Regula S. Augustini et constitutiones Fratrum Ord. Prædicatorum

591쪽

siam,ve est legere in maioribus conuentibus,vel anhelate , ad habendum licentiam insolemnibus studijx, vel fere e lgrauiter, si de modo legendi in aliquo corrigatur, sed bo- lno animo debet implare quicquid a suis maioribus fueriei ordinatam,& se corrigere libenter in his quae fuerint si,

dicta corrigenda . . t

OFficium Magistri studentium est habere et elum & c

ram specialem de studio promouendo, modis omniabus q uibus potest. Et ideo debet habere in memoria ea quae scripta sunt in Constitutionibus & ordinationibus quae emanauerint vel emanant, quotidie a capitalis vehgeneralibus vel prouincialibus, a Priore prouinciali vetvisitatoribus circa studium, & dare operam ut diligenter seruentur. Ipsius etiam est notare diligenter&suggerere amotiones, quas reputat expedire fieri statribus, pro studii promotione in domo. Debet quoque talicitare Priorem& maiores, ut procurentur liori utiles pro conuentu, limgligentias vero Prioris S seatrum circa studium Priori prouinciali& visitatoribus reserre fideliter , & super his accusare eosdem, vel in domibus propriis, vel mittera accusationem ad capitulum prouinciale:interdum procu rare etia Sc pro poste suo laborare, quod necessaria ad studium , si ilicet cellae aptae, atramentum pennae, festum Pr tempore ad lumen,& similia sine desectu habeantur tria domo,& fratribus eum his indiguerint, ministrentur.=I fius etiam est habere solicitudinem quod habeantur scho, lae competentes,se aptae in senestris Si sedibus, de cotra pluuiam bene munitat. Et ubi veniunt faeculares,debet prouis de re quod recipiantur di collocentur honorifich iuxtata

Item ipfius interest iniungere Sermones qui solent is capitulo fieri in omni sesto nouem Lectionum nisi legatur in scholis,&in capite ieiunq,di in vigilia natalis Domini, Min

592쪽

iti alus erebus eide en t ibus, sic ut est tempore capitu loruProuincialium rei Generalium, quandocunque in casa aliquo sunt faciendi. Non sunt aute ad huiusmodi sermo nes passim admittendi extranei,nisi ubi interesse voluerit eompetens multitudo;& hoc de licentia,& cti scientia Prq. lati, ae debet diei illi, qui facturos est sermonem , quod extranei debent adest e,& in hoc casu non iniungatur sermo nes alicui,nisi tali de quo credatur,quod sit idoneus ad laudabiliter proponendum. Porro sermones qui fiunt in G herali, vel Prouinciali Capitulo,debet iniungere de liceritia de scientia maioris Prelati. Extraneis vero non debent huiusui odi sermones iniungi,nisi de latentia de voluntate Praelati. Cum aute contingit pertransire Cardinale, vel Legatum,vel Episcopum magnae literature, vel Magistru alia quem in Theologia, vel alium magne aut horitatis virum de praedicatione exercitatum, vel Ministrum fratre mino rum Generalem,vel Prouincialem, vel aliquem de Ordine nostro Priorem,vel Lectorem,vel satrem alium In praedicatione famosum debet cum Praelato consertei si fit ho rum aliquis inuitandus ad praedicandum fratribus in ca pitulo,aliqua die,& fiat quod ei videbitur faeiodum. Hu-3usmodi pq ro sermones capituli fieri solent, vel post Matutinas, cum sunt noctes prolixae, vel post Primam cum hora illa non est in aliis occupata,vel post Nonam tempore dormitionis diurnae,vel alia hora secundum ordinatione Prioris,in qua fratres pollunt comodius interesse. Pertinee vero ad ipsum pulsere hora competenti pro sermon*lhuiusnfodi. Cum autem horam variari contigerit, debet in pr*e edenti capitulla,si hoc sciverit,prafato dicere, ut sta tribus praedicatur. Debent autem huiusmodi sermones statribus tam tempestiud iniungi, ut se de modico tempore non ua . Ieant excusare. Debet etiam dirigere fratres maxime iu-n io res, indicando in quibus libri l inuenire possint opportunas materias ad praedicandum,& magis utiles ad salute audientium:&diligentiam adhibere, quod tales libri ita do-.mo hadeantur,aut procurentur,quibus fratres magis pro

593쪽

licere valeant. 8c circa hoc freq uentius sollicitare more aut alio Mad quos spectabit prouidere. Vnde cum aliquis frater se excudat a faciendo sermone sibi iniuncto, nec a paparet rationabilis causa praeter solam ignauiam, no de hec esse facilis*d relaxandum eum; sed omnino urgere,&om nem operam polliceri, Si autem imminente die praedic tionis, appareat ei quod debeat esse desectus sermonis ex causa quacunque,debet rogare praelatum, vel altu ad hoc idoneum,quod suppleat hunc defectum, vel ipsemet suppleat:& ille qui desectum huiusmodi facit, tuo tempore, vel in ipso die sermonis in capitulo corrigatur . Si aute aliqui statres adeo sunt inepti, q uod non speretur q uod unq uam possint habere modum praedicandi, non oportet quodisito imis importunus illis,ad iniungendum set mones. Ipsiud stiam est praemonere fratres,quibus imunguntur sermones, ut caueant a prolixitate sermonu,interdum iuxta eos sedere, ut cum nimis prologant sermones, faciat eis signi Cum autem aliquid reprehensibile dixerint inisermone is debet ipsa die hora competenti charitatiue ostendere sta tri,ut alias caueat circa illud; vel si melius ei videbitur da fructuosius, antequam sermo fiat in conuentu,praeuidere

quid ibi sit dicendum , & blande corrigere, siquid displicuerit,ne sorte frater concionaturus animum de spodeat. Porro Sermones ad populsi in villa, vel extra,debet alij, cui Prior inluxerit imponere.& annexa illi officio exequi, vel ipsemet, ubi propter paucitatem fratrum,hoc ei committitur a Praelat . Cirea Couaticnem. Circa collationes, quae fieri eius opera diligentia inter fratres solent, aduertat imprimis quod ad eas non sunt admittendi extranei siue seculares, siue religiosi alterius ordinis, nisi essent adeo familiares, quod in desecthus fratrum,si quos ibi viderent, credatur eos non esse scandalietandos. Tam vero circa collationes priuatas, quam circa publicas disputationes, ad eum spectat suggerere

Priori admonitiones, quas in capitum faciat statribus,

594쪽

murum ut bene te haueant de religiosem omnibus praed diis. atem ad ipsam pertinet conuocare fratres aliquo signo ad collationeis in loco apto ad hoc, secundum ordiis nationem Priorii, ci hoc ic mel vel bis in septimana , vellaequentauri ubi vel quando non sunt lectiones. Facienda mi nurusmodi conuo at in cum signo:ad hoc: terminato vel 'th Nonam, binae telectionis tempore, vel post Ue Petras te iuP reiciunii, rei inter comestionem, Completorium iis uadragesima, vel alia horam qua fratreX con modius Pollvit interella secundum voluntatem Prioris. Iahui ulmodi, autem collationibus soler interdum recitari

aliqua quaritio determinarii a se ligabusio eui fuerit in.uincta tu, uti reeitar aliqua ab aliquo qui eam praeuideant sex iniunctione sibi facta, de poli recitationes, sta tres qui volunt opponant recitanti, & ita exerciten se opponendo &irespondendo .,vel solet ab eo quis alnuid delecti Q as pel questionibus auditis a fratribus, ut videa istur de profectu eorum. vel solent fieri collationes de moralibus, vel de certa aliqua materia ut de Euangelio, vel de Epti ola, rei de summa de vitiis& virtutibus, vel de

casibusta similibus i Ita quod quilibet statersciae doqiao titulo debeati recitare, vel de quolibet,admvoluntatem cuiuiubet,& ab illis qui non sunt adhuc sufficientellia maiota, altem aliqua notabilis authoritas recitati.S ut autem interdum ordinari , quod unus choras dicaerna vice,& alius alia vice; vel cetiis fratribus iniungi quod faciant collationem alii in una dieialij in alia die, dc sic det alijs. Et de modis litis quis seruetur, fiat cu consilio Prio- iis,quod melius videbitur. Fratres autem qur non facitidquod debuerint,vel in aliquo offendunt rei:salsum diceniado,vel aut horitatem aliquam non bono modo assigna do vel confuse, vel prolixe loquendoue vel ibidem clamosh c distendendo,uel alias quoquo modo reprehensibiliter se habendo, debetibidem verbis corrigere,cum humilitate, Meumlitute,& de excessibus grauioribus suo tempore in caepitulo accusae. Cum molandimermi aliquando cois

595쪽

praecedenti. & ordinari quomodo fiant. ii orea dissatationem. Pia . Item ipsius interest instare,quod fiant disputationescia expedit, vel qnod non fiant, vel raro fiant,pel quando nopst ad hoe Lector sufficiens,vel non sunt qui conuenienter possunt opponere vel respondere, vel non creditis quod sequatur inde notabilis utilitas propter statum auditor uolcum autem fiunt,debet conferre cum lectore, quod fiant de utili materia. Debet ante praedicere fratribus te pestiaue,de quo fieri debet dissiputatio, ut sibi prouideant, do cere,in quibus scriptis, & ubi possint de illa materia inuenire. Debet autem semper iniungere alicui, ut sibi pri uis defit de respondendo, si necesse fueriti ne sit in hoe unquide sectus. Debet aute iniungere statribus, qui sunt ad hoc idonei,quod semper in omni disputatione fine parat opis ponere in aliquo,&quod sibi in hoc prouideat illi,qui sine praeuisione ad hoc sufficere non putantur. Non debet autem aliquis incipere, opponere,vel respondere in stholis, nisi prius ei hoe impositum suerit,uel licentiam habuerit, Extranei vero quando veniun e ad disputationes, honoradi

sint, ut cedatur eis ab omnibus cum volunt opponere invitentur ad respondendu;&si male dicunt, non consura dantur,nec contendatur cum eis heaueatur ab eorum

offensa. Porro si quis vel stater, vel lector in disputando in aliquo reprehensibiliter se habuerit,debet eum super hoc suo tempore in capitulo proclamare. Si autem aliquis noritabiliter in disputatione se habeat, & no speretur de eius correctione,debet ei imponere silentiu extra scholas in aliquo loco charitatiue,vel suggerere Priori quod hoc faciae, in capitulo publiciu vel priuatim si magis visum fuerit ex

Item ad ipsum pertinet confierre csi fratribus, quot levictiones,& quae sint Lectiones legendae,& ad illud, quod ei visum fuerit utilius,indueere Lectorem. ubi vero est studia selem ne, vel magna multitudo stare ivel alioru auditoris ui debet

596쪽

Muin i Dadensium, cap. XII. Ios. debet procurare , si potest, quod habeatur aliquis frater ,

qui legat extraordinarie tempore vacaaionu, & in diebus vacationum quibus non legit lactor,vel non disputat. Ite

quod obi nci est Lector altem sit aliqua lectio leuis, vel de hutoriis, vel de aliqua su mina, vel similibus,& si aliqui sileiuuenes habiles ad proficiendum . habeant alique Lecto

rem mGramaticalibus,vel Logicalibus,& similibus, prius super hoc licentia impetrata.Item debet procurare,quod fiat repetitio Lectionum semper,vel per eum,vel per altu, vel per alios,vel modo per istum, vel modo per alium, vel xitia temo per imum, alia tepetatur per Mium, prout ab ip

vela Priore suerit ordinatum. Fratres vero qui profici une de non sunt multum prouecti in scientia, & m xime iuniores, sunt eopellendi repetitioni huiusmodi inter e sse. Cirea prefectum fratrum in Dudio. Item in ipsum pertinet gerere solicitudinem circa sta. tres omnes & fingulos , quomodo se habeant circa studia, vel qui frequentane scholas, collationes, disputatione rem petieiones t vel qui non libenter in callis resident, vel sunt vagi, vel qui student,in quo student, qui habent voluntatbproficiendi in studio,& qui nocurant, qui student ordinate,& qui confuse, qui circa utilia,qui circa curiosa, qui lubenter audiunt, vel interrogant quod nesciunt,& qui nonrdi quicquid circa hoc,& similia inuenerit reprehensibile in aliquo; studeat emedare,modo per admonitiones secretas di etiaritati uas, modo per accusationes in capitulis,& mordis alias,quibus poterit diligenter. Cum autem suerint a jiqui in Conuentu,de quorum prosectu in studio multu speretur,& sunt bene morigerati, debet laborare, ut detur eis occasio,& adiutorium ad proficiendum in studio. iuuado eos ad hoc, in quibus potest per se, & innotescedo hoc maioribus,intercedendo pro eis, ut mittantur ad studia meliora,aut pateatur eis ab aliis occupationibu , ut fiant eis aliquae recreationes csi fuerint debiles ut habeant aliquas licetias ab ossicio remanedi:& similia, quae possunt ad pro

'motionem valere praedictam. L me Are omnia ad ossicin

597쪽

Regentis pertinent iuxta constitutioneI nostras disi I. 1. cap. at studentihuF. De ositio Libram. Cap. XIII. Circa armariam.

O Fheium Librato est habere curam,utpotc se,cuod habeatur bonus locus pro Librariaci secutus, ci hec daptus contra pluuiam di in temperiem' copiam habes boni aetis pro libris custodiendis. Armarium autem , in quo libri reponuntur,debet esse de lignea materia , ut melius custodiantur il putrefactione, vel nimia humectationer de habere multa intermedia,&di stinctiones,in quibus reponantur libri, e scripta diuersarum facultatum, de diuersi liis bri & huiuImodi eiusdem facultatis separatim,di non confuse,cum signationibus debitis factis perscripturam, quae applicanda est unicuique interstitio: ut sciatur ubi inueniatur quod queritur. Debet autem ipse custodire clauem huiusmodi armarii,seu librarie,& aperire. claudere tempore suo:& habere cellam pro studio c si locus est aptus ) in

ipsa librariar vel de prope, ut citius inueniatur, cum quaeritur pro aliquo negotio ad suum officium pertinente. Circa Abroth Ite ad ipsum pertinet habere chartam, in qua sint scriptiones libri eonuentus,ci cum augmetantur,vel minuumtur,scribere vel abradere in charta illa,ficut suerit facie

dum. Huiusmodi autem chartam debet tradere successo risio eum dimittit ossicium' accipere d praedecetare euassumi offetum de novo, ut sic fere per possit reddi ratio de libris eum exigitur a praelato,ne per obliuionε eos e perire contingae. Ipsius etiam interest habere cur quod per se vel per alium secundum ordinationem Prioris reparentur,cooperianentidi henh ligenturin signentur in unoquoque volumine in tergo cuiusmodi libri,rel liber iit,vel euius scriptum,vel scripta con tineEntur in illo, e pria ei pio cuiusibet ponatur tituli t huiusmodii Iste liber est taIis conuentus fratrum Praedicatorum. Et si fuerit dignum quod dator libri in memoria habeatur,addatur , et dic eue, uem dedit evila pro anima sua. Debet et id dare ope

598쪽

Librarij. Cap. XIII. ratram,quod libri communes lab eo augmententur, acqui . redo eleemosynat ad hoc aliquas eum potest, vel i noui.tiis cum intrant,et habent libros aliquos , vel laborando, quod de libris statrum decedentium aliqui ad usus comis

munes applicentur,de modis alijs,quibus poterit diligeter. Item debet apponere curam, quod libri qui non habentur in omni genere saeuitatam habeantur . Cum habetur aliqui duplices vel triplices, de quibus staties no multum indigent,retentis melioribus alii cum licentia redantur,ci pretium in alios usus librorum,qui non haben tur, conis uertatura Se idem fiat de veteribus, vel alias parum valentibus. Item semel in anno,vel bis,debet omnes recolligem re, & ad locum idoneum reportare,cum socijs ad hoc sibi deputatis ad vertendum,&ad videndum ne aliquis peri rit, vel ne aliquis a vermibus desti uatur. Quod si alique inuenerit deesse, debet diligenter laborare quod re inuenia tur. Si autem aliquis Iaesus fuerit in aliquo,debet apponere curam quod reparetur,& cauere in antea ab his,quae lis bris inuenerit nocuisse. Et cum viderit aliquos libros de armario otiosos, debet illos ad armarium reportare. Item

ad ipsum pertinet prouidere, quod in aliquo loco silentii

di apto, sit aliquis pulpitus magnus, vel plures,in quibus ligentur aliqui libri,quibus frequentius fratres iudigent cuhabentur,ut est Biblia grissata in totum, vel in parte, Biblia

fine glosis,Summae de casibus, Concordantiae, Interpreta tiones, Decreta, Decretales, Distinctiones morales , Sero

mones varii de sestis,de Dominicis per totum annum, Historiae, Sententiae, Chronica, Passiones,& Legendae factorua Historia ecclesiastica,& similia multa ut communitas Fratrum in promptu possit illa habere. A rmarium vero sic debet apertum tenere certo tempore. vel esla iuxta eum, vel

in ipso,ut qui polunt aliquid in transitu videre in aliis libria qui sunt in eo, vel aliquem habere ad horam breuem,

possint copiam eorum de facili habere .

599쪽

OFficium Exanii natorum est reddere cautosi fratres, iqui aliquem volunt examinari,quod no pr*sententaliq ue de quo certum sit, quod non sit sufficiens , ne fiat ei, qui talis est,confusio pio nihilo. Illos etiam de quibus

veraciter constat per certos testes,vel facti e uidelia milvel

famam publicam,quod sunt bene sufficientes, non oportet examinare,sed referre Priori huiusmodi certitudinem. Cum autem de aliquo propter dubium fuerit examinatio facienda, non expedit quod fiat cum aliqua solemnitate vel acerbe,sed ita urbane,quod ipse qui examinatur,quod sit examinatus plenarie non aduertat, quod fiet quado di. Misim,vel etiam simul examinatores eundo per hortu vel alibi loquuntur latine cum eo,modo de rumoribus mundi, modo de rebus impertinetibus ad scientias, modo descientia aliqua inquirendo, in qua studuit,& quantum, & ubi,

di sub quibus Magistris, & sic intrando quasi insensibiliter ad inquirendum aliquid de scientia in qua studuit,& mo .

do transserendose ad alios rumores, modo reuertendo ad propositum . Magis autem attendedum est ad ingenium,

ad facundiam, ad aptitudinem ad addiscendum,& ad ho- viam dispositionem invenit naturalem,quam ad hoc quod multa audierit & diu. Possunt etiam examinare illos, qui sciunt scribere, imponendo eis,quod faciant aliquam literam de aliqua materia,quam dent eis quasi ad videndum quo modo sciunt scribere,& tunc possunt ex modo diciadi, aliquid perpendere de sufficietia illius. Possunt etia inquirere si sciunt cantiare & legere,ut si in huiusmodi sui excel lentes, possit facilius cum eis in alia insuffcientia dispensari. Potest autem lassiciens quo ad scientiam reputari quicunque talis est quod ex bono ingenio,& alias bonis naturalibus,& ex scientia iamiacquisita et ex alijs quae appa Tene in eo, potest aestimari quod possit Theologia addiscere,& apud fratres proficere,ad hod vi possit tantum intel hligere de scripturis,quod possit fieri pr*dicator, vel c5sessor securus . Ueruntamen secundum statum ,& indigentiam . ita Pro

Di sitirec

600쪽

Examinatoriam. Cap. XIV. Ilprouinciarum, vel conventuum,di abundantiam vel penuriam literatorum in natione , facilius sunt aliqui recipiendi in uno loco,quam in alio, & possunt secundum modia patriae,alicubi aliqui sufficientes iudicar qui alibi in sufficientes reputatur. Porro inquisitio de moribus sic caute est se.

cienda, vel i socijs, vel a notis, quod ipsi non aduertat pro pter quid fiat. Huiusmodi aute inquisitio fieri debet maxime circa vitia quae sunt quasi naturalia,& inseparabilia, veiunata iracundia, ebrietas; vel a debilitate naturae proueniens, vela vitiosa consuetudine,dispositio ad furiositatem vel malitiam, vel percussionis, vel huiusmodi perpetiadis,& de receptione talium di similium , de quoru correctione vix spes habetur,summopere est cauendit. Si vero post examinationem de scietia S motibus huiusmodi,videatura Examinatoribus,quod indubitanter recipi debeat examinatus sic a conuentu, possunt ante quam plus procedatur, inquirere leuiter deillis impedimentis recipiendotu, quae in constitutionibus sunt expressa, ne serte in vanuvlterius procedatur,si tale aliquod habeat propter quod nullo modo fit recipiendus. De omnibus aure quae inuenerint, dembent Priori de conuentui relatione facere fideliter,nec Elo receptionis,& repulsionis. in partem aliqua declinare. De o pio Cireatoris . Lap. XV.OFficium Circatoris debet imponi tali fiatri,qui sit Eelator religionis,& maturus Se insistitus ad cognosce dum ea,quae sunt religionis,vel contrilinon priceps in Ee- Io suo. Huiu odi ergo officium est circuire per tota domum,& per omnes officinas,& in Ecclesia exteriori,& ubi fratres loIent confessiones audire, vel loqui, vel morari cuexterioribus,& per omnia alia loca insta ambitu clausurae exterioris, semel vel pluries in die,praecipue cui viderit expedire specialiterpost prandium tempore dormitionis,la

notare si alicubi inuenerit in quocunq; loco aliquid fieri

ab aliquo fratre, siue maiore,siue minore, quod fit contra religionemvel debitam honestatem. Prycipue aute debellcircuire postvltimu signum,uel cum lumine,cum prosun-