장음표시 사용
111쪽
lita, , e m altera libertas P ex uva parte agere jυxta in ita sopieraria regulas, zz altera agere libet e pRespondemus ad primum, immutabilitatem cum libertate pugnare, si ex notione libertatis humanae de divina disseramus. Verum s a diwna libertate tollantur superius expO- siti humanae libertatis defectus, omnis pugna evanescit. Cum enim Deus ab aeterno simul
noverit Omnia, &, ut ea novit ab aeterno, eodem temper modo sua praestantissima ra. tione cognoscat, quae per unum simplicissi. mum actum ab aeterno libere voluit. eodem semper modo voler. ae propterea erit immutabilis & liher. Respondemus ad secundum, regulas infinitae sapientiae, mi etiam regulas divinae justitiae, honitatis, virtutis &c. cum divina libertate non pugnare. Hae enim regulae necessario quidem rcquirunt, ut Deus: cum ope. Iatur, sapienter, juste, ac sancte operetur, sed non impediunt, Quo minus facultatem operandi pro arbitrio Deus exercuerit, ac in is rer diversa bona ea pro arbitratu selegerit, quae voluit. Deum non posse contra has reis gulas operari idem significat, ac non possct agere contra suη perrectiones, contra leges propriae existentiae, contra se ipsum. Porro Egere contra seipsum contradici: onem involvit, ac iacultas cmcicndi contra id actoria non est potentia realis. sed nihilum. sed chimaera, quae nullo modo ad lib riatum spectat.
34 8S. Divinam libertatem deit ruit prorsus quema Optimi mi, de quo proinde hic non inuti ira dim rore ais re non erit. Leibnitius, ejusque alliciae contendunt, Dcum in operando sempUr reditius, 2 quod optimum sit,
eligere debere. Hinc juxta hos Philosophos
112쪽
IGIMundus praesens est melior omnibus Mundispoisibilibus, nec potui si et Deus alium Mun pcium ab hoc diversum creare. Si reapse Deu hac lege teneretur, nunquam libere oper riposset; melius enim, & optimum, quando da tur, semper unum est. Quam autem hoc optimi fini system absurdum sit facile demon
g 86. Nam quid intelligunt Leibnitiani,
dum dicunt, Deum semper debere melius operari 2 Intelligunt ne melius relate ad ipsum Deum 2 Sed Deus nec aliquid amittere, nec aliquid acquirere potest. I ple nec fit major, si creaturas habeat, nec minus felix, si iisdem
careat. Major, minorve numerus creatura.
Tum , major, minorve earum perfectio in ejus felicitatem non influit, ac proinde sub hoc respectu melius non datur. Intelligunt ne me. Iius relate ad consequendum finem, quem si-hi in operando proposuit. Sed si de fine i mediato, qui est praesens Mundi ordo, agant, infinitis mediis, viisque aeque perfectis potentia , ac sapientia Dei hunc finem obtinere poserant, neque enim haec potentia de sapientia infinitae forent, si illum innumeris ejusdem perfectionis modin non potuissendconsequi. Sin vero de fine mediato, & ensentiali. qui est ejus gloria, verba faciant,po erat Deus hunc finem aeque consequi veι manifestatione propriae honitatis, uel proprid juitri ire, vel aliarum perfectionum. Omnes e. nim sunt infinitae, omnes lunt idem, omnes sunt Deus. Neque igitur datur melius iri hoc secundo sensu. Intelligunt ne melius inue i Pso, aut quoad nos Sed si Deus deberet se myer operari, quod est melius in seipsa, Aut relate ad nos, omnia ejus opera deberentesn infinita, ac aeque perfecta, ac ipse Deus
113쪽
Nullus enim habetur persectionis, aut felici vatis gradus, qui utque ad infinitum augeri non possit. Dicere igitur, quod Deus debeat semper melius in hoc sensu operari, idem
est, ac dieere, quod Deus numquam operari debeat, quod impossibile sit, ut agat. Ad
nullum enim terminum in suis operibus pervenire unquam posset, nullum unquant bonum utcumque magnum nobis posset tribuere , cum semper majus tribuendum remane. ret. Patet igitur optimismum esse omnino abis
f. 87. Nec quidquam valet ratio, qua Leib-nimni ostendere sibi suadent, Mundum hune a Deo creatum esse omnibus Mundis possi-hilibus in se meliorem, perfectioremque. AD serere enim, ut ipsi asserunt, quod si hic Mundus non esset omnibus possibilibus melior, perfectiorque, Deus non habuisset ra-vionem sussicientem illum prae aliis creandi, est asserere id, quod est omnino falsum . Quamvis enim illi defuerit ratio lassicien& ex-rran seca potior, petita nempo a majori prast. stantia, majorique numero attributorum, non tamen illi defuit vel ratio quaecunque su15 ciens extrinseca desumpta a bonitate, qua
hic Mundus gaudet, vel ratio lassiciens intrinseca ab exercitio suae persectissimae liberistatis dimanans. Porro, ut jam PDchol. 3. 43.
observavi inus, caulae liberae sese determinare possunt ad operandum vel propter rationem sussicientem extrinsecam potiorem, vel propter rationem sum lentem extrinsecam quam cumque, vel propter rationem sum cientem intrinsecam . Si agere non possent, nisi rationem sussicientem extrinsecam potiorem sempe sectarentur, non essent amplius liberae,
sed ad unum determinatae, ut patet. Hic igi-γ
114쪽
' . IoItur Mundus a Deo ereatus diei quidem po test perfectus in hoc sensu, qu tenus ideis, finibusque Creatoris perfecte respondet, nouautem quatenus majori numero, & intensitate attributorum donari non potuisset. Ea est Terum finitarum natura, ut persectiores &perfectiores quoad numerum, R intensitatem attributorum fieri possint. Quae quidem doctrina a si cra Scriptura confirmatur. Ubi enim de divinis operibus sermonem illa instituit, ea appellat valde bona, non omnibus
s. 88. a nobis dicitur, qui hona tri-.D buit, eo autem magis bonus, quis hona majora tribuit, quo minus ad ea tri-huenda tenetur, & quo minorem utilitatem - in bonis tribuendis habere potest. g. 8V. Haec omnia in gradu absolute sumismo Deo convenire omnes vident. Deus nulista obstrjctus lege dedit nobis vitam, omnes. que sive corporis, sive animi facultates, eas. que jugi virtutis suae efficacia conservat. Deisciit naturale lumen, quo verum a falio, honum a malo secerneremus; dedit praeterea quidquid boni ab aliis hominibus accepimus; solius enim Dei est, beneficam voluntatem inspirare . In his bonis nobis tribuendis. nullam utilitatem habere notuit, cum ex una
parte sibi perfecte suis iae, sitque ex se ipso summe beavus, ex altera vero nihil a nobis
115쪽
sperare, aut timere potuerit. Deus igitur m gradu κbsolute summo est honus. - g. 9o. Quae cum ita sint, mirum profecto est, aueste homines, qui tantum abest, ut Dei honitatem fateantur, illique pro acceptis bonis gratias agam, quin illam uenegene, quia majora bona non acceperunt. Horum hominum querelae similes profecto sunt iis,
uuibus vitrum v. g. conquereretur, Cur non sit adamas, urtica cur non sit rosa, plumbum cur non sit aurum, pulex cur non sit ele 'has, aut quibus mendicus benefactorem aceudaret, quod centum tantum nummos aureos, notainitIe i Ili tribuerit. f. ui. Sed hi perversissi in i homines opponunt, se malis esse subjectos, a quibus tamen Dei honitas illos liberare potuisset. Dum auistem ita ratiocinantur, non distinguunt mala , quorum ipsi tantum causa sunt, a malis, quae citra eorum voluntatem eos affligunt. Omnia animi mala, ut anxietates, timores, irae, odia, ae caetera hujusmoli, quibus divexantur, non a Deo, sed a perverso usu virium intelligen-rium, ab affectibus, quos riis non moderantur, originem ducunt. Piura cor pis math
ideo illos premunt, quia ingluuiei, ebrietati, aliisque.hujusmodi vi εiis indulserunt, nem pe quia ipsi propria culpa, iisdem premi vois
Iverunt. Si haec mala, quorum ipsi tanturme ausa sunt, distinguerent ab iis, quae citra eorum voluntatem ill OS cruciant, non tant pere de divina bonitate conquererentur. Imo aperte agnoscerent, ut jam x. 43. observaviis mus, se malis hujusmodi aut praeparari ad virtutem, ut non peccent, aut jaste puniri, quia pecearunt, ut a peccatis recedant, α ad aeternam fe icitatem consequendam Perinveniant, quod quidem infiniti amoris, & bonitatis argumentum eli.
116쪽
I, set. Tullus est, qui unicuique id tribuit, . quod toto jure ad illud pertinet, mis
Iussi vero, qui negas, aut aufere. al HS id, quod eodem jure esset iisdem tribuendum. Deus in hoc sensu nunquam nobileum injultus esse potest; nullum: enim jus nos nὁbebamus quoad bona, quae vel in hac, . vel in altera vita liberaliter Deus nobis conincedit . . 3. 93. Sed praeter jus, quod: a lege natu tali, vel a pacto, vel ab antecedenti proprie- iste oritur, aliud e tam habetur quoddam ju- .ris genus, quod in eo situm est, ut praemiis, elatur,. qui recti Oseeratur,4 poenas autem luat, qui rnale vavit . . in lNoa quoque sensui Deum esse justum facile apparet. Iτ enim hujus juris leges perfecte callet, quia est sum 'ne intelligens, eas, perfecte exequi valet, . quia e si lumine potens, . ct ab iis servandis, . seu Do impultu. deterreri nequit, cum sibi omnino iusticiat. Is est Legislator, ad Princeps lapientissimus, quod quidem omnino ex postulat, ut praemia α supplicia unicuiquerpro meritis replandata I. 9 N. que opponatur I'. quotidiana mi ex p rientian ostendere bona mais , mala bonis rependi a Deo, quod observavi L etiam. Cicero, qui libro tertio de natura' Deorum dicit: dies desciet, A velim commemorare, quibus bonis male ennerit; nec minas βῆ commerio em, quibus . malis υtime aQ. distributionein torcu.
117쪽
narum a Deo factam minime respondere iustitiae distributivae, cum sint, qui quasi admiseriam nascantur, careantque rebus ad viis tam isecessariis, contra vero sint alii, quorum nullis prope finibus circumscribratur opes, quique ad beatitudinem orti videan . tur. Non inquam haec opponantur. Nam
Ad primum respondemus mala malis, bona bonis repondenda esse a divina justitia vel in hoc vitae statu, vel in altero. Neque enim necesse est, ut statim ae quis peccat, criminis sui poenas luat. Veniet quippe tem
pus, quo divina justitia prjncipem sibi lo-
eum vindicabit, seposita omni Commiseratione. Quod vero ad praeiens tempus attinet, nemo tam justus, qui aliquando non delinis quat: inde temporalis punitio I nemo tam malus, qui aliquod bonum non Operetur: in d fluxa, ac temporalis felicitas. Boni hic paenis exercentur, ut mundentur, & coelo maturescant; mali vero hic fa Isa felicitate gaudent, quia post mortem acerbius torquendi sunt. Dixi falsa felicitate gaudent. Num conis scientiae stimulis perpetuo cruciantur, prout
optimo virtutum patrimonio perseetuo recrean
tur viri boni. Nullo igitur modo laeditur divina justitia, quod in hoc vitae statu mali bonis generatim assiuant, & boni malis assidiantur. Hinc S. Augustinus lib. I. de Civit. Dei cap. o. ita loquitur: is Patientia Dei ad poe- is nitentiam invitat malos, sicuti flagellum, , Dei ad poenitentiam erudit honos. Item se misericordia Dei fovetidos amplectitur ho- ,, nos, sicuti severitas Dei puniendos corripit ,, malos ; placuit quippe divinae providen- , tiae praeparare in posterum bona justis qui- , , lius non fruerentur injusti, & mala impiis, , , quibus non excruciabuutur boni. Ista vero
118쪽
ri esse communia, ut nec bona cupidius apri petantur, quae mali quoque habere cernun. , , tur, nec mala turpiter e vitentur, quibus ,
& boni plerumque afficiuntur; nam si nuncis omne peccatum manifesta plecteretur poe. na, nihil ultimo judicio servari putaretur. ,, Rursus si nullum peccatum nunc punissetis apo se Divinitas, nulla esse providentia di-
, , Vina Putaretur, , . Caeterum omnes divinae
justitiae leges expendere, humanae non est sapientiae. Hinc praeclare ait idem S. Doctor lib. de vera Resu. cap. 22. ,, Non multum, , iis, qui nausea ct vertigine laborant, dissi is miles sumus, qui omnia sursum j deor- , , sumque verti nutant, cum ipsi verrantur.
Idem enim his, de quibus loquimur, acclari dit; neque enim Deum se sapientiorem
g. l. S. Respondemu a K secundum salsis ab advertariis supponi, fortunarum distribu tionem a Deo factam fuisse; Deus enim,
cum sit omnium parens, generica lege usus est, qua voluit, ut Omnes viverent, ac eonis servarentur. Cum itaque omne3 id habeant,
unde vivant, & confervencur, vel fasti ab hominibus inaequali distributione honorum, non est, cur de divina Iustitia conquerantur. Sed demus etiam a Deo factim ni isse distri-hutionem hujusmodi. Si vera beatitudo non est in bonis hujus vitae reponenda, nutan clum est, hane miseriam dat in nonnullis hominibus , ut facilius ab iis veri nominis comis paretur felicitas, quae certe inter divitiarum
illecebras obtineri difficillime potest.
119쪽
I ,. De Dei veracitate. I. s6. mel veracitas nece Tario: fieri, Deum J non. posse fabium asserere, seu mentiri . Dixi seu mentiri; licet. enim idem non sit in nobis falsum a Terere, ct mentiri cum possis quis mentiri, quin falsum dicat,. nempe verum asserat, dum putat, se fal- sum asserere, &. polsit quis dicere lalsum. quin mentia Eur. si nempe exillimet, se dicere verum, dum. quod dicit, est falsum , ita Deo tamen, qui semper vere iudicat, haec duo seni rapi non. postant; si enim ipse falsum assereret, semper agnosceret, illud e sis falsum, ideoque semper diceret aliter ac senis
Liret, in ovo tota mendacii ratio sita eli .. g. 97. hanc quoque proprietatem, quae est praecipuum spei naturae fundamentum, Deo eonvenire, demou strat jone non indiget. Cur enim Deus mentiretur 3 an ex improbitate p. at summe bonus est g. 89.). An spe alicujus commodi, uut na tu alicujus incommodi P sed perfecte fidi lassicit, ac proinde nihil habet opta 'dum, vel metuendum. Acce dit, veracitatem summam eme perfectionem, quae proinde Deo enci perfecti Sino conveniat oportet.
f. v 3. Deus itaque I . neque per se, ne que per alium nos decipere potest, si enim vel per se, uel per alium nos deciperet, imis mediate, aut mediate mentiretur, ut patet ἔn'. neque de potentia, ut inquiunt, absioluta ineat iri potest; ex una enim parte Dei oinni.
120쪽
potentia ad ea se non extendit, quae caeteraeivina attributa destruunt g. 65. ), ex alte.
ra vero mendacium divinae bonitati manifesto adversatur. Longe igitur a veritate aberra.
runt Petrus de Alliaco, Almainus, Gabriel, aliique, qui Deum de potentia absoluta mea. tiri posse docuerunt. g. 99. Ratio, qua nonnusi Deum mentiri posse tuentur, est paritas, quam inter me uindacium, & malum instituunt. Inquiunt enim:
mendacium opponitur veracitati eadem ratio.
ne, qua malum opponitur bonitati. Sed Deus, etsi bonus ει, potest velle, imo aliquando vult malum, ergo a pari, quamvis sit veras, mendacium velle ac proinde mentiri poterit. Sed haec paritas est propsus absurda. Etenim malum, cum phracum est, rationem boni hahet, cum vel praeparet hominem ad virtutem, vel juste illum puniat, quia peccavit,
ut a peccatis recedῶt, ct ad aeternam felici-t8tem consequenda In perveniat, quod infinitae bonitatis est argumentum. Contra men. dacium semper malum est, semper opponiis tur veritati, semper aliquid turpe, aῶ inhonestum repraesentat, nec unquam bonum fieri potest,. cum id ejus naturae adversetur. Pu .gnat igitur semper cum divina persectione, ac proinde Deus nunquam mentiri potest . Hinc merito S. Scriptura dicit Non egi Deus,
quasi homo is uo mentiatur caelum,interra transibunt, verba autem mea non prateribunι.