Institutiones theologiae naturalis et ethicae ab Andrea Aloysio Farnocchia ... in suorum auditorum commodum elucubratae

141쪽

est utilis, ac necessaria revelatio in iis, quae ad euitum pertinent. 4R. Potest homo sineti Ila revelatione agnoscere medium, quo sibi Deum conciliet. Uti enim observant Tynis

finita bonitate praediti, quam unusquisque rae. tionis lumine sibi comparat, statim consequi. tur, hoci medium in hoc situm esse, ut nostra peceata agnoscamuS , abhorreamus , de , iis veniam a Deo petamus, ac firmiter no his praeponamus inire vitam juxta rationis regulas, legesque hodestatis. Utilis ergo, aeaec taria dicenda nos est revelatio in iis, quae felicitatem spectant. 39. Tandem Relimgis homini essentialis debet esse ejus captui aceo.modata, ac naturales hominis facultates non deis fruere, sed exercere, sed magis magisque evonuere debet. a) Ergo ex Religionis notio nonon consequitur utilem, ac necessariam esse revolutionem, quae mysteria contineat, quae certe hominum captui ae Eommodata non sunt,

sed hominis facultates destruum. S. II 6. Singulas has oppositiones separatim expendamus.' Prima laborat falso supposito ;supponit enim gentes, etsi barbarae, imma.

Chap. 2. art. 2.

142쪽

Resque suerint, Deum agnovisse , illumque

ut Mundi creatorem , provisoremque c6luis se independenter a revelatione, quod est omnino falsum. Κtenim si omnes gentes sem. per consenserunt, existere Deum creatorem, . provisoremque Universi, ut. nos etiam docui.

mus in primo capite primi Libri Theologiae

naturalis; id ex eo repetendum, quod a primo homine se nempe ab Adamo de patribus in filios traditionis ope semper, & ubique haec doctrina delata fuit. Porro Adamo reis velata fuerunt a Deo, quad. ad Theologiam naturalem spectant. . Igitur a revelationis beneficio originarie repetendus est omnium hominum consensus de Deo creatore, ac proin visore Universi. Quia tamen gentes imme uiata revelatione non illustrabantur, hinc innumeris fabulis Dei existentiam foedarunt, aecum, admixtione multerum errorum, ut loquitur D. Thomas, Dei naturam explicarunt . Caeaterum nos non negamus, ratione naturali deis

tegi, & explicari absolute posse, quae ad Theo log jam naturalem pertinenc. Imo asserimus, eorum consensionem cuin primis ratiocinii: principiis causam, fuisse , cur gentes, in his semper consenserint. Sed praeter quam quod non omnes homjnes ratiocinorum Vim percipere possunt, praelertim cum composita &. abstracta sunt ue fert prima pars demonis strationis D. Tnoinae, quam g IIo. attuli. mus . fateamur oportet, notitiam, & ceristitudinem, quam de Deo, divinisque attribuis, tis revelationis ope acquirimus, esse veluti facem ., quae nobis monstrat iter, impeditque, ne in nostris ratiociniis aberremus. Cum jam usque ab incunabulis plura theoremata ad Deum

spiciantia didicerimus, haec, cum adulta sit ratio, nobis viam prAbent, qua facile α tu.

143쪽

to ad determinanda divina attributa ascenda. mus, quod cert non contingeret, si revela. tionis face illustrati non fuit mus . Hinc mΡrito Lokius Le Christianime Raibnnablechap. Id. ajebat, , Celui qui voyage pr6sen. , , tement par deS grandS chemitas, s applauis, , dit sur la vigue ur de ses jam bes, qui l 'ont, , portθ si loin dans un si petit es pace de , , tems: il attribue to ut la cause de is dili- , , gence aux force S de son temperament, ne,, consiorant presque paS, combien il estri re devable au travali de CCuX, qui ont cou- , , pε les bois , se ebe les marais , batiis de ponis, ct renctu les chem in s pratica. bles, sans quoi it se seroit extrem ementis fatigui, & n auro it a vanco que fori peu. It y a quantite des choses, doni te creanis, , ce nous a et e lΠcuquee des le hercea u., de se sorte que les ide es nous en otant deve- , , nstes familieres, sic pour a in si dire, natu- , , relles 1 ous t 'Evangite, nous te retardons,, comine des verites incontestabies , qu 'ilis est ais 6 cle voir, ct de pro uver avec la, , clerniere eviden ce , sans considerer que,, nous aurions pu en douter, ou les ignorer, , pendant long -temps, si la Re vllation n 'enis e ut rien dit . Ajnsi plusseurs soni reulva. ,, bles h la REublation sans S 'en apperce

S. III. In secunda oppositione De istae I P. falso quoque supponunt, antiquos Ρhilosophos ea, ouae de Deo, ac de moribus in .stituendis recte scripserunt, a divina revela. 'tione non hausisse. Omnes enim antiqui philosophi nati, ac educati sunt in sinu revela. tionis , quae traditionis ope semper & ubique regnavit, quamvis inter gentes corrupta &adulterata fuerit. 2'. Falso etiam supponunt,

144쪽

ea, quae de Deo, ac 'de moribus, institu ea dis scripserunt Cicero, Epitectus, Socrates, Plato, Seneca, aliique, i suificere ad Deum cognoscendum , ad morum, honestatem , ad vitam recte instituendam. Et quidem quaenam varietas opinionum , quae fere cimu es falsae, . ac monstruosae sunt, non reperitur in Ciceronis operibus, ac praecipue in libris denat. Deoris. quoad naturam Dei, & divina attributa, quoad originem & regimen' rerum, quoad essentiam & facultates animas: hum a. nae, quoad jus, quoad ossicia, quoad religionem, ac praesertim ultimum hominis finem 2 Quam dubitationem in universam morum do. trinam non inducit Socrates, , ct principio

illo universali, nempe, se hoc unum scire, senihil scire, di verbis, quibus morti proximus

amicos est allocutus , quibusque clare Ostendit, se nescisse, an esset, , necne immortalis, & sacrilega illa simulatione, qua cum Platone docvjt , . ut testatun Zenophon si , obtulitque sacrificia Diis inferioribus, . daemo. nibus, ac heroibus Τ Quantum non faedavit universam moralem Philosophiam divinus Plato, dum uxorum communionem, amoresque naturae contrarios defendit 2 Omnes autem hia De istis commemorati philosophi veri cultus, ideam ignorarunt ca), nee ullus unquami

1 Memorabilium Socratis Lib. I. . et) De cultu Cicero II. de Legib. eap. Io.

scribit: Λ patribus accepros Deos placet coli; Epitectus vero euph 38. . Litamium autem N D.

ariseandum, S Qerenda' primitia sunt unicui que ritu patris Uc.

145쪽

verae felicitatis imaginem vidit, exposuitque. Quod quidem mirum videri non debet .. Penis dent enim haec omnia ab iis luminibus, quae humani ingenii imbecillitatem superam, quae. due supernaturalia esse dicuntur. Hinc minua apposite, ne dicam falso putavit Bonnetus, decem fortasse numero Socrates, qui sibi incvicem vivendo succederent, integram, quae a Christo 1ervatore declarata est, morum diis 1eiplinam posse cognoicere. Κ 11 8. Dum Auctor libri de moribus in temtis oppositione contendis, Deum indifferentem eo quoad diversos cultus externox, qui ,n diversis religionibus adhibentur, turpiter hallucinatur. Et revera potest ne Deus indifferens eme quoad civersas, contrarias , falsasque de ipso sententias, seu quoad contrais dicitor i cis cultus internos, quos in diversis reti

liκionibus homines illi exhibent P Minime

inuidem, cum haec indifferentia destruat s a vientiam , sanctitatem ν pro Ride Atiam, ac justitiam Dei. Sed cultus, externus nihil aliud est, misi externa manifestatio cultus interni,

a quo originem ducjt ac proinde justus est, si cultus internus est justus , superstitiosus, si internus talis sit. Igitur Deus indifferens

Tr nequit quoad divertos cultus. raternosia

Nee quidquam probat Paritas, quam impudenter affert COm Munitates enim religiosae vel dimidia nocte vel mHne matutiniam rectistent, ver illud eone inant, vel Iegase, omnes eosdem animi sensus Deo patefaciunt, cum hi cultus exaerni iidem sint, aut fere nihil differant. Contra vero homines in diversis religionibus, dum cultibus externis toto cinis Io inter se discrepantibu S utuntur, diversos Pr ,rus sensus exprimunt. Cum igitur Deus

abominetur tensus, qui illi injuriam inferunt,

146쪽

non potest non abominari illos cultus exteris nos, quibus hi sensus confirmantur ac manifesti fiunt. Cultus igitur externus talis p tius, quam talis sit o 'ortet, unde utilis, aenecessaria est revelatio, ut hic cultus deteris

minetur.

g. IIo. Quoad quartam oppositionem fatam Tyadalus, 2 Lockius asserunt, rationem

naturalem tuto edocere ex hominis poenitentia necessario peccatorum venia in consequi. Quaenam enim est necessaria connexio inister nominis poenitentiam, veniamque a Deo concedendam 2 Uenia concedenda pendet alibera Dei voluntate. Igitur si Deus non reis velavit, se esse veniam concessurum, dum nostra peccata abhorremus, ratio naturalis detegore nequit, an reapse Deus illam conis cessurus sit. Et revera quamvis ratio nata ratis ex una parte suadeat ea ratione, qua

pater filio, dominus servo parcit, dum vel filius, vel servus proprium peccatum agnoscit, deque eo veniam petit, si et a fortiori

Deum infinite bonum esse veniam conccssuis rum, dum propria Reecata abhorremus, deisque iis veniam petimus, ex altera tamen parte non minus suadet, nullam dari proportici. nem inter injuriam, quam nos Deo tu serimus , dum peccamus, & injuriam, quam vel filius vel servus patri, aut domino infert, cum injuria crescat, prout crescjt excellentia

objecti, cui infertur, ac projnde fiat in fiui. ta, dum Deum infinitum offendimus; non minus suadet , Deum infinite bonum esse simul sapientem, sanctum, ac justum, ac proinde incertum esse, quoustiue pertingere debeat Dei bonitas, dum quis peccat; non minus suadet, Deum infinite bonum esse simul gubernatorem supremum iustumque ordinis

147쪽

custodem, ac proide incertum, an impunitos relinquere velit ordiniS Perturba rores, seu legum sui rum violatores, iisque veniam conia

cedere, etsi pluries, & pluries. hujusmodi leges violaverint. Ratio igitur naturalis sine

revelatione fluctuat , neque , ut Tyndalus S Lockius asserunt, certo. agnoicit medium, quo homo Deum sibii conciliet. . Sed . demus Tyndalo & Lockio ad liberalitatem, rationem naturalem tuto docere, Deum esse veniam concessurum, dum hominem paenitet suorum peccatorum . . Petimus, in quonam sita esse debeat hominis paenitentia . . Respondebunt 10. in vera peccati execratione, . ac 2'. inconstanti. proposito novam ineundi vitam ju xta leges, quas Deus bominibus praescripsit. Sed quis sperare poLerit, se acturum esse poenitentiam hujusmodi sine revelatione, . nem. pe, absque eo quod Deus revelatiouis ope illi suppeditet vires, quas hujusmodi poeni tentia ex pustulat 2 Si oculos ad innues ethnia eos convertamus, si senium intimum consu. lamus, fateamur necesse est, somnium esse, esse delirium sperare, homineS propriis naturae viribus acturos esse Pinnitentiam hujus.

f. Isto. Ultimam laudem Oppositionem, . quam affert Auctor libri de religione homini e sestntiali jam sibi proposuera , ac diluerat An. elicus Doctor Cost. Gent. Lib. I. cap. s. Ita enim ibi loquitur ,, videtur autem quibusdam fortasse, non debere homini ad credendum ,, proponi illa, quae ratione investigare non ., sussicit, cum divina lapientia unicuique se. cundum modum suae naturae provideat. Et, , ideo demonstrandum est, quod necessarium se sit homini divinitus credenda proponi et- iam illa, quae ratiouem excedunt. Nullus

148쪽

,, enim desiderio & studio in aliquid tendit,

is nisi sit ei praecognitum. Quia ergo ad alis, , tius bonum, quam eX periri in praesenti viis, , ta possit humana fragilixas, homines per ,, divinam providentiam Ordinantur, ut in Dais quentibus investigabitur; oportuit mentem ,, evocari in aliquid altius, quam ratio nostra, , in praesenti possit pertingere, ut sic disce. ret aliquid desiderare, & studio tendere in ,, aliquid, quod totum ita tum prassentis vitaeis excedit. Et hoc praecipue christianae reli. gioni competit, quae singulariter bona spi-

, , ritualia.& aeterna promittit 2 unde & in ea plurima humanum sensum excedentia pro. D mittuntur Neque verum est mysteria naturales hominis facultates destruere, ut imis pudenter asserit adversariu&. Ea enim clunis taxat naturales hominum faculta lex destruunt, quae rationi adversantur. Porro mysteria non sunt contra rationem, sed supra rationem, ac, si ita loqui fas est, idem praestant ac microsco. pium, ac telescopium, nempe ad eorum coisgnitionem nos ducunt, quae imperfecto ratio.

nis lumine nunquam ab homine percipi potuissent; quod quidem non est destruere humanam rationem, sed perficere, ac magis, magisque evolvere. Non posse mysteria rationi adversari ita demonstrat idem S. Thomas

, , taliter rationi sunt insita , verissima esse, , constat, in tantum ut nec ea esse falsa sit, , possibile cogitare; nec id quod fide tene. , , tur, cum tam evidenter divinitus confir- , , matum sit, fas eli credere, esse falsum. , , Quia igitur solum falsum vero contra , , rium est, ut ex eorum definitionibus in .se spectis manifeste apparet, impossibile est , , illis principii , quae ratio naturaliter cogno.

149쪽

,, scit, praedictam veritatem fidei contrariam

Item. Inlud idem, quod inducitur in a. , nimam discipuli a docente, doctoris scien . tiam continet, nisii doceat ficte, quod de ,, Deo nefas est dicere. Principiorum autem, , naturaliter notorum cognitio nobis divini- , , tus est indiea; cum ipse Deus sit auctoris nostrae naturae. Haec ergo principia etiam se divina sapientia continet. Quidquid igitur ,, principiis hujusmodi contrarium est, eae

divitiae lapientiae contrarium: non igitur a , , Deo esse potest. Ea igitur, quae ex Reve- ,, latione divina per fidem tenentur, non pon, , sunt naturali cognitioni esse contraria. g. 1cti. Ita demonstrata utilitate, ac neces issitate revelationis, determisiandi remanent, praecipui verae revelationis characteres. Itaque I . vera revelatio aliquid, in quo caecutit ramtio naturalis , contιnere debet: concinere enim

debet medium expiandi peccata, Deoque satisfaciendi, simulque debet ostendere, unde vires hauriamus ad vitia debellanda, quae quidem duo ratio naturalis ignorat g..III. 9 Ex

quo necessario conficitur, non est e veram rein velatione , quae loca id unice inculcat, quod jam ratio naturalis aguOscit. 2 . vera revel

sis nihil debes continere, quod non si verum, sau.ctum, Deoque dignum, cum.ipsa Deum auctorem habeat. Hinc excludere debet dictionem vel lud ricam vel ambjguam, vel plus artis &vanitatis, quam simplicitatis & gravitatis prae, se ferentem; debet excludere historias salias, ct absurdas; miracula fabulosa, .&. minus De necessaria; prophetias eventu haud confirma. eas; doctrinas morales rectae ratioui repugnan. ees, ves humanae societati noxias; cultus ac titus inaues; ac taudem coatradicti Oves in -

150쪽

nisestas ct nullo modo conciliabiles. 3 . vera revelctio vibet esse antiquistina, quin ipse humano generi coaeva. Cum enim ab ipsa generis humani origine homines vera revelatione in incliguerint, providentia in ordine su pern a tura, i . li exspostulabat, ut statim revelationis beneficio uterentur. 4'. vera revelatio debet esse ad nostra usque tempora L fervata, ut ne i te pris, nec hominum injuriis quidquam ceperit detrimenti, cum eadem diviva providentia id omnino qui ratis 3. Iaa. Ex quibus characteribus evidenter patet I R. Oractita, quibus Gentiles delusi sunt, verae revelationis nomen haud mereri; haec enim oracula nec suppleverunt id, quod rationi deest, nec commendarunt aliquod medium propitiandi Deum, quod non sit absurdissimum, veluti ludi, certamina, quin imo. lationes hominum jpsis gintilibus abominandas. Pariter haec oracula nihil fere sine ambiguitate protulerunt, nihil sanctum , nihil pjum , nihil quod sacerdotum fraudes non

manifesto prodiderit. et Q. At mnum, quo deinluduntur Mahum edani, veram revelationem non continere. In illo enim non solum est

id , quod rectam rationem suppleat, sed est id, quod illam destruit. In illo nullum aliud habetur medium propitiandi Deum, quam aD uictiones corporis, jejunia, lavacra,& peregrinationes Meccanae . In illo nihil est Deo dignum; cum multa reperiantur plagia, insuliae fabulae, innumera futilia. Illud denique cum ipso humano genere initium non habuit, cum ejus novitatem & ipsi Mahumedani fateantur. 3 . Nec veram revelationem contineri in Talmude yudeorum; in eo enim fere nihil occurrit praeter subtiles & superstitiosas de ritibus & jure Iudaico quaestiones. In eo