministella Relisionis debent impendere, lege a. Od. Theodos de Episcop. cr Clericis: breuiter, antequam de Praebendis, de bonis Ecclesiasticis tractetur , in quatuor primis titulis L sim Terti, tradit Rr, quid des deret tu in Clericis , ut recti munus suum peragant, & ossici sui admoneantur. Postremo in Libro Quintu, de criminibus Ecclesiasticis agitur , de Aecu uione , de Persecutione , Instructione , dc Forma Iudiciorum criminalium s ultimo, de Poenis , seu Censuris Ecclesiasticis. Ex quibus colligitur expressum esse ordinem Codicis Iustinianaeu
148쪽
Habita vi. Non. Octob. Anno M. DC .XXXII. ad IX. Tractatuum Calcem edita anno I 64 I.
De re Ala Iuris Canonici distendi ratione.
RUDENT Issi ME vetus 3c elegans Poeta inclectione arborum , quas in tutelam tuam singula Numina susceperunt , Mineruae judicium caeteris praetulisse videtur. Ioui siquidem Quercusi Venerit is It ii Myrtus, Phoebo Laurus, Pinus Cybelae . Populus Herculi placu in fertur: omnes quidem pulchritu--, dine, proceritate, vel amoenitate gratissimae , stetilas tamen 6c intecundae. Mineruae autem propter fructus, quos seri, uberrimo a & humano generi longe utilissimos Olca gratior de acceptior fuit. Ideoque Sapientis nomen meruit. Stulta est enim & manis Horia, nisi quod facimus , utilitate commendetur. Eadem plan Eratione legitimae icientiae Professori conveniens, ac necessiarium esse arbitrot in aperiendis Scholis, non Vmbratiles declamationes aucupari; ciuibus ita eicantur homines , M auribus tantum parantur insidiae, animus autem vacuus dimittitur: sed eam orationem habere, ex qua praeter animi delectationem & Voluptatem, ad auditores aliquis fructus ει utilitas redeat. Opetae ire itur pretium duxi , Studiosis Iuris Canonici , culus interia pretatio nobis, ex veteri huIus Academiae Consuetudine obtigit, quam tum equidem potero prodesse. Quod ut re ipsa praestemus, hac oratione, quae nobis videatur breuissima ac certissima Iuras Canonici discendi 'methodus, exponemus. Nec ita tamen , ut omnia argumentas illatim , de per partes excutiamus . sed summa tantum capita , &in ea materia dominantia perstringam . Nam si quaecumque ea de re dici pollunt, curiosius inuestigaremus, nullus prope dicendi finis re
sidui in reliquis scientiis ediscendis, ita & Iure Canonico perdiscendo , non admittimus rudem , dc imparatum auditorem. In prsemis edicimus, nihil praecepta, atque artes profuturas, vana, & mutilia fore onmia , quae deinde praecipiemus , nisi natura & incloles auditoris faueat , sensus communis adsit, & recta ratio , quam necessarib in Iurisconsulto desideramus. Qui sensu communi caret, Pr
149쪽
eul a scholis Iuris eiiciendus est : neque enim magis illi praeceptae proderunt , quam cultura sterilibus agris & arenae. Non ideo tameα studiosi statim abiicere debent animos: paucissimos enim ceperies quiabus non insit vis & facultas quaedam, ac naturalis potentia percipienti ea , quae traduntur a peritis Doctoribus. Id enim hominibus natum te est: & quemadmodum aves ad volatum, equi ad cursum, ad saeui tiam ferae genitali motu feruntur; ita propria est hominis mih tis as ratio dc solertia. Hebetes vero dc indociles, non magis secundum maturam hominis eduntur, quam prodigiosi partus de monstra. Ex ipsis quippe rerum argumentis Iscimus , saepissimε non ingenium & naturam, sed laborem & curam desecisse. Liberalissimam naturam omnes experimur. Quod ab ea postulamus, ultro dc sponte suppeditat. Uerum ei vicissim nos aliquid largiri debemus, nempe Institutionem, dc eam quidem non seram, sed maturam de accuratam. Excolenda sunt enim a puero dc mitiganda insenta , studio Sc cultura humanioris literat rae, quae Historiae de Philosophiae, Dialecticae praesertim mediocri cognitione , summotere adiuuatur. Mediocrem cognitioncm. dicimus : si quis enim exacti flunam dc persectistatam quaesierit . vix iam grandaevi senes, ac aetate defecti in Scholas Iuris mitterentur. Ab his initiis ad iuris Canonici studium licebit accedere.. Cuius mi- dij, duas partes constituimus; verau , 8c nouum. Vcteris principia dc fontes in praesenti , non longius arcessumus , quam a Gratiani Decrero , cuius Collectio, sicut opus Pandectarum , ex veterum Prudentum libris; ita ex variis Conciliorum, Pontificum, & Patrum scriptis , euentu quamuis Sc arte multum dispari , composita cst. Ius Cmonicum nouum, Decretalibus continetur. in quibus Pontificum potissimum, sicut in Codice Imperatorum , Constitutiones de Decreta res
In utroque, tam veteri, quam nouo , quaedam stadiosis observanda proponemus , non tantum ab antiquis , sed etiam a plerisque recentiori bus Interpretibus, v ci praetermissa , vel non satis cxplicata. In iure nouo Decretalinm, hoc est in Couectione Gregorij IX. quam solemus in Scholis interpretari publice, antiquorum Interpretum, ex. quorum scriptis Bernardus Bononiensis Glossas excerpsi, diligentia. vel industria satis commendari non potest. Haud enim contenti Collectione illa, quam interpretandam suscipiebant , ad alias ctiam antiquiores animum adiccerunt; sine quibus nouas intelligi non posse verissime ii dicabant. Hos Bernardus, Innocentius I V. Ioannes Andrcas , 5c Pano mitanus, optimi Iuris Canonici Interpretes interdum imitantur : reliqui ferὸ omnes imperite neglexerunt. Comparationem illam cxactissimam Collectionum antiquartim, cum noua GregorIj IX. quam neces- fariam ess e toties inculcamus , ex antiquis Interpretibus. ut diximus, Viderunt pauci; neglexerunt plures antiqui de noui usque ad nostra rempora; quibus feliciori genio praediti, Antonius Demochares, Io1n .nes Quintinus, Antonius Contius Elarissimum olim huius Scholae lu-men. dc postremo Antonius AugustinuI , hanc partem strenue adeo tractauerunt ; ut Correctoribus Romanis, qui postreinam manum op
ri imposuerunt, tenuissimum spicilegium reliquerint. Diligentiorum Diuitigod by Gorale
150쪽
DE RECTA IvRIS CANONICI DISCENDI RATIONE . si
exemplo auditores nostros commonemus , ut in Gregorii Collectione legenda antiquas Collectiones semper adhibeant ; in quibus Constitutiones Pontificum integriores reperient, quas Raymundas a Penna- sorti Barcinonensis , Grcgorij IX. Tribunianus , passim interpolauit, rescidit, dc immutauit; ac saepe contra mentem Autorum. Quin &nonnunquam necessarias neglexit , 5 quod nobis Gallis obseruandum est, quaedam in Rescriptis Pontificum, ad honorem Sc decus gentis nostraepetinentia, supercilium & typhus Hispanicus cum serre non posset, praetermisit.
Sufficere forte Studioso Iuris Canonici comparationem illam antiquarum Collectionum cum noua Gregorij, Glossarum assiduam lectio nem, vivam vocem Doctorum merito quis crediderit; studioso tamen dc discipulo. Nam a M.tgistro, qui lumen praefert dc antecedit, aliquid amplius requiritur ue exacta nempe cognitio Historiae Ecclesiasti cae, praesertim a Gregorio VII. nec unius quidem Ecclesiae , sed omnium , Occidentalium maxime ; quae non ex vulgatis Sc futilibus qui bsisque, sed ex aequalibus de coaetaneis repetenda est. Quam cognitionem, quia propemodum infinita est, in Doctore tantiim desideramus; qui nisi eam , si non suminam, saltem idoneam dc intra modum assecutatus sit, nihilo piaestantior erit Magister paulo diligentiore Discipulo. Haec de Iure nouo Canonico , ranquam per indicem attingere visunt est; ne subtilior& curiosior disciplinae ratio retardet potius, quam promoueat Studiosorum impetum. A Iure nouo sensim ad Ius vetus peruenimus , ordine sorte docendi praepostero, non dicendi: Plura enim de Iure veteri pi aecipicnda superiunt. Veteres omnes Iuris Canonici Interpretes Latini cognitioncm Iuris antiqui non aliunde , quam a Gratiano acceperunt ; in summa reliquarum omnium Collectionum, tam Latinarum, quam Graecarum igno ratione versati ; quarum autore S , nec de nomine eis noti fuerunt et quod eorum scripta produnt nimis. Eam ob rem sicut ex aquae capite turbato , de ex sontibus limosis, rivi liquidi & illimes manare non possunt: ita doctxina, quam veteres Interpretes hauserunt tantum ex Collectione Gratiani, quae spuria, falsa, suspecta, dc mendosa plurima continet, certa, vcra, plana, & aperta esse non potest. Ac ne videamur vagari
cum discrimine alienae existimationis; dcsignabimus, quid praecipuo in
Collectione Gratiani caucndum existimemus. opus suum Gratianus ex tribus Scriptorum sere generibus composuit: ex Conciliis, tam generalibus, quam particularibus, orientis , dc occidentis ; ex Epistolis de Constitutionibus Pontificum, Ze ex dictis Patrum , Graecorum simul, dc Latinorum. In Conciliorum Latinorum Canonibus inserendis , picrumque non inspectis Libris authenticis, aliorum Collectorum fidem nimium patienter amplcctitur: unde seges errorum fertilissima. Idem in Graecorum Synodis admisit , in quibus praeterea, non una δc eadem versione , sed pluribus usus, aliquando Q. pine adeo.& imperite, ut unum& cundem Canonem, velut diuersum. bis 8c ter repetat, varietate versionis, vel breuiationis delusus. Quod
vero periculosius est, rationem Componendorum Canonum, vel reuera, vel in speciem pugnantium, eam piciumque inire solci, ut anti-