Institutiones theologiae naturalis et ethicae ab Andrea Aloysio Farnocchia ... in suorum auditorum commodum elucubratae

101쪽

S. TI. Iam vero Deum posse miraeula thaomnipotentia emcere, demon stratione non in is diget. Is enim consuetas leges mechanicas constituit. Is causas naturalest creavit, qui inhus quasdam determinatus vires adjunxit. Cum itaque persecta libertate polleat, ut deinceps demonstrabimus, poterit pro libito consuetas Iegea mechanicas sus endere & immu-xare, poterit pro lubito ca latum naturalium vires ita ausere, ut offectus, qui ab iis producuntur, supra earua, uirex unt. Sedi non solum Deus potest, sed te se plura miracula sua omnipotentia patravit. Quis enim negare poterit miracula Servatoris nostri, & Apostolorum, quae in sacris literis narrantur Neque Thomas Wociiston, neque alii. yet- versissimi homines, qui haec miracula tmy κ nare aggressi totis. viribus sunt, eorum Hlsitatem demonstrare unquam potuerust. Coum sulatur celebris P. Vallecchius De ' findamam

si della Religione Tom Isti eap. XVI. ., g. 74. Graiunt itaque Spinora, qui imponsibilia esse miracula propugnat, Ruisojus, qui

numquam hominem de miraculo certiorem fieri posse contendit, c tantiem David Haiam ius, qui, incredihilia miracula exi stimat .i Quorum A uctorum errorex eo etiam magis patebunt, si quae opponunt, oiluamus. Spion a in ea sententia est, quod miracula diis vinam destruant immutabilitatem .. ltat enim Tradia Theolog. potitst. cap. s ratiocinatur .

Natura leges nihiι aliud sunt, nis nee egaria Dei deerrea. Sed Dei decreta imminari nequeunt, cum Deus A immictilis. Igitur nasura ιeges immutari nequeunι , ac proinde immissbilia sun

miracula, qua in immutatione legum natura cmsistunt. Quam autem debile sophisma sit haec Tatiocinatio, nemo non videt. Dum dicitur

102쪽

yraeatura lax, hoe duplici sensu potest, ae do. het intelligi, nempe vel ut causa, vel ut eo rfectus. Naturae lex, ut causa, si anificat ipsam . Dei aeternam rationem legislatricem , ae 'roin- . de in hoc sonsu naturae leges erunt ipsa Dei decreta, non necessaria, ut somniat Spino. ga, sed liberrima, quia Deus persect gau det libertate . Naturae lex, ut effectus, est ordo, quo juxta aeternum Dei decretum in hoc mundi systemηte res fluunt, seu est praesens naturae cursus; atque in hoc sensu naturae leges immutari poterunt, quia Deus imis mutabilibus suis decretis jam ab aeterno sanis civit, ut praesens naturae cursus quibusdam in casibus immutaretur, dum nempe miraeum Ia patrare voluit. Hanc spinisae objectionem jam sibi proposuerat Angelicus Doctor, dum I. pari. quaest. IOI M. o. ita loquitur. Si ergo ordo rerum confideretur, prout dependet a prima causa, sic contra rerum ordinem Deus facere non pote s. Si enim sc faceret, fateresteontra suam praestentiam, aul voluntatem, authonitatem. Si vero confideretur rerum θrdo, proue

dependet a qualibet causarum secundarum ρ Ae Deus potest facere praeter ordinem rerum: quia ordini causarum secundarium ipse non es suu ctus, sed talis ordo ei subiwitur, quas ab eo procedens nori per nece sitatem naturae, sed per arbia trium volantatis, potuisser enim N alium ordinem rerum institaeere. Unde S potes praeter hune o

d nem institutum agere, cum volerat; puta Meudo effectus ea arum feeundarum fine ipsis; via producendo aliquos effectus, ad quos causae secunda non ' extendunt. Unde N Augustinus dicitc Lib. XXVII. contr. Mus . cap. I. quod Deus eontra solitum cursum natura facit: sed contra Ila n mam legem nullo modo facis, quia contra se Usum non Iacil

103쪽

, 7s. Rusiojus ita argumentatur: cum miraculum βι exceptio a natura legibus, ut judiearet homo de miraculo , deberti natura lagri a. gnoscere, ut vero isto judicaret, deberet omnes tura leges agnoscere. ed homo non poles ammes vasura leges agnoscere. Ergo nunquam certior de

miraculo fieri potes . Sed rei ponetemus acl

eertum de miraculo judicium ferendum homini sussicere, ut illas agnosest naturae leges, quas miraculum suspendit, aut immutaι- Iam vero quasdam naturae leges, salten illas, quae ad nos , ad vitam nostram, ad communia hominum facinora referuntur, iIa homini no tas perspectasque esse, ut de earum cogniti ne dubitari non possit, extra omnem dubiistationis aleam positum est. Ita certo sc imus . diei succedere noctem, aetati autumnum, vi- eae mortem. Certo scimus in hominem inter

flammas adori, in aqua sibi relictam submergi, vere mortuum ad vitam non posse redire, ex nihilo aliquid facere non posse, &eentena hujusmodi, de quibus nemo anquam . dubitavit. Cur ergo de' miraculo dubitaverit homo, cum has naturin leges quas perfecte cognoscit, vel suspendi, vel immutari videati Abditae sint ei aliae naturae leges, sint reliquae naturae vires illi incompertae. Sempestverum erit, nulla abdita nain rae lege fier. posse, ut qui inter flammas est, non adura

tur , qui in aqua sibi relinquitur, nim subin

104쪽

mergηtur, qu I vere mortuus est, ad vitam redeat, qui nihil habet, aliquod opus ablo vat &c. Abditae enim naturae leges cum D tis perspectisque non pugnant. Nullius igitur ponderis est hoc argumentum. g. 76. Tandem David Humius apud Cri- - tophorum sarti ita objicit et I v. ,ν Duorum

., operimentorum, quorum unum adversos, cur alteri, illud credibile, illud fide dignum

,, apparec, quod costanti, djuturna, commuis . nique observatione confirmatur; illud con- ,, tra incredibile, nullaque dignum fide est.., quod sola nititur observatione perfurctois , ria, brevi, sngularique . Est autem explomas ratum, naturae leges constanti, diuturna.& communi observatione ii notescere, mio, racula autem, quae sunt naturae legibus opoO- , sita experimenta, sola observatione perfunμs, ctoria, ct brevi, & singulari patefieri; er- , go quantum credibiles sunt naturae leges. os tantundem sunt in redibilia miracula et '. , Nullum est miraculum, quod fide dignum ., appareat In eo enim, qui de re admirariin, bili testatur, requiruntur judicium, eduin, , catio, doctrina, famae nomini sque celebriis, , t 3s, tandem rei, quae publice contigerit, ,, testimonium. Quaenam vero miracula sunt, , , quae a test ibus hujus generis referantur 2,. Haec autem argumenta quam parvi momenti

sint, declarat idem Sarti. Respondet enim ad primum ,, Humii principium de opposi-

elone duorum experimentorum verum es ,

se si experimenta ipsa e diametro , ut in-s, quiunt, opponantur, seu si de eodem sit, , secundum idem pugna experimentorum. ,, Contra si oppositio ista alterius generis sita ,, idem Humii principium Dilum omnino es-

ο, se dicendum est. Iam vero, quae diams-

105쪽

ῆ, Jalis est pugna inter observationem, sed

,, e Xperimentum eui miracula idnituntur, M & alteram, a qua cognitio legum naturae est repetenda Y Cum miracula naturae viis, , ribus haud fiant, qui miracula observat, is testaturque, nullum opponit experimentum,. quod e diametro yyonatur niteri per conis uetas naturae leges comproharo. Hi ne qui, miracula refert , nihil opponit contradicto. rium illi, qui testimonium de naturae legi-hus exhibet. Possunt enim naturae leges subsistere, interea tamen miracula vera esse possunt, dummodo ea non ab eadem

is natura, sed ab ejusdem omnipotenti auctore repetantur. Si quis de Princiee re- ,, ferat, legem aliquam condidisse, ejusque' legis vim, potest,temque jam vigere apud

subditos omnes commemoret, Certe mcre-

dibilia non facit, quae ab altero de aliqua ab eodem principe dispensatione facta si ' lent enarrari. Dispensatio enim non ον is ponitur legi, sed supra legem est, potestin , que fieri ab eo, a quo eadem lex facta is supponitur. Ita porro de miraculis disse.

, , rendum , quae eum verae dispensationes,, extent, Dullam cum naturae legibus ha- ,, hent oppositionem. ss . Respondet ad secundum is non omnem, is quae ab Humio requiritur, conditionem is necessariam esse, ut miraculorum fide diisse ani sint testes. Nullη enim neque educa- ,, t sonis, neque doctrinae necessitas est, quem.

admodum ipse judiciorum ratio in tribunari libus aperte confirmat. Ubi ergo in teste M & mentis capacitas cum facti scientia conis G juncta, ct summa probitas appareat, jam

,, in eo splendet quidquid ad fidem sibi con. ciliandam est necessarium. Quibus positis

106쪽

,, Innumera sere sunt miraeula, quibus eri. M verioribus criticae regulis praestanda est si se des. Nihil dito de iis, quae in veteri Te. is stamento contigisse referuntur. De iis Q. , , tum loquor, quae Vel a Christo Servatore iis nostro, vel ab Apostolis patrata tuere. M Potest re hisce omnibus fides denegari. quin una simul omnes prudentiae, Saequiis,, talis leges violentur 2 Legatur Dilton de , , Resurrectionis mTlterio, Ut illus in Reliis gione per facta demonstrata, Bonnetus in ,, Christianismo, Hoochius denique, aliique.

M Ad IIumii vero uberiorem confutationem, , consulatur Adams, atque Lelano, quorum ., uterque confregit Humium ,, .

CAPUT VI i I.

De Dei intellectu. I. TI. est in Mundo, quod Deum. intelligere, et quidem ratione perfectissima ipsum intelligere non declaret. Si nosmetipsos , qui intellectu pollemus , quique a Deo existentiam accepimus. inlue mur, fateri cogimur, Deum intellectu gaudere, cum nihil perfectionis in effectu haberi possit, quod non reperiatur in causa. Si primam universi prod roncm, si ejus pulchritudinem, si varietatem, ordinemque, si m

rati sem rationem, qua res quaelibet ad proprium finem dirigitur, tantispir contemple. mur, alleramus Decelle est, Deum ne dum

intellectu, sed intellectu persectissimo nobis Prorsus incomprehensibili esse donatum.

107쪽

ctionem longe aliter de divino ac de humano intellectu est disserendum. Humanu' in istellectus conflatur duodecim viribus intelligentibus LV. g. et T. . Contra divinus incellectus conflatur perceptione , ct judicio iasradu absolute sommo, nullisque aliis viribus Intelligentibus indiget. Et quidem per perceptionem in gradu absolute su inmo intuetur unico actu omnia singularia, & universalia; per judicium vero in gradu absolute summos mul distinguit in omnibus singularibus, i cunivcrsalibus ea omnia, quae ipsis insunt, eorumque mutuas omnes relationes, Omnesque

comparationes possibiles. Igitur per has duas operationes omnia intuitive cognoscit, nee proinde opus habet, vel ex judiciis praeviis alia formare ratiocinando, vel per abstractionem multiplicem rerum adspectum introspicere, vel per alias vires intelligentes rerum ideas sibi comparare.

f. 79. Scientia igitur Dei est simplicis in.

tuitionis, nullaque in eo datur scientia demonstrationis. Scientia enim demonstrationis nonis itisi ratiocinio, vel ratiocinationum serie acqui-r,cur c Log. 9 Io2.9, quae operatio in divinum in te lectum cadere nequit. 8 8O. Haec autem simplicis intuitionis scientia, quamvis i a Deo una sit, & simpli. elisima, ac peream Deus omnia simul agnoscat, attamen a nobis ob diversitatem objectorum, quae complectitur, dividitur I v. iascientiam jimplicis intelligentia, & vsonis a'. inneeessariam, & liberam. Omnia postibilia cum intrinsece, tum extrinsece, quae tamen nunquam existent, dicimus, Deum agnoscere scientia simplicis intelligentiae Res omnes, quae in tempore existunt , sive actu existant, sive extiterin . sive

Diuili od

108쪽

sve extiturae sint , dicimus, Deum cognosce. re scientia visionis. Quam scientiam visionis

relate ad res extiturus appellamus praescientiam. Objecta necessaria cum ex parte Dei quae nempe nullum in Deo praesupponunt decretum liuerum, ut talia si ut, qualia reis prael mantur tum ex parte ipsorum quae icilicet non sunt indifferentia ad existentiam, re non existentiam, sed ex se determinata su ut ad existentiam , qualis est ipse Dcus,

ut imus . Deum agnoscere scientia necessa via. Contra vera objecta contingentia cum

EX parte ipsorum, tum ex parte Dei, dicimus, Deum agnoscere scientia libera. l. 3 i. Binas has kientiae Dei divisionesto nulli Theologi adaequatas existimant, cum singula, quae cognosci possunt, ad aliquam ex recensitis scientiis referri posse opinentur. Sunt tamen alii, qui de futuris conditionatis sermonem instituendo diversimode sentiant. Consulantur, si vacat, Theologi, eum nostri non sit, tantam componere litem. Id unum

observabimus, Deum persectissima, qua polin et, simplicis intuitionis scientia I . se ipsum

perfecte intelligere, ac comprehendere, tan- qtiam primarium objectum, ac praestantissimum intelligibile, 29. omnes rerum sissentias, rationesque, id est veritaιem omnem, cum haec omnia sint a Deo, ac in eodem continea uotur, ac repraesententur. 3R. omnia possibilia, quorum singula essentiam in Deo habent, aea divina omnipotentia recipere existentiam possunt: '. omnia, quae existunt, ne demptis quidem cogitiaionibus internis, cum Deus sit immensus g. cet.), nempe continuo videat, Conservet, quae creavit, ac in singula agat, ct operetur. S. omnia ab aterno futura seu ne

cesaria, seu libera. Nulla enim fieri in Deo

109쪽

potest novae persectionis secessio, eum ope fictissima natura sit, ac immutabilis. Ergo futura omnia ab aeterno intellexit.

CAPUT IX.

D. Dei libertate.

I. I riari is Deo libertatem invicta ar-

gumenta suadent. Etenim I R. in timo conscientiae sensu, & tcstimonio nobis compertum est, nos esse liberos: hanc igitur libertatem nubis inuidit Deus, per quem existimus: atqui non potuisset eam mentibus nostris inseruisse, nisi illa ipse polleret, cum repugnet reperiri in cffectu persectionem , qua ejus causa destituatur. Ergo Dcus est liber. 2'. Dcus, titi Observat Clarkiu, propositione nona de exiisentia Dei, in hac mundi productione de consilium adhibuit, & usum fecit mediorum, quae ad finem Ohtinendum conducunt. Sed sine lihertate id efficere non potuisset , ut patri. Ergo Deus est liber. Tantam vim habet hoc argumentum, ut Spinoeta ad illud eludendum asserere debuerit, caulas finales, veluti humana figmenta, esse reputandas g. 33o, ideoque oculos factos non fuisse sa videndum, dentes ad cibos Lemrendos &c., quod an sit prorsus insanire, judicent sapientiores. 3'. Causa necessaria L lis o eratur viribus Si irgo infinita sit, 'ioperabitur infinita; haec autem infinitum gi init effectum Cum ergo res omnes praeter

eum finitae sint, ipse perfncta gaudet libertate, suoque arbitratu viribus utitur. 4'. Deu

est omnipotens, quod S. o I. demonstratum

110쪽

fult. sed vera, ae activa omnipotentia linearbitratu, nempe sine libertate concipi nequit, ut patet. Ergo Deus est liber. g. 83. Cuin autem djcimus, Dε um esse liberum , neque e si id intelligenuum relate ad Omnia objecta, neque ejus si berras similis li-hertati humanae statuenda est. Non est liber relate ad Omnia objecta, nam in us , quae ad ipsum efffentialiter spi etant, ut est suam nos ereexsent uim , Dipsum amare Oc. nu la gaudi i libertate . Pariter non est liber ad amandas creaturas amore simplicis complace nilae, cum

non possit illi non placere ea honitas, quae in ipsis r optritur. Est vero liber ad eas ais mandas amore efficaci, ut ad dηndam illis existentiam, vel non dandam . Eil liber in Ordine ad ea, quae t pecbi ni quidem ad ipsum, sed tantum acculentaliter, ut quoad gloriam suam accidentalem . Deinceps divina libertas similis libertati humanae statuenda non est. In nobis enim libertas cum aliquibus imperinfectionibus conjungitur, a quibus est immunia in Deo. Ac primum in nobis datur libertas ad opposta objecta, ut ad bonum, & mainium. In Deo autem nulla clari potest liberistas ad malum, cum id adversetur nΗturae O. ptimae, & praestantissimae. In nobis libertatis exercitium absolvitur per plures actus, quorum uno tendimus in unum objectum, altero in alterum. In Deo non item, qui per unum, ac simplicissimum actum omnia vuc. In nobis hoc exercitium est successivum, modo enim volumus unum, modo nolumus, vel volumus alia: non sic Deus, cujus libertatis Uxercitium nullam mutationem in ipsum inducit.

g. 84. sed inquies : nonne invicem puis 'gnautia sunt in Deo ex una parte immurabi.