장음표시 사용
61쪽
cam ex analitica scientia,& parte ciuilis facultatis, quae in moribus versatur, esse constatam ct paulo supra dixit itaque fit i. Rhet. ea ut Rethorica sit propago quaedam ,& quali pullulatio diale- pite.*-- cticae,& facultatis eius, quae de moribus tractat, quam recte scientiam ciuilem appellabimus uocat igitur facultatem de uirtutibus proprie ciuilem lue politicam. eam vere,que est de legia
bus, inscripsit politicam ,si qui cm est pars ad illam, qus perse est
politica, conferens.Taceant itaque iurisi eriti,qui virtutum, morum disciplinam sibi asciscunt tuam facultatem asserentes non modo philosophiam verum etiau scientiam,id tantum abest d verit re , ut nihil veritati magis possit esse contrarium. Claruit ex dictis de legibus facultatem complecti sub disciplina morali per accidens eramquefacultatem ciuilem, politicam eam esse,quae de moribus , ct uirtutibus disserit. Ex quibus similiter licet inferre eorum facultatem non esse cientiam .Finis enim mentiae,ut patet 1 .met. exaph QIscire,qui vero est ciuilis,magis est opus t Ar Flo. a. ethic. ait C hie. ea
Quoniam igitur praesens tractat io non est speculationis causa, queadmodum aliae s non cnim sit ut cognoscamus quid sit uirtus,sed ut boni efficiamur, alioqui nialia eius cssct utilitas quare uocata non erit scientia. Datae sunt enim leges,ut secundu uirtutes operemur.Traeterea sientia est eorsi,quae scivit arant, nonpossunt aliter se habere,ut liquet I .poti. ciuilis uero de ijs es,
quae mutatione,ct varietatem patiuntur, proinde Aris. I .ethi.
dixit Hon csta autem , di iusta,de quibus ciuilis considei at, tanta disserentiam,tantumque crrorem in se habent, ut lege, non nrtura esse uideamur.b s. ethic. sic ait lex id sumit, quod s. ethic calvi plurimum fit,non ignorans sane quod peccatur, & nihilominus tamen rc cte se se habet, quippe cum peccatum in lege minime sit,neque in legissatorem sed in reipsus natura consistit, satim enim reru agedarum materia eiusmodi cs .Prytereasticlia gignitur ex causa,qua in rebus humanis inuenirino potest, quadoquide causa eorum sunt, quae natura conflant, copositaquesunt, Vera isti in messem aliena ponunt falce,non est enim eoru munus quaerere an ciuilis facultas fuscientia,cu quae adscientiam requirutur, prorsus ignorent. De alia re non dispi tant nisi de rebus cotrahendis,de matrimonijs,di depositis,o de eiusmodi rebus minimis , in quaru tractatrone intellectus fer uilis, di imperfectus redditur. kec eos iactare oportet,quod plurimu pecuniae, opsique uallisimu
62쪽
mare ex iureconsu ito rum libris comparent, versenturque in Sι-ta dio maximae laudis,o honoris. Nobilitas enim facultatum non mlacro , Oriuitate ( ut uulgus imperitorum opinatur o sumenda est, sed ex praeflantiori operatione, aliter ara pisoria, ct coquimnaria , quarum usus magnopere necessarirus est, ct ex quibus m ximam accipimus utilitatem, facultatibus illustrioribus actum rarentur,quod nemo profecto affirmaret. Homines uero nostri seculi usque adeo diuitias diligunt, O uenerantur, ut anteponant iurisseritiam caeteris omnibus.Verum cum his certandum non est, rerum nobilitatem lucro comparariputantibus,ra felicitatem v
nalem esse. Deploranda funt hc nostra tempora, in quibus quactu avaritia omnia sunt deprauata , diuitiaeque uitae , ct fani rati praeferuntvr, apud philosophos plus uera ratio ualeat, quam uulgi opinio. Regium est autem philosophorum uiuere, qui non modo homini , sed ne cupiditati seruiunt , nec auri, O a genti indigent sua magnitudine quidque metientes . Sed nunc me revocabo , unde juxit oratio, o rem nostram exequar.Tost Iurisseritiam constitu imus artem Militarem, cuius pars Venato- i. Polit,ca riastese Ariae r . Polit. Resp.ratem, di felicitati acquirenda P ' necessaria es ars Militaris, ut homines inuiti,armisue Magueram r. Polit.ca tibus, O legibus cogantur obedire, veluti testatur in . .polin pixue 3- qui ea recensens,quae ciuitati necessat a funistic ait, Tcri tum a ma,nam qui simul in communione vivunt, necessarium est ipsis habere arma,quibus & magistratibus parere inobedientes compellantur,& quibus vis externa propulsetur. O infe- , polit ea riui inqui; bellum quidem ipsum cogit homines csse iustos ac pites. IV. temperatos Uerum cum maior amis , quam legibus insit vis, mitioraque debeant pracedere , non iniuria facultatem de legibus Militaripraposuimus, nam ueluti etiam dixit Aria eodem l eodem lib. bro.Pax,ct ocium bello di negotio est praeferendum, di paulo in- p fra ait maiora esse bona , quae ex uirtutibus proueniunt , qVorae' quae ex bella, O iccirco Lacedaemonios carpit magis rem milita rem , quam uirtutes caeteras insequentes . Sed cum Aristo.de T siognomica disciplina disseruerit, aliquam sic obtinere putandum est, post artem igitur Militarem eam locabimus tanquam minus ad felicitaim conferentem,necessaria tamen es cui rati,quandoquidemsic ait cris. Polit. studiosi autem legu poeg - si oris est eonsiderare urbem,ac naturam hominum,& omnem et stiva aliam
63쪽
iam communionem uitae laudabilis, quo participent, quantum fieri potest, scelicitatem. Ex signis autem hominum ingenia innotescunt,signorum aute doctrina ex hac habetur facultate Ggislatorem etiam animaduertere oportet,quid unicuiqueportendatur,oe qui pro felicitate comparandast eligeras,ait missic Ari q. Politi illo. .Polin Circa expositionem autem uel educationem fili pi id. rum lex sit, nihil orbatum natura fore educandum. ebciuntur enim e ciuitate,qui ad finem consequendum non sunt idonei. Tori hanc essequuntur facultates,ex quibus profoelicitate acquirendano parum moment umitur,ut Logica, Dialemca, ethorica, Gra-matica in Toetica,quarum aliae methodum tradunt, qua probabilirer ea assequi doctrina pommus, quae ad felicitatem acquirendis conferunt,ut Rehtorica di magetica.Logica uero infrumenta cognoscendi docet, sine quibus nec agiquidnoscere liceret. Vertim cum inscientes O illa Trioribus facultatibus quouistitisermone noctheamus sed eo tantum, qui orationi magnum asserat ornamentum, ideo fuit inventa grammatica, quae rectum loquendi modum tradoret. rinoautem S.Iolit.quatuor attulit disciplinas, quibus iuue 3 Pviix V Nei imbui oportere arbitraetus es,nempe grammaticamin astica e ' i' musicam, di figurandi peritiam, laudat uero Musicam ictam, qua Dorica nuncupatur,ut patra cap. .refert autem cap. 6. ex uetem R. Post sententia Mineruam abiecisse tibias ob oris deformitatem.Tali ita P si 'que ordine facultates,quae ad mores componendos, animam uim tutibus ornandam conferunt,digerenda sunt. aliquis nobis uitio uertat, qui medicam disciplinam negleximus,ab ijsq; absulariamus, quas felicitati necessarias esseputauimus.Data es enim humano generi medicina propter necessitatem O corporis falutem,ut de ea id dici possit,quod de Agricultura, ct arte faciendorumDruporum,quae etsi nec ariesunt,ueluti ct complures aliae, iustati,non in ira tamen facultatibus numeranda sunt,quas proxime ad feliciatatem conferre diximus, praeferetis,quiaarino. 8 olit.uocatior 8.politi dida exercitia,quae mercenaria sunt, sicast itaque di artes illae, quae deterius disponunt corpus cuiusta mercenaria exercitia, sordida nucupamus, mentem enim occupatam,& uilem reddunt. est autem medicina fordidum exercitium, patilo post aliacit Sed rcfert plurimum cuius gratia quis agat,uel discat, nam
64쪽
Ascanij Comit ij Prorsatio. I.
si gratia sui,uel amicorum, uel propter uirtutem , non est illiberale, qui uero idipsum agit propicr alios, sepe utique uidebitur illiberaliter ac sordide agere. nemini dubium sit,medicos non propter uirtutes Uratim alio, querere aegritudines, sed magis utilitate O lucro moueri.Praeterea Arist. I .Foli. quaerens cur medicina non es pars rei familiaris sic inquit. Enimuero dubitaret utiq; aliquis, cur ea diligentia, quae ad acquirendu pertinet, pars rei familiaris sit,medicina non sit eius pars. Atqui sanam esse familiam oportet quemadmodum & uictum habere,aut aliud quiddam necessariorum perspicuo igitur fatetur medicinam no essepartem ciuitatis,eamque coferre,ueluti quae ad alimenta spectant. Roh pn Deidde ruer. in Paraph. de A . Platonis his uerbis iudices, O
medicos carpit. Neque certe quidem aut maior aut uerior de affectibus ciuium uitiatis,corruptaque opinione coniectura haberi potest, quam si medicis iudicibusqtie opus sit, qui ipsi quidem per se nulla dignitate aut honore ccientur,nisi ob ncces sitatem, quantoq; magis haeduae corpori necessariae sunt artes, quoq; magis florescunt illae&uigent,eo longius ciues absunta recto,est ergo consequens ut Reip .huic proprium sit,iacutra istarum artium indigere, nec ullum omnino aut medicum aut iudicem postulare. Liquido igitur exsententia Platonis e ciuita te es ciendos esse medicos c et Auer. Mihi uero in hac re ignosciat medita,meae essent partes eorum artem illa irare, pro ueritate tamen etiam propria oppugnare oportet,plusq; ueritati quam amicitie tribuendum.Secatis de felicitate dictum opinor , plura autem quam de reliquis iccirco dixiamus,quia pulcherrimae occulteque rei ve ritas tam facile persuaderi non po- itest, vulgo imperitorum pra- lfertim reclamante ac . - . .' . refragante.
65쪽
Auctoris institutum proponitur.
V M ea,qua ad primam Praefationem,&ad librude phsico auditu attinent, plane ct enucleate perstrinxeram,in praesentia ad secundam praef. tionem me conferam, in qua ea disserere institui, quae philosophi peripatetici in libro de caelo praemittere consueuere, eo ordine progrediens ,quo Uus stina in priori praefatione.Qua autem hic dissutare solent, quatuor potissim sunt,scopus siue materia operis,ordo,inscriptio,ct diuisio,in quibus non minor incidit dissicultas ct interpretum diasior dia, quam extiterit in paulo supra dissutatis. Ideo accurato sudio, quantum mihi licuerit,expedenda sunt, ut ab ot labe erutaueritas clareat,oe unicuique innotescat. exoriuum autem faciemusdsubiecto ab auctoris intentione, in cuius disceptatione ordine nobis cosueto procedentes prius cum alijs contendemus, antequam nostram asseramus sententiam.
Opinio Iamblici, Sc Magni Syriani.
Cap. I IMISSIS iis, qua praefati sumus desubiecto in principio
huius operis, qua nisi ibi fuissent copiose declarata , locus hic expostularet eorum tractationem,statim aggrediemur rem,quamproposuimus. Trimum opinio Iamblici O magni' Syriani sese ossen,qui teste Simpl.arbitrati sunt subiectum in hoc uolumine esse corpus csese, quorum Antentia nec rationibus nec M. I et aucto-
66쪽
auctoritatibus destituta es.Osteditur primum,id in facultatis subiectum di materia, ad quod catera referuntur, caelesti corporis gratia omnia tractari dicunt,disseritur hic de elementis, ut sub ilio clauduntur,ct ut pro inferiorum generatione Impartiunt uirtutem quam ab ipso receperint,conflat enim l . vereor.hunc mundum sub' lunaremsuperioribus lationibus gubernari. Addit urianus agi de elementis agiam ob causam,quia multa de corpore caelest ex elementis dignoscimus,ut op nec graue nec leue sit, alteriusque ab illis sit naturae,idque nobis innotescet,quando certiores de natur gratii tale, leuitate eorum fuerimus facti. Tro notitia igitur corporis
caelestis operaepretium erat prius de elementis loqui , ut ei O pro operatione O pro cognitione conducunt .Quare de his sermo fit p-pter corpus caeleste.Praeterea quacunque de uniuerso hic mons,-ri alii asserunt,ut quodsit perfectum, finitum, unum atramum, prius di antiquius coelo comperant,de eoque prius ofitendi erat noces'.ctua igitur in primo di in Hirs posterioribus uoluminibus fuerepertractata,omnia ad caelestis corporis cognitionem dirigi cogiamur fateri. Deinde operis inscriptio sempera re,qua consideratur, et a subiecto suscipitur, inscribitur mi liber hic de cylo,de eo igitur est primarius scopus, fristo.intentio. Hoc ide eo,quod initio primi Meteor.positum es,confirmatur,ubifummatim ea omnia, qus in commentariis superioribus dicta sunt,colliguntur, ut O id quod in hoc opere,ibi tamen epilogus nihil colligit,quo spectat ad hune librum nisi astra di caeleste corpus.Si igitur de eo disseritur in tractatu, quod conclusione complectitur, corpus ciuese, O non aliud flabiliri oporte ubiectum. Deinde idem patet in exordio ct epilogo cuiusque capitis,in quibus de coelo proponitur oratio, de eoque epilogus colligitur.
Improbatio opinionis, rationumque se-lutio. Cap. a.
u C istorum opinionem Simpl. rei es,multisque modis eius leuitatem a aerit, primum ait uerit no esse e me taper accides tractari ut puta propter corpus cae esse,quamisper se in facultate non deputantur,sed ea accidenti,obiter, pauc
67쪽
pauca de eo pronuntiantur, at multa Aracto. de elementis in hoc
uolumine di seruit,ut dimidium totius negoti fuerit de illis.Praeterea,ut philosophus duos posteriores duobus prioribus libris coniungeret, in initio terti, exordiu faciens est' dixisse de primo elemento,quod es vlum,pollicerer postea se de reliquis nempe de quatuor
elementis acturum uerba autemsunt haec De primo igitur elemetorum dictum est,&quale quid est secudum naturam,& quod incorruptibile,ac in generabile. Reliquum est autem de duobus dicere, simul autem accidet de his dicentibus & de gen ratione de corruptione considerare. Deinde epilogus initio libri meteor. situs non solstm quae dicta sunt de corpore caelem, colligit sed que sunt de elementis dissutata.Quare intentio operis aeqver spicit utranque considerationem fduersus eandem opinion emes suti possumus rationibus. dictum in in prima praefatione, in quoliabet subiecto duas Pectari partes,rem consideratam, O modum considerandi,corpus celectesimpliciter prolatum caret altera parte,norecte igitur fuit positumsubiectum raeterea arae insermone de
elementis non ea omnia tractasset,quae adeorum attinent naturam,
multa enim de eis in hac scientia perse erant cognoscenda, ouae si dixerimus nonfuisse hic dissutata,imperfectam diminutam fatebimur rs. tradidisse de elementis scientiam, quippe oportebat cosiderari,ut sunt partes miseriarque simplicia corpora, ut motu
recto moventur, grauitatem O leuitatem habent. Ad haec cum
in libro degen. corr.tractentur,ut sunt corporis mixti principia debebant igitur prius coniserari,ut per seipsa sunt, O non ut ad alterum referuntu Gquod hic fieri erat necesse. Pryterea id persetractari affirmandum est, cuius in facultate propria principia oeaffectiones inquirutur hic, ut patet tertio di quarto uolumine, elementorum principia traduntur ut grauitas Oleuitas, quae ibidem definiuntur.explicamur etiam eorum assectiones, ut motus sursum di deorsum, ortus, interitus. rire rationes aliquod habent momentum Trimasoluitur,inficiamur omnia caelitie ob corpus eon derari, coclitit paulo supra elementa persetractari, magisque ad libros degen. corr. Meteor n quibus de illis disseritur,ut compositionem mixtorum ingrediuntur, attinet de eis iteri orationem , quatenus uirtute quam d coelo acceperunt, aliis communicatre ua
68쪽
sent. Nec uerum in nobis comparari ex elementis caelesis corporis notitiam,ordo enim poposcisset prius de elementis dissutari,eorumque tractationem illam,qua est de corpore caelest,praecedcre. Aiatera ratio opinionis auctoresprorsus decepit,quippe crium pars est uniuersi,pudicata,qus utrique competunt, uerius di proprius toti quam parti conuenire putandum es,in principioque operis de uniatier ora non de coelo inenditur perfectio, de quo nec unitas, cum plures sint coeli,monlirari poterat. Nec quod de inscriptione assertur,nobis negotium aliquod facesiit, a multis enim libri inscribum tur,nec temper a re,qua pertractatur,licet in hoc eis assentiri possisimus,faterique a resubiecta inscriptionem fuisse factam,quam caelum esse non negabimus,ut paulo post aperiemus,cum de nomenclatione loquemur.Quod attinet ad epilogum libri Meteor.dicimus satis fuisses de nonnullis eorum,qua hic disputantur, crist.ibi meminerit,ut librorum ordinem ostenderet. Additur,quod nec tantum de cylesti corpore epilogum collegit, uerum etiam elementa complexus es,ut patet, quando ait. Adhuc autem de recte dispositis secundum superiorem latione astris, de Clementis corporalibus,& quot,& quae,& de ea,quq adinvicem transmutatione .
suos,ut de omnibus fuisse intention Hicemur. Tec exordiumer epilogus cuiusque capitis eorum confirmant opinionem ,siquiadem alio modo intelligi uerba inras .mon rabimus.
IMPLICIVS aliam insecutus est opinionem , quippe, corpus simplex ut simplex arbitratus es materiam huius ut ris,sunt autem corpora simplicia quatuor elementa, O cclesie corpus, quorum primum O nobilius es corpus celse, a quo fuir inscriptum opus, ait de omnibus his tanquam deprimis es simplicibus fieri semionem. Hanc opinionem rationibus di autoriatatibus molitur,primum ordine,quem in rerum naturalium mentia fruauit Aristo de hs enim pori librum de T sico audiru, in quo de naturalibus principi' fit disputatio,erat agendum,qus proxime ex principiis naturalibus consant, ut se haberent mentiae perinde ac res,quae autem Datim ex illis componuntur, sunt hec,qua simplicia
69쪽
cia corpora uotaminus. Agerito igitur plex corpus subiectum esse flabiliuimus: mendit deinde ea ut plicia considerari. Aristo. initio tertii libri uno nomine complexus es ea omnia, uocauitq; elemcnta,exillimamussic nuncupari quatenus simplicia funi, quippe celum non alia ratione putandum est dici elemenpum, nisi quatenus es corpus simplex, non ut ex eo aliquid componitur ,sub ratione igitur simplicitatis constat haec corpora tractari. Et confirmatur ratio,quoniam In hoc primo loquitur de caelo, ut simplex est,ct m tu simplici mouetur,probatque de eo simplicitatem,veluti en/m passiones tractantur, ita ct res , cuius sunt a festiones , at hic de motu simplicitas ostenditur, ergo ut simplicia corpora illa considerantur. Praeterea refert idem ex prooemio duorum primorum librorum Uendi, ubi asseriturmentiam de natura in corporibus versa
ri, quod idem tertii initio repetitur, perinde ac si scopus Arrast agere de primis corporibus,ueluti etia uisus es innuere,cu in exordio de corpore de eiusq; perfection uerit locutus. Rec interest si de mundo sit sensum,qu)d ingenitus, incorruptibilis,unus, finitus, sphaericussit,haec enim primo coelesi corporranexistunt, Oper ipsum toti mundo.Liquet igitur ex Simplicio totius operis materiam e se corpussi lex . Aliis rationibus eius opinio potest fulciri. ordinem fecundum naturam infuer.ait in prooemio primi Meteor. Vrsotelem seruasse ad librum usque de animalibus,ergo cum de corpore naturali in communi in libro praecedenti egisset, ordo poscebat,ut de simplicib. corporibus dissereret,haec enim proxime sequuntur corpus naturale.Praeterea in copluribus libris de corpore
mixto locutus es, ita erat necesse de corpore simplici alicubi fieri sermonem,haec enim duo, corpus uidelicet simplex O mixtum sunt primae naturalis corporis species,in Vniuersum uero nulla corporis natura is sit dis tributio. Hoc idem confirmatur ex huius operis doctrina, quae de atio non fit, nisi de caelo quatuor elementis, quae omnia cum subiectum esse nonpositiit, quandoquidem unius facultatis unum est subiectum, operaepretium est ad unii commune conferri, quod aliud non crit nisi corpus simplex, nimirum ea simplicia frent corpora. Deinceps ides subiectum, cuius partes inquiruntur,
constat hic partes corporis implicis tractari. Quare simplex corpuisubiectum esse confiteri oportcbit.
70쪽
di AE C Simplicis opinio doctrinam peripateticam non redo
R let acuis; refelliturat enim hic corpus simplex esse u
biectum,perfecta scientia de natura non haberetur, Disssit enim relicta nobiliorspecies naturalis corporis, nempe Iueri De coeli. sum.Deinde Aristo. primo de coelo Tocat reliqua corpora partes uniuersi ct non corporis simplicis,ergo non de illis disserit,ut simplicis corpori uni partes.haec autem sunt uerba. ipsum autem omne, Eode lib. cuius hypartes sunt,perfectum necesse est esse. O paulo post. ' i' pollicetur se tractaturum de Vniuersipartibus ,sc autem inqui; De iis autem, quae secundum speciem ipsius partes sunt, nunc dicamus. illa igitur corpora non redigit ad corpussimplex,ut fuisset necessarium,si id essetfubiectum, ted ad Uniuersum. Nec recti sensit opinoo, cum simplex putauerit esse modum considerandi, undis enim est scientiae considerandi modus,qui omnibus, quae in eadssiuantur perie,competit ositum est in priori petratione modum scientiae naturam considerandi esse ut habet in seipso principium tus, qui similiter communis es partibus huius scientiae naturalis, at magnum eri discrimen inter modum considerandi, quem huic operi tribuit Simpl. eum, quem nos protulimus esse uniuersae scien-I. li. tex. tiae naturalis. Praeterea Cris'. l .cael. definiens corpora simplicia , ait esse ea,quaecunque motus principium habent fecundum natura,s.Met. ter. si igitur modus considerandi similis est definitioni,ut patet 6. Aretai, p b.definiuntur hic,ut liquet,haec corpora plicia non ut simplicia sed ut in seipsis habent principium motus. Deinde subiectu c nunicuique conspicuum esse exposcat,in scientia non monstratur, Oid de modo considerandi uerius est,at Aristo.in initio huius uoluminis cliendit ex motu simplici de caelo simplicitatem, illudque corpus simplex esse aperit. Additur quod si simplicitas esset modus connderandi,non agio modo illa tractarentur, nisi ut simplicia sunt: quod infertur, conctat,quandoquidem in scientia sub uno considerandi modo res declarantur,id vero est absurdum nulla enim de coelo Oelementis dicuntur,quae eorumsimplicitatem non respiciunt. Deinde modus,sub quo res tractatur,no accipitur abaliqua affectione, at plicitas es rerum plicium assectio,veluti compositam mixtio