장음표시 사용
71쪽
tio,ct compositio,quare pro modo disserendi non probil fumitur.rationes,quas attulimus pro hac opinione aulo infra oluentur.
Alberti cognomine Magni opinio eiusq;
L B E RT U S cognomento Magnus, ct complures latinorum non uerit untd Graecis dissentire, ut eorum mos esI,diuersam . insequi opinionem siquide corpus mo bile ad ubi materia huius operis exsimartit, per corpus mobile ad ubi intellig&es id,quod locali motu movetur, di ad ubi. risti tur rationibus,ra gratio.tectimonio confirmare tuamsententiam. emini dubium est, dicunt, mentiam de natura de corpore molati in communi tractare, de eoq; universe in libro de pusico auditu , sigillatim vero agi in partibps scientiae,csim autem hoc opus pars sit naturalis facultatis ch prior, de parte illius corporis, qua prior est, erat necesse hic disseri, inter partes autem corporis mobilis ea est prior,
quae mobilis es fecundum locum, inprimisq; corporibus invenitur,funt aut prima corpora dictas licia,que ad ubi moti e ur, de quiabus hic dissutatur.Praeterea id inscientiactabiliedu es subiectes,cuius partes tractatur. hic uero traditur doctrina coclesiis corporis et quatuor elementorum,ut motu recto aut circulari mouentur,o ut partes corporis mobilis exitiunt. Recte igitur dictum in eo usmobile ad ubi essesubiectum. id prog ressu Aristo. confirmatu r, qui de his corporibus simplicibus loquens ea solsem traditi quae ad eorti
localem motum attinent. Exploratum es itaque unicuique materia huius voluminis esse corpus mobile ad xbi. Haec autem opinio recta non ia,O a ueritate recedit,velutidi caeterae fere omnes eorti,
O primum arguuntur, siquidem inprimis unum accipiunt, quod falsum est scientiam scilicet naturalem de corpore mobili disserere, id enim a veritate abhorret, visa elifalsitas huius in priori praefa tione. Deinde vi ibi etiam fuit dictum, modus considerandi non es ab accidente sumendus, mobilitas ver) est accidens,quare male fuit accepta pro ratione formali. Deinceps de eo, quod cum accidcnte aggregatum minulla pol haberiscientias e habet subiectu chncti tu-
72쪽
tutu ab his,ut ex accidenti sit costatu:nec ualet eoru solutio, qui de accidente per se, ' quod causas certas ct Batutas habet, scientia comparari affirmant,licet quod indeterminatum est,non possitsciari,non enim cum de aggregato per accidens loquimur, separatum a subiecto illud intelligimus, sic enim fatemur de eo posse acquiri Icilliam. cum desubiecto c senditur: verum tale intelligi volumus,quod tit cumsubiecto sitsumptum, de quo esset necessarium monstrari assectiones,quae etsi de subiecto,quod citra pastionem accipitur, frari possunt,de eo tamen,quod simul cumpasione est coniunctum, fieri non licet, alioquin peno de altera ostenderetur, quod abest aueritate. Additurmentiam Iubiecto ampliorem, aut ipsum ipsa scientia latius esse non oportet,si eorum opinioni assentiremur, subiectumscie ntia latius pateret. multa enim sunt corpora, quae I tione mouentur,ut mixta omnia,de qu bus hic non disseritur, qua tamen complectuntur sub corpore mobili ad ubi complura etia alia hoc in opere tractantur,quae contineri sub eo considerandi modo nefas esset dicere,ut quod uniuersum stiperfectum, unum, ortus Ointeritus expers,quod elementa generentur di corrumpatur. Noenim rationi erat consonum si sermo de simplicibus corporibus erat faciendus,ut eorumma tantum affectio consideraretur,aetputa motus localis, neglectis uteris omibus,qus in eis inueniuntur,eiusdeest enim facultatis omnes unius rei assectiones tractare,ci proinde Ars.initio tereb proponens tractationem de elemtiis in tituit omnes eorum afectiones explicare,eorumq; generatisnem GT corruptionem,de qua re copiosius dicemus in ea qua consequitur, prefatione. gon possum hic nonstomachari,ac nonnullora insi itiam mi rari,qui is diuersas eorum, quas retulimus,opiniones interse conciliarent, quadam; focietate illarum autores coniungerent, falsa
di absurda faris ausisunt pronuntiare de subiecti significatis, quadoquide multis modis accipi subiectu opinantur,ut v sit,quod comunitate ( ut eorum utar uerbis ) siuepraedicatione,uel ut alii diacunt,progenere eoru,que inscientia considerantur, dicitur; id enim de omnibus,que facultas perscrutatur,prydicatur:nec non desubiecto,quod principale dicitur siue attributionis,quod es species prineipalis illius communis,ctgeneris subiectinsubiectum ergo pro granere erit ens mobile, si Haeb, corpui simplex, pro principaei di
73쪽
eo,quod est attributionis,celum Osi addatur reum,quod ma pregarionis,erit veluti uniuersum. Vetam si dum alios conciliarem ter D conantur,inristoteli aduersantur,eiusmodi enim subiecti diastributio,quam ipsi imaginati sunt, non usurpatur dPeripateticis. pquidem unum facultaris subiectum fuit descriptum ab Aristot ipoli.quod principia partes O assectiones habeat nec enim in facultategenus subiecti tradendum es,id enim c scientiam superet, eiq; non sit aquale,ut necessario requiritur,nulla de eo habEda erimentio. Teque enim es opus,ut Uignetur genus subiecti, cum id aliquando consideretur insuperiorifacultate, uelut e habetens, quod naturalis corporis quodammodo uideturgenus, in est subie
iussim phil bM Similiter nec in uerum, ut in facultater sibi Iuris dandum, quod de omnibus praedicetur, id enim interdum transcendit disciplinam, m ea non potes tractari. Additur etiam quoiasubiectu olim despeciebus oportetpraedicari nec rei necesse vi deprincipus di affectionibus praedicetur , md ei re- pugillat,id. n quodpraedicari dicitur,aut es superius, aut est aeqvat mi subiectosunt prior quandoquidem ex his costat. Iecsubictum de aecidentibus pudicatur ed contra.Toto celo etiam ab nobiliorem totiu subiecti.id enim,quod alterilis gratia pertractatur,non princ
cti merito, veluti O reliqua omnia, tractantur, ergo nulla earum
meretur nomen subiecti Principalis aut attributionis iniquidem ei et, tamagis ea ad alterum refertur u utat Eubi um,si autemspecies nobilior dicitur subiectu prim
conferatur. idem itaque e subiectum communitate,praedicatione principalitate O attributione,quod est triculas in facultate princ pia artes, pastones considerantum qu)dcires non se habeat orpus mobile ad ubi,merito haec opinio recta non est,falsisque inni
pore mobili, ut constitit in priora Praefatione, neq; enim penes S
cIes motus fumenda sunt subiecta inscientiae partibus naturalii ne redemias ratio desubiecto assum es etiam hiede celesti corpore tractari quo admotu duntaxatio emo confi
74쪽
mili ratione de quatuor elemetis,cum multa alia de his omnebus explicentur, ut paulo post admonebimus.
I VLO ante aliorumfalsas fententias reiecimus, modo
ea adducenda es, quam putamus inraeotelis, O nino stra clareat opinio,duo de subiecto uenari oportet,reconsideratam ct disserendi modum,quippe his duobus constat. Cum lex. Theoph.dicimus pro re considerata esse uniuersum, quod id intelligimus, quod ex quinq; cocles simplicibus corporib.quod
Mundu vocat lex. tuemur hanc opinione rationib. autoritatibus.Trimu ad eandE attinet facultate agere degenere degeneris v, omebui ut dixit fili. q. Metaphs iuersum uero es cora poris naturalis oecies,quo ubiectu in totasteria naturali statuimus,quare universum in aliqua scientiae parte oportebat tractari, di cum in iis,qui sequuntur,libris, in eo,qui precessit, de illo non fuerit dissutatum, asserere cogimur hic disseri, aliterfuisset dis nutus Arist.Tryterea id materia operis passim dia imus,cuius partes inquiruntur, hic ueta de caelo disciplina ct de quatuor elementis traditur,ut testatur Arist. initio tertii,cu sic ait. De primo igitur elementoru dictu est,& quale quid est secundu naturam,&quod incorruptibile,& in generabile, reliquu est autem de duobus dicere per primum elementum intelligit caelum per duo, qua tuor elementa,quae duobus ne egravitate O leuitate constitutini. etl. te . rursunt autem hac Vniuersi parto ut patet i. coeli ubisimul infitias . tuit intentionem de his cum ait. De iis autem,quae secundum spe ciem ipsius partes sunt, nunc dicamus. praterea paulo supra ibide Vnjbersum uocas totum, reliqua vero corpora partes, unum .. quodq; igitur corporum, quae in partis forma sunt, secundum rationem tale est,omnes enim habet duneliones,sed ad propinquum tactu terminatum est, quaproptcr modo quodam multa corporum unu quodq; est, ipsum autem omne, cuius partes sunt,perseetiim necesse est esse . adecit deindesua proponens intetionem De ipsinis igitur uniuersi natura,sive infinita iit secundumagnitudinem, siue finita sit secundum totam molem, post rius considerandu est.confiat de aeniuerso,di eius partibus esse
75쪽
inclitutum. Deinde id quisquesubiectum esse dabit, cuius facultas assectiones contempla ur , hic uero eius inquiruntur affectiones, quod uniuersum est, ut ex tradita de eo doctrina in primo libro portat seri manifestum in quo de illo complura praedicata menduntur, in primis quod sit perfectum, O sui generis merito, ct quia ab
alio non continetur et erat secundum de eo demonstrandum quod sit stultum magnitudine, ct numero, ut proposuerat rex. q. Vertam prius nonnulla oportuit tractari despeciebus ut dixit tex. s. Opraesertim de corpore coelesi, quod sit simplex, alteriusque naturaera elementis, expers cuiusque mutatIonis praeter quam motus locasis ut patuit ad textum usque s s. in quo ad id reuertitur,quod initio proposuerat, finitaeque quantιtatis Miversum esse oflcnditusque silex. 6. posita simul dissutatione de corporibus simplicia hus,quibus consare diximus universum, nam ut dixit text. g . si simpliciasuerint finita, similiter di compositum, quare priui usque ad s.ct caelo Veditur itudo, de aliis uero usque ad sq.tandem usque ad q6. uniuersd destruit infinitum. Ars.igitur text. St. cum absoluisset biversum non esse infinitum secundum magnitudinem, stituit alterum inquirere,an numerosit infinitum,ubi eius indagat unitatem , di ideo cis in partibus fuerit mo ratum in nitum non dari, illud idem intelligendum est in toto, merito cuius fisitfacta disputatio de tuis, proinde recte dixit Auer. quodcudeclamatum sit quod partes istius mundi sunt terminatae numero, i csic' etiam finitae, declaratum es necessario, quod se mundus ram nitus, iccirco e .peracta tractatione de infinitate text. I S. colugens epilogumsic ait. Quod igitur infinitum non sit corpus ipsius uniuersi ,ex his manifestum est. text.uero 6.iterum immisi e inquisiturum an pluressint mundi,teu.uero S . cum ac huc non absoluisset de mundi unitate O pluralitate contemplationem , proponi e musigaturum ansit aetemus. sic ait. Quod aute no solum unus est, sed N impossibile esse plures, insuper autem quod scinpiternus cum incorruptibilis sit & ingenera.dilis, dicamus, primum dubitatione facta de ipso. Eo auten avoluto, quod de unitate propositum erat, texta Io I. eandem diatem: tare instauens intentionem sic inquit. His autem determinatas dicam us post haec utrum si ingcnerabilis,an generabilis &in
76쪽
R incorruptibilis, an corruptibilis. Exploratum igitur est,
omnia, qua in primo libro fuere dissutata, uniuersum spectare, eiusquegratia de cylo di de aliis corporibus simplicibusfuisse tractatum,ut eorum oratio ei, quaeracienda erat de uniuerso, conducebat. Cum .inex.igitur dici potest, primo libro principale em monem esse de toto mundo, fecundus ured de celo disserit, Tertius, O Quartus de quatuor elementis. G hac opinione iacueri cui plurimum credendum est. non recedit,siquidem primo Gli asseruit huc librum de partibus mundi agere,oe clarius in paraph. ubi ait Aria Botelis intentionem esse de Mundo, O simplicibus primari seque eius partibus inquirere,de omni insuper,quod mundum ipsum pamtesqueprimarias consequitur,di I .celi ponens discrimen inter es mentorum tractationηquaefuit facta hic. O in lib. degen. di corriinquit hicfuisse dictum de elementis,ut uniuersi partes sunt,ibi ueta ut causae mixtorum.Eademsententia insecutus est Diuus Thom.
latinorum facile princeps,licet postea jententia mea o errauerit, cum Alberti opinionem defendiposse tauerit. Conspicuum est igitur his omnibus,quae sit materia di res subiecta huius operis. Huc alterum uenari oportet,qui modus sit considerandi, est autem hic, quem in subiecto totius scientiae naturalis statuimus, utputa ut habet in seipso principium motus di quietis, reus est enim consideram di modus si ui omnibus iis,quae inscientia tractantur,est communis, aliter una non esse cientia. Traeterea utpasiis diximus, disputandi modus a modo definiendisumitur ut patet 6. Meti fuere hic definita corpora simplicia,ut in seipsis habent principium motus.ue tuti constat I .ces.cum dicitur, Dico aut simplicia quidem qua
cunque motus principium habent secundum naturam. Cum alitem res a philosopho naturali aliter non considerentur,inferri pi ne potest, iuersum, ut habet in seipso principium motus putus uoluminis esse subiectu.Uerum hic non Usunt difficultates,prima es
subiectum preteratio conditiones exposcit partes, ut his uerbis indicat Ars. I OB.Una autem scientia est, que est unius generisquScunque ex primis componuntur,& partes sunt,aut passiones horum per se. Universi uerbo mundi partes non assignet tur,plures enim essent mundi,praesertim cum de eo locuti fuerimus subiecto,quod est totius o commune toti facultati.Secunda dubitatio
77쪽
ratio est,id, de quo habetu cientia,es unum per se, quod ab una foma confisit,f nitecmum cum ex pluribus actu exscntibus com siet,ex quibus non fit unum perse,ut patet 8 .met unum per se non erat, quare de eo non poterit haberiscientia. Est etiam Simplici, cauillatio contra AlimSi de Vniuerso hic traderetur disciplina,tunc de omnibus eius partibus, eiusdem es enim facultatis de subiecto di de eius partibus agere, sicut patet fecisse Platone deprincipiis omnibus caelestibus oe de iis,quaesub lunasunt, loquentem, hic verosolum desimplicibus corporibus habetur doctrina, de animalibus in de reliquis,qus similitersunt Universi partes,nustum fit uerbum. O dubitationem confirmans Simpl.tesimonio Micolaiperipatetici ait vultibi Aristo reposuisse de mundo loqui,nec usquam locorum epilogus colligitur de mundo,ut sit de coelo quatitor et mentis. Facile refelli es dubitationes nunc allatas, si ab ea,quam retulimus,uinione non discedamus.Pprima non disoluenda,ueluti nonnulli opinatisunt, quod uniuersum licet actu unlim sit potentia
tame o aptitudine ei no repugnat plura esse, id fatis e se dicut,
uisubiectum dicatur habere partes.Horum enissolutio recta non es,necesse enim esset interdum eam aptitudinem, ne esset Iuperuacanea,ad asitim redigi,nam ut patet i . coeli frusera es calceamen- - litum,cuius non est calceatio ct tex. ii 8.ait Ar ot. quae posissilia i , sunt tempore determinata esse,nescilicet eorum potentia in infiniarum abiret igitur potetia es,utpluressint munda, aliquando erutquod nefas es affirmare.Praeterea de eodem simulpossent pronuntiari duo contradictoria statutum es.n. ab Aris. unim esse munduhuncque ingenerabilem incorruptibilem,si adest potentia ad plures mundos, iquando in actu ponerentnr,quandoquidem p ibili posito m actu,nullum sequitur impostibile icet aliquando falsum, ut patet 8.ph simul igitur unus di plures mundi,quod est contra 8Ph tra. cmosic I .caeli dicentemia uare neque nunc sunt plures coeli, i ' incque fuerunt,neque contingit fore plures, sed unum & solu h perfectum esse hoe Gaehim.Simul igitur Aristo. actum in potentia ad plures mundos aufert.idcirco nos aliter soluimus,m non est necesse uisubiectum habeat partes id.n. intelligitur desubiecto uniuers cientiae, quod autem partis nuncupatur, non necessario alias requirit panes,aliter daretur in infinitum progressus, ut par
78쪽
Ascani j Comitis Praefatio. I I.
tis essent partes,ex hoc patet nonnuliorum error asserentium c Iumo quatuor elementa esse partisfibiecta in hac facultate, quado enim dicitur subiectum habere partes, eas intelligimus, quae jubiectiit e dicuntur,ct quas species nuncupamus,quomodo non se habent illa,quia partes secundum peciem a genere accipiunt denominatIonem, uni autem celum o elementa partes, ex quibus totum vniversum constituitur.Secunda soluitur dubitatio,confitemur biversum esse unum ex unica forma,aliter de eo nulla haberetu HEtia,nec tot praedicata essent monsidiata,nec corpus diceretur natur. e,haec autem forma est ea, quae primi mobilis , a qua omnes huius uniuersi partes accipiunt consilientiam,ab ea ue, ut patet i et .met. celum ct natura dependet di proinde rectd ruer. et .vli asseruit s totus orbis est quasi unum animal, cuius plures funt partes, cum iliter mundus elementalis, ueluti ct caelestis dependeat ab illa communi forma, merito uniuersum erit unum ex una forma, quam habet. Cavillatio simpl. soluitur, quod caetera onmiapraeter simplicia corpora non uere dicuntur partes uniuersi, S ut ipse in
tio jecundi fatetur, vitiuersi potius sunt effectus. Mundus igitur taquam ex fuis partibus cylo ct quatuor elementis confiat,merito solum de his Ariston egit, in hocsicuti in compluribus aliis non ius quens Platonem, falsum es nusquam locorum Aristo. meminisse de Mando, ueluti ex dictis con uit. Similiter faciti rationes quas pro Simplicii opinione adduximus,ssilui possunt. Concedimus enim hic agi de simplicibus corporibus, quae proxim8 ex illis conficiuntur principi',quae in libro pusili putata sunt,de his tamen fit semmo,ut uniuersi partes sunt. 'ec es necesse tractari de eis,ut simpliciarant, licet nomine elementi fuerint nuncupata, ueta enim sunt elementa, ut ex eis uniuersum componitur.nec refert, si dictumfuerit ea moueri motu simplici,doctrina enim illorum efflagitabat, ut qui esset eorum motus .exprimeretur. iicitur etiam quod ex pro emio a fertur,ct assentimur crin. de corpore naturali agere, quandoquidem uniuersum est corpus naturale, fuit autem deputatum de corporis perfectione inprimcipio ut uniuersiperfectio pateret.
Falsum es autem prius illa praedicata mo rara de cylo, id enim si mpars sit uniuersi, huic primum ea conuenire exissimandum est, est enim totum, illud ueropars, constat enim . . posse. quod sit error intiniversali
79쪽
uniuersali,st quod fuerit totius,mon retur in parte. Diluuntur dialiae rationes,iam seruauit Ar i. natuet ordinem cum egit de Hu uerso cuius partes sunt corpora simplicia, ut quodamodo similiter uniuersum dici possit simplex corpus,quandoquidemsimplicessunt eius partes,ex mixtioneque plurium non constet. Verrem chi huiusmodis plicibus corporibus acciderit ut partes sint vniversi,ut biliori tractarentur modo, praestantiorque fieret haec doctrina , sub ratione qua sunt partes uniuersi,de eis disseritur. 2 re ex his tollitur illa diuisio corporis naturalis in simplex di mixtum, quia iam de simplicisub uniuersi nomine fuit dissutatum. Concedimus etiam unum debere esse subiectum, cuius partes inquiratur, verum id est xxiversum, cuius corpora simplicia iunc partes, ut paulo suprafatis abunde fuit explicatuin rc desubies o disisses is fuerit.
De ordine Aliorum opinio. Cap. .
c de altero,quod secundo loco proposueram sermo nem aggrediar, de ordineque disseram, quam sedem in ter philosophia naturalis libros opus hoc obtineat. Non admodum esset hac in re immorandum, fitatim; conquiescerem, nisi quorundam recentiorum opinio urgeret, ueritatemque labefacta ret, quare prius de illorii sentetia dissutare decreui,ut cum ad hos inciderimus plane hospites no uideamur uit nonullam opinio locueu sibi uedicare libra hunc, qui scientiae de aetatibus ascribitur, in Ierim; sede constitui. Verum,ut nota pressem tu emm opinio,non nulla iuxta hos animaduertere oportet. Primum P Tnivestim, de quo multa diximus superius,est animal, duplicique parte constat, una, quae materiam praefert,altem,qua formam: simplicia quin y e corpora materiae vicem gerunt, anima uero uniuersalis formam representat: ueluti accidit i animali mortali, cuius ara ei parti,quae princeps es, praeest, ut puta cordi, eo medio reliquis misentiam iutam praestat,quae propriis distinctae formis non aequd ab ea a cipiunt ebe alique enim sol mea sentiam riissensus sint expertesnt ossa nerui ct cartilagines. Idem in animali aetereo ccx citur , nam cum prima forma primo orbi praesideat, esse ct uiuere mediis Propri' formis caeteris communica pro ut cogum ea poscit natura, L elementa
80쪽
elementa enim uid expertia existentiam duntaxat ab ea recipiunt. Totum igitur biversum erit unum animal constans ex forma unia versali ut ex anima,ct ex orbib.caelestibus O quatuor elemetis perinde ac ex materia uterea dicunt,quod pro huius animalis c gnitione es necesse utranque partem cognosci,materiam scilicet formam nimirum una earum latiora ta ,perfecta non esset eius d firma. in eodem igitur libro opus est de utraq; tractari parte,uerum
eum de eius anima disputatum sit in libro de animalibus , ubi simul dictum es de anima animalis aeterni ci corruptibilis, ibi similiter
erat disserendum de eius materia, ut de eo absoluta esset scientia, ueluti factum est de animali mortali.ctuare cum in libro hoc agatur de corpore visi di quatuor elementis,que diximus tenere maloria locum rationi est consonum inter libros de Animalibus collocari,ubi de eorum tractatur anima ori tractationemque de animalibus corruptibilibus,qus nobis notiora sunt,reponi. Hanc opinionrrationibus O auctoritatibusflabiliunt, prima eorum ratio est, ad eandem attinet facultatem rei materiam Oformam pertractare, Ax---ipvs est autem aeteret animalis materia celum quatuor elementa,forma uero eius aera , ut paulo supra dictum est,pars alit scientia naturalis,quae deforma agit, Militer de matella o de toto animali loqueturan liber de anima,qui pars es scientiae de Animalibus,disserit deforma di de caeli anima, quare eius munus erit simul de materia uerba facere. illa igitur sedes tribuenda est huic libro,quae historiae de anima.Secundo probant,unius interes facul- . Met. tra. tatis degenere de suiq/e speciebus agere,ut patet q.meta ciem
s. tia de anima animal,quod interit,contemplatur,ergo eadem animalatrenu cogitur considerare,quod est species animalis, analogice. n.
de aeterno di mortali dicitur aeges tesse Averr. in lib. de substantia orbis .cum igitur hic de aeterno animali fiat dissutatio,si quidem de
eius materia e ractatur,merito facultas hc erit pars scientia de Gnimalibus. Tertio idem ostenditur,unius est facultatis opposita considerare,ut ait Ariuot. q. meta.animal fremum inmortale merito .Metaph. oppositarum proprietatum, quaeis competunt, inuicem opponum te . tur, inestram celesti nunquam gigni O nunquam interire,anis Uro mortali oritur O interit . uno igitur in loco de utroque dis iraretur.Delade cum de stulabui agendum est,priui de earum genere