장음표시 사용
121쪽
De Providentia Dei in ordine naturali tum phasico, cum morali. I. Ioo. rovidentia Dei est aeterna praepa- . l. ratio, ac dispolitio mediorum,=uibus unaquaeque res in tempore ad fines
uos a Deo dirigitur. f. ioi. Dividitur in naturalem, & moralem. Per providentiam naturalem Deus curam habet de productione, & conservatione physi ea .rerum, de illarum vi operistrice naturali Scis Per providentiam moralem curam habet, ut
creaturae intellectu praeditae laudabiliter,& ho ne ite operentur, ut finem ipsis propositum assequantur, & ad hoc illis suppeditat media. f. Io 2. Pro vj dentia moralis subui viditur in
moralem naturalem, ct in moralem supernaturalem. Prima est, qua Deus curat, ut creatura
ratione pollens recte dirigatur & circa finem, ct circa media, quae ei Conveniunt praecise ex vi suae creationis: Secunda est, quae vertatur circa finem & media eidem destinatae non vi creationis, sed vi gratuitae elevatio His, de qua in sequenti capite agemus. g. Io3. Deum providere in ordine naturali, ac in ordine morali I R. constat exitia Dei infinite sapientis. Neque enim in. finite supiens Deus dici posset. si rebus crea. tis media non praeparallat, qu bus Conterva. rentur. fiuernque ipsis statutu in assequerentur, Σφ. ex idea Dei summe justi . Quomodo
enim Deus summe justus omnia Oruini cum
pbysico, tum morali subjecisset, ac laterim
122쪽
media, quae hujusmodi ordines necessario ex
postulam, praeparare crearuris renui sset 2 a . ex idea Dei summe boni. Creaturarum enim curam abjicere, easque temeritati, di fortunae committere a divina bonitate prorsus alienum est. Profecto parentes, natura duee, liis herorum curam suscipiunt, ipsae met hellua suos Retu' non deserunt: quanto magis credendum est, Deum summe bonum, rerum, quas condidit, curam gerere 2 4'. ex consan. ti ordine, qui in orbe universo elucet. Si enim Deus non providet, qui fit, ut tam certi sint Coeli motus, ut quatuor anni tempora sibi invicem succedentia, ac dierum noctiumque vicissitudines constantes, ac uniformes sint 2 Qui fit, ut aeterna elementorum pugna, aeternusque corporum. inter se conflictus motum, quo natura visibilis animatur, Decun daturque, tandem non extinguant 2 Qui fit, ut omnes plantarum, ac animantium species perpetuo serventur, quin primigeniam naturam mutent, quin eorum organa, ac structura vitientur, quin sese invicem destruant 2 Qui fit, ut mare sic tellus constanter omnium viventium speciebus ea alimenta praebeant, uae eorum organis, ac indigentiae sunt con entanea, ct ut in quavis specie conservationis subsidia semper sint de strutionis causis proportionalia 2 Qui sit, ut homines, etsi legibus, praejudicias, propensionibus admodum varii, semper 2 ubique virtutem honore, viistium horrore prosequantur 2 Nonne, ut omnis civitas, ubi omnia summo ordine ac dispositione admirabili moveantur, argumento est
providentiae Principis sapientissinii, magi stra
tus optimi, ita Orbis universus, in quo tanta rerum varietas, tantaque simul constantia
deprehenditura Numen summe providum de
123쪽
I io . Quae eum ita sine, turpiter err
runt IV. Epicurei,. qui fortuitae atomorum concursioni ea Gmnia tribuunt, quae in Munis do continguunt. a'. o litae se lurimi .. qui Deum sublimiorem, & praeliandiorum esse a firmant, quam ut rebu3 numanis, providere, ad illarumque curam se demi tere velit. Hos omnes per belle reserebendi L Cicero, qui libro,
secundo de μι. Deorse inquit: Quis hune hominem dixerat, qui cum tiam ce ιυ, caelι motus,4 tam ratos Uroxum ordιsses, tamque. omnia inter
se connexa, N υριῶ Vide it, neget. in his ullam esse rationem, eaque casu sori dicat, quoe quanto tonscio gςrantur, nullo coassilio a sequi pos.
g. ios. Sed De istae duo nobis opponunti
I . inquiunt, deductu, Deum infinite sapientem, ct infinite magnum in rebas creatis curandis, quae coram. iplo infinite viles sunt, . occupari, earumque indigentias, conflictus, .honas, malasve qualitates attendere,. qum ipsi maxime exigua su Di,. ac nullius momenisti uti regem potenti illinum dedecet ei, ver mes, ct insecta, quae in Ujus hortis nascuntur, curare, . eorumque grellus tu opera stu 'diose persequi. Hin C. aut nulla. est . prΩviden. tia quae Mundum, bominus, bruta plantas, & reliqua curet, auL si aliq*a. est, ipsas tan- 'tum species, quas Dcus servare vult, curat, , non vero individua, quast: sive sint, live pe-
eant, nihil ejus in creti. 2 p. inquiunt : Si
Deus rerum. Ordinis Rnysici, ik, morabis conis servator, pro vi torque essus, tot ne imperje ἀώ & incongrua in Mundo haberentur 2 ΕΩ seni ne in Tellure, qua mclaeol i muS, tot immenta regiones in Oilerauili calore adultae , tot aliae aeterno gelu in nos ditae tot horrendi montes, Lot herbae te ulterae, Lot uoxia iu-
124쪽
secta, tot sera bruta, quae nunquam infiniistae sapientiae opus dicenda sunt 2 obnoxii ne essent honυnes tot pravis affectibus , tot morbis, quibus erueiantur tot ne criminahrimines ne ruetrarent, ac tam virtutem fastiis
dirent Nonne si Deus provideret, ordinem cum physicum, tum moralem statuere debuisisset multo meliorem, perfectioremque 2 g. lo S. Hae cavillationes ad ravim usque a De istis repetitae tantum abest, ut Dei proinvidentiam tollant, quin illam magis maginque confirment, cum & dialectica , & de . monstratae hucusque Dei proprietates earum futilitatem aperte ostendant. Et quidem quoad
primum spectit, falsum omniso est, quod ponunt De istae, nimirum Deum se habere
ad res erratas, ut Rex ad horti sui vermes. Rex, ut eumque viribus intelligentibus valeat, homo semper est, & pauca tantum mente complecti potest. Contra Deus, quae creata sunt, crearique possunt, infinito suo intellectu complectitur, nullumque est individuum, quod semper non videat. Rex quo plura curat, eo magis defatigatur, majorique anxie. tale, ac sollicitudine tangitur. Contra Deus nullo labore, nulla anxietate, nulla sollicitudine tangi potest, ac immutabilitate, perfectaque tranquillitate praeditus omnia ab aeteris
no cognovit, ac ut aeternae praeparationis,
ct dispositionis mediorum immutabiliter sttranquille omnia ad suos fines dirigere potuit, ne illis quidem exceptis, quae nobis abjecta ac vilissima videntur este. Rex, si non horti sui vermes , sed alia curet, aliquam sibi capit utilitatem. Contra Deus ex nullius
rei evra commodum ac utilitatem Capere potest, cum nulla re indigeat, ae fit ex se ipsis sumine beatus. Dedecet igitur Regem, qui
125쪽
D4pauca tantum curare potest, qui defatigatur, qui propriis indigentiis satisfaciat opor LeL , Occupari in iis, quae cum nullam illi afferant utilitatem, minima ac futilia judicat, us proprii horti vermes . Contra vero non dedecet, Deum, qui omnia intellectu complecti. cur, qui non defatigatur, qui, cum ex nullare utilitatem capiat, siugulas in proprio genere aeque stersectas, ejusdemque pretii videt, curare cunct l, quae creavi . Et reveras modo Deum infinite lapientem, & infinite
magnum dedecet res creatas curare, seque earum servatorem, legislatorem, patrem com munem ottendere, cur Deum hunc initio tem poris non dedecuit pari ratione, res has creare, ordinem 'hysicum, ct moralem statuere, quo regerentur, conserverentur, ac ad 1tatutum finem adducerentur 2 Si Deum non dedeceat, rerum existentiam velle, cur quin hanc existentiam necessario consequuntur vel
le eum dedeceat 2 Si Deum non dedecet, finem velle, cur Deum dedeceat medra velle, a .quibus necessario finis hic pendet 2 Si vero Deus speciem curat, cur speciei individua non curabit , ut perperam Deistae nonuulli contendunt 2 Quid tandem 1 pecies est, ni stomnium individuorum collectio qua vero ratione magis de specie, quam de individuis Deo cura sit 2 Merito igitur Christus univer salem hanc providentiam discipulos doce L. cum dicit: Nonne alia passieres aisse veneum; unus ex illis non cadet super ιerram sine paιre . Festro p vestri autem capilli εapitis omnes numerati sunt Nolite ergo timere , multis p feribu
g. Io T. Quoad alteram dissicultatem respondemus generatim in primis in hoc Mundo plura eta debere . quae humani ingenii imbe
126쪽
eillitatem superent, quaeque nobis impreseruistabilia prorsus sint, cum omnes supremi Conis clitoris sapientissimi fines innot 'scere nobis non possint. Et revera si per Atheos, in print ij qu e per Auctorem naturae systematis Nati
ra , quae nullum supremum Auctorem, Provisoremque agnoscat, incomprehensibilis est, quanto madis per nos erit incomprehensibilis,
qui illam ab infinito ac incomprehensibili Deo conditam esse, regique statuimus
IR. Falsum esse, quorumdam montium a Iotitudines, intollerabiles Zonae torridae ardores, immanu Zonarum frigidarum frigus , plantas thiferas, noxia insecta. voraces seras, aliaque hujusmodi quae in Tellure occurrunt, ense veros desectus, seu imperiectiones, quae divi-n4m providentiam destruant. Haec enim mmnia sunt necessaria quaedam veluti machinamenta, uni e totius terrestris Orbis persectio exurgit. Haec omnia suos fines habent, praeis clarosque usus. Verum quidem est, nonnulla vel imperfecta, vel noxia nobis videri, sed talia non sunt respectu Dei. Nos pretium deo cernimuS rebus ex usu, quem eas habere judicamus, ac ideo illa vel noxia, vel inutilia dicimus, quae aut perniciolum, auu nullumulum praestare nobis videmus. At Deus viis det Omnem'ulum sive proximum, sive remotum, quem unumquodque ens in hac unive sa rerum serie habet, ct idcirco de usu rerum judicat in relatione ad totum universum. Similes nos sumus Mechanicae imperitis, qui cum in machinis partes quasdam videant, quarum usum non percipiunt inutiles judicant, ac latvis maehinis, abesse posse sibi
127쪽
II 6 fingunt. Sed longe aliter sentie machinarum auctor, cui operis sui adest idea distincta , qua partium illarum usus omnes, in uiuamque relationem perspicit. Consulatur g. 43, in quo demonstravimus i moerfectiones, & dct- formitate', quae in hac Mundi machina videntur esse, non esse reales. sed amarentes. 2φ. Tantum abesse, ut asseclus divinae providentiae adversentur, quin magno providen. tiae munere illis homines commoveamur. Aia sectus enim, ut Iam docuimus I. OI. Orcho sunt homini necessirit, sive illum solitarium spectes, si- in societate constitutum. Tolle amorem, & nemo amplius se conservabit. Tolle odium, & nunquam ab objectis, quaa tibi noxia videntur esse , abhorrebis. To lespem, ac nulla tibi futuri boni expectitio erit. Tolle omnem metum , ae milia tib , impendentia mala evitabis. Langueret itaque sine assictuum commotione animus, ac nihi, agetet, nihil m, iretur. Ut autem a Tectibus ad utilitatem tantum commoveremur , nomad perniciem, non ad vitia fovenda, divina providentia rationis lumen liberaliter nobis concessit, quo illos semper rite moderari pota sumus . Si quil igitur in a Sectibus peccatum est, calpa nostra solum est, non affectuum . non providentiae. 3'. Falsum tandem e Te, mala, quibus h mo premitur L cum divina providentia pugnare. Etenim mala ph3fico ex g. 43. sane divinae bonitatis lacu lentissimum argumentum, ac summam: yrovidentiam de monitrant. Maista vero moralia ex S. 46. sunt libertatis ab
sus, qui salva provideatia locam tabere pon
128쪽
De Providentia Dei in ordine morali super naturali. S. Io8. Drovidentia Dei in ordine morali A supernaturali importat, ut Deus dederit creaturis intellectu praeditis media, quibus beatitudinem supernaturalem, a ternam nempe felicitatem, quae illis competit elevationis gratuitae vi, consequi possent g. Ioa. Quod revera haec media hominibus dederit Deus, ideoque provideat in ordine morali supernaturali, apertissime constat ex revela. . tione, quae definiri potest externa promulgatis verbo Dei scripto, aut etiam tradito legis natura, S Osciorum, qua ab eadem lege proveniunt, o luemadmodum etiam dogmatum cssiterorum, quosupernatu Flem rerum ordinem re spiciunt. Cum igitur haec tam utilis, Lamque nece uaria reis
velatio existat, ιθ cumque ex ea elucescant i) ,, L 'esisteneta delia divina revelaetioneri e un forto, e questo fallo per meZZO diri varj pubblici solenni e Chiarissimi au veniis ,, menti si manifesta. Not uici amo, che il Mondo uia teda po era tutio quasi idola -- tra, e Cbe per la predicazion uel Vange- ,, lo I 'Idolatria o ce1Iata, e per lo M Ondo,, tutis si e adorato Gesii Croci fisso . . Nolis dici amo, chu i primi elocutori di questas, grande rivoluZione furono ascunt poveri ., Pescatori, i quali annunZjaVauo uua Legse.
129쪽
igmedia ad aeternam se licitatem consequendam diecessaria, dubitari nequit, quin Deus provideat in ordine morali supernaturilli.,, quanto pura e illibata, attret tanto alle reeis cupidigie nemica; e una Dintrina, quania, , to cccellente e sublime, altrottanto alla, , ragion superiore.' Noi dici mo, che alla, voce di colesti Banditori si oppose un tem po ed ii potere de Ct sari, eo it si pere de , Filolbfir ma che cio nulla oirante pili mi liationi di uomini U'ogni et a , d 'ogni condi. gione d 'ogni sesci di edero loro ascollo; e,, non solo abban dona rono gli antichi riti, e santificarono i loro costumi, via tra te pili , , hArbare carnificine per la Fede di quel
,, Uom Croci filio die dero ii sangue. Qui sti
,, di tuiti i luogbi; non men di quello, che, , malle vadore ei sia stato, e ci si a delia fon. ,, daEione di Roma, delle guerre di Cesare, , , delia scoperta di un nuovo Mondo. It cluis ,, bitare di questi salti e paggia: il pretendere che risa per non si possano merce Vel - , , la pubila a voce e sama. ma che ricerchiss,, o l 'averti v eduli, o I averti p ofondam enisis te es a minati, e smentire, e scon volgere,, cdjce S. Agostino de utilit. creden. cap. XII. ,, tu ita la umana societa, ghe tutio Gl apisse punio sopra ai un s migliante criterio ne l-
se te quotidiane delibera Eioni, ed intra presae, , lestga esita Bione alc una si appoggia. Panis si amo innangi. Noi pong hiamo a capo cli, , tuiti colesti maravisti iosi avveni menti la Ri- ,, surregione di Grati Nazareno tre giorni
130쪽
f. Ios. Dixi tam utilis, tamque necesaria
revelatio, ut err rem detestarcr eorum . qui divinam revelationem utilem, ac nece ilaria in
dopo, ch 'egli su filio in Croce, e sepol. , , t . Ma di cotesta Resurregione, che fu il
se chiamo noi 2 La serie stessa de' fatii ii ste, , narrati; clod la predica Zione degit Aposto , , li, lη distruZione deli' Idolatria, la conia is versione delle genii, ii testimonio de maris tiri, e la persuasione universale e costante, , di diciolio secoli: muno de' quali farti , is se Cristo non f sse ris orto, latebbe cor is tamente succedulo glammai. Che dubita. , , re 2 Se Cristo non ris Orgea it terZO gioris D no, sicco me avea proni: sto, e come maiis gli Apostoli andati sarebbero per ii Monis G do a predicare la legge, eo a spargere suis, , dori, e sangue per un' uomo rico nosci ut
, , per imposiore 2 M a se gli Apostoli nonis predica vano, ne si abbati eva I Idolatria, , , ne la Religion Cristiana si propagava. Se,, pol la Religion Cristiana non propagavasi;
M te mi gliaja di martiri clata avere liber la vi- M ta per attestar lay se ne i Martiri, ne gliis Apostoli, ne la Religion Cristiana stati al, , Mondo ci fossero , come noi sarem mo Cri- stiant2 Come ii nome, e la fama di talis Religione occuperebbe la terra 2 Or tuiti,, Colesti salti e ci furono, e ci sono, e not, , item ne si amo cogit occhi medi simi malinis levadori. Dunque fa Risurreetione di Criri sto, da cui tuiti colesti stilli di pendono,