장음표시 사용
81쪽
nt in Deum aliquem cadant, qui hominibus
adversetur. Neque haec mala cum Dei bona istate pugnant. Quid enim P legem dare non .etiuit 2 At id ejus providentiae contrarium est. An libertatem hominibus i debuit aufer- .re 2 Sed lubstulisset etiam naturam, ut prae--clare ratiocinatur S. Basilius I), quod sapientiae divinae regulis contradicit. An tandem
multas creaturas rationales creare debuit bealta nulli suam bonitatem communi callet, nec Proinde honus, ac beneficus futuet. Neque idicas ad Dei bonitatem spectasse talla nomimibus au Xllia praebere, ut possent quidem, j sed tamen numquam in pec C tum laberentur, unde & meritum apud Deum libcrtate sibi compq rarent, ct mala moralia re apte in Nundo non essent. Etenim quamvis potuit set Deus singulis hominibus talia auxilia lupis Oed itare, ut possent quidem, sed tamen numiscuam peccarent in quo certe Providentiae ordine & humanae salutis securitas, nulla mala moralia haberentur , non ideo laeditur tamen ejus bonitas, Quod id non fecerit. eu ε enim uti non poterat propria potentia,S bonitate, nisi dependenter ab aliis divinis attributis, ac praecipue ab ejus sapientia infinita, quae dirigit, temperatque effectus omnium clivinarum persectionum . Sapientia
Dei tectissimis, sanctissim lique rationibus exisfD S. Basilius Tom. I. pag. I 24. inquit: Quas
usi conditorem reprehendit, quod non naturiliter Ieteari nos expertes creaverit, nihil alitia, niserationis expertem naturam Gionati immobilem, atque impulsu, N appetitione carenis
82쪽
postulavit, ut ad praesentem providentiae oris
dinem, in quo malum morale permittitur, eis jus potentia, ac bonitas coercerentur. Fateamur quidem nos, qui totius Mundi lystema,
ac omnes ejus relationes non Intuemur, ignorare prorsus has rectissimas, sanctissim atque rationes, sed tamen de illis dubitaru non ponsumus, eum aliunde infinita argumenta n his praesto sint, quae evidenter ostendunt. Deum esse ens perfectissimum, ac ejus f pientiam decipi non posse. Id unum scimus, malis moralibus, quae ab hominibus fiunt. Deum in bonum finem uti, ut ostendit parabola de zizaniis, quae habetur Math. 3. v. a ., & Divus Augustinus tum in Enchiridis cap. II. tum in libris de ordine ; ex quo magis etiam atquc magis divina bonitas eluci scit. Caeterum scelesti illi homines, qui Dei providen
tiam negan P, ita argumentantur: Ignoramus rationes, quibus sapientia Dei hunc providentiae ot diis nem elegerit. Ergo hoe rationes non habentur. Ergo Deus non est optimus prorisor. Haec argumen. thndi ratio si lis est huic: Ignoramus quanam fm corporum elementa, an extensa sint, aut Iimplicia. Ergo hae elementa non exi sunt. Ergo non existimi corpora. Potest ne major dialeticae ignoratio excogitari
vel spectentur igitur mala metaphysica . vel physica, vel moralia, nullo modo evinci
potest, aut duos Deos existere , ut Manichaei contendunt, aut Deum rebus omnibus non providere. Hinc quoad ratiocinationem
quam habet Epicurus apud L8ctantium, quamque I. 43. retulimus , patet Deum neque dicendum esse imΘecillem, cum mala omnia prisca, ct moralia tollere potuisset, neque dicendum esse invidum, quia haec mala
noa substulerit, cum justitia ac bonitas Dei
83쪽
Recessario mala physsea expostulaverint;
vinita vero Dei sapientia praesentem providentiae ordinem, in quo malum morale per mittitur, efflagitaverit. Epicurei potius m-
hecilles dicendi sunt, qui falsam Dei ideam habent, ac blasphhmant, quae non intelligunt. Ipsi merito invidi appe lanci, cum vitium,
quod in naturam tantum humanam Cade'repotest, ad necessariam, per festissimam qne Naturam tranSferant.
De Dei sternitate. I. 47. τ' eo aeternitatem convenire ex noia I tione entis necessirit , & persectissimi facile demonstratur . Et quidem l . cum Deus sit ens necessarium, neque initium habere potuit, neque finem est habiturus. Sed quod nullum initium habuit, neque finem est hab: turum, est aeternum. Ergo Deus est aeternus. et v. Cum Deus sit ens perfecti R.smum, nullum ens inso praestantius excogitari potest. Sed pomi excogitari ens ipso praestantius, nisi foret aeternus, cum meliussit, semper fu i ste , quam initium existendi habere. Ergo Deus est aetPrnus. 48. Haec autem Dei aeternitas non in star temporis concipienda est, quasi prateri-εum, ac futurum admittat. Quemadmodum enim tempus est entium succesno, cum ex nostrarum tensationum successione oriatur Psy. col. 3. 2oa. θ, aeternitas est entis perseverantia. Haec perseverantia est quid simplexac.indivisibile, ac prolude praιer ιιum, ac futu.
84쪽
rem non admittit. Hine termini ante, pose , amim proprii prorsus sunt relate ad Deum, aedum inquirimus, quodnam fuerit aeternitatis instans, in quo Deus Mundum creaverit, absurdam inquisitionem instituimus, cum ea suyyonat, aeternitatem partibus conflari , quae tamen Lempori tantum conveniunt. Cum itaque consi lorando Deum relate ad creaturas, tu ipiti dist nguimus praeterlaum, ac fututum, totum hoc tempus pertinet tantum ad creaturas, quae fluunt, non ad Deum. De Duo
enim proprie loquendo dici nequit, quod fuerit, aut erit, sed dici tantum debet, quod eis. f. 49. Quam quidem doctrinam docuerunt etiam & Buethius, dum elegantissime definivit aeternitatem: Incommutabilis vitae totam hiamul, ac perfectam possessionem, & Plato in Timeo, dum dixit: erat, est, erit partes sunt temporis, θ' male illas transferimus ad aeternam naturam: huic est tantum convenit; erat verserit perlinent solummodo ad res in temyore suen. tes; sunt enim motiones. Illa semper immutabilis natura nec senior, nec junior ullo moco esse n.
g. Io. Neque valet opponere, aeternit tein, cui nulla temporis successio respondeat. Deque comprehendi, neque a stirmari posse . Eleuim ultro concedimus comprehendi noupolie, negamus vero non posse amrmari. Ideo comproendi nequit, quia aeternitatis q.- nullum in creatis rebus exemplar rein Peritur, quia omnes creatae res fluunt , a
dilabuntur , ideoque tempori sunt alii εaiae. Sed haec ipsa incomprehensibilitatis ratio facit, ut statuta aeternitas dignum Dei attributum esse dicatur. Cum enim Deus nullam cum creatis entibus quoad sui essentiam cois, gnationem habeat, neque durare duratione
85쪽
propria caeterorum entium potest. Falsum a rem Omnino est, hanc aeternitatem non ponis assirmari, quia non comprehenditur, cuin in universa Philosophia plura statuantur, quae tamen comprehendi nequeunt. Ita Metaphy-- sci statuunt, an imam agere in corpus, αvictam corpus in animam,' motus object istum externorum communicari organis senioriis, ex iitque motibus excitari in anima iis deas; omnia memoriae ac imaginationis phae. nomena ex cerebro pendere, quae quidem Omnia Comprehendi nequeunt. Ita Ph*sci affirmant, dari in corporinus elementa, vires s
Oluso motuumque Communicationem; ferrum attrahi a maεnete, ac sexcenta hujusmodi, suam vis ancomprehensibilia snt, ac explicari nequeant. Ex eo igitur quod Dei aeternitas non comprehendatur, inferri nequit, non posse ammari, praesertim, Cum hic de divino attributo agatur, quod non enset amplius divinum, si mente humana com
- . De Dei independentia. I. II. c um Deus sit ens necesbrium, nemin , ye a se ipso existat, habet in se rationes suffcientes rerum omnium. Ipse igitur sibi iussiciens est, ac nulla re, quae sit extra ipsum, opus habet. Hoc autem quid
est, nisi perfecta independentia 2 Quae quidem Dei independθntia elucescit etiam ex notione entis persectissim'. Ens enim pers ctissimum neque existere, neque operari e
86쪽
pendenter ab alio potest, cum dependentia
ab alio vel quoad existentiam, vel quoad o. perationes imperfectionem & egestatem sem.
g. 32. Auctor natura fastematis eontra hoe Dei attributum opponit apud Christophorum
Sarti Theo . Natur. Lib. II. Parte tertia cat .a., in confesso esse apud omnes, Deum pendere a sua essentia, suisque attributis, pendere a rerum naturis, ct proprietatibus, pen- .dere tandem a finibuq rerum constitutarum ,
ideoque dici non posse independentem Sed turpiter suo more hallucinatur. Etenim dum Deus pendet a sua essentia, suisque attribuis iis, dum pendet a rerum essent iis, & proprietatibus, dum pendet a finibus, quos sapientissime sibi in rebus constituendis pra scripsi, a se ipso tantum pendet, non ab alio, ideoque veram servat independentiam. Et revera Dei essentia, et attrihuta a Deo ipso minime uistinguuntur. Rerum essentiae,& proprietates, antequam res existant, suns tantum ideae archetypae divini intellectus Psychol. g. I 4 . , quae proinde a Deo non otinstinguuntur. Tandem fines rerum constituta rum in ipso Deo sunt, ut patet. Dum igitur Deus ab his omnibus pendet, a se ipso tantum pendet, veramque independeaciae i. maginem exhibet.
87쪽
I. sa, llud si rex dicitur, quod partibus
I caret, nempe ab Omni Corporea faeisce segregatum est. Dei simplicitatem sustulerunt Gentiles; Deos enim, quos colebant, corporeos esse putabant. Illam sustulerunt ei. iam Anthro morphitia, sic dicti, quod Deo formam corpusque hominis assingerent. Tales fuerunt IU. inculci multi ex rudioribus AEgypti Monachis, qui verba sacrae Script rae, quae Deo vulLum, oculos, manusque tribuunt, ad literam accipiebant.. g. 54. Sed Deum ab omni corporea faece
esse legregatum, nempe esse omnino simplicem constat I'. ex eo quod sit ens Deincessarium; nullum enim ens compositum ne cessarium dici potest , cum nulla sit repugna tia, ut partes, quibus ens compositum consat, vel a se invicem separentur, vel postquam separatae fuerint, rursus uniantur, ut Oatet. Omne igitur . ens compositum & existendi initium. ac finem habere, nempe Dun quam necessamum cici potast. xv. ex eo quod Ditis sit c iis pei foctissimum, cum ens coi positum se moer a partibus componentibu pendeat, ideoque impersectonem & egestatum semper repraesentet . a v. eX eo quod D us sit summe intelligens, ut deinceps demmonstrabimus . Nullum corpus licet tenuissimum cogitationis est capax, cum pugnent
88쪽
titatis & inertia, ut Iam Psyehol. Ub I. cap.
S 33. Cum igitur in saeris Scripturis proinvrietates corporum Deo tribuuntur, hae lo- Cutiones ad literam, proprioque sensu non sunt aecipiendae, sed metaphorice: Cum enim Deus sit spiritus, pauci vero sint homines , qui res ab omni materia secretas percipere valeant, sacra Scriptura, ut mentis diu. manae imbecillit ti se accommodet, divinas perfectiones sub variis eorporis imaginibus exhibet. Sic v. g. per magnitudinem Dei immensetas, per oculos Dei scieηtia, per manus& brachia Dei omnipotentiret designantur.3. Si d inquirunt Iivinitatis hostes: Quomodo Deus ens simplex meare 'potuit ens Compositum, materiam nempe Quomodo Deus ens simplex omnium rerum motor
est i 2 Quomodo Deus ens simplex per suam immensitatem ubique adest 2 nonne ista Pugnant inter se PRespondemus ad primum, nullam haberi
repugnantiam, quod ens simplex Infinita vidi ute praeditum creaverit ens compositum . Nam creatio a generatione differt; creatio non reqvirit partes in ereante, emensionem, re motum, sed infinitam tantum potestatem, perfecijonem is minam, unde possit lassiciens ratio creati effectus intelligi, explicamque. 'estus disimilitas, figura, aliaeque hujusmod, entia compositi qualitates dici pos
89쪽
sunt perfectiones, quae proinde in eausa erea iste requirantur, ut illas effectui communicare possit. Etenim ut jam Psychol. g. 2Iὰ cum Clarchio observavi inus, hae dici debent qua-ἐltatςs negativa, dc imperfectiones. Nulla ai. tem in hoc pugna est, ut effectus habeat 4mperfectiones , defectus, ac qualitate1 negati. Vas, quae in ejus causa non sunt. Deum ens si inplex rerum Om Dram esse ponse motorem, suadent naturae vires, quae et sitim plices, movent corporri suadent animae humanae, quae licet substrinitae simplices sint, In Corpora agunt . Sed opus est, haec anferre exempla 2 MO us non est essentialis materiae I GJ Er go extra materiam existat. necesse est substa'ntia incorporea, quae motum
materiae Impressi erit . Sed haec substantia in Corporea, qu e motu in materiae impressit, est Deus. Erg , non solum non repugnat, Deum rerum L n. nium esse motorem, sed necessario
Mevet o se rerum omnium motor. Dum au ovet corpora, non illa movet contain' v. lyattium, quibus caret, sed propria o
Deum ens simplex per propriam immensi.
tatem ubique adesse non pugnat, si ex una parte Deum infinito intellectu, ac omnipotentia praeditum nobis repraesentemus, eTaltera vero Dei immensitatem in hoc sitam
esse dicamus, ut Deus videat, conservet omnia creata entia, ac in omnia creata entia agat. Quaenam enim apparet in hoc repugnantia quod ens simplex sed infinito inteluctu , ac omnipotentia praeditum videat , conservet omnia entia, quae creavit, ac in omnia agat 2 Eadem enim ratione, qua illa vidit, cou servavit, ac in omnia egit, dum
ea ex nihilo eduxit, po erit 1emper in eadem
90쪽
vissone, eonservatione, ae actione Perseverare
De Dei immiabilitate vi I. s7. T d mutari dicitur, quod aliter se ha-
l het,ac antea habebat, aut quod status vicissi cadinem patitur. immutabilitas ergo est sti hilis in eodem statu permansio. Hinc Deo convenire plura ostendunt arguis menta. Nam I R. Deus est ens necessarium. Ergo omnia, quae in Deo sunt, existendi necessitatem habent. 2v. Deus si mutaretur, aut in melius, aut in deterium mutaretur. Non primum desu flat enim ei, quod post mutationem consequitur. Non alterum, nam perfectione , qaam habebat, careret. Qua nam causa mutare Deum potest Crea-
ta 2 Minime quidem; quod enim mutatur, eo, quod mutat,. imbeetilius est; nihil autem Deo valentius. Ipse Deus 2 Sed neque se deveriorem , cum nemo se ipsum odio habeat. neque meliorem, cum nulla perfecti ei desit, emcere potest. Nulla igitur causa Deum immutare potest, ae proinde Deus est imminutabilis. t g. 38. Nulla itaque sunt in Deo actu mum rabilia, quae. scilicet acta mutentur. Omnia, quae illi insunt, instar attribuat insunt, qua vis ad modos pertinere uideantur. Hoc tantum inter ea, quae Deo insunt, discrimen ense potest, ut alia sint immutabilia, quia sunt Deo absolute necessaria, ut v. g. essentia, &