F. Thomae Campanellae Calabri o.p. Realis philosophiae epilogisticae partes quatuor, hoc est De rerum natura, Hominum moribus, Politica, cui Ciuita solis iuncta est & Oeconomica, cum adnotationibus physiologicis. A Thobia Adami nunc primum editae ...

461쪽

' Porret reo RuM CAP. XII. odi Ostia eisini legem Atticam ille Scipio Roma exulauis; & Iacobus Exuperantius V enetiis. . Aut quia eorum quispiam principi externo adhaerct, seudumq; sub eius ditione adipiscitur , deinde vero in senatu omnia decerni procurat ad nutum externi principis: ut Andreas Doria Genuae ductor classis Hispanicae facere posset. Remeiadium est,nesin senatu consulere neque decernere postici vel via repub. discedat,veluti venetiis mors est. s. Aut quia potens quis populos sibi conciliat tempore se mis aliusve occasionis nobilesque apud populum accusat,& iIIum laudat moxq; armat contra nobiles; quibus exstanctis, rex populorum ipse proinde remanet. Remedium est, ut nobiles habeant tribunos libertatis pro ipsorum cushodia , sicuti depopulus tribunos suos: ac huiusmodi incentores astutos subito opprimere:sicuti Roma Melium, frumentis populum allicientem in Manlium vociferatione apud illum peccantem. Quod Dauid contra Absolonem negligens,periclitabatur. Nec nobilitas,nec populus, ducibus tribunis militiam carere debent: aut si carent, utrique careant; ut in venetis s. o. Aut corruit, quoniam militia caret, dum populus patritios, patritisque vicissim popuIum formidant: accersuntq;ductores militum externos,ut venetiis mos est: qui,post victoriam aliquam insignem, occupant parta occasione rempublicam (sicuti Sfortia Mediolanum, cuius ductor erat, subiugauit; idemque Bartholomaeus Collonus in venetos facere potuisset: aut externis produnt principibus, ut Mala testa Florentiam. Remedium est:nobilitas&plebs armetur: noc supremam in malitia autoritatem extero Duci committas e spe tamen bona veraque, aggregandi i pium senatui, lactes. Nec principes, sed milites praeli salsuetos, ductores exercitus ad scisceret. io. Aut in factiones diuiduntur ciues, exterorum factioni bus dum pro affectione fauent: sicuti omnes Italicae respublic. factae sunt olim Guellae aut Gibellinae, aut, quod peius, mixtae: item alij Papam, alii Imperatorem seqii entes: unde stra

462쪽

io. F. TRO M. CAMPANILL A ges dira,& calamitosa tempora,subsequuta sunt. Remedium, est, v t omnes eandem factionem amplectantur; omnesque aliis arum rerumpub. hac de causa expulsos ciues sibi aggregare, Munuan corpus enicere curent,caeterosque mox deuorare. Aut potius statim puniendus esset,quicunque hichiones exterorum introducit:&concilium uniuersale conuocares ac unam modo partem sequi ob publicum bonum decernere, si secus fierene-quit,&c. Nunquam tamen resimb. debet neutralis remanere, quoniam victoris praeda necessario erit, nec amicis nec inimi

n. Aut quia plebs nobilitati nil confidit ,nec plebi nobili

litas: ideoque arbitrum externum aduocant, (sicut Florenti Robertum regem,S DucemAthenarum, qui virosque deuorat subiugatque sibi. Remedium est,arbitros exteros non-cersere, sed religiosos eiusdem patriae viros, lacerdotumque decreto contentiones committere, sicuti Moyses diuinitus docet. AI x. Mutationes sunt innumerabiles, ut M earum causae. Lege Florcntinam historiam,(haec enim ciuitas omnes perpe se est varietates, Sc Romanam eidem oppositam etiam in comsimilitudine.

De morte,casse, , mutatione rerumpu. popularium, in qua vide omnes participant in regimine: di de causis , remediu eorundem

malorum.

r. D Espub. omnium, quam diximus popularem, eisdem deri causis variatur perditurque. Praeterea vero pessum it, dum plebei ignari regunt,nec inuicem conueniunt, & Casu a sectuque, non consilio, cuncta decernunt. Remedium est, ut senatum habeat optimorum, qui prospiciant accidentibus legibus, Disiliroes by Gooste

463쪽

POL irret OR v M CAP. XIII. it legibus, & doctrinis populorum, ne ab exteris, aut d ciuilibus subdolis decipiantur.

a. Aut quia in electionibus non Conueniunt, tanta muItitudine obstrepente, & venire detrectante; conturbanturq;. Remedium est, sortibus educere tot elcctores ex singulis fami liis,vel pagis, vel oppidisi aut tot numero eligere ristique tantum ad comitia conuenire habeant. 3. Aut quia in comitiis, quicunque praeualet lingua, populos decipit, leg; eligi facit,quamuis scelestissimum. Remedium est, ut ciuiles causae iudicentur in quolibet vico, ab uno optimo Viusdem artis opifice cum iudicandis; sicuti Helvetiorum At Grisonum mos est: criminales vero a duobus magistratibus communibus in singulis oppidis, qui a populo ad certum tempus eligantur. Causae vero ad reipub. regimen nutitiaeque spectantes a senatu tractentur. Ita ut magistratus illius populi, qui est imperij caput, qualis fuit Atticus Romanusque & provinciarum rectores, sorte educantur de illorum numero, qui ex omnibus ciuitatibus electi fuerunt, quorumque nomina imurnam immissa sunt. . Aut quia populorum pauperrimi per magistratus functiones ditari volunt ;ditissimi vero tanquam tyranni supereminere. Remedium sit, ne particeps gubernationis sit, nisi qui certam census quantitatem habet intra quosdam limites, quos qui excedunt ultra citraque ad functiones publicas nequaqua

admittantur:vt nec supra mille, nec infra tercentum. Aut externum iustitiae admrnistratorem conducere: ut Florentia solebat.YSed hoc argumentum est, ciues inter se discordes esse, nec coalescere rempub.posse; & saepe ruinam affert. Aut ut defuncti magistratu rationem l administrationis rigide rcddere

cogantur.

. Aut quispiam locuples populos pascens, animos eorum sibi sit biugat, ac mox corpora, S rempublic. Remedium est,ne quis horrea,nisi reipubl. nomine, teneat. Vel,quicquid frumenti & frugum singulis familiis superest, vendendum in publico horreo recondatur, S lucrum auaris auferatur,& rei-Fit 1 piab.

464쪽

ri F. THO M. CAM AN ELLA pubia accumuletur, in minori tamen quantitate, ut paupores . Commodius vivere possint.

f. Aut quia, dum populus bellum gerit contra rateros, eius dux praelia & victorias ad longum tempus prorogat; ipseque Interim autoritatem, ut in bellis solet, maiorem exercet, beneficiis centuriones Ac milites ita obligat, quod domumreuertitur ipsorum rex ; sicuti S fortia Mediolanum , & Caesar Romam. Remedium est, ut Dux a consilio magistratuum bellicorum pendeat; sed non satis validum. Credo equidem, respub.populares huic malo subiacere omnes:ideoque Mauritium Namouium fore regem in Flandria, si bellum cum Hispa

no restinctum fuerit.

. Aut quia,qui reipub.multa contulit beneficia,autoriis talem nactus, contra suos aemulos populum afficit Iseque per inuidiam , de proprer beneficia eis collata , ad mortem peti fingiti dehinc pro custodia corporis sui lictores poscit contra accusatores accusatosque; illisque fretus tyrannidem occupat, sicut Pisistratus Athenis fecit. Remedium es , si no biles quoque suos habeant tribunos , & populus patrocinio sapientum ac Religiosorum muniatur, quibus praestet omnino fidem,. Athenienses enim Soloni philosopho , animum Pisistraticum detegenti, fidem non praestiterunt, ideoque libertatem amiserunt,

S. Aut quia periculum graue subitaneuinque contigit, populi vero ad deliberandum tardiores sunt. Sic dum Roma ni consilia ventilant, Sagunthus illis periit; S Cyprus , dum Veneti de succursii pigre deliberant. Remedium est, tunc temporis Dictatorem statim cligere, qui proprio consilio omnia regat expediatque. Optimus reipubl. dictator elle debet. Neccilitas ipsa coget non nisi optimum eligere:vt Romanorum mos testatur.

p. Aut quia quispiam ex civilibus ditissimus fouet mitritiaque poetas,oratores, religiosos, grammaticos,&quoscunque lingua ingenioque potentes, diuitias suis, academiasque propria in domo facit: hi vero nuris laudibus ipsum ad populum

465쪽

extollunt, tantamque autoritatem Ac fidem illi conciliant,ut facile princeps & pater patriae acclametur, praesertim si beneficia illi contulerit aliqua. Sic Cosmus Medicarus factus est Florentinorum caput Ac dux. Remedium est, si scholae sint publicae, vivantque stipendiis publicis doctores communes: illorum deprimatur autoritas, qui pecunia docent , doctrinas Accompositiones Ac praedicationes vendunt, Ac scientias cauponantur: sique populus scientias vernacula lingua in scholis publicis addi scat, Ac in templis doctrinas sanctas solisque religi sis praestet fidem,qui de sit periorum licentia prydicant,nec veritatem patriae religionis adulterare audent, sublata paedagogorum, sopistarum& haereticorum autoritate, nec non & nebulonum in circulatores Ac comici tollantur , eorumque loco conciones de actiones sacraesuccedant. Nec in senatu, qui doctrinam S linguam locat,partem habeat i Libertate concion collapsam csse Graeciam, Cicero autumat. Idem videmus in

Germania Ac Gallia. Sero Helvetii medicinam huic morbo parauerunt. Captiuus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam, dicit Dominus in Isaia. Et alibi, scribarum dolis,dicentium pax ubi non erat pax, captum eum fuisse, prophetae conqueruntur. Doctores publicos stipendiis magnis optimos undique conducere oportet in academia dc in templo me optima cogantur a principalibus ciuibus mendacare, Si rempublieam,suo priuati honore, dolentes proderet. Io. Quaecunq; tandem fiunt in Repub. aut Regno mutationes,etiam exiles antiqui status, indicia sunt, aut Causae, aut Concausae, aut praeparationes mutationis uniuersalis animorum: ergo dc totius rei publicae seu principatus, a suis principiis recedentis: sicuti cibi noui Ac noua exercilia&c. In corpor humano. Nam Sc Darius, Macedonico usus ense, praesignauar, Macedonicis armis erus regnum subiugatu iri. Igitur de Musicae, praesertim in templis, mutatio, & vest tmentor u antiquoru, re conuiuiorum &matrimonioru, S nouae fceml natu Cosmetudines, S disciplinae nouae,religionis ante Oia,S adolescentulo-rta prauatas, ut notauit Cesorinus, S leges nouq tributaq; noua.

466쪽

cipatum ouertunt. Vnde nec vestimentorum originalium formam veneti mutant. Et, si minima neglexerimus, paulatim defluemus, teste Salomone. Remedium est,mutationes in melius facere, doctrinas sanctas ivspeculationes coelestium S terrestrium nouas,& morum correctionem Introducentes; SI ad sua principia regimen reformare per uniuersalia comitia conciliaque,ut religiosi consueuertint, nullasque mutationes, auspiciis

funda mentisq; regni oppositas admittere, sed proficuas, qualis est astronomia Galilei, dc nostra ex patribus philosophia , gentilismo, religionis perniciei, opposita. Bene ergo cecinit Ennius: Moribus ann au is stat res Remana utrissae. COROLLARI v M.

1 I. Veruntamen omnis mutatio, siue in bonum siue in malum, a principibus in temptib. statim grassatur. Hos enim i mitari ubiqu e studet populus, teste Salomone. Si enim mille, ciues delectentur alea aut venatione aut religiositate, non sta tim ciuitas uniuersa hisce rebus delectabitur: at si princeps, statim omnes. Item si mille homines adulterantur, non statim excorum peccato tota corruit respublica: licet unicum exemplusit in tribu Beniamin,ubi omnes, at exsuperbia non ex imitatione, adultarium defenderunt. At si princeps mulierem impudenter constuprauerit, extemplo ruinae patet;siquidem Lucre tiae stupro Tarquinios reges Roma expulae eademque de causat ex postremus Gothus Hispaniam & seipsum perditum dedit. Et Claudius Virginio iniurius decemviratum pessiimdedit.Nec remedium David profuit, occidendo Bethsabae mariatum, quo minus periclitaretur vel a suis. Idem dicendum de caeteris enormibus peccacis. Sicuti econtra CX Corum virtutib. praeclaris tota respub. reflorescit; ut patet sub Salomone, Iosi , & EEcchia, S c. Probitas custodit regem populosqti, non auteindocta Machiauellistaru astutia. Omnis enimvirtus ab eo,qui virtus Si sapientia Dei estentialis est, omnia gubernantis, originem habet.

467쪽

R THOMAE CAMPANELLAE

Appendis Politica

CIVITAS

SOLIS

ID EA

REIPUBLICA PHIL

FRANCO FURTI

Typis EgenolphiEmmelii, Impensis vero Godostedii Tambachii, Anno Salutis

469쪽

C I VITAS SOLIS

vel DE REI PUBLICAE.

ID EA Dialogus Torem

I A quaeso, memora tandem quaecunque tibi hac in Nauigatione contigerunt. C EN. Naristavi iam quo pacto totius orbis Terrarum peragrauerim gyrum: ac demum in Taprobanam peruenerime coactusque fuerim in Terram deascendere, ubi incolarum metu sylvam adierim.ex qua tandem egressus in planitiem magnam prorsus subae quatore constiterim. Hos P. Hic quid tibi accidite G tu. Extemplo in agmen stequens virorum,ac mulierum armataruincidi: quorum multi nostrum callebant idioma : simulatque in Solis ciuitatem me conduxerunt. Hos P. Dic qua ratio-nu . ne isthaec ciuitas fabrefacta est, quaque gubernetur GEN. se .ae Attollitur ex amplissima planitie collis ingens super quo maior structis pars ciuitatis fundata est: At multiplices illius Ambitus expo ciuitat . nuntur ad multum spatium extra montis radices. qui ea constatmagnitudine,qua ciuitatis diameter duo, S plus milliaria continet,ut circuitus sit septem. At ex gibbositate plura capit quam si in planitie foret. Distincta est ciuitas in septem gyros Ambitusve ingentes,a septem planetis nominatos,S ab altero in alterum per quatuor strata Viarum inrratur, perque portas

quatuor ad mundi angulos quatuor spectantes. & profecto sic Ggg aedificata

470쪽

is F. Tuo M. CAMPA NE L L A aedificata est, v t si quis prim rim expugnaret gyrum, necesse ha bet duplicato labore expugnare secundum & maiori tertium, ac semper geminare vires, laboresque. quapropter septi cs expugnanda est volenti illam subiugare. Ego tamen i dico nec primum posse oecupari ambitu in , ita crassus est, terra plenus, munitus propugnaculis , turribus, bombardis, MFossi S. Ingressus igitur per portam Aqpilonarem, quae ferro operta est, sic fabrefacta,ut possi t eleuari, ac demitti,& facile, M ortiter obserari processibus suis an postium robustorum sint bus dccurrentibus mirifico artificio, intercapedinem planam vidi o. passuum inter prima ac secunda maenia. Dehinc visuntur palatia ingentia.muro secundi gyri copulata omnia,ur

unum esse omnia dicere queas. Porriguntur ex media altitudine palatiorum se ilices continuati per gyrum totum, super quibus sunt deambulatoria, de substentantur columnis ab imo crassis, formosisque subporticus quasi sepientibus sicuti peri- stilia, siue claustra Monachorum. Inferne autem introitusnonthabent, ii si ab interiori pariete in sui parte concaua de

intratur in aedes inferiores plane: in superiores vero per scalas, marmoreas ad interiora consimilia deambulatoria,&exillis; ad superiores aedes quae formone sunt, re fenestras habent ad concauum,&convexum parietem :& gracilibus distinguuntur parietibus. Quippe murus convexus , id est , exterior, crassitiemhabet palmorum octo: concauus vero trium: intem medii unius ,re forte cum dimidio Dehinc peruenitur ad secundam planitiem angustiorem prima passibus fere tribus. At-- Ique secundi ambitus primus conspicitur murus, consimilibus. ornatus deambulatoriis superne,& inferne.& ab interiori para te alius est murus interior palatia intercludens, secunda ma nianare peristitia habet consimilia , columnis suffulta inferone; superne vero picturas egregias, ubi sunt aedium ianuae sta- iperiorum. Itaque deinde per consimiles ambitus , dc muros duplices intcrcludentes palatia, ornatos deambulatoriis pore rectis exterius, fultus columnis , iturusque ad supremum: a C