장음표시 사용
41쪽
communioribus incaepisset grist. quandoquidem in fecundo simul: de caeli principiis locutus es,de quibus in priruo non fu i dicis, agitur autem in secundo de ea natura, quae in primo fuit excogitata. Horum autem opinio mihi nonfatis facit stet aliquando eam defenderim, aliisque amplectendam publice docuerim, nunc uero in hac aetate grandiori cum exactius accuratiusq; perscrutatus fuerim fritifententiam,duxi mutandam fore opinionem, aliter . quam
ante sentire:pro veritate enim non modo aliena, verum etiam pro-
r. Ethie ea pria oppugnare debemus, xt AriΩ.praecepit primo ethic.Quare his p i. . sic primo instamus,ea principia,qua sunt contraria, Aristo. vena
tus es in primo p f. at caeli principia non funt contraria, maior patet tex. so .ubi cu placusq; sumpserit principIa esse contraria, eoncludit talia debere esse principia. Quod igitur contraria oportet esse principia, mani festii est.minor similiter ex Arili. patet, qta. Meta. Ir .Metaph.carpit vetustiores omnia ex contrariis constare asseretes,ct Auer.in com.ait antiquos peccassesquidem omnium primcipia non sunt contraria, nanque in principijs corporis coelestis noni. Veli. tem reperitur contrarietas ,quod idem inriso.testatus es primo caeli ubi R sic ait Recte uidetur natura id , quod futuiti erat in generabile de incorruptubile, exemisse a contrariis, in contrariis enim est - generatio atque corruptio. Traeterea nullo modo materia , quam Arso. largitus est, inuenitur in corpore coelesi,quadoquides. Met.tra. sic ait Arist. de aetereis subctanti'. de naturalibus autem,sed perii, petuis substantiis alia ratio est, fortassis etenim quaedam non habent materiam,aut non talem,sed sol tim quae secundum locum
mobilis es .es enim in generabilibus materia secundumsu an 8-Met ' tiam motu ubiecta,qua vium caret. paulo infra Nec omnium materia est , sed quorumcunque generatio & transmutatio invicem sunt, quicunque uero abique eo quod transmutentur sunt, aut non ,horum materia non est non igitur simul utriusque materia poterat indagari ,siquidem diuersas obtinent conditiones,
quippe eorum,quae ortui funt obnoxia , materia semper adlucta har. r.ter. Oet priuatione telie Ars.quado dixit Quod oportet semper ali . quid subiici quod fit,de hoc etsi numero est unu, at forma quidem non unum,forma enim dico de ratione idem , non enim
42쪽
subbci, nisi cimi a priuatione , talem materiam in corpore caeli l tasti inueniri nemo diceret . nec prorsus vera sunt, quae ab eis dicum itur, qudd licet in coelo non sit contra Getas pene; subflantiae princia pia, penes ea tamen est, quae accidentis funt,ut puta in motu,mon tur enim corpus coeleste ex Thi contrario in ubi cotrarium, S merito huius aiunt similiter materiam habere priuationi coniunctam , cis enim sol est in oriente,eo caret ubi,quod es occidE ale,ad quod etiam es in potentia. Hac,inquam, era non sunt. cris.enim elui corporis naturalis pollicitus es assignare principia, quod ibiprosubiecto stabilitum es,quoniam subiecti principia facultas inquirit, illud autemsubstantia est. quaresubsantiae o non accidentis erat in uestiganda principia . at fecundum eorum sententiam ea principiade corpore coelesierunt tradita,quae accidentis sunt, quandoquidein accidente contrarietas ducit in notitiam eius iubiecti,quod es aecidentis,si enim caelum de contrario ubi in contrarium cietur, necesse est habeat unum,nuod motuisubibitur,quare accidentis di motus erit inuentum subiectum:in idem iliter deducimur expriuatione O potentia in accidente, ut oporteat illius habere subiectum cuius priuationem O potentiam ei ascivimus .ctuare Aristo.non id tradidisset,quod in principio infitituerat,nimiru principia subflatiadi corporis naturalis docere.Traeterea ab iis peto,cu gratio. dixitla,quod subiicitur esse unum numero, ratione Nero alterum, quod
subjectum intelligit e de eo quod est accidentis loqui non est dicen dum,licet huius exempla ob rei difficultatem fuerint allata, ab in
situto enim discessisset.quare de eo, quod subsantiae ortui subibiatur,locutum fatemur. T raeterea Aristote.ostendens principia non i,physitex.
esse infinita accipit id, q, insubsantia uena es contrarietas, ratio id concedit principiasubsantiae inquiri. O tex. s .proponens inteionem se de omni generatione locuturum pollicetur,hoc est de princia piis eorum quae generantur,quod etiam epilogus in tex.6 8. colligit. Deinde nihil refert si caelum in accidentibus gignatur, secundum uer. fumantiam sit aeteraum,nihil inqua ad nos,qui de principiis subflantia facimus sermonem. His igitur constat eos plurimum decoptos fuisse. Nec rationes alicuiussunt roboris,scire tamem vomtet,vi prima ebciatur,in hoc cum illis nos conuenire, P scopus Ariho.quem in principio proposuerat ,sit de rerum omnium naturaliu
43쪽
LPhy.t'. principiis, uerum cum Ioa.gram. dicimus, exercuissesermonem in i Z' generabilibus cir corruptibilibus perinde ac in apertioribus,ra quibus postea facile adea,quae sunt ingenerabilia, deducimur.fatemur
igitur id ab Arist. in initio fuisse propositum,quod ipsi cofessisunt,
verum propter rei difficultatem de aeternis sermonem deserens de hs duntaxat disputauit,quae oriuntur O intereunt eorum principia inquirensetam enim de his fuerit conscriptum,rerum aetemam causas licebit inuestigare,illa tamen omnia pro rerumgenerabilium
principi, inquirendis fuere allata,licet deinde inquisitioni de corpore caelesti conducant. gre id praeter philosophi est consuetudine, quandoquidem in libris p Leius eratpropositum demon irationis in definitionis conditiones docere,eas tetmen solum tradidit,quae demonstrationi conueniunt: Auer in praefatione reddit rationem,
quia ex iis,quae demonstrationis sunt, possumusnacisci, quesunt definitionis. Et in tertio de anima simul de humano O diuino intellectu erat loquentam,cium etiam intelligentiae coelestes, is sunt inte lectus,tractari debeant a philosopho naturas, ct id in eo libros elandum erat, men Aristo. Siam de eo locutus est intellectu , qui animalis est corruptibilis, re ob id fuit diminutus, ex eis enim,qus de illa dicta sunt,facili celestes mentes intelligi queunt. Secunda eorum ratio euertitur , inficiamurque semper id seruasse Aristo. ut prius de analogo disserat genere, veluti in sexta Traefatione explicabimus. nonnunquam enim dipecie notiori exordimur, ut in maliticis perspici potet Lubi prius non de sciendi instrumento,quod ad demonserationem di definitionem est genus,locutus est ,sed statim
de demostratione tetnquam de notiori aggressus es orationem.sicut in rectro hic instituto dicendum est, quod latim de generabilibus, quae apertiora sunt,factus es emo. Nec nobis alterum obflat,naverum ect esse deueniendum ad unam primam materiam, hac tetmere non exilist,quae neutra sit,ct utranq; praes erased tantu inteIIectu concipieturisiuando autem corruptibilium materia fuerit cognita ex e quae es coelestis, tunc ad unam primam ct comm nem muriam deferimur. 2 ec uerum est eam definitionem de materia traditam competere ambabus, quoniam caeli substantia, de qua hic fit sermo, nongeneratur,ueluti tamet deforma habetur oratio,ea duntaxat intelligipotest,qua et Isubstantia uelsecundum
44쪽
eorum venionem asserentium de ea loqui Argio infecundo libro e I. sic cum de materia disseritur,eam, quae subsatiae est,accipi oportet. vec illae via funifatis,ut in materie cognitionem traducamur, qvgenestis est substantiae sed preter eas alia complura noscere opere-
pretium est,ut clarius aperiemus in commentariis, quos iamdudum exorsi sumus. Tempus modo admonet, ut ad istud redeamus,unde nostra defluxit oratio, cu unicuiq;Pperspectum librum primum secundum esse de principiis, nunc uper est,ut hoc idem de septiamo ct octauo explicemus,quos paulo supra libris de principiis ac
numerauimus. Quod sic primum ostendere conamur, necessarium
est confiteri alicubi de prima causa efficiente egisse e riclo. io quin
totum illud non absoluisset,quod in principio proposuerat, communesscilicet reru omnium causas tradere,quod in libris physin quia bus de communissimis principiis agitur,tractari oportebat,sed tacta nullibi ante de eo dixerit,fateri cogimur, siue nolimus iue elimus, de eo fuisse tractatim in duobus posterioribus. De eo disseri doctrina rerum naturaeium CFlagitabat,tuc enim quodque noscimus, ait crasso. cum causas primas noverimus, principia prima, uerum DraF xeu in primis es' coibus causis primu efficita numeretur,necesse erat de eo in librorum agi. pinde in initio septimi iliud p ponit Theorema disputanae an oe,quodmouetur, ab aliquo,qd diuersumsit, moueatur,ut ad uenu deueniat mobile,qd ex seipso mouetur, cuius moues ab altero no moueatur,immobileq: per se, per accides sit, ciuerit eos timo tectatur in eo libro Arist. edere esse primu mo Phy. d. bile,=primi. motorae Praeterea Simpl.in prooemio illius operis ait '
principales questiones,qus ibiproponutur,et dissutatur. et qus illi
libro sunt propriae, in octauo demonsationibautiorib. tractaturara igitur manifestusit in octauo deprimo motore praecipi, de eodrin septimo disseretur,ctim de eadem re, ad idemq; demonserandum afferantur rationes. Addidit etiam nonnullis uisum esse hunc soptimum essesuperuacaneum, quandoquidem eadem repetuntur in octauo,ut de Themili inquit Simpl.O Auer.conLy.Verum , OnLponens discrimen inter hunc O octauu dixit in septimo Ariam recessissester rationes probabiles ct dialecticas, in octauo rationibus demonDratiuis fuisse usum.Ex consensu fere omnium constat de eadem re his duobus libris dissurari. Vrerem cum a materia
45쪽
abiunctis forma cinis, efficiens colangatur teste cucr.absq; dubio inferre possumus in his libris simul de prima formabo postremo Defuisse dictu,alioquin scientia hac foret imperfecta ron seruassetq; Arist.quod in principio proposucrat D. flargituru causas omnes ct comunes, proprim rima uero forma, ustimus finis,et primu effigi rem naruraliis omnitu sunt causs,ut oibus persecuti est. suare hic cognosci debebant, ubi de omnibus causis,quae cinmunis Mysunt, agitur.Est autem Deus benedictus, cui illa tria accomodantur,de quo cum in prioribus nihil sit dicttim, fateri oportet hoc in loco de eo fieri disputationem.Sed ambigitur, in primo de forma dictum est,si militer infecundo,in quo etiam multa de fine O efficiente habita sunt. Superuacanea iunt igitur ea,quae in octauo repetuntur. Dicimus,ut paulosupra patuit, in primosolum principia, quae rerum sunt, qua ortum et' interitum patiuntur, inuestigari, quare forma ibi declarata no e ea,quae prorsus prima e,qualis equa nunc quaerimus,ct quam Deum uocamus, qui nec generationis est terminus,nec priuationi aduersatur, ueluti se halet quae ibi inuenta es.in octavo autem ea depromitur forma, quae omnibus c unis
est,ct penitus prima.ctuae uero secundo libro sub naturae nomine cognita es,licet prima sit,non tamen ut est omnium O communi sima, tractatur ,sed solium uisuo orbi admouetur,sic enim motus principium dicitur eius,in quo ectaiec refert si dixerimus infecudo ea principia tractari,qua in primo fuere inuenta,quia ex his,quae in primo pronuntiatasunt, ponitur cognitio principiorum corporis caelestis, quare infecundo fieri potuit,ut communis utriusque naturae definiatio traderetur . eru quia forma illa comunissima,qus es omniurarma, adhuc exactiori egebat tractatione, non ab re de ea in octauo
multa disputatasmi. Dicimus preterea insecudo nihil fuisse dictu de ea causa,qui es ultimus finis in primum efflans: Deum enim hancstatuimus causim,de quo non fuisse ibi disputatum unicuique estpes ectum, potius earum causarum quid nominis tantum ha-εeri conspicuum e i. r enim esset ratio deformici materia,qu eum similiter quid nominis praecipitur.Deinceps ibi tractari de fine in e ciente asseverandum est, tibi eorum praedicata quodquid est explicatia afferuntur huiusmodi praedicata in secundo non tradum tur quandoquidem id tantum ibi aperitur, quid nomine causae m
46쪽
terialis S reliquarina intestigeudum sit,quod ad quid nominis speetat,id autem pro rerum naturalium exacta cientia fatis non es, sed opera rethm eLI quamlibet inquiri causam, cuiusque tradere quodquid ect,quod earum explicet substantiam,quod ex secumdo nullo modo colligi potest.Pproinde reuer ait in octauo declara r. yc. com utrum primas motor sit agens di finis simul, aut motor secundum Psne sit aliud d motore in eo quod est secundum agens. In octauo autem Dei benedicti ponuntur praedicata, ut es primus finis, prima forma, primum efficiens, cum dicitur quod es immobilis perse per accidens, indivisibilis,aetemus,s a materia separatus,quae prs dicata sunt,qua naturam eius aperiunt,quod es primum efficiens, ultimus finis,ct prima forma.Sed quis dubitaret,haec Dei naturam tantim declarant, non ut est finis, O efficiens. Respondetur, et, Vc cum se, a positasunt infecundo de causis ,coniungantur,facilepropriam cuiusque causae desinitionem uenabimur addentes cuiquesuas Aferentias, eas quidem ultimas, quas ex definitionib. causarum infecundo traditis eliciemus, ut haec sit primi efficientis definitio,ut sit immobile,indi sibile,aeternum, O a magnitudine separatum, principium: unde motus omnium, haec eadem praedicata praeter ultimam particula,quae efficientis es definitio,poterant formae ct accomodari adiectasua cuiusque causa definitione. Sie igitur erunt habita praedicata,quae Dei naturam exprimunt O se
cundum eius substantiam, ut es finis,forma, Sciens primu . Quare concla duospostremos libros dici de principi s. Verum quis adhuc querere posset cur Arist.hos de principiis libros seiunxerite
cum Auer.dici potes,quod praedicata primi motoris inuestigari o- 3 .Phv.ed portebat mora,eiusq; aetemitate, atque causarum definitionibus, i quare operaepretiumsuit prius de mora,causisq; disseri, tam dilia gens autem motus cognitio pro materia cognoscenda non requirebatur, iccirco dissutatio de principi' ortum habuit d materia, tanqua etiam ab eo,quod ab omnibus concedebatur. philosophi enim omnes dari unam primam materiam confessi sunt, nonnullis eorum finemo efficientem auctrentibus.Patet igitur totum hoc opus secari in
partem de principiis,di in eam,qua est de accidentibus,duosq; priores,di duos pocleriores dici de grincipiis,cateros ured de accidentibus.Et v uspiam de pusione. De
47쪽
O, quo ecundo loco in ituimus, explicato,ad tertium modo transeundim est,ct inscriptioneq; loquamur. Arist. interpretes diuersis Orbsque nominibus hoc opus nuncupare consueuere dicitur liber de pulico auditu,de motu,de principvs,de primisfemonibus,Muscultatorius S liber pusicorum. Verum quare fuerit inscriptus auditus naturalis aria redditur ro Divus Thom. opinatus esse fuisse nuncupatum, quia per modum doctrinae trassitus es ad audientes,ut addiscentes prius ab Arisso. audiuerint,quae hic ponuntur, literisq; deinde mandauerit risto. qua prius auditafuissent.'Hac autem inscriptionis ratio mihi non arridet: nam, ut concla omnium graecorum tesimonio ex indusiria hic G.usus est obscuritate,ut rudiores deterreret ne qus dignasunt claris O excellenti ingenio uiris,etiam tonsoribus,ut dicitur,essent aperta, proinde sic ad Alexandrum scripsisse ferunt libros hos esse editos no editos,quibus indicatur ante vulgo fuisse traditos,quam alicui essent cognitatque ibi tractantur. Auer. opinatus est dici auditum naturalem, hoc esse monemnamuralem, ut per auditum intelligatur sermo,dictusqi sit auditus propter ornatum,qui inuenitur in rebus translatitiis in mutatis, nam cim accidat sermonem audiri,sico sermonis sumptus es auditus. Nec haec expositio mihi placet, primum quia a re satis extranea nomen esset acceptu ut prosermone auditum legamus,nmpropriam.esset locutio praeter id quodphilosopho non licet uti nominibus reastititi'. bi igitur aliter dicendumputamus cumgraecis expositoribus.tinum tamen accipere prius oportet drorum,quos cripsisset Vr .consat, duo essegener unum,quod magispro vulgaribus exterisq; esset,
cum quibus nulla usus fuerit familiaritates in quo solum ea aransit qua vulgo essent magis accomodata hisorice O dia ectice magis ced Es, quiens ronss.dem ratiuis Oexquisitis,uelut unt,igri historiarum, O liber problematum, huiusmodiq; libros exotericos
solebat uocare alterum genus fuit, quod acroamaticum, hoc est, auscultatorium nuncupabatur,in quo emaetiora, o res magis r conditae tractabantur, subtiliores rationes afferebantur maioraque inueniebatur obscuritas,ut non vulgo traderentur, neque iis, qui
48쪽
qui paru in facultate essent exercitatis olum illis, qui claro praditi essent ingenio,acriq; iudicis,anten Aristaudiuissent, in hoc
genere comprehenduntur omnes libri philosophiae naturalis-2 Ieraphimae, Moralis ogicae, alecticae.Eorum librorum, quos uo
res sententias, ut ibi Simpl. trajamr. interdum extrarias dissuta- aoo.tiones nuncupat,ut patet primo ethic. sexto,ciseptimo politasermones externos.Patet igitur quare liber hic dicatur ausculatorius. ult. .ethi. inter eos enim,quibus tale tributum es nomen, connumeraturitam ssimili ratione inscribitur de auditu,ita est enim elaboratu, in dira ' P' citis,ut intelligi nequeat nisi ab iis,d quilus fuerit auditus, id cofirmatur eo,quod Aris scripsisse ad elex. legitur,qui conquestuS fuerat,quod libros demst sico auditu ediderit, cupiens magis literis di rerum obscurarum cognitione caeteris hominibus prasiare , quam divitiis di rerum magnarum potentia. Udia ex haec Arist.
rescripsit,scias inlex.meos libros de pusico auditu esse editos, ct
non editos,ab iis enim tantum intelligipoterunt,qui nos audierint, perinde igitur acsi nunqua editisuissent. neque uitio id aer .uem latur,ut liuore aloq; animo id fecerit gratiaq; occultandi ueritatem,minime idsummum philosophum decebat, in Omniq; genere diasciplinaesummum magiarum, qui morum praecepta tradiderit, directe beneque uiuendi rationem.magis igitur aliud fecisse putandues,ut ignavos deterreret, rudioresque , di minimi iudicii homines ab eorum,quae digna sunt claris uiris,lectione reiiceret. Constat igitur,quare liber hic dimisit de auditu di ausculatorius.Est autem dubitatio,quia Aristo. l .ethicinorat Abrum de anima exotericum, cum de anima sermonem ait etiam a chiili cognoscendum esse.Dicutur autem de ipsa in extrariis etiam disputationibus nonnulla, quae satis sunt,utendumq; ipsis est . quare inter libros externos eum consiluit,qui de anima tractat ira tamen inter acroamaticos nos collocauerimus Nonnumsic hanc dubitationem nituntur forauere, ut P exteros di exoterico sermones arisintectigal,qui sunt extra ilium librum,ctim autem is,qui es de anima , alius sita libro ethic. meritonoraripotes exotericus di externus. si autem plurimum decipiuntur, ragraecis contendunt deliterisgraecis.Simp. enim I .coeli de ea librorum diuisione loquitur,quam nos retulimus,
49쪽
spe etiam omnes libri in aliena facultate possent dici externi, quod uerum non est si quidem ACB. .Tolit.ait de optima uitase dixisse in externis sermonibus quos putandum es eiusdem esse facultatis
eum libris Politicorum. Aliter igitur euertimus dubitationem. Paris .per sermones exirenos non intelligit librum de anima , licet
in eo de anima sit disputatum, est enim mari, et oratum opus, summaque diligentia ordine di positum, quare liber illa exotericus non pol dici sed magis auscultiaorius . tersi innuit opus, in quopopulariter disseruerit de anima,ut uerba nobis uidentursignificare, eum ait Micuntur autem de ipsa etiam in extrariis dissutationibus: adiecit,etiam,ut non solum de ea dictum sit in chro de anima sed rein externis,dixit etiam,nonnulla,quod de libro de anima non es intelligendum,in quo exactd cuncta pertractata sunt, qua ad anima notitiam spectanta uare alius significatur liber.=id est rationi e dfonum,cum de iis ibi loquatur Arso. qua adre .ct ad populum attinent die exponendus est locus in septimo Tolinui per externos sermones non intelligamus librum ethicaed magis qui eri de moriatas ad Eudemum.Sed adhuc quis quaereret,dictum es libros omnes philosophia naturalis uocari auscultatorios, cur inter tot solus hie acceperit nomen ab auscultatione e Ressondetur,nam qua hic re ctantur , fatis abdita junt a vulgi sensuque multitudinis aliena ,in nulloque altero maiorem inuenire possumus obscuritatem,iccirco ei id nomen maxime tribuendum est,eumque inter omnes necesse fuerit prius fuisse auditum,opusque fuerit eum prius auscultasse, qui illum intelligere uoluerint.fuit additum naturale,nam licet O uteri libri philosophie naturalis dici possitit naturales, tamen, quia inhoe uirtute comprehenduntur res omnes naturales, quandoquidererum omnium principia inquiruntur, ideo nomen totius parti fuit inditum.ob eandem rationem uocatur liber pulicorum, siue rerum naturalium . dicitur etiam deprimipse, quia principia hic tradita omnibus communia sunt. Vocatur autem de motu,quia de eo multa hie distulatur. dicitur de primi sermonium t .vli rex. o. est enim primus inuniuersascientia naturali.Et de inscriptione,deque nominibus, quibo liber hic denominatur,fatis dictum arbitror.
50쪽
I finem huic prima praefationi imponamus,id quodpo Ire
. mo loco proposuimus, discutiamus, quod de utilitate ei quisit utilitas,oblectatiori animi,quae ex hoc opere accipi queat. uer.mulia.dgraecis accipiens expositoribus ait utilit tem huius discipli partem esse eius,qua est uniuem cientia lyraeviatiua,cuius hac es pars Ad eundemque referri finem partem in tot.mscientIamspeculatritam.sua uero sit utilitas , quam ex illis
adipiscimur,apertum fit ab Aueri est enim ultima hominis perfractio,quas testas,disempitem uita est,qus permentio speculatium nobis comparaetumVetam,ut qua ab cura. dicuntur eripiacua perspectaque fiant,nonnulla de felicitate dicere oportet,eaque potissim- tria esse putauimus , unum, tam duplex sit felicitat qua sit communis utriusque definitio.Alterum que propria.jTemnum quomodo in nobis pat, producatur. Ut auremd primo exordiamur.'licitas tecte Arist.es finis in rebus humanis ultimus Cum in omni hominisactione, siue arte, e doctrina, aut electione operetur,bonum quoddet emper expectatur quod finis habet rationem illam asseverandum messeolicitatem qui prae omnibus est eligendas,nec unius artis sit proprius, sed ad eum ceteri omnes,qui aliarum sunt facultatum, referantur in enim finis unus altero melioriem; optimum putare oportet, quipoliremus ect,gratia cuius reliqui appetuntur,id est felicitas finis agendarum rerum, in quoddam perfectu die Uufficiem,quod idem di optimum est.-rum in homine accidit bonum di perfectionem inueniri, ueluti inesteris omnibus,quorum aliquod est opus, ut vi operatione bonum connat, quarefaelicitas inominis bonum, in operatione locabitur clare ab Aricloinc ea definitur. Est operatio animae per virtutem inultaperfecta.Tatuit felicitatem in operatione reponi, si enim habitum eam esse dixerimus elicem vocabimus hominem in Drumis coctitutum n otioque existentem dierit,anime,ut d corporis operatione eam feremeret,quandoquidem suas corpus obtinet verationes,in quibus Plicitas non inuenitur,ut patet s .ethic Dit dictum secundum uirtutem, ne quis in iis antas operationibus locari eximmauerit,eus cum uitio, misine uirtutefiunt. Additur in uita pera