Institutiones theologiae naturalis et ethicae ab Andrea Aloysio Farnocchia ... in suorum auditorum commodum elucubratae

71쪽

Iradictorio. Nam A substantia ab ulio posset pra

duci , ejus cognitio a cognitrone suae causae deberet pencere per Axjom. 4.) adeoque per Definit. I. non esset subsantia. Postquam au

tem substantiae nomine intellexit ens a te ipso existens & necessarium, inseri, existere uinnam duntaxat in natura substantiam, cum uis num revera tantum sit ens a se ipso existens, ct necessarium, atque ica ad Panteismum per in

venit.

f. 3T. Quam autem ruinosum sit hoc Pantheisini rundamentum, omnes intelligunt. Si enim definitio substantiae ab ambiguitate li- heretur, ae negetur SplnOZae, ut negari. deia het, proprium esse substant jae existeris a se. metipsa, ac excludere relationem ad causam, quae illam produxerit , statim Panthei sinus eoncidit, ae plures substantiae in natura ex iis stere possunt, ut patet . Necessitas existendi, quam Spinoeta adlcribit substan lae, demonis stranda, nullatenus autem amphibologia veris horum proponenda erat. f. 38. At inquies: Spinoga rea e demonstravit, substantiam existere necessario. Post propositionem enim sextam statim in propositione septima ita loquitur : Ad naturam

substantia perimet exsere. Demonstratio. Subis antia non potes produci ab otio per corollis. proposit. praeced.)ἰ erit itaque causa sui. Us. per Definit. I. o usus sisentia involvit nece sesurio exsentiam, sye ad ejus natur am perlineo

misere Q. E. D.

f. 39. Verum respondemus hanc demon. Brationem esse circuιum vitiosum, seu petitis- Rem principii, ut loquuntur Dialectici. Nam quomodo Spinoza ostendit propositionem se-.ptimam, quod nempe ad naturam substantiae

pertineat existere 2 Quia, inquit, Dibstantia

72쪽

non potest produci ab alio per corollarium

propositionis sextae. At quomodo ostendit. substantiam non posse produci ab alio Quia existit in se, nempe a se ipsa per definitionem c O. Igitur assumit ut probationem id, G Ut nemo nobis succenseat, ac omnino Ingenui simus, latemur, Spin OZam demonis1trare corollarium sub sanriam non posse prositi ab alio non solum ope definitionis substanis Ilae, sed etiam ope propositionis sextae, quae dicit: Una substantia non pote si produci ab alia

Iubilantia. Verum hac etiam secunda proba istione adhibita semper in eirculum vitiosum Caindit. Et revera quomodo demonstrat propositionem sextam 2 Ope propositionis secundae. En ejus de monti ratio. In rerum natura

non pol unt dari duae sub stantia ejusdem attributi per proposit. piaeced. b hoc e st per propo-

fit. 2. qua aliquid inter se commtine habeant. Adeoque per proposit. 3.) una alterius causa ege nequit, sive una ab alia non pote si produci. Q. E. D. At quomodo probat propositionem secundam ope solius definitionis substantiae, ex eo enim quod sub tantia a se existat, ac proinde excludat relationem ad quamcumque caulam, infert, duas substantias diversa at. tributa habentes nihil inter se commune habere. En ejus verba: Dua subistantiae diversa attributa habenιes nihil inter se commune habent . Demonsti patet ex definit. 3. Unaquaeque enim

in se debet Vfe, N per se debet concipi, Ava

conceptus unius conceptum alterius non involvit.

Igitur demonstratio propositionis septimae: Ad naturam ..substantia perti et qxistere: pendet a corollario propositionis sextae, corollarium

73쪽

nod est in quaestione, seu probat unam Theo

m per eamdem Thesim, cum idem omnino sit dicere, quod ad subistantiam pertinet exsere, ac dicere, quod subsantia exi sit a se ipsa. In manifestam igitur incidit petionem priuincipit . g. 4Ο. Caeterum Spinoza in sua definitione substant ae non solum malitiosum senium adhibet, quod ipsa videlicet sit ens a se, de

necessarici existat, verum etiam eum Schois Iasticis in eo turpiter errat, ut statuat substantiam veluti subjectum inhaesonas. Substantiae nomine intelligi nequit, nisi aggregatum omnium notarum & conitantium, & mutabi- Iium, quae rem constituunt, ac subjecta inhae. sonis intelligi nullo modo possunt, uc jam Psychologiae S. I 36. docuimus is pendet ab eadem propositione sexta, propositio sexta a secunda, secunda a definitione subitantiae. Propositio igitur septima, etiam attenta secunda probatione, tandem demonis stratur per definicionem substantiae, quae este

substantia es id, quod es in se, nempe ut jam vidimus, quod a se subfluit. Hare igitur etiam secunda probatio est circuivi viιiosus, seu pe. titio principit.

74쪽

THEOLOGIAE NATURALIS

LIBER II. De praecipuis Dei attributis.

S. 4r. se emonstrata pro elementorum an is L gustiis Dei existentia, remanet, ut ejus naturam, quantum homini licet, in. vestigemur. Cum autem cujuslibet rei natuis ra innotescat ex attributis, quae illi conveniunt, de divinis attributis in hoc Libro seris monem instituemus, ac proinde de Dei tim-tate, aeternitate, independentia, Iimplicitare, imis mutabilitate , immeralore, omnipotentia, intelleis ctu, libertate, bonitate, justitia, veracitate, proovidentia in ordine naturali cum phasico, tum morali, ac providenιia in ordine morali superis naturali per totidem capita disseremus. Sit igitur

De Dei unitate. 3. 42. Wheum ess unum ex eo evineit sa- muel Clastius propos VII. de exi. senua Dei, qu id duo entia iudependentia, ct absolute necessaria puga aut later se. Eg

75쪽

quidem si sunt in dependentia poni unum fi

ne altero poterit. Ergo quod non ponitur non erit necessarium. Sed ambo esse necessaria debent. Ergo nuutrum supponi inde pendens potust, quod est absurduiti. sed hae et . iam alia ristione demonstrari potest: Si fingatur, duos existere Deos, vel unus pende is bit ab altero, vel non. Primum Dei id eam. destruit, neque enim Deus dici potest, qui dependentiam habet Altero autem admisso,avL unus tantum mundum creavit, ri 'tunc

alter otiosus erit, nullumque proinde aderit argumentum pro ejuS existentia, evincenda, aut ambo mundum Crearunt, & tunc vel concordes vel, dii cordes in creatione mundi sint, id numquam praeitare poterunt, absque. eo quod unus in alterum agat, unus ab altero pes deat , nempe absque eo quod uterque Dei naturam amittat. Unus igitur tanis cum Deus ut oportet. Errarunt itaque Manichael, qui duo principia, sive duos statue Tu ut Deos, quorum unus ellet bonus, ct causa' bonorum, quae hominibus contingunt, alter vero malu , causaque malorum quae homines amigunt.

g. 43. Neque Dei unitatem labefactat ra tiocinatio, quam Epicurus habet apud Lactantium de ira Dei cap. 13. , quamque pro Manic narismo affert Baylius Dict. Crit. Art.. nreheens Rem. D. ,. nempe, Deus aut vult totis lare mala , F non pytest, aut potest, ζ' non vult, cui neque vult, . neque pote', aut vulι N pote si .

Si vult hs non potest, ἱmbecillis es, quod in

Deum nos cadit: A potes θ' non vult, inviadus, quod aeque aiienum a Deo: s neque vult neque potes, Es invidus imbecillis, ideoque

76쪽

eonvenit, unde eres sunt mala, aut tur illa nemtollit P Etenim facile demonstratur, nulla Mundi mala, quae ad tres classes reseruntur,nem ye ad mala metaph ca. ph ca, ct moralia, evincere, quod existat Deus malus hominum

inimicus.

g. 44. Et revera mala metaph ca sta lane in deiicientia a summa persectione, ideoque

rem limitant, ab eaque majorem bonitatenae excludunt. Ita dicitur hominis intellectus v. g. malo mata physicci laborare, quia snt tua est, ad limitibus coercetur. Patet autem crediaturas , cum sint entia dependentia & eontino gentia, summae perfectionis capaces non esisse, ac proinde limites, qui habentur in ea4rum perfectionibus, ab illarum essentia neces rio dimanare. Mala itaque metaphysica potius mala videntur esse, quam revera lint, cum eorum origo in ipsa creaturarum esse nistia sit, neque per divinam omnipotentiam tolli possint. Neque enim Deus rerum essenistias immutare potest. Ex malis igitur meta. physicis non evincitur existere Deum homi. nibus adversum.

f. 43. Mala phasica dicuntur vel omnes imis perfectiones, ac deformitates, quae in haa Mundi machina videntur esse, vel saepius do istores, infirmitates, & infortunia, quibus animantia subiiciuntur. Ita quoad hominem dicitur malum phγsicum v. g. ventus vehemens arbores prosternens,& tecta aedium disjiciens, grando damnum inserens segeti, febris, aliique hujusmodi effectus naturales, ex quibus dolor enascitur. Sed quoad imperfectiones, ct deformitates, quae in hac Mundi mach l. na videntur esse, dicimus eas esse apparenistes, ct non reales, ae ideo Epicureos praePeristim in has imperfectiones, ac deformitate

77쪽

ia vectos fuisse ci), quia ignorabant sapientissimos fines, praeclarosque usus, quo1 plures hujus universitati, partes habent, si non seorsim, sed quoad reliquas considerentur. Et revera quo magis Physica exculta fuit, eo plures fines, pluresque usus antea penitus ignoti detecti sunt, ac proinde plura,

quae ante imperfecta, ac deformia putabantur esse, omnibus numeris absoluta deprehensa sunt. Quot usus non adinvenit Malphi- unius in ea, quam orditis anatomia plantarum s Betellius in suo opere de motu animalium, Arin eus in illa, quam detexit, sanguinis eirculatione P quot partes post horum Auctorum inventa, non imperfectae & desormes, ut antea, sed infinita lapientia fabrefactae agnitae sunt Boylius, VoodWard, Derhamus, Newtonus. aliique plures in Astronomia, ct in Physica celeberrimi, globi terraquei analysm, fere diaerim, instituerunt, ac Telluria

superficiem, strata, canaleS subterraneos, cavernas, montes, valles, climata perlustrarunt.

Post hujusmodi examen in qualibet parte in. finitam sapientiam splendescere testati sunt, non solum quoad singularum partium produinctionem, sed etiam quoad utilitatem, quae ex singulis in singulas manat, 2 quoad perisfectionem, pulcbmtudinemque, quas omnes simul conjunctae afferunt Universo. Redius, Ioathonus, Lesserus, Turnesortius, Valisnie.

i Ηaee mala physica contemplando Lais

eretius cecinit ver. I99.

Nequaquam nobis divinitus esse parasam Naturam rerum: lanis sal pradiis cia a.

78쪽

rius, ni mille alios praeteream, quot usus nollindicεrunt quoad plures plantarum, ae Din. Innium animantium partes 2 Merito igitur inductionis ope concludi potest . si quae adhuc. in Universo partes imperfectae, ac deformes videantur esse, tales reapse non esse, a C proinis. de ex hisce malis physicis non evinci existere Deum animantium inimicum. Quod etiam. dicendum de malis physicis alterius generi LSi enim de brutis animantibus sermonem inω.

stituamus, nemo unquam demonstrare poterit, verum non esse Theologorum axioma:

Sub Deo justo nemo miser, nempe in iis dolores voluptatibus non compensari, sin minuaquoad numerum , saltem quoad intenistatem . Sin vero de hominibus agamus, tantum abest. ut haec mala physica Deum hominibus adis vertum evincant, quin potius sint divini a. moris, ct beneficentiae in homines lucule tissimum argumentum . Hisce enim malis physicis revocantur homines a nimio praesentia vitae, ejusque bonorum amore, quo amore fit, ut aeterna bona contemnant, atque leonem violent, ideoque hisce malis aut praeis parantur ad virtutem, ut non peccent, aut juste puniuntur, quia peccarunt, ut a pecca. tis recedant, & ad aeternam felicitatem eo sequendam perveniant, quod quidem infinitiam oris, 2 beneficientiae argumentum est. Sed ut clarius etiam elucescat, haec mala Dei bonitati non adversari, abs re non erit nie afferre ratio ei nationem, quam adhibet

ei. Abbas Grandi in opere: Cours ais ι de . Religion T. II., ubi de divina providentia sermonem instituit. ,, Ε' pili che certo ita se hane ratiocinationem referunt Acta Pisana T. -Art I. pag. 237. che ad onta di,, Lutu i mali, cne auime lagrate, ed nomiis

79쪽

M d 'un umor tristo, e malin conico fi soli ri tanto compiaci uti di esaggerare. v 'ha des' is beni nella vita, che la vita stes a. e t 'efi-M Reneta n e uno. in basta questri per saluar la boni, di Dio, per chiuder la ho , , ca ni detrat tori della providenaa. Non a,-M biamo da lui questi beni 2 Ncii siam 'dunari que forZMi a riconoscere in tui della bomri tu se essi non est ludono tuiti i mali, citi,, nasce unica mente dat non averci falli he- is ni maggiori, dati 'effer quei che ei ha salti,, finiti e timitati. Ma dove si trovera mai, ,,' che un bene cessi o' essere un bene, perin,, ch 'eri non h pili grande, o che la boni,

se di Dio sia in obbliga di farci tuiti i heniis possibili et

is Se un uomo per emer homo in init. A l' estensione di questo termine, deve faraeis agit altri tutio it bene, ch' er pudi, senastis di che gli si pol rebbe attribuire deli' in. ,, differenaa, o della mali zia, non h certa. mente cos, di Dio- Tullo it bene che uta,, uomo puti fare vir altro e limitato p quelis,, lo che Dio polrebbe lardi a noi, non halis limiti, e pudicrescere ali' infinito: non ce,, lo yuo dunque fare appunto, perch 'egibe On ni potente. Cost per quanto grande is fori quel bene, che si preeende ch' ei ci vrebbe douuto fare, ve ne sarebbe semiss, pre un maggiore, la mancanaa det quaist M sarebbe un male, e l' uomo empto o ino,, grato tro verebbe sempre di che lagnarfiis delia Providenza. e di besteminiaria o Sis, tengd ad unque forte quella rispostar il maleis non vlene se non dat non averci fatio Dio... un ben maggiore. Ma dedurne, che Dios, non e bucino per non averei satio un mag--,, gior bene, e dedame una cousegueolla, in

80쪽

, , somere e prima pro vare, che Dio deve, , farci tutio ii heme possbila; iosa che gi 'inisis, creduli non proveranno grammat, percho, , cio implica contradietione. , , Che se alciano volasse a tutamente esiis , gere dalia honta di Dio, ch 'ella avesse trois, , vato pili compensi a questri di fetio di unω, ben maggiore di que io, che ci ha accoris, , dato, ii N. A. non si arrestera a domanis, , dargit con quat dritto; gli replichera sis.., lamente, che gli ha tro vati, ma che non .. tocca a n i a determinarue ii genere seconis., do i nostri desiderj, te nostre passioni, iis, nostri caprinci . It compenso, che la boni ao, di Dio unita mente alia sis a sapienZa has, trovato at mali, a 'quali si amo soggetti . ., Consiste ne' mineti che ci presenta ui ui nis., clercene coli industria, e Colla ragione, neto, rimedi che ci ha fornito, ne ite consolazio-o, ni, che ci accorda. Se non ne facci amos, uso, e colpa nostra. Di quanti mali non , si amo debitori che a noi mede si mi 2 Lais, boni, di Dio do v ea ella accomodarsi non ., solo a'nostri hisogni, ma ancora alle n

a, e nella virili che si rassina e si perferio-ss na, che non splega giammat meglio tutias, ta sua forea che nelle dii graZie. Si schiu-a, de in esse, e plende vigore it coraggJO,a, i 'amor dei vero, uel giusto, det Ponesto,s, e questo solido e real vant aggio e bea da, , preferi r si di gran iunga arta libera Eione dia, tuiti i mali. g. m. Tandem mala moralia sunt legis transis gressiones, seu peccata, quae ex humanae liis vertatis abusu proficiscuatur, Lautum abest a